چهارشنبه ۲۸ آذر ۱۳۹۷ / Wednesday, 19 December, 2018

کارمینا بورانا مویه بر زخم های سرنوشت


کارمینا بورانا مویه بر زخم های سرنوشت
تا چند سال كسی نمی دانست بخشی از موسیقی فیلم «طالع نحس» كه عظمتی ستودنی دارد، متعلق به «كارل ارف» است نه آهنگساز فیلم. خیلی های دیگر آن را به عنوان اپرایی می شناختند كه یكی از بزرگان موسیقی كلاسیك تصنیفش كرده است.اما «كارمینا بورانا» مهم ترین ساخته «كارل ارف» آهنگساز آلمانی است كه حالا بر آموزش موسیقی به كودكان «ارف» نام او را گذاشته اند. چرا كه او در سال ۱۹۴۲ همراه «دروتی گانثر» مدرسه ای برای ژیمناستیك، موسیقی و حركات موزون راه انداخت و شیوه هایی برای آموزش موسیقی به كودكان ابداع كرد كه در آن از صدای خود بچه ها و ساز های بسیار ساده شده، استفاده می شد.«كارل ارف» ۱۰ جولای ۱۸۹۵ در مونیخ به دنیا آمد و ۲۹ مارس ۱۹۸۲ در همین شهر از دنیا رفت. او از سال ۱۹۳۰ تا ۱۹۳۳ رهبری انجمن باخ مونیخ را برعهده داشت. برای این انجمن آثاری از موسیقی كهن تهیه می كرد. ارف در سال ۱۹۳۵ با «كارمینا بورانا» كه در حقیقت دست نوشته ای بسیار قدیمی بود شامل ۲۰۰ شعر كهن از یك صومعه در آلمان، آشنا شد. اصل این دست نوشته به گفته پژوهشگران مربوط به قرن سیزدهم و شعر های آن مربوط به یكی دو قرن قبل از آن است. در آن قرون شاعران جوانی زندگی می كردند كه به سرودن شعر های هجو می پرداختند و فساد كلیسا، دولت شهر های قرون وسطایی و رفتار حقارت بار آدم ها را به سخره می گرفتند. «كارمینا بورانا» هم شامل مجموعه شعر هایی به همین مضمون است كه احتمالاً توسط چند كشیش در آن دوران گردآوری شده است. «كارل ارف» هنگام رویارویی با این اثر تاریخی دست به گزینشی دقیق از آن زد و ۲۴ قطعه برای ساخت كانتانت كارمینا بورانا برگزید كه در سه بخش با عنوان های «در بهاران، در سبزه زاران»، «در میخانه» و «بارگاه عشق، بلانشفلور و هلنا» گنجانده شده اند. پس از كر نیرومند اثر كه در آغاز شنیده می شود، قطعه ای نواخته می شود با شعری كه مطلعش این است: «من بر زخم های سرنوشت مویه می كنم.» كارمینا بورانا فقط به عنوان اپرایی كه برای اركستر ساخته شده، نبود بلكه در قالب یك اثر هنری خلق شد كه می تواند در اپرا، باله و تصویر سازی به كار گرفته شود. این اثر تكان دهنده كه كر و صدای ساز های ضربی تا مدت ها در گوش مخاطب آن زنگ می زند، در سال ۱۹۳۷ برای اولین بار توسط خود كارل ارف در فرانكفورت به صحنه رفت و خیلی بعدتر آوازه اش در آلمان و خارج از مرز های این كشور پیچیده و سال ها بعد اركستر های بسیاری آن را به اجرا درآوردند. سی دی اجرا های جیمز لوین و آندره پره ون و اویگن یوخوم از شركت دویچه گرامافون، اجرای یوجین ارماندی از شركت سونی و اجرای آنتال دوراتی از شركت RCA در ایران موجود است و اركستر سمفونیك تهران هم آن را به رهبری شهرداد روحانی چند بار به اجرا درآورده است. قبل از اینكه اصل اثر به گوش مخاطب عام برسد، كل آن برای او آشنا است چرا كه گوشه هایی از «كارمینا بورانا» را در كارهای تبلیغاتی و فیلم ها شنیده است. خیلی از مخاطبان ایرانی فكر می كنند اجرای كرال این اثر صرفاً شامل آوا هایی است كه گروه كر آن را می سراید، بدون اینكه معنایی خاص داشته باشد، اما گروه كر همراه هم شعری را می خوانند كه مضمونی معنوی دارد و همان دست نوشته های كهن به دست آمده در قرن سیزدهم است. شعر درباره انسان، خشم، شادی، غم و ناتوانی، عشق، لذت و سرنوشت محتوم اوست.مرثیه و پندنامه ای است كه به انسان دلداری می دهد و او را غمگین و گاه خشمگین می كند از آرزو هایش سخن می گوید، او را به اوج می برد و با همان سرعت به زمین می كوبد، آنجا كه می گوید: «چونان كشتی بی ناخدایی به این سو و آ ن سو كشیده می شوم / یا كه چون پرنده سبكبال گمشده ای در مسیر آسمان ها سرگردانم/ هیچ زنجیری نتواند كه مرا پای در بند سازد/ هیچ قفل و كلیدی به زندانم در نتواند افكند / من در پی همانندان خویشم و به شروران و منحرفان خواهم پیوست.»


مطالب مرتبط

این فصل را بسیار خواندم...

این فصل را بسیار خواندم...
▪ این فصل را با من بخوان
▪ طرح و کارگردانی: حسین پارسایی
▪ موسیقی: مجید انتظامی
▪ بازیگران : مریلا زارعی / مهتاب نصیرپور / حبیب رضایی
حسین پارسایی از زمان آغاز مدیریت خود در مرکز هنرهای نمایشی، بیشتر مشغول انجام کارهای مدیریتی بوده و از این رو زمان زیادی برای کار تئاتر و کارگردانی نمایش نداشته است. اجرای سوئیت سمفونی «این فصل را با من بخوان» با همکاری مجید انتظامی تنها نمایشی است که پارسایی طی این سالها کارگردانی کرده است. اجرای این سوئیت سمفونی سال گذشته و همزمان با آغاز هفته دفاع مقدس، با استقبال خوبی مواجه شد و به نظر می رسد همین موفقیت، انگیزه ای شده تا پارسایی و انتظامی بار دیگر و با انجام برخی تغییرات، این سوئیت سمفونی را برای اجرا در هفته دفاع مقدس آماده کنند. سوئیت سمفونی «این فصل را با من بخوان» این روزها در تالار وحدت در حال اجراست و با وجود اینکه برای دومین بار اجرا می شود انتظار می رود به واسطه حضور ارکستر سمفونیک مجید انتظامی، دوباره با استقبال مخاطبان همراه شود.
موسیقی و نمایش دو زبان هنری اند که به واسطه پرداخت و آرایش نشانه ها، مفاهیم را تولید می کنند و آنها را در ارتباط با دریافت کننده قرار می دهند. این دو حوزه، از منظر نشانه شناسی، باوجود تفاوتهایی که دارند، به هم نزدیک هستند و به اشتراک گذاشتن و همنشینی نشانه ها در میان آنها، می تواند به وحدت و کلیتی هدفمند و یکپارچه در عرصه اجرا منجر شود.اجرای ترکیبی موسیقی و نمایش در سوئیت سمفونی «این فصل را با من بخوان» با همکاری «مجید انتظامی» در مقام رهبر ارکستر سمفونیک و حسین پارسایی در مقام کارگردان بخش نمایشی، تجربه ای نسبتا تازه در زمینه اجرای نمایش موسیقایی است که این روزها و به مناسبت هفته دفاع مقدس در تالار وحدت به روی صحنه رفته است.
«این فصل را با من بخوان» را می توان نمایش موزیکالی مفهومی دانست که بر پایه اشتراکات نشانه شناختی مفهوم و اهداف موضوعی، روایتی یکپارچه و پیوسته ارائه می دهد. در این اجرا، تم «مقاومت و ایثار» در بستر موضوع جنگ تحمیلی مطرح شده و به نمایش گذاشته می شود.
مجید انتظامی و حسین پارسایی برای رسیدن به نتیجه ای تأثیرگذار و جذاب در ارتباط با موضوع و همچنین به بهانه درگیر کردن هر چه بیشتر مخاطب با هدف مورد نظرشان، داستانهایی آشنا را محور اجرا قرار داده اند که در پنج قطعه، پنج فیلم شاخص حوزه دفاع مقدس را با پرداختی نمایشی و موسیقایی، بستر روایت خود قرارمی دهند.
مهمترین ویژگی ای که در روایت این پنج قطعه رعایت شده، پیوستگی و امتداد زمانی بر پایه محوریت موضوعی است. در واقع، درکلیت اجرا، تم و موضوعی واحد انتخاب شده و در بستر چند روایت پیوسته، استمرار و گسترش پیدا می کند.
نخستین قطعه نمایشی/ موسیقایی این اجرا که با بخشهایی از موسیقی فیلم «روز واقعه» همراه است، با این جمله آغاز می شود:«کیست یاری دهنده ای که مرا یاری کند؟» و به قیام امام حسین(ع) و شهادت ایشان و یارانش در صحرای کربلا اشاره می کند که در پایان این بخش، اسارت اهل حرم حضرت اباعبدا...(ع)، به ورود زن راوی با یک کودک (ملهم از فیلم «سرزمین خورشید»)، در قطعه دوم، پیوند می خورد.
در واقع قطعه نخست، پشتوانه ارزشی، اعتباری و محتوایی است که اهمیت و ارزش رویدادهای فصلهای بعدی را تضمین می کند و به آنها اعتبار می بخشد. در فصلهای بعدی، اجرای نمایش بر اساس پیوستگی زمانی و محوریت موضوع؛ شروع جنگ تحمیلی تا آزادسازی خرمشهر(براساس فیلم «سرزمین خورشید»)، مجروحان بعد از جنگ(براساس فیلم «از کرخه تا راین»)، اسرا و آزادگان(براساس فیلم «بوی پیراهن یوسف») و بازماندگان جنگ تحمیلی( براساس فیلم «آژانس شیشه ای») را با همراهی موسیقی و حرکات مورد توجه قرار می دهد و به کشف جذابیتهای زیباشناسانه آن دست می زند.
هماهنگی و همراهی موسیقی با نمایش و در کنار هم قرار گرفتن نشانه های موسیقایی و نمایشی در کلیت اجرا، مهمترین ویژگی ای است که در سوئیت سمفونی «این فصل را...» به صورت پرشور و خوش ساخت نمود یافته است.
هر چند دو حوزه متفاوت اجرا(موسیقی و نمایش) در بخشهایی از کار ممکن است موقتاً از هم پیشی بگیرند و قابلیتها و ظرفیتهایشان را در مقایسه با حوزه دیگر به گونه ای شاخص تر به نمایش بگذارند، اما در هر صورت، مجموعه این سوئیت سمفونی به گونه ای است که نمی توان یکی از دو حوزه را مستقل از دیگری و بدون در نظر گرفتن ارزشهای آن بررسی کرد. در واقع اجرا حاصل هماهنگی، همراهی و همنشینی موسیقی و نمایش است. نمایش، موسیقی را معنا می کند و موسیقی به تعریف نمایش می پردازد.
در ضمن، صرف نظر از همه ویژگیها باید به این نکته توجه کرد که نمایش در زمینه همراهی با موسیقی و نشان دادن ارزش و اهمیت آن نسبت به موسیقی، کار به مراتب دشوارتری را در پیش دارد. حسین پارسایی، در مقام کارگردان نمایش، از طرفی با سبقه های ذهنی و پیشینه تصویری ذهن تماشاگر در مورد فیلمها مواجه است و باید نمایش خود را با همه این تصاویر جایگزین کند و از طرف دیگر در ارتباط با موسیقی که خواه ناخواه همچون عنصری مهم و مؤثر، از این تصاویر و داستانها آشنایی زدایی می کند نیز، باید کار ویژه نمایشی اش را داشته باشد.
شگرد مناسبی که پارسایی برای رسیدن به این نتیجه انتخاب کرده ، همراهی با داستانهای آشنا در ابتدای هر فصل است که در وهله نخست، موضع گیری تماشاگر به پیشینه های ذهنی را از بین می برد و همه این تصاویر ذهنی را در انطباق با نمایش به اشتراک می گذارد. بعد از این، اجرا، از قالبهای آشنا خارج شده و کلیتی متفاوت و نمایشی را به تماشا می گذارد. در واقع هر یک از دو حوزه موسیقی و نمایش، با اینکه تم و هدف مشترکی دارند، اما با کار ویژه و وظایفی متفاوت در کنار هم قرار گرفته اند. در ابتدای سوئیت سمفونی، موسیقی نقش حالت دهنده دارد و به صورت مقدماتی به فضا سازی نسبی اجرا براساس موضوع کمک می کند و در ادامه، فرم، حرکت و نمایش با موسیقی همراه می شود و با آشنایی زدایی از موضوع، تصویری ذهنی از حرکت و رفتار مورد نظر را به وجود می آورد.
هر چند تصاویر مربوط به موضوعات بلافاصله پس از آغاز موسیقی و آشنایی زدایی از آن در ذهن تماشاگر شکل می گیرد، اما حضور عناصر نمایشی در این محدوده، علاوه بر تقویت پیشینه های تصویری موجود، به جانشینی نشانه هایی جدید با آنها نیز منجر می شود. در هر فصل و پس از فضاسازی مقدماتی و سپس آشنایی زدایی و تقویت پیشینه های ذهنی تماشاگر، موسیقی و نمایش به گونه ای هماهنگ و هم جهت و در راستای هم قرار می گیرند. این دو شیوه همزمان با تکمیل فضاسازی، موضوع و حرکت رفتاری را تقویت می کنند و وسعت می بخشند.
سوئیت سمفونی «این فصل را با من بخوان» در زمینه برقراری ارتباط با مخاطب، اجرای موفقی است و هر چه بیشتر از زمان اجرا می گذرد، اشتیاق تماشاگر برای دخالت در رویدادهای صحنه افزایش و شرکت و درگیری مخاطب در هر قطعه سوئیت سمفونی نسبت به قطعه قبلی افزایش می یابد، تا آن جا که تلاش انتظامی و پارسایی برای این درگیرسازی و ارتباط موثر درقطعه پایانی، یعنی سوئیت سمفونی «ایثار»، به نتیجه می رسد.
نمایش، در ابتدای قطعه پایانی(ایثار) با اصرار بازیگرش(مهتاب نصیرپور)، تماشاگر را به پاسخگویی و واکنش در برابر سؤالها وادار می کند. در ادامه، ارتباط تماشاگر به صورت حسی و درونی و نیز با مشارکت بیرونی و همراهی اش با نمایش تکمیل می شود و گروه نمایش حسین پارسایی و گروه موسیقی مجید انتظامی، برای رسیدن به این همراهی مستقیم و مشترک، بارها و بارها وارد محدوده حضور تماشاگران می شوند. استفاده از بالکن، ردیف نخست صندلی ها و مقابل سن تئاتر، ورود و خروج بازیگر از درهای مختلف و... حضور گروه اجرایی در میان تماشاگران را به دفعات تکرار می کند و اشتراک حسی میان آنان را در سراسر اجرا به گونه ای هدفمند و تأثیرگذار وسعت می بخشد.

وبگردی
تهدیدهای ناتمام نماینده سراوان علیه وزیر اقتصاد و گمرک
تهدیدهای ناتمام نماینده سراوان علیه وزیر اقتصاد و گمرک - فیلمبردای یک نماینده مجلس از جلسه غیرعلنی امروز درباره فیلم منتشر شده از بحث نماینده مجلس با یک کارمند و انتشار آن!
رقص گروهی دختران دانشگاه الزهرا در حضور آقایان!
رقص گروهی دختران دانشگاه الزهرا در حضور آقایان! - ویدئویی عجیب از حرکات موزون گروهی دختران در دانشگاه الزهرا درحالی در فضای مجازی در حال انتشار است که مردان نیز در این مراسم حضور دارند!
(ویدیو) بدرفتاری با مهاجران افغان در مرز ایران
(ویدیو) بدرفتاری با مهاجران افغان در مرز ایران - بدرفتاری با هر شخصی در هر جایگاهی پسندیده نیست و باعث واکنش‌های منفی و ناراحتی میشود. ویدئویی در فضای مجازی در حال پخش شدن است که در آن با چند مهاجر افغان برخورد نامناسبی صورت می‌گیرد و باعث خشم و ناراحتی کاربران شده است.
توهین زشت رئیس بیمارستان آمل به بیمار تالاسمی
توهین زشت رئیس بیمارستان آمل به بیمار تالاسمی - به دنبال عدم رعایت اخلاق پزشکی در برخورد با یک بیمار در بیمارستان آمل، رئیس این بیمارستان برکنار شد.
فحاشی و رفتار زشت نماینده مجلس سراوان
فحاشی و رفتار زشت نماینده مجلس سراوان - نماینده سراوان در مجلس، مواجهه از بالا به پایین او با یک کارمند، نحوه واکنش مردم به یک مسوول احتمالا رده بالا در پاسخ به فحاشی های رکیک او..
پاسپورتی که همه جا به آن توهین میشود
پاسپورتی که همه جا به آن توهین میشود - مدتی است که تب سرمایه‌گذاری در گرجستان شایع شده است و مردم برای خرید ملک یا راه اندازی یک کسب و کار عازم این کشور می‌شوند. در این میان چند اتفاق رخ داد. یکی این بود که تحریم‌های امریکا گریبان گیر ایران شد و به عقیده من این‌ها به نوعی بازخورد عملیات روانی ترامپ علیه ایران است و از سوی دیگر انتخابات اخیر گرجستان هم با پیروزی جریان راست تندرو این کشور به پایان رسید. وگرنه گرجستان اصلا کشوری نیست که قادر…
تیپ پسر الهام و فاطمه رجبی در آلمان!
تیپ پسر الهام و فاطمه رجبی در آلمان! - «شباهت عجیب علی الهام استاد هوا فضا در دانشگاهی در آلمان به غلامحسین الهام معاون رئیس جمهور سابق!
حاشیه تازه برای سید احمد خمینی / تصویر
حاشیه تازه برای سید احمد خمینی / تصویر - سید احمد خمینی، نتیجه امام خمینی که چند هفته پیش با ازدواجش خبرساز شده بود، بار دیگر با انتشار عکسی از او و همسرش در حین سوارکاری حساسیت نسبت به خود را برانگیخته است و باعث تحریک مخاطبان و کاربران در فضای مجازی شده است.
رفتار عجیب دو نفر از همراهان رئیس جمهور در زمان سخنرانی!
رفتار عجیب دو نفر از همراهان رئیس جمهور در زمان سخنرانی! - دو نفر از کسانی که همراه رئیس جمهور در سمنان حضور داشتند در هنگام سخنرانی روحانی رفتار غیر معمولی از خود نشان میدادند.
شهردار سابق سلامت و مشغول زندگی جدید است !
شهردار سابق سلامت و مشغول زندگی جدید است ! - پس از اولین گفت وگوی رسمی میترا استاد (نجفی) و تایید ازدواجش با محمدعلی نجفی، حالا شهردار سابق، در نخستین واکنش به جنجال ها، عکس تازه ای از خود و میترا استاد در اینستاگرامش منتشر کرده است.