یکشنبه ۲ اردیبهشت ۱۳۹۷ / Sunday, 22 April, 2018

کارمینا بورانا مویه بر زخم های سرنوشت


کارمینا بورانا مویه بر زخم های سرنوشت
تا چند سال كسی نمی دانست بخشی از موسیقی فیلم «طالع نحس» كه عظمتی ستودنی دارد، متعلق به «كارل ارف» است نه آهنگساز فیلم. خیلی های دیگر آن را به عنوان اپرایی می شناختند كه یكی از بزرگان موسیقی كلاسیك تصنیفش كرده است.اما «كارمینا بورانا» مهم ترین ساخته «كارل ارف» آهنگساز آلمانی است كه حالا بر آموزش موسیقی به كودكان «ارف» نام او را گذاشته اند. چرا كه او در سال ۱۹۴۲ همراه «دروتی گانثر» مدرسه ای برای ژیمناستیك، موسیقی و حركات موزون راه انداخت و شیوه هایی برای آموزش موسیقی به كودكان ابداع كرد كه در آن از صدای خود بچه ها و ساز های بسیار ساده شده، استفاده می شد.«كارل ارف» ۱۰ جولای ۱۸۹۵ در مونیخ به دنیا آمد و ۲۹ مارس ۱۹۸۲ در همین شهر از دنیا رفت. او از سال ۱۹۳۰ تا ۱۹۳۳ رهبری انجمن باخ مونیخ را برعهده داشت. برای این انجمن آثاری از موسیقی كهن تهیه می كرد. ارف در سال ۱۹۳۵ با «كارمینا بورانا» كه در حقیقت دست نوشته ای بسیار قدیمی بود شامل ۲۰۰ شعر كهن از یك صومعه در آلمان، آشنا شد. اصل این دست نوشته به گفته پژوهشگران مربوط به قرن سیزدهم و شعر های آن مربوط به یكی دو قرن قبل از آن است. در آن قرون شاعران جوانی زندگی می كردند كه به سرودن شعر های هجو می پرداختند و فساد كلیسا، دولت شهر های قرون وسطایی و رفتار حقارت بار آدم ها را به سخره می گرفتند. «كارمینا بورانا» هم شامل مجموعه شعر هایی به همین مضمون است كه احتمالاً توسط چند كشیش در آن دوران گردآوری شده است. «كارل ارف» هنگام رویارویی با این اثر تاریخی دست به گزینشی دقیق از آن زد و ۲۴ قطعه برای ساخت كانتانت كارمینا بورانا برگزید كه در سه بخش با عنوان های «در بهاران، در سبزه زاران»، «در میخانه» و «بارگاه عشق، بلانشفلور و هلنا» گنجانده شده اند. پس از كر نیرومند اثر كه در آغاز شنیده می شود، قطعه ای نواخته می شود با شعری كه مطلعش این است: «من بر زخم های سرنوشت مویه می كنم.» كارمینا بورانا فقط به عنوان اپرایی كه برای اركستر ساخته شده، نبود بلكه در قالب یك اثر هنری خلق شد كه می تواند در اپرا، باله و تصویر سازی به كار گرفته شود. این اثر تكان دهنده كه كر و صدای ساز های ضربی تا مدت ها در گوش مخاطب آن زنگ می زند، در سال ۱۹۳۷ برای اولین بار توسط خود كارل ارف در فرانكفورت به صحنه رفت و خیلی بعدتر آوازه اش در آلمان و خارج از مرز های این كشور پیچیده و سال ها بعد اركستر های بسیاری آن را به اجرا درآوردند. سی دی اجرا های جیمز لوین و آندره پره ون و اویگن یوخوم از شركت دویچه گرامافون، اجرای یوجین ارماندی از شركت سونی و اجرای آنتال دوراتی از شركت RCA در ایران موجود است و اركستر سمفونیك تهران هم آن را به رهبری شهرداد روحانی چند بار به اجرا درآورده است. قبل از اینكه اصل اثر به گوش مخاطب عام برسد، كل آن برای او آشنا است چرا كه گوشه هایی از «كارمینا بورانا» را در كارهای تبلیغاتی و فیلم ها شنیده است. خیلی از مخاطبان ایرانی فكر می كنند اجرای كرال این اثر صرفاً شامل آوا هایی است كه گروه كر آن را می سراید، بدون اینكه معنایی خاص داشته باشد، اما گروه كر همراه هم شعری را می خوانند كه مضمونی معنوی دارد و همان دست نوشته های كهن به دست آمده در قرن سیزدهم است. شعر درباره انسان، خشم، شادی، غم و ناتوانی، عشق، لذت و سرنوشت محتوم اوست.مرثیه و پندنامه ای است كه به انسان دلداری می دهد و او را غمگین و گاه خشمگین می كند از آرزو هایش سخن می گوید، او را به اوج می برد و با همان سرعت به زمین می كوبد، آنجا كه می گوید: «چونان كشتی بی ناخدایی به این سو و آ ن سو كشیده می شوم / یا كه چون پرنده سبكبال گمشده ای در مسیر آسمان ها سرگردانم/ هیچ زنجیری نتواند كه مرا پای در بند سازد/ هیچ قفل و كلیدی به زندانم در نتواند افكند / من در پی همانندان خویشم و به شروران و منحرفان خواهم پیوست.»


مطالب مرتبط

گزارشی از یک شاهنامه خوان

متن زیر از زندگی و فعالیت های این چهره فروتن عرصه فرهنگ وفولكلور منطقه بختیاری كه می خوانید.
می گوید: «در دامنه كوهستان زاده شدم، روز، ماه و حتی سال تولدم را باد برد. در سال هزاروسیصد و سی و یك كه به مركز بخش جانكی (باغملك) در خوزستان كوچیدیم. برای این كه به مدرسه بروم تولدم را سال هزاروسیصد و بیست و پنج رقم زدند و به میل مأمور آمار روزم را پنج و ماهم را پنجم و سالم را بیست و پنج نوشتند. (۵/۵/۱۳۲۵) یادم هست پشت دفترچه های مشقم عكس مصدق بود.»
در پایه چهارم ابتدایی بود كه كلید صندوقچه عقده های پدر بیسوادش شد و می بایست شاهنامه را (كه مردم عشایر به عنوان جنگ نامه یا هفت لشكر می شناسند) هر شب برایش می خواند، غلط هایش را پدر می گفت و برای همسایه ها نیز تفسیر می كرد. پدرش داستان امیرارسلان، حیدربیك، فلك ناز و حسین كرد شبستری را بسیار دوست می داشت و استاد خسروی نیا هنوز هم احساس می كند كه شور و زیبایی آن آثار در خونش جاری است.
پس از اخذ گواهینامه ششم ابتدایی از نظر ادبی خود را بسیار غنی احساس می كند، اما به دلیل عدم بضاعت موفق به ادامه تحصیل نمی شود و با همان مدرك ابتدایی بنابه نیاز منطقه در سال ۱۳۴۱ به جمع آموزگاران می پیوندد و راهی دورترین روستا می شود.
در طول خدمت آموزگاری تحصیلات متوسطه را دنبال می كند، در سال های ۵۳-۱۳۵۲ به مركز بخش منتقل می شود و بنابه علاقه و ذوق هنری اش برای اولین بار چشمان مردم منطقه را با صحنه های تئاتر آشنا می كند و سپس مدارس مركز بخش را به جد زیر پوشش سرود و تئاترهای منظوم و منثور درمی آورد. در دهه های اول انقلاب عهده دار كانون پرورشی مركز بخش می شود و هنر را در ابعاد مختلفش به دانش آموزان دختر و پسر می آموزد.
در سال هزاروسیصد و هفتاد و دو به شهر اصفهان منتقل می شود و در سال هفتاد و سه بازنشسته می گردد.
می گوید: «در طول سی قرن تهاجم، زبان پارسی ام را در دهلیز كامم پنهان كرده ام. سلوكیان بر گرده ام تازیانه زدند، خشت خانه ام را به آب انداختند، از وقارم سنگینی برگرفتند. از كلامم رونق بریدند، در سیاهچال نمور، مأوایم دادند تا یونانی ام خوانند. مولایان تازی طومارم را درهم پیچاندند، از تنم خون مكیدند، آب زلالم را رنگین كردند، سجلم را سوزاندند، تار و پودم را با دشنه الیاف نمودند، مولی ام(۱) كردند تاعجمم خوانند.
مغولان خیمه زردشان را بر سرم افراشتند، به درختم دوختند، زیر رنگین كمان خونم قلیان كشیدند. همچو گوسپند در پوستم دمیدند و به آفتابم گذاشتند. سینه ام را شكافتند، بر جسدم تاختند، كه بی نشانم خوانند.
تاتارها در شاهراه تجربه مغولان به راز زبان پارسی ام نزدیك شدند، سرم را بریدند، حلقومم را دریدند، بر مناره ام اذان خواندند، در محراب استخوانی ام نمازگزاردند، كه بی مایه ام گردانند.
افغانها بر پیكر نیمه سوخته ام رقصیدند، بازمانده ام را به تاراج دادند، در ویرانه های تنم به دنبال راز زبانم پرسه زدند.
سوخته شدم، قطعه شدم، مرده شدم، زنده شدم، گنگ شدم ولی نه لال.
در مبارزات نهانی و آشكار مبارزان فرزانه ادب پارسی، طی سی قرن جدال از یونانیان تا افغانیان، اقوام (بختیاری- تیره لرها) لك ها و كردها كه شاخه های اصلی زبان پارسی را تشكیل می دهند، همواره نقش بسزایی داشته اند... در مناطق بختیاری كه فرهنگ آن مورد نظر است، افرادی خودجوش در پویایی فرهنگ اصیل ایرانی كوشیدند و با گویش لری بختیاری و فارسی، فرهنگنامه ها، تاریخ ها و دیوان های شعری قابل توجهی را در دسترس علاقه مندان به شعر و ادب پارسی به ویژه بختیاری ها فراهم آوردند...» .
استاد خسروی نیا در ابتدای اوقات فراغتش به انجمن ادبی فرهنگی بختیاری های مقیم اصفهان راه می یابد و براساس نیازی كه در خودش حس می كند برگرداندن شاهنامه را به گویش بختیاری بنا می نهد. در این اثر كه جلد اول آن منتشر گردیده به صورت خلاصه و گلچین داستانها را با استفاده از دو فضای ایلی و ملی بازسازی نموده كه مهمترین هدفش حفظ و احیای واژه های منسوخ شده است كه از سالهای نوجوانی دریافت و یادداشت می نمود. در این اثر كه حتماً مورد انتقاد بعضی از طوایف بختیاری قرار می گیرد نهایت دقت در هماهنگی لهجه ها شده است. با همه تلاشی كه معمول شد باز هم خود می داند كه به علت مواج بودن لهجه ها در طایفه و تیره های مختلف بختیاری در هنگام قرائت ایجاد اشكال می شود!
هم اكنون جدای از پایگاه قومی فرهنگی خودش در انجمن های جوان اصفهان در زمینه شعر سپید جوان فعال است و در آینده نزدیك اقدام به چاپ مجموعه شعر سپید كوهستان به زبان فارسی خواهد كرد.
بعد از عشق وافر خودش و تشویق خانواده اش عامل دیگر اشتیاق او در ایجاد اثر شاهنامه بختیاری به هیجان آمدن مردم ایل بختیاری از خواندن شاهنامه به زبان اوست كه آن را با آوای ایل حماسی و محزون می خواند، به صورتی كه بسیاری از هم تبارانش خواهان كاست صدایش به ضمیمه كتاب بودند كه متأسفانه سرمایه گذاری این مهم برایش مقدور نشد.
امید كه رنج و تلاش این شاعر فرهیخته «جواد خسروی نیا» در حفظ و صیانت شاهنامه فردوسی و برگرداندن آن به گویش شیرین بختیاری كه هر آن می رفت بسیاری از واژگانش به بوته فراموشی سپرده شود به بار بنشیند و به حیات خود ادامه دهد، امید كه این نوشتارها بهانه ای باشد جهت حمایت، آفرین باد و پاسداشت این بزرگ فرهیختگان .
به روایت گردآفرید (فاطمه حبیبی زاد): پژوهشگر نمایش آیینی روایی/ نقال و شاهنامه خوان
۱- مولی: رعیت، مقابل مولا.

وبگردی
سومین روز جشنواره جهانی فیلم فجر
سومین روز جشنواره جهانی فیلم فجر - سی و ششمین جشنواره جهانی فیلم فجر از 30 فروردین با حضور فیلم سازانی از ایران و نمایندگانی ازسینمای 78 کشور جهان تا 7 اردیبهشت در پردیس سینمایی «چارسو» برگزار می شود.
سیلی زدن به «امید» مردم در پارک!
سیلی زدن به «امید» مردم در پارک! - کتک خوردن دختری که جز التماس دوستانش هیچ فریادرسی ندارد از یک پلیس زن عضو گشت ارشاد که ماموران مرد هم آنها را همراهی می کردند، آنقدر دردناک است که کمتر وجدان بیداری به آن واکنش نشان نداده است.
عصر ما - پرونده حضور زنان در ورزشگاه ها
عصر ما - پرونده حضور زنان در ورزشگاه ها - بررسی حضور زنان در ورزشگاه ها با حضور نرگس آبیار، لاله افتخاری، حمید رسایی، حجت الاسلام محسن غرویان و فائزه هاشمی.
حمله فیزیکی به بازیگر زن ایرانی در خیابان! / عکس
حمله فیزیکی به بازیگر زن ایرانی در خیابان! / عکس - بازیگر سریال "تعطیلات رویایی" از حمله افراد ناشناس به خود خبر داد. مریم معصومی، بازیگر سینما و تلویزیون مورد حمله افراد ناشناس قرار گرفت.
گفتگوی تلفنی با همسر مرتضوی / صوت
گفتگوی تلفنی با همسر مرتضوی / صوت - سعید مرتضوی که در روزهای گذشته خبری از او نبود و حتی سخنگوی دستگاه قضایی گفته بود حکم جلبش صادر شده اما گیرش نیاورده‌اند، به گفته همسرش در تهران است.
ارسطوی پایتخت با مونا فائض پور ازدواج کرد
ارسطوی پایتخت با مونا فائض پور ازدواج کرد - «احمد مهران فر» بازيگر نقش «ارسطو عامل» در سريال پايتخت ۵ در اینستاگرام خود از ازدواجش با «مونا فائض پور» خبر داد.
صحبت های جنجالی رییسی علیه روحانی
صحبت های جنجالی رییسی علیه روحانی - صحبت های جنجالی رییسی پیرامون استفاده روحانی از نام امام رضا در انتخابات
500 نفر محتوای نامه‌های پستی مردم را میخواندند و چک می‌کردند!
500 نفر محتوای نامه‌های پستی مردم را میخواندند و چک می‌کردند! - محمد غرضی می‌گوید: زمانی که به عنوان وزیر در وزارت حضور یافتم بیش از ۵۰۰ نفر را دیدم نامه‌هایی که از داخل به خارج و از خارج به داخل کشور ارسال می‌شدند را چک می‌کردند و به صورت سه شیفت فعالیت می‌کردند و نامه‌ها را می‌خواندند.
جنجال ویدیو دختر بازیگر روی کول بازیکن پرسپولیس!
جنجال ویدیو دختر بازیگر روی کول بازیکن پرسپولیس! - عکس و ویدیویی منتسب به ستاره پرسپولیس فرشاد احمدزاده و ترلان پروانه بازیگر سینما و تلویزیون در فضای مجازی منتشر شده است. عجب پاپراتزی‌هایی داریم!
دختر داعشی سریال پایتخت کیست ؟
دختر داعشی سریال پایتخت کیست ؟ - در قسمت های اخیر سریال پایتخت بازیگر جدیدی به جمع خانواده معمولی پیوسته است؛ نیلوفر رجایی فر نقش الیزابت را در سریال پایتخت ۵ ایفا می کند ؛ این بازیگر با جلب اعتماد سیروس مقدم این فرصت ط بازی در سریال پر طرفدار پایتخت را به دست آورد .
خانم ایرانی، عامل تیراندازی در مقر یوتیوب / فیلم
خانم ایرانی، عامل تیراندازی در مقر یوتیوب / فیلم - ویدیوهایی از نسیم نجفی اقدم در شبکه های اجتماعی به زبان های انگلیسی و فارسی موجود است که در آن ها وی از حذف ویدیوهای خود توسط یوتیوب شکایت دارد.
رقص کاوه مدنی یا کالای ایرانی؟
رقص کاوه مدنی یا کالای ایرانی؟ - بگذارید اینطور بپرسم: مگر کیروش، مربی تیم ملی فوتبال جمهوری اسلامی ایران عرق نمی‌خورد؟ نمی‌رقصد؟ مگر برانکو و شفر نمازشب می‌خوانند و روزه می‌گیرند و اصولگرا و ارزشی و انقلابی هستند؟!