جمعه ۳ اسفند ۱۳۹۷ / Friday, 22 February, 2019

موسیقی؛ آلبوم«پیاپی» (آهنگسازی و نوازندگی نگار بوبان)


موسیقی؛ آلبوم«پیاپی» (آهنگسازی و نوازندگی نگار بوبان)
موسیقی را شاید بتوان انتزاعی ترین یا حتی شخصی ترین هنر در میان دیگر گونه های هنری به حساب آورد. استفاده از قدرت شنیداری به عنوان تنها ابزار قابل اتکا، موسیقی را به گونه یی خاص و ویژه بدل می کند که مخاطب در بیشتر اوقات شاید به جای گوش سپردن به آن تنها به شنیدن آن اکتفا می کند. در واقع مساله موسیقی محض (بی کلام) و تلاش در جهت برقراری ارتباط میان مخاطب و موسیقی همواره یکی از چالش های تامل برانگیز میان هنرشناسان و موسیقی شناسان بوده است تا جایی که بسیاری از این افراد تمایل فکری خویش را درباره ناقص بودن موسیقی به عنوان یک ابزار صرف هنری پنهان نمی کنند.
گذشته از اینکه موسیقی را ناقص بدانیم یا خیر، مساله موسیقی محض طی سالیان طولانی، مسیرهای پرپیچ و خم بسیاری را پشت سر گذاشته که در غالب اوقات به نوعی در جهت همسو بودن با نیازهای اجتماعی دوره خود حرکت کرده است. در این میان بحث موسیقی توصیفی یکی از مهم ترین و چالش برانگیز ترین مسائل میان موسیقی شناسان و منتقدان به حساب می آید. اگر نمونه هایی مثل چهار فصل ویوالدی را، که از این دیدگاه اثر کم اهمیتی به حساب می آید، کنار بگذاریم شاید بحث موسیقی توصیفی برای اولین بار توسط بتهوون (سمفونی پاستورال) مطرح شد. اما نمونه قابل اعتنایی که بسیاری از موسیقی شناسان آن را تحولی در تاریخ موسیقی کلاسیک غرب به حساب می آورند چند سال پس از سمفونی پاستورال بتهوون نوشته شد؛ سمفونی فانتاستیک اثر هکتور برلیور که برای اولین بار به شیوه یی بسیار جدی برای هر موومان (قسمت) از سمفونی یادشده مضمونی توصیفی در نظر گرفت به گونه یی که کل این اثر سعی دارد به زبان موسیقی داستانی خیالی را توصیف کند و از هرگونه جاذبه صوتی (مانند دونوازی آغازین موومان سوم) و پدیده های شناخته شده (استفاده از ایده فیکس در هر پنج موومان این سمفونی یا به کار گرفتن تم مشهوری چون Dies Irae در موومان پنجم) بهره می برد تا به بهترین شیوه ممکن با مخاطب ارتباط برقرار کند و دقیقاً همین گرایش به سمت تعریف کردن یا توصیف کردن در سال های میانی سده ۱۹ به یکی از شاخصه های مهم و اساسی موسیقی رمانتیک بدل شد که نمونه هایی از این دست را در آثار آهنگسازانی چون فرانتس لیست، سن سان و... می توان یافت.
«پیاپی» اولین آلبوم شخصی نگار بوبان از این منظر اساساً اثری توصیفی به حساب می آید. در واقع بوبان خود با استفاده از ایده های مختلف درصدد خلق نوعی از موسیقی تلفیقی بر می آید که پایه و اساس آن بر نوعی ذهنیت بداهه گرایانه بنا شده است. در واقع بوبان از پدیده یی چون «بداهه نوازی» برای خلق این آثار استفاده نمی کند و غالباً به سمت نوعی پردازش موزیکال در جهت بیان و توصیف حالاتی گرایش دارد که بهترین وسیله برای بیان کردن آنها را در بداهه گری (نه بداهه نوازی) می بیند.
پیاپی، از هشت قطعه مجزا تشکیل شده که هر یک شخصیتی مستقل و منحصر به فرد دارند و در واقع «آهنگساز-نوازنده» برای این آلبوم به اتحاد و وحدت میان این قطعات اهمیت چندانی نمی دهد تا به گرایش به سمت رمانتیسیسمی دیررس متهم نشود. اما به هر روی با حفظ این استقلال شخصیتی، فضای کل این مجموعه را می توان در نوع خود بسیار منسجم و در خور توجه به حساب آورد که البته در این میان نقش تکنوازی و تکنیک ویژه یی که در اجرای هر یک از این قطعات به چشم می خورد در نوع خود کاملاً مشخص است.
آنچه در نگاهی ابتدایی به نظر می رسد مساله گرایش بوبان به نوعی دریافت شخصی از توصیف های موسیقایی اش است به طوری که در بسیاری از این قطعات این برداشت شخصی، ذهنیت مخاطب را می تواند از تمرکز بر آنچه هنرمند در نظر دارد کمی دور کند. در واقع شاید گرایش بوبان را بتوان نوعی توصیف موسیقایی درونی و کاملاً شخصی به حساب آورد که تلاش دارد شنونده را با خود در سفری اسرارآمیز و سرشار از لحظه های موزیکال متفاوت و رنگ های ویژه و توصیف های غالباً تصویری همراه کند که در نوع خود تجربه یی بسیار جالب به حساب می آید؛ به این رویکرد بوبان باید استفاده از قابلیت های موجود در موسیقی کلاسیک ایرانی را نیز اضافه کرد که در غالب اوقات، گرایشی کاملاً آزادانه و به دور از قید و بندهای ردیف نوازی، الزاماً دستمایه بیان هنری او قرار می گیرند. قطعه آغازین (بی برگشت) و قطعه فرار را شاید بتوان از دیدگاهی موسیقایی- توصیفی آثار نسبتاً متفاوتی به حساب آورد چرا که در اولی، آهنگساز از شعری از شاملو برای نگاه توصیفی اش بهره می گیرد و در دومی نوعی تقابل و ضدیت ریتمیک در دو پاره یی که این قطعه را تشکیل می دهد مخاطب را به درک بهتر از منظور آهنگساز رهنمون می سازد. بوبان در پاره یی از لحظات از نوعی پیشداوری ذهنی نیز مدد می جوید و ابزاری که برای بیان منظورش به کار می گیرد را با پیش زمینه های ذهنی و از قبل تعیین شده یی هماهنگ می سازد که از آن میان می توان به استفاده از دستگاه «نوا» در قطعه پگاه اشاره کرد؛ با توجه به این مطلب که بسیاری از موسیقیدانان هر دستگاه را برای زمان خاصی از روز در نظر می گرفتند که نوا به ساعت های پایانی شب و قبل از طلوع خورشید تعلق داشت.
در واقع این آلبوم از بسیاری لحاظ قابل تعمق است اما شاید در زمینه موسیقی توصیفی در بستر موسیقی ایرانی، آن را بتوان تجربه یی متفاوت و در عین حال ارزشمند به حساب آورد که شایسته توجه بیشتری در میان مخاطبان جدی موسیقی، به ویژه موسیقی محض است.


امیرملوک پور

منبع : روزنامه اعتماد

مطالب مرتبط

امروز خاطرات انقلاب

امروز خاطرات انقلاب
● بهاران خجسته‌باد!
كمتر كسی از ما ایرانیان است كه سرود «بهاران خجسته‌باد!» را تا به‌حال نشنیده باشد.
می‌دانیم كه بسیاری سراینده شعر سرود «بهاران خجسته‌باد!» را «كرامت دانشیان» می‌پندارند. دلیل آن هم این است كه این سرود را اولین بار از زبان او شنیده‌اند. حتی در نشریات مختلفی كه در سال اول بعد از انقلاب منتشر شد، بر بالای متن چاپ شده ابیات این سروده، می‌نوشتند: «سروده‌ای از كرامت دانشیان» و چه بسا این باور و برداشت عموم مردم از مطالعه همان نشریات سرچشمه گرفته باشد، حال اینكه شعر این سروده كه «سرود بهار» نام داشت از دكتر «عبدالله بهزادی» بود و در اسفند ماه سال ۱۳۳۹، یعنی چند هفته‌ای بعد از ترور و كشته شدن «پاتریس لومومبا» و در همدردی و تسلی به همسر او، در هفته‌نامه «سپید و سیاه» به‌چاپ رسید. ما همه این سرود را در اولین روزهای پیروزی انقلاب در بهمن ماه سال ۱۳۵۷ شنیدیم. سرودی امیدبخش و روحیه‌دهنده كه می‌رفت در پشت دیوارهای قطور و میله‌های سرد و بی‌رنگ سلول‌های زندان‌های سیاسی شاه از یادها برود و خاكستر شود، «كرامت دانشیان» با چند بیت از این شعر سرودی ساخت كه به‌نام «بهاران خجسته‌باد!» معروف است. سرودی كه كرامت با صدای گیرایش آن را می‌خواند حتی به بچه‌های مدرسه روستای «سلیران» هم آن‌را یاد داده بود، به‌طوری‌كه صبح‌ها، سر صف به‌جای «سرود شاهنشاهی» بچه‌ها «بهاران خجسته‌باد» را می‌خواندند. بعدها این سرود همراه با «كرامت» به زندان رفت و سرود جمعی بچه‌های سیاسی شد. پس از قیام همراه با آزادی زندانیان سیاسی، «بهاران خجسته باد!» هم به‌میان مردم آمد. در یك هفته فاصله میان قیام بیست و دوم بهمن پنجاه و هفت تا سالروز شهادت «كرامت» » رفقای نزدیك «كرامت» كه خود را آماده برگزاری بزرگداشت سالروز شهادتش می‌كردند، به پیشنهاد «پدرام اكبری» تصمیم به اجرای سرود«بهاران خجسته باد!» می‌گیرند.
«پدرام اكبری» و «حسن فخار»، سرود را ـ آن‌چنانكه از كرامت به یاد داشتند ـ می‌خوانند، «اسفندیار منفردزاده» نت موسیقی آن‌را می‌نویسد و به علت نبودن امكانات كافی و دسترسی نداشتن به اركستر، خود به تنهایی تمام سازها را ابتدا تك‌تك می‌نوازد و بعد همه را با هم میكس می‌كند.

وبگردی
آیا واقعآ این یک جنگ است یا استفاده چند نفر از ناتوانی ما / اگر جنگ است چرا مردم طرف مقابل آنرا حس نمیکنند / چرا همه از این جنگ بهره میبرند جز مردم ایران !
آیا واقعآ این یک جنگ است یا استفاده چند نفر از ناتوانی ما / اگر جنگ است چرا مردم طرف مقابل آنرا حس نمیکنند / چرا همه از این جنگ بهره میبرند جز مردم ایران ! - به عبارت بهتر وقتی از واژه جنگ اقتصادی برای طرح مشکلات استفاده می‌کنیم، با توجه به بار معنایی این واژه، دیگر کارکرد توجیه‌پذیری کار‌ها و کوتاهی مأموریت‌های محوله را نمی‌کند، بلکه دقیقاً مسئولیت‌پذیری در حیطه عملیاتی و مسئولیت‌های محوله را گوشزد می‌کند و بدیهی است که در فضای جنگی باید با کم‌کاری‌ها و خیانت‌ها به سبک دادگاه‌های صحرایی سریع و مقتدر عمل و مسئولیت‌پذیری را به همه عاملان خصوصی و دولتی گوشزد…
گاف حسین شریعتمداری با کامپیوتر 30 میلیونی آمریکایی
گاف حسین شریعتمداری با کامپیوتر 30 میلیونی آمریکایی - مدیر مسئول کیهان در حالی مدعی است که سیستم «مکینتاش» بیش از ۴۰ سال است که در کیهان مورد استفاده قرار می‌گیرد که این سیستم اساسا از سال ۱۹۸۴ یعنی ۵ سال پس از انقلاب تولید و نمی‌توانسته است زودتر از این تاریخ در کیهان مورد استفاده قرار گیرد.
آقای روحانی! نمی دانید یا تجاهل می کنید؟ /  دلار تک نرخی 4200 ! گوسفند بوئینگ سوار ! پراید ...
آقای روحانی! نمی دانید یا تجاهل می کنید؟ / دلار تک نرخی 4200 ! گوسفند بوئینگ سوار ! پراید ... - اخیراً رئیس جمهور حسن روحانی در توضیح علت قاچاق گفته است: علت قاچاق ارزانی است، وقتی جنسی در داخل ارزان است و در خارج گران، خود به خود قاچاق آن به خارج صورت می گیرد. به عنوان مثال چون الان گوشت در عراق گران تر از ایران است، از کشورمان به آنجا قاچاق می شود. درباره قاچاق بنزین نیز همین موضوع مصداق دارد.
راز میتوانیم موشک و نمیتوانیم خودرو در اقتصاد است
راز میتوانیم موشک و نمیتوانیم خودرو در اقتصاد است - مشکل تولید فقط به سطح فناوری مربوط نیست. ما می‌توانیم یک وسیله و کالای باکیفیت بالا را تولید کنیم، ولی با قیمت بسیار گران که خریداری نخواهد داشت. در واقع اگر بتوانیم چنین کالایی را وارد کنیم در مقایسه با تولید آن به شدت به‌صرفه است. ولی در جریان تولید موشک با وضعیت دیگری مواجهیم. اول اینکه موشک را بدون قید و شرط نمی‌فروشند یا برخی کشور‌ها به دلایل امنیتی علاقه ندارند که در تامین نیازشان به این کالا‌ها…
جمهوری اسلامی عمق حکمرانی اقتصادی ندارد
جمهوری اسلامی عمق حکمرانی اقتصادی ندارد - برنامه گفت‌وگوی ویژه خبری شب گذشته با حضور عادل پیغامی اقتصاددان و سیداحسان خاندوزی عضو هیئت علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی برگزار شد.
داستان قالیچۀ حضرت سلیمان و سامانۀ نیما
داستان قالیچۀ حضرت سلیمان و سامانۀ نیما - ساز و کاری که بانک مرکزی تحت عنوان نیما برای بازگرداندن ارز حاصل از صادرات اندیشیده اند و با خوارشماری صادر کنندگان با تجربه و خوشنام و بی اعتنائی به نظرات معقول و دلسوزانۀ آنان به راهی خطرآفرین پا گذاشته، بی تردید محکوم به ناکامی است و پیامدهای ناگوار آن، که در درجۀ اول از دست دادن بازارهای صادراتی دیرینه است، به راحتی قابل جبران نخواهد بود.
کپی‌برداری «عین‌به‌عین»
کپی‌برداری «عین‌به‌عین» - انتظار می‌رفت که علیخانی هم در قسمت اول برنامه «عصرجدید» به کپی بودن «عین‌به‌عین» برنامه‌اش و شباهت آن با برنامه مشهور «گات تلنت‌ آمریکایی» اشاره کند و در مقایسه‌ای از ویژگی‌های احتمالاً متفاوت نسخه ایرانی این برنامه بگوید؛ علیخانی اما ترجیح داد در این زمینه حرفی نزند!
اشتباه جالب در مراسم استقبال از رئیس جمهور در هرمزگان
اشتباه جالب در مراسم استقبال از رئیس جمهور در هرمزگان - مراسم استقبال از رئیس جمهور در سفر به استان هرمزگان.
توزیع عجیب کیک 40 سالگی انقلاب توسط یک روحانی!
توزیع عجیب کیک 40 سالگی انقلاب توسط یک روحانی! - در ویدیویی که در فضای مجازی داغ شده شاهد پخش کیک 40 سالگی جمهوری اسلامی
ادامه‌ی سکوت ضرغامی درباره‌ی انتقال آرشیو صداوسیما به شبکه من و تو
ادامه‌ی سکوت ضرغامی درباره‌ی انتقال آرشیو صداوسیما به شبکه من و تو - چند سالی است از جمله روزهای اخیر که با نزدیک شدن به مقاطعی از جمله دهه‌ی فجر، شبکه‌های تلویزیونی فارسی خارج کشور مانند بی‌بی‌سی و من‌وتو مستندهایی از زمان انقلاب پخش می‌کنند که جزو آرشیو صداوسیما بوده است ولی تا امروز مشخص نشده است که چطور و توسط چه کسانی به دست آنها رسیده است؟
جنجال شبیه‌سازی بیعت امام و همافران ارتش توسط علم‌الهدی در مشهد
جنجال شبیه‌سازی بیعت امام و همافران ارتش توسط علم‌الهدی در مشهد - دیدار و سلام نظامی فرماندهان نیروی هوایی ارتش به سیداحمد علم‌الهدی، امام جمعه مشهد انتقادهایی را در پی داشته است.