پنج شنبه ۲ اسفند ۱۳۹۷ / Thursday, 21 February, 2019

چنگ‌ «نکیسا» عود «باربد»


چنگ‌ «نکیسا» عود «باربد»
ساسانیان‌ اقوامی‌ آریایی‌ بودند كه‌ در استان‌ فارس‌ زندگی‌ می‌ كردند. به‌ دلیل‌ داشتن‌ نام‌ ساسان‌ این‌ سلسله‌ به‌ نام‌ جدشان‌ نهاده‌ شد.
ساسانیان‌ آخرین‌ و هفتمین‌ سلسله‌یی‌ بود كه‌ پیش‌ از ظهور اسلام‌ در ایران‌ به‌ حكومت‌ رسیدند و متجاوز از ۴۰۰ سال‌ در این‌ سرزمین‌ حكومت‌ كردند.طبق‌ تمام‌ اسناد و مدارك‌ موجود در آن‌ دوران‌، دولتمردان‌ حتی‌ شهریاران‌ ساسانی‌، اغلب‌ از دوستداران‌ موسیقی‌ بودند و حتی‌ بعضی‌ از آنان‌ نیز با موسیقی‌ آشنایی‌ كامل‌ داشتند.
اردشیر ساسانی‌ (اردشیر اول‌) یا )(اردشیر بابكان‌) موسس‌ این‌ سلسله‌ بود. این‌ حكومت‌ از سال‌ ۲۲۴ تا سال‌ ۶۲۵ میلادی‌، ادامه‌ داشت‌.اردشیر اول‌: نخستین‌ شهریار ساسانی‌، موسیقیدان‌ها را در طبقه‌بندی‌ ویژه‌ قرار داد. اردشیر شجاع‌ و چابك‌ بود. با روی‌ كار آمدن‌ او، حكومت‌ پارسیان‌ (حكومت‌ فدرال‌) از میان‌ برداشته‌ شد و قدرت‌ در دست‌ حكومت‌ مركزی‌ متمركز شد و به‌ این‌ دلیل‌ شكست‌ حكومت‌ مركزی‌ به‌ دست‌ اعراب‌، به‌ شكست‌ عمومی‌ ایران‌ انجامید، این‌ همان‌ اتفاقی‌ است‌ كه‌ در دوره‌ هخامنشیان‌ رخ‌ داده‌ بود.در این‌ دوره‌ علم‌ و هنر از ارزش‌ زیادی‌ برخوردار بود. ادبیات‌، نقاشی‌ مانوی‌، كتاب‌های‌ خداینامه‌، كتاب‌ هزار و یك‌ شب‌ و صدها اؤر ارزشمند دیگر مربوط‌ به‌ دوره‌ پادشاهی‌ اردشیر بابكان‌ و پادشاهان‌ هنر دوست‌ ساسانی‌ است‌.
توجه‌ پادشان‌ ساسانی‌ به‌ دانش‌ و ادب‌ و بالا بردن‌ هنرمندان‌ در سطح‌ جامعه‌ باعث‌ شده‌ بود كه‌ آنها براحتی‌ به‌ تحقیقات‌ و خلق‌ آثار هنری‌ زیبایشان‌ بپردازند و به‌ شكوفایی‌ دست‌ پیدا كنند. در تمام‌ دوران‌ ساسانیان‌ مردم‌ همه‌ به‌ علم‌ و هنر علاقه‌ نشان‌ می‌دادند. از آن‌ عصر به‌ عنوان‌ دوره‌یی‌ پر از افتخارات‌ هنری‌ و علمی‌ یاد می‌كنند.
خسرو پرویز در تشخیص آثار هنری‌ و تشویق‌ هنرمندان‌، انوشیروان‌ در قانون‌گذاری‌ و بهرام‌ گور در چامه‌سرایی‌، از شاهان‌ حامی‌ پیشرفت‌ دانش‌ و هنر بودند.یكی‌ از مورخان‌ و متفكران‌ مشهور درباره‌ هنر موسیقی‌ قبل‌ از اسلام‌ در ایران‌ می‌نویسد: «موسیقی‌ در نزد ایرانیان‌ قبل‌ از اسلام‌ كاملا مطلوب‌ و محبوب‌ بوده‌ و رواج‌ بسیار داشت‌ و پادشاهان‌ توجه‌ و علاقه‌ زیادی‌ به‌ اهل‌ و فن‌ موسیقی‌ مبذول‌ می‌نمودند و خنیاگران‌ و موسیقی‌دانان‌ را در دربار پادشاهان‌ ایرانی‌ منزلت‌ و مقامی‌ ارجمند بوده‌ است‌.»در تمام‌ دوره‌ ۴۳۰ ساله‌ حكومت‌ ساسانیان‌ می‌توان‌ به‌ این‌ نكته‌ رسید كه‌ حدود چهل‌ پادشاه‌ در آن‌ حكومت‌ وجود داشتند كه‌ چهار نفر از آنان‌ تغییراتی‌ در اوضاع‌ موسیقی‌ و موسیقیدانان‌ آن‌ زمان‌ داده‌اند. اولین‌ پادشاه‌ اردشیر بابكان‌ است‌ كه‌ از سال‌ ۲۲۶ میلادی‌ تا ۲۴۱ به‌ حكومتش‌ ادامه‌ داد.
در تاریخ‌ آمده‌ است‌ قبل‌ از اینكه‌ اردشیر به‌ سلطنت‌ برسد، او به‌ دستور اردوان‌ آخرین‌ پادشاه‌ اشكانی‌ در ستورگاه‌ (اصطبل‌)زندانی‌ شده‌ بود و در همان‌ زمان‌ بخاطر دلتنگی‌اش‌ در قفس‌ تنبور می‌نواخته‌ است‌.
آشنایی‌ او به‌ موسیقی‌ باعث‌ می‌شد كه‌ در دوران‌ حكومتش‌ به‌ موسیقی‌ و موسیقیدانان‌ اعم‌ از آوازخوانان‌ و نوازندگان‌ ارج‌ بسیار بگذارد و آنان‌ را در جایگاه‌ خاص‌ قرار دهد.در زمانی‌ كه‌ او درباریان‌ و بزرگان‌ كشور را به‌ طبقات‌ ممتاز تقسیم‌ می‌كرد، به‌ دلیل‌ عشق‌ به‌ موسیقی‌ مقام‌ رامشگران‌ و خنیاگران‌ را ارتقا داد به‌ صورتی‌ كه‌ هم‌ رده‌ با درباریان‌ به‌ شمار می‌آمدند. درباریان‌ را به‌ هفت‌ صنف‌ تقسیم‌ كرده‌ بود كه‌ موسیقیدانان‌ به‌ صنف‌ پنجم‌ رسیده‌ بودند تمام‌ پادشاهان‌ بعد از اردشیر بابكان‌ به‌ این‌ تقسیم‌بندی‌ ارزش‌ نهادند و در تمام‌ دوران‌ سلطنتشان‌ تا قبل‌ از بهرام‌ گور موسیقیدانان‌ را در همان‌ صنف‌ نگه‌ داشتند كه‌ در زمان‌ پادشاهی‌ بهرام‌ گور مرتبه‌ موسیقیدانان‌ به‌ مقام‌ اول‌ رسید.روایت‌ است‌ كه‌ اردشیر رجال‌ دولت‌ را به‌ هفت‌ دسته‌ تقسیم‌ كرده‌ بود. وزرای‌ مخصوص‌ شاه‌ و دربار در صف‌ اول‌ این‌ طبقه‌بندی‌ قرار داشتند. بعد از آنها موبدان‌ بزرگ‌ و قاضی‌ كل‌ و در صف‌ سوم‌ مامورین‌ مهم‌ دولت‌ كه‌ هر كدام‌ در قلمرو خاصی‌ از كشور حكومت‌ می‌كردند به‌ همراه‌ معاونانشان‌ و در رده‌ بعدی‌ خوانندگان‌ و نوازندگان‌، یا هر كسی‌ كه‌ شغلش‌ مربوط‌ به‌ موسیقی‌ بوده‌ است‌. آنان‌ را در ردیفی‌ قرار داده‌ بودند كه‌ عالی‌ترین‌ مامورین‌ دولت‌ قرار می‌گرفتند.اردشیر بابكان‌ وزیر مخصوصی‌ برای‌ موسیقی‌ استخدام‌ كرد و همین‌ طور شخصی‌ را به‌ عنوان‌ «خرم‌باشی‌» برای‌ پرده‌داری‌ عیش‌ و عشرت‌ معین‌ كرد. كار خرم‌ باشی‌ به‌ آن‌ صورت‌ بود كه‌ به‌ فرمان‌ او نوازندگان‌ و خوانندگان‌ پشت‌ پرده‌ در بارگاه‌ سلطنتی‌ به‌ نواختن‌ و خواندن‌ می‌پرداختند و موسیقی‌ مورد علاقه‌ شاه‌ را اجرا می‌كردند.اردشیر برای‌ ندیمان‌ و درباریان‌ بارگاه‌ خود هم‌ درجات‌ و مراتبی‌ را تعیین‌ كرده‌ بود و آنها را به‌ سه‌ دسته‌ تقسیم‌ كرد كه‌ از آن‌ جمله‌ رامشگران‌ بودند و هر طبقه‌ برای‌ او جایگاه‌ خاصی‌ داشت‌. گروهی‌ از موسیقیدان‌های‌ درجه‌ اول‌ را با شاهزادگان‌ و اسواران‌ مثل‌ دو خط‌ مساوی‌ قرار داده‌ بود و در طبقه‌ سوم‌ هم‌ ظرفا و بذله‌ گویان‌ درباری‌ قرار داشتند.دسته‌یی‌ از رامشگران‌ كه‌ چنگ‌ می‌نواختند و با ساز تنبور آشنا بودند در مقام‌ والاتری‌ قرار داشتند. طبق‌ رسم‌ ایرانی‌ در آن‌ زمان‌ ساززن‌ها (نوازندگان‌) مهمتر از خنیاگران‌ بودند. یكی‌ از قدیمی‌ترین‌ نویسندگان‌ دوره‌ اسلامی‌ در رساله‌اش‌ از عزیز بودن‌ موسیقی‌ و اهمیت‌ نوازندگان‌ دوره‌ ساسانی‌ نوشته‌ است‌:«اردشیر دو جوان‌ نویسنده‌ و هوشمند را بر خود گماشته‌ بود تا سخنان‌ او را هنگام‌ بزم‌، واژه‌ به‌ واژه‌ بنویسند. یكی‌ سخنان‌ او را باز می‌گفت‌ و دیگری‌ می‌نوشت‌. این‌ دو جوان‌ زمانی‌ چنین‌ می‌كردند كه‌ مستی‌ بر اردشیر چیره‌ شده‌ بود چون‌ بامداد فرا رسید و پرده‌ را بر می‌گرفتند، جوان‌ نویسنده‌ همه‌ آنچه‌ را كه‌ اردشیر هنگام‌ خوابیدن‌ گفته‌ بود برایش‌ می‌خواند، اگر در آنچه‌ می‌خواندند، دستوری‌ بود به‌ نای‌ زنی‌ كه‌ او از دستورش‌ سرتافته‌ بود، نای‌ زن‌ را فرا می‌خواند و به‌ او پاداش‌ می‌داد و به‌ او می‌گفت‌ «تو در آنچه‌ كرده‌یی‌ به‌ راست‌ بوده‌یی‌ و شاه‌ در فرمانی‌ كه‌ داده‌ بود خطا كرده‌.»در كتاب‌ كارنامه‌ اردشیر بابكان‌ هم‌ آمده‌ است‌ كه‌ اردشیر در هنگام‌ اقامت‌ اجباری‌ در طویله‌ به‌ خواندن‌ آواز و نوای‌ سه‌تار مشغول‌ بوده‌ است‌.حكیم‌ ابوالقاسم‌ فردوسی‌ نیز در شاهنامه‌اش‌ از سازهای‌ رزمی‌ در دوران‌ اردشیر بابكان‌ نام‌ برده‌ است‌. بهرام‌ گور (ورهرام‌ یا بهرام‌ پنجم‌) پانزدهمین‌ شاهنشاه‌ ساسانی‌ بود كه‌ از سال‌ ۴۲۹ تا ۴۳۸ میلادی‌ حكومت‌ كرد. او در جوانی‌ به‌ تحصیلات‌ و علم‌ پرداخت‌. به‌ حیره‌ رفت‌ تا نزد «نعمان‌ نحمی‌» دانش‌های‌ مختلف‌ را بیاموزد. او در كنار علوم‌ مختلف‌ به‌ تعالیم‌ موسیقی‌ هم‌ پرداخت‌. در دوران‌ فرمانروایی‌ او موسیقیدانان‌ جایگاه‌ والاتری‌ پیدا كرده‌ بودند. اولین‌ كار بهرام‌ پس‌ از نشستن‌ بر تخت‌ شاهی‌ آن‌ بود كه‌ به‌ وضعیت‌ موسیقیدانان‌ و سرایندگان‌ رسیدگی‌ كند. می‌گویند در زمان‌ او مردم‌ موظف‌ بودند كه‌ نیمی‌ از روز را به‌ كاركردن‌ بپردازند و نیمی‌ دیگر را به‌ رامشگری‌ و شادی‌ مشغول‌ باشند.علاقه‌ بهرام‌ گور به‌ موسیقی‌ آنچنان‌ بوده‌ كه‌ در داستان‌هایی‌ كه‌ كم‌ و بیش‌ در ایران‌ جنبه‌ افسانه‌یی‌ دارد از آن‌ حكایت‌ها می‌كنند. در قصرش‌ هزاران‌ نوازنده‌ و خواننده‌ بود، با گرفتن‌ ایالت‌ سند از پادشاه‌ هند، از آنان‌ درخواست‌ كرد كه‌ رامشگران‌ آن‌ سرزمین‌ را به‌ ایران‌ بفرستند و گروهی‌ نوازنده‌ و رقصنده‌ به‌ نام‌ لولی‌ و لوری‌ و سوری‌ (كابلی‌) از هند به‌ ایران‌ آمدند تا ایرانیان‌ از موسیقی‌ و آواز آنها استفاده‌ كنند.این‌ موسیقیدانان‌ هنری‌ در روستاهای‌ ایران‌ در كوچه‌ و بازارش‌ راه‌ می‌افتادند و برای‌ مردم‌ ترانه‌ می‌خواندند و آنها نغمه‌های‌ خاص‌ كشورشان‌ را به‌ گوش‌ ایرانیان‌ می‌رساندند.بهرام‌ گور حتی‌ در موقع‌ شكار هم‌ از موسیقی‌ غافل‌ نمی‌شد. در شاهنامه‌ بیان‌ شده‌ كه‌ در شكارگاه‌ هنگام‌ نشستن‌ بر ركابهای‌ زرین‌ شتر، كنیزكی‌ رامشگر چنگ‌ نواز حضور داشته‌ كه‌ شاه‌ در حین‌ شكار از نوای‌ دلنشین‌ ساز محروم‌ نباشد.در روایت‌ است‌ كه‌ بهرام‌ گور عاشق‌ دوشیزه‌ خنیاگری‌ به‌ نام‌ آزاده‌ شده‌ بود و آنقدر این‌ داستان‌ عاشقانه‌ شهرت‌ پیدا كرد كه‌ هنرمندان‌ و نگارگران‌ ایرانی‌ از آن‌ برای‌ آؤار هنری‌شان‌ استفاده‌ می‌كردند.این‌ پادشاه‌ ساسانی‌ در ترفیع‌ مقام‌ اجتماعی‌ و رسمی‌ موسیقیدان‌ها بذل‌ توجه‌ كرد. در زمان‌ او پست‌ترین‌ مطربها هم‌ به‌ والاترین‌ رتبه‌ رسیدند هركس‌ كه‌ در موسیقی‌ او را به‌ شور می‌آورد از گروه‌ فرو دست‌ به‌ گروه‌ برین‌ بالا می‌رفت‌ و اگر كسی‌ او را به‌ شور نمی‌آورد از گروه‌ نخستین‌ به‌ گروه‌ دومین‌ نزول‌ می‌كرد. این‌ آیین‌ ادامه‌ پیدا كرد تا دوران‌ پادشاهی‌ انوشیروان‌ كه‌ او دوباره‌ گروه‌ها را به‌ همان‌گونه‌ اول‌ به‌ جای‌ نخست‌ خود نشاند.خسرو اول‌ از سال‌ ۵۳۱ تا ۵۷۸ میلادی‌ به‌ پادشاهی‌اش‌ ادامه‌ داد. با تثبیت‌ پایه‌های‌ حكومتش‌، بنیانهای‌ اجتماعی‌ به‌ تباهی‌ و ویرانی‌ رسیدند بطوری‌ كه‌ در یك‌ روز سه‌ هزار تن‌ را به‌ جرم‌ اعتقاد مذهبی‌ گردن‌ می‌زدند.در چنین‌ شرایطی‌ هنر و موسیقی‌ هم‌ نمی‌توانست‌ از جایگاه‌ واقعی‌ خود برخوردار باشد. مقام‌ رامشگران‌ و موسیقیدانان‌ روبه‌ نزول‌ رفت‌ تا به‌ رتبه‌ پنجم‌ رسید.انوشیروان‌ داستان‌ها و قصه‌های‌ ملی‌ كهن‌ را گردآوری‌ كرد و خواست‌ كه‌ در كتابخانه‌ها باقی‌ بماند. در زمان‌ سلطنت‌ او سازهای‌ اصیل‌ ایرانی‌ و قدیمی‌ پراكنده‌ شدند. سازهایی‌ مثل‌ بربط‌، عود، تنبور و كمانچه‌ به‌ عربستان‌ برده‌ شد و تا به‌ امروز هم‌ جایگاه‌ قدیمش‌ در ایران‌ پیدا نشده‌ است‌.مزدك‌ در آن‌ زمان‌ مدعی‌ آیینی‌ شد با بنیان‌ موسیقی‌، او در اصول‌ خود چنین‌ آورده‌ كه‌:«خداوند آسمان‌ها، مانند پادشاهی‌ بر تخت‌ نشسته‌ و چهار قوه‌ یعنی‌ شعور، عقل‌، حافظه‌ و شادی‌ در پیش‌ او ایستاده‌اند و این‌ چهار نیرو به‌ دستیاری‌ شش‌ وزیر، امور عالم‌ را اداره‌ می‌كنند و وزیران‌ در میان‌ دوازده‌ روح‌ در حركت‌اند. یكی‌ از نیروهای‌ معنوی‌ چهارگانه‌ سه‌قوه‌ شادی‌ و نماینده‌ موسیقی‌ است‌.» این‌ عبارت‌ بیانگر آن‌ است‌ كه‌ موسیقی‌ در زندگی‌ روزانه‌ مردم‌ تا چه‌ پایه‌ موؤر و جزو احتیاجات‌ روحی‌ آنها بوده‌ است‌.سقوط‌ هنر موسیقی‌ از اوج‌ نشان‌ می‌دهد كه‌ در دوران‌ سلطنت‌ خسرو اول‌ كشورگشایی‌ و جنگ‌ از اهمیت‌ بیشتری‌ برخوردار بود و موسیقی‌ در هنگام‌ برگشت‌ شاه‌ و لشگر از فتح‌ بزرگ‌ نواخته‌ می‌شد.عصر طلایی‌ موسیقی‌ ساسانی‌ مصادف‌ با دوره‌ خسروپرویز است‌. در طول‌ سال‌ ۵۹۰ تا ۶۲۷ میلادی‌ با زمینه‌یی‌ كه‌ از پیش‌ فراهم‌ شده‌ بود و استادان‌ ماهری‌ كه‌ در فن‌ موسیقی‌ به‌ وجود آمدند، موسیقی‌ در ایران‌ رتبه‌ والایی‌ گرفت‌.
دامنه‌ موسیقی‌ در آن‌ عصر و كثرت‌ موسیقیدانان‌ آنقدر زیاد بود كه‌ آن‌ دوره‌ عصر طلایی‌ نامیده‌ شد. روایات‌ تاریخی‌ و افسانه‌یی‌ از خسروپرویز به‌ عنوان‌ دوستدار تجمل‌ و زندگی‌ اشرافی‌ یاد كرده‌. گفته‌ می‌شود كه‌ او بیش‌ از دیگر شهریاران‌ ساسانی‌ به‌ موسیقی‌ توجه‌ داشته‌ تا آنجا كه‌ در مراسم‌ افتتاح‌ سد دجله‌، موسیقیدان‌ها را هم‌ مانند «ساتراپ‌ها» (استانداران‌) شركت‌ داد.از این‌ دوره‌ دو اثر ارزشمند به‌ جامانده‌، دو منظره‌ شكارگاه‌ حجاری‌ شده‌ در صخره‌های‌ طاق‌ بستان‌ كرمانشاه‌.
در آن‌ حجاری‌ می‌توان‌ عده‌یی‌ نوازنده‌ برای‌ سرگرم‌ كردن‌ شهریار ساسانی‌ را مشاهده‌ كرد یا در هنگام‌ شكار در شكارگاه‌ گوزن‌، هنرمندان‌ روی‌ سكویی‌ مشرف‌ به‌ شكارگاه‌ نشسته‌اند تا از حمله‌ حیوانات‌ وحشی‌ در امان‌ باشند.سازهایی‌ كه‌ در نگاره‌های‌ طاق‌ بستان‌ وجود دارند عبارتند از: نوعی‌ چنگ‌ كه‌ جعبه‌ صوتی‌ افقی‌ چوبی‌ و دسته‌ قائم‌ دارد، همانند چنگی‌ كه‌ در آرامگاه‌ سلطنتی‌ سومر و مربوط‌ به‌ هزاره‌ سوم‌ قبل‌ از میلاد است‌.سازهای‌ بادی‌ و كوبه‌یی‌ هم‌ در نگاره‌ طاق‌ بستان‌ وجود دارد، قره‌نی‌ و شاید، نی‌ و دایره‌یی‌ چهارگوش‌ كه‌ شاید همان‌ «گمبر» پهلوی‌ یا چنبر فارسی‌ دری‌ باشد،سازی‌ دیگر از انواع‌ ساز دهنی‌ سازهای‌ رزمی‌ مثل‌ طبل‌ بزرگ‌ كه‌ به‌ آن‌ كوس‌ می‌گویند و رویین‌نای‌ كه‌ شاید از خانواده‌ كرنا باشد. همچنین‌ «خورازك‌» كه‌ همانند دف‌ امروزی‌ است‌ و عده‌یی‌ نوازنده‌ در حجاری‌ شكارگاه‌ آن‌ را در دست‌ گرفته‌ و می‌نوازند. در مجموع‌ سازهایی‌ كه‌ در دوره‌ ساسانی‌ وجود داشته‌اند عبارتند از: تمبور (تنبور یا طنبور)، خوزاك‌ (نوعی‌ ساز كوبشی‌ شبیه‌ دف‌ یا ضرب‌ امروز)، نای‌ (نی‌)، چمبر (چنبر)، بربت‌ (بربط‌)، چنگ‌،كاپیك‌ (كپیك‌)، كنار (گیتار)، نقاره‌، دهله‌، زنگ‌، طاس‌، سیاه‌نی‌، سرنا، كرنا، سیمبال‌ و مشتك‌ (نوعی‌ ساز بادی).موسیقیدانان‌ معروفی‌ كه‌ در موسیقی‌ ایران‌ نقش‌ بسزایی‌ داشتند در دربار خسروپرویز به‌ فعالیت‌ می‌پرداختند. از آن‌ جمله‌ «باربد» كه‌ نام‌ او را فهلبذ، فهلوز، فهربد، فهلیذ، بهلبد و بهربذ نیز می‌گفتند.باربد برای‌ سی‌روز ماه‌ لحنی‌ ساخته‌ بود كه‌ آن‌ را «سی‌لحن‌ باربد» می‌گفتند و برای‌ سیصد و شصت‌ روز از سال‌ اوستایی‌، سیصد و شصت‌ لحن‌ ساخته‌ و همچنین‌ برای‌ هفت‌ روز در هفته‌، هفت‌ آهنگ‌ به‌ نام‌ «خسروانی‌» كه‌ هر روز یكی‌ را اجرا می‌كرد.باربد نوازنده‌ عود بود و در نواختن‌ آن‌ استاد، زادگاهش‌ در جهرم‌ فارس‌ یا مرو خراسان‌ ذكر شده‌ است‌. داستان‌هایی‌ زیادی‌ به‌ باربد نسبت‌ داده‌ شده‌ كه‌ اغلب‌ آنها مبالغه‌آمیز است‌.تدبیر و تمهید باربد برای‌ دیدار با خسروپرویز هم‌ جالب‌ است‌. به‌ ظاهر باربد بر اثر جسارت‌ به‌ رییس‌ موسیقیدان‌های‌ دربار، نمی‌توانسته‌ به‌ حضور خسروپرویز برسد، ولی‌ با جلب‌ موافقت‌ «مردویه‌» باغبان‌ باغ‌ اختصاصی‌ خسروپرویز، توانست‌ در بالای‌ درختی‌ مشرف‌ به‌ تخت‌ شاهنشاه‌ پنهان‌ شود و با هنرنمایی‌ خاص‌ توجه‌ شهریار ساسانی‌ را به‌ خود جلب‌ كند.
این‌ داستان‌ از نمونه‌ قصه‌هایی‌ است‌ كه‌ برای‌ باربد موسیقیدان‌ دربار خسروپرویز نوشته‌اند.یكی‌ دیگر از موسیقیدانان‌ دربار «نكیسا» بود كه‌ چنگ‌ را به‌ زیبایی‌ می‌نواخته‌ و به‌ او «چنگی‌ خسروپرویز» لقب‌ داده‌اند.
از دیگر موسیقیدانان‌ دربار ساسانی‌ می‌توان‌ به‌ بامشاد، رامتین‌ یا رامین‌ یا رامی‌ یا رامنین‌، كوسان‌ نواگر، آفرین‌، سركش‌ یا سركب‌ یا سركس‌ یا سركیس‌، خاركش‌، آزادوار چنگی‌ كاسه‌گر و خسروانی‌ اشاره‌ كرد.
اوج‌ موسیقی‌ قبل‌ از اسلام‌ در دوران‌ سلطنت‌ ساسانیان‌ بوده‌ و اثرات‌ ن‌ را تا به‌ امروز می‌توان‌ یافت‌ كرد.
مریم‌ عبداللهی‌


منبع : روزنامه اعتماد

مطالب مرتبط

تمیز کردن ساز

تمیز کردن ساز
بدون تماس با گیتار نمی توان آن را نواخت، و تماس با ساز موجب کثیفی ان می شود.اگر مقداری از وقت خود را صرف تمیز کردن سازتان بکنید،جلوی مشکلات بسیاری را گرفته اید.در این مقاله، با استفاده از تعدادی وسایل ساده می توانید سازتان را تمیز و براق بکنید.
بهترین وسیله برای تمیز کردن و جلا دادن به گیتار پارچه نرم و کتان است. همچنین پارچه حوله ای (فلانل)،مخصوص تمیز کردن گیتار، این پارچه را می توانید از فروشگاه موسیقی تهیه کنید.( این نوع پارچه مخصوص تمام سازها است.
پارچه تی شرت نیز وسیله خوبی برای تمیز کردن گیتار است. هر چقدر این پارچه کهنه تر باشد عملکردش بهتر خواهد بود. هرگز با قسمت های عکسدار تی شرت گیتار را پاک نکنید، زیرا باعث آسیب رساندن به سطح ساز می شود. دستمال کاغذی نیز باعث سائیده شدن سطح گیتار می شود.
اگر مایلید از دستمال های یک بار مصرف استفاده کنید، از نوع حلقه ای که در داخل جعبه قرار دارند استفاده کنید. هر یک از این دستمالها سه بار قابل استفاده هستند و با خیس شدن پاره نمی شوند و باعث سائیده شدن سطح ساز نمی شوند.
اگر پس از هر بار نواختن گیتار را تمیز کنید اینکار باعث بهتر ماندن ساز می شود. پاک کردن بعضی نقاط ساز مثل گریف سخت است در این مواقع می توان با هل دادن پارچه به درون گریف، یا کشیدن دستمال روی سیم ها آن را تمیز کرد.
همچنین صفحه رو و زیر را به دقت تمیز کنید مراقب اثر انگشت، لکه و… باشید. اگر سطح سازتان مرتبا غبارالود می شود (حتی پس از تمیز کردن با دستمال) شاید اشکال از دستمالتان باشد و باید از دستمال دیگری استفاده کنبد. اغلب اوقات من برای گیتارم چند نوع دستمال تهیه می کنم. اگر مایلید سازتان تمیزتر جلوه کند مقداری پاک کننده ضعیف را با آب مخلوط کرده و به وسیله اسپری بر روی دستمال بپاشید و سطح گیتار را با آن پاک کنید.
▪ توجه:
حتما محلول را بر روی دستمال بپاشید نه بر روی ساز.دقت کنید دستمال را بیش از حد مرطوب نکنید. برای پاک کردن و جلا بخشیدن به گیتار انواع مختلفی واکس و پاک کننده در بازار موجود می باشد.
این مواد به سه دسته اصلی تقسیم می شوند:
۱) روغن ها
۲) ماده پاک کننده چرب با آب
۳) ماده پاک کننده جلادهنده با اب.
روغن ها لکه های موجود بر روی سطح ساز را از بین می برند، اما قادر به از بین بردن کثیفی هایی که در آب قابل حل شدن هستند نیستند.اگر بدنه ساز کدر شده باشد با پاک کننده نوع چرب براق می شود. دقت کنید که تمام پاک کننده ها باید به وسیله دستمال بر سطح گیتار مالیده شود.
گاهی اوقات پس از کندن برچسبهایی که به سطح گیتار می چسبانند، آن قسمت حالتی چسبناک پیدا می کند.اغلب اوقات این پاک کننده ها تاثیری در از بین بردن این حالت چسبنده ندارند، و برای اینکار از الکل یا بنزین استفاده می شود، این مواد هیچ آسیبی بر سطح براق گیتار ندارند. الکل یا بنزین را با استفاده از یک پارچه یک بار مصرف به قسمت چسبناک بمالید و سعی کنید به جز آن قسمت این مواد به نقطه دیگری نخورد.
برای احتیاط پس از اینکار سطح گیتار را با دستمالی مرطوب پاک کنید. درهنگام نوازندگی اغلب چربی و چرک موجود در دست شما روی گریف باقی می ماند.برای تمیز کردن این ناحیه بهترین زمان هنگام تعویض سیم هاست. در آوردن یک جای سیم ها آسیبی به گیتار نمی زند. اگر گریف خیلی کثیف باشد با دستمال مرطوب تمیز نمی شود.برای اینکار باید از سیم ظرفشویی استفاده کرد.
سیم را به آرامی و به صورت موازی در جهت فرتها بسابید، دقت کنید سیم به فرت ها گیر نکند.(پاک کننده دیگری نیاز نیست) عده ای بر این عقیده اند که پس از اینکار باید به گریف روغن مالید، البته اینکار آنچنان ضروری نیست. می توان مقداری روغن را بوسیله دستمال به سطح گریف مالید و بعد با دستمال خشک پاک کرد اگر این کار را نکنید روغن وارد فرتها می شود.
اگر گریف شما دارای شکافهایی است دقت کنید روغن وارد این شکافها نشود.توجه:از روغن بزرک یا روغن نباتی که باعث چسبناک شدن گریف می شود استفاده نکنید.
اینکار را هر یک سال یک بار انجام دهید، روغن کاری بیش از حد باعث آسیب رساندن به ساز می شود. دقت کنید که اگر بدنه گیتارتان شکاف برداشته هرگز به آن روغن نزنید، زیرا روغن به داخل این شکاف ها رسوخ کرده و باعث ایجاد لک روی سطح چوب می شود. این لک ها به مرور زمان رنگ پس می دهد و باعث بد منظره شدن ساز می شود.این لک ها به مرور زمان رنگ پس می دهد و باعث بد منظره شدن ساز می شود.

وبگردی
گاف حسین شریعتمداری با کامپیوتر 30 میلیونی آمریکایی
گاف حسین شریعتمداری با کامپیوتر 30 میلیونی آمریکایی - مدیر مسئول کیهان در حالی مدعی است که سیستم «مکینتاش» بیش از ۴۰ سال است که در کیهان مورد استفاده قرار می‌گیرد که این سیستم اساسا از سال ۱۹۸۴ یعنی ۵ سال پس از انقلاب تولید و نمی‌توانسته است زودتر از این تاریخ در کیهان مورد استفاده قرار گیرد.
آقای روحانی! نمی دانید یا تجاهل می کنید؟ /  دلار تک نرخی 4200 ! گوسفند بوئینگ سوار ! پراید ...
آقای روحانی! نمی دانید یا تجاهل می کنید؟ / دلار تک نرخی 4200 ! گوسفند بوئینگ سوار ! پراید ... - اخیراً رئیس جمهور حسن روحانی در توضیح علت قاچاق گفته است: علت قاچاق ارزانی است، وقتی جنسی در داخل ارزان است و در خارج گران، خود به خود قاچاق آن به خارج صورت می گیرد. به عنوان مثال چون الان گوشت در عراق گران تر از ایران است، از کشورمان به آنجا قاچاق می شود. درباره قاچاق بنزین نیز همین موضوع مصداق دارد.
راز میتوانیم موشک و نمیتوانیم خودرو در اقتصاد است
راز میتوانیم موشک و نمیتوانیم خودرو در اقتصاد است - مشکل تولید فقط به سطح فناوری مربوط نیست. ما می‌توانیم یک وسیله و کالای باکیفیت بالا را تولید کنیم، ولی با قیمت بسیار گران که خریداری نخواهد داشت. در واقع اگر بتوانیم چنین کالایی را وارد کنیم در مقایسه با تولید آن به شدت به‌صرفه است. ولی در جریان تولید موشک با وضعیت دیگری مواجهیم. اول اینکه موشک را بدون قید و شرط نمی‌فروشند یا برخی کشور‌ها به دلایل امنیتی علاقه ندارند که در تامین نیازشان به این کالا‌ها…
جمهوری اسلامی عمق حکمرانی اقتصادی ندارد
جمهوری اسلامی عمق حکمرانی اقتصادی ندارد - برنامه گفت‌وگوی ویژه خبری شب گذشته با حضور عادل پیغامی اقتصاددان و سیداحسان خاندوزی عضو هیئت علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی برگزار شد.
داستان قالیچۀ حضرت سلیمان و سامانۀ نیما
داستان قالیچۀ حضرت سلیمان و سامانۀ نیما - ساز و کاری که بانک مرکزی تحت عنوان نیما برای بازگرداندن ارز حاصل از صادرات اندیشیده اند و با خوارشماری صادر کنندگان با تجربه و خوشنام و بی اعتنائی به نظرات معقول و دلسوزانۀ آنان به راهی خطرآفرین پا گذاشته، بی تردید محکوم به ناکامی است و پیامدهای ناگوار آن، که در درجۀ اول از دست دادن بازارهای صادراتی دیرینه است، به راحتی قابل جبران نخواهد بود.
کپی‌برداری «عین‌به‌عین»
کپی‌برداری «عین‌به‌عین» - انتظار می‌رفت که علیخانی هم در قسمت اول برنامه «عصرجدید» به کپی بودن «عین‌به‌عین» برنامه‌اش و شباهت آن با برنامه مشهور «گات تلنت‌ آمریکایی» اشاره کند و در مقایسه‌ای از ویژگی‌های احتمالاً متفاوت نسخه ایرانی این برنامه بگوید؛ علیخانی اما ترجیح داد در این زمینه حرفی نزند!
اشتباه جالب در مراسم استقبال از رئیس جمهور در هرمزگان
اشتباه جالب در مراسم استقبال از رئیس جمهور در هرمزگان - مراسم استقبال از رئیس جمهور در سفر به استان هرمزگان.
توزیع عجیب کیک 40 سالگی انقلاب توسط یک روحانی!
توزیع عجیب کیک 40 سالگی انقلاب توسط یک روحانی! - در ویدیویی که در فضای مجازی داغ شده شاهد پخش کیک 40 سالگی جمهوری اسلامی
ادامه‌ی سکوت ضرغامی درباره‌ی انتقال آرشیو صداوسیما به شبکه من و تو
ادامه‌ی سکوت ضرغامی درباره‌ی انتقال آرشیو صداوسیما به شبکه من و تو - چند سالی است از جمله روزهای اخیر که با نزدیک شدن به مقاطعی از جمله دهه‌ی فجر، شبکه‌های تلویزیونی فارسی خارج کشور مانند بی‌بی‌سی و من‌وتو مستندهایی از زمان انقلاب پخش می‌کنند که جزو آرشیو صداوسیما بوده است ولی تا امروز مشخص نشده است که چطور و توسط چه کسانی به دست آنها رسیده است؟
جنجال شبیه‌سازی بیعت امام و همافران ارتش توسط علم‌الهدی در مشهد
جنجال شبیه‌سازی بیعت امام و همافران ارتش توسط علم‌الهدی در مشهد - دیدار و سلام نظامی فرماندهان نیروی هوایی ارتش به سیداحمد علم‌الهدی، امام جمعه مشهد انتقادهایی را در پی داشته است.