چهارشنبه ۳ بهمن ۱۳۹۷ / Wednesday, 23 January, 2019

ارزیابی کیفی وب‌سایت‌ها: ابزارها و معیارها


ارزیابی کیفی وب‌سایت‌ها: ابزارها و معیارها
همانطور كه ما هر چیزی را كه در روزنامه‌ها می‎خوانیم، در تلویزیون می‎بینیم یا از رادیو می ‎شنویم، قبول نداریم یا باور نمی‌كنیم، نمی‎توانیم هر چیزی را كه در اینترنت قرار گرفت، به راحتی بپذیریم. بنابراین، ارزیابی انتقادی و كیفی وب‌سایت‌ها و تعیین دامنه كاری آنها در برخورد با نیازها و احتیاجات استفاده‌كنندگان و كاربران، ضروری به نظر می‌رسد. این نوشته به تحلیل و ارزشیابی اطلاعات موجود در وب و فرایند مبتنی بر برخی مفاهیم مدیریت كیفی،می ‎پردازد و قواعد و روش‎‌هایی را به عنوان معیارهای اساسی ارزیابی كیفی وب‌سایت‌ها و گزینش ‌سایت مناسب، ارائه می‌نماید.
كلیدواژه‌ها: وب‌سایت‌ها، ارزیابی كیفی، معیارهای ارزیابی.
اهمیت و دامنه فرایند ارزشیابی
ارزیابی یك فرایند ضروری و پیچیده است. هر فردی ممكن است در مورد درستی و صحت مفاهیم كیفی قضاوت و ارزیابی نماید. ارزشیابی یك محصول اطلاعاتی، یك خدمت، یك فرد یا یك سازمان ممكن است به منظور اینكه آیا وظایف و مسئولیت‎های محوله به خوبی انجام پذیرفته است یا خیر، صورت بگیرد. اساتید دانشگاه و دانشجویان بایستی قادر باشند اطلاعات را به صورت مؤثری ارزیابی كنند. در غیر اینصورت بایستی در این زمینه آموزش ببینند. بصیرت و ارزشیابی با فرایند تصمیم‌‎سازی و ژرف نگری عمیقی همراه است كه شامل موارد زیر می‎شود:
۱- قضاوت درباره ارزش یك استدلال، یك شخص، یك محصول یا یك خدمت یا یك سازمان.
۲- تصمیم‎گیری راجع به عمل خاصی(برای نمونه خریدن یا نخریدن یك محصول خوب یا یك خدمت ارائه شده بوسیله یك سازمان خاص).
۳- میزان اعتبار یك تحقیق یا روش انجام آن.
۴- تصمیم ‎گیری برای به تأخیر انداختن اجرای یك عمل یا عدم اجرای آن به منظور كسب اطلاعات بیشتر یا كافی.
در زبان انگلیسی حداقل شش فعل مختلف در این زمینه یك معنی پایه را می‎رسانند"مفهوم یك قضاوت مهم و با ارزش" و معانی اضافی خاص خود كه بایستی مورد توجه قرار گیرند.
* to evaluate كه بر قضاوت درباره ارزش یك شئ یا یك شخص تاكید دارد.
* to rate كه شامل تعیین رتبه یك شخص یا یك شئ در بین انواع دیگر آ‌نهاست.
* to stimate به معنی داوری مبتنی بر تخمین و محاسبات تقریبی است(اما این اصطلاح صراحت اصطلاحات دیگر را ندارد).
* to appraise بر داوری كارشناسانه تأكید دارد.
* to assess به معنی داوری معتبر و سنجیدن و مالیات بستن. (مثل ارزش پولی چیزی را معیّن كردن و مالیات گذاشتن بروی آن) و
* to assay بر امتحان و آزمایش دقیق دلالت دارد(مثل تجزیه و تحلیل شیمیایی اوره به منظور تعیین محتوای آن). سه فعل آخر تناسب و نزدیكی بیشتری با مفهوم مورد نظر ما دارند و معانی وسیع‌تری را در مورد تجزیه و تحلیل انتقادی و ارزشیابی در بر می‎گیرند. بلوم[۲] در روش سلسله مراتبی خود در امور‌تربیتی، ارزشیابی را به عنوان یكی از ابعاد فرایند ادراك و تفكر می‎داند. براساس این شیوه، ترتیب و توالی مهارت‎های فكری با ارزیابی به عنوان پیچیده‌ترین فرایند ادراك(شامل فهم، ادراك، تجزیه و تحلیل و تركیب) كامل می‎شود. دبونز[۳] به مفهوم نیازهای پایه DIK، یعنی داده، اطلاعات و دانش، تأكید دارد.اختلاف اساسی ارزشیابی با تمامی مهارت‌های ذكر شده بالا، بیانگر گنجایش و ظرفیت بالای معیارها و ارزش‎ها در ارزشیابی است. ارزشیابی به عنوان"قضاوت درباره ارزش یك چیزی مثل بعضی مقاصد، اهداف، عقاید، كارها، راه‌حل‌ها، روش‌ها، مواد و غیره، توصیف شده است و در برگیرنده معیارهای استانداردی برای ارزشیابی میزان ویژگی‎های دقیق، مؤثر، اقتصادی یا رضایت‎بخش است. داوری‎ها ممكن است بوسیله ارزیاب یا بوسیله اطلاعاتی كه به او داده می شود، انجام پذیرد".
مطالعه در روان‌شناسی شناختی و فراشناختی و تفكر انتقادی نشان می‎دهد كه ارزیابی انتقادی ممكن است بوسیله چندین عامل تحت تأثیر قرار گیرد. كه این موارد به ترتیب اهمیت در اینجا ذكر می‌شوند[۴]:
- معلومات قبلی (كه قوی‌ترین تأثیر را دارد).
- تفاوت سلیقه ظاهری یا برتری شكلی: (برای مثال برای محققین، كتب علمی و مقالات مجلات با اهمیت‌تر از مجلات و كتب و منابع اینترنتی عمومی هستند).
- شناخت‌شناسی(كه بر ماهیت و مبدأ دانش تأكید دارد).
- احساسات: كه عموماً در خلال و شروع فرایند ارزشیابی وجود دارند و
- عقاید(شناخت‌شناسانه، روش‌شناسانه و غیره).
تمامی این عوامل ممكن است در فرایند ارزشیابی تأثیر گذار باشند یا حتی آنرا از مسیر واقعی خود دور نمایند، نتایج آنرا تحت تأثیر قرار دهند و بعضی اوقات آنرا به نتایج غیر واقعی برسانند.
كیفیت اطلاعات
هر دو مفهوم اطلاعات و كیفیت در طول سال‎ها معانی وسیع و گسترده‌ای یافته‌اند و معانی سؤال برانگیز زیادی به خود گرفته‌اند. بنا به گفته دراگولانسكو[۵] مفهوم اطلاعات به معانی مختلفی بكار برده شده و سال‎هاست به معنی یك عبارت یك محصول یا یك فرایند بكار برده می‎شود و علی‎رغم ارزش ذهنی شایان توجه آن چارچوب نا‌مشخص و متناقض و ویژگی‎‌هایی مبهمی داشته است.كلمه اطلاعات طوری كه امروزه بكار برده می‎شود دیدگاه‌های متفاوتی را نشان می‎دهد كه شامل كالا، انرژی، خبر، اطلاع، داده، دانش و غیره است. اگر به عنوان یك متاع به اطلاعات بنگریم، اطلاعات ممكن است شامل متون، اصوات، تصاویر و غیره باشد و ارزش اقتصادی داشته باشد. بنابراین اطلاعات می تواند مورد معامله قرار گیرد و به عنوان یك فرآورده اطلاعاتی یا خدمت اطلاعاتی مورد توجه قرار گیرد.
به نظر دبونز[۶] چنانچه یك سازمان یا شخصی ساختار ویژه اطلاعاتی خود را انحصاری نماید و اطلاعات را برای رسیدن به اهداف خاص خود نگهداری كند آن اطلاعات قادر است شخص یا سازمان را در رسیدن به اهداف خود یاری نماید. پس اطلاعات قادر است اهداف و اشخاص را هدایت و كنترل كند.نكته بعدی اینست كه چگونه می‎توان كیفیت محصولات و خدمات را به صورت مناسب ارزیابی نمود. امروزه استاندارد بین المللی ایزو ۹۰۰۰ كیفیت را به عنوان وجود كلیه ویژگی‎‌های یك چیز (هدف كلی خدمت یا محصول یا یك فرایند، یك فعالیت، یك سیستم، یك سازمان، یك شخص یا تركیبی از همه این‎ها) كه قدرت پاسخگویی به نیازهای معین را در خود دارد، تعریف نموده است. این توصیف پذیرفته شده بین‌المللی به مشتریان، استفاد‌كنندگان و فراهم ‎كنندگان محصولات و خدمات، اشاره دارد. در واقع "كیفیت" در مورد محصول و خدمت برای پذیرش ویژگی‎های كافی در بكار بردن آنان است. تعداد این ویژگی‎ها موفقیت كالا را در قیمت‎های رقابتی توجیه می‎نماید. (به دلیل این كه استفاده كننده یا مشتری، كالاهای با كیفیت بالا را به نسبت قیمت آن خریداری می‌‎نماید). بعلاوه "كیفیت" بیانگر یك فلسفه سودبخش جدید برای مدیران شركت‎هاست و آنها معمولاً در تعهدات شفاهی خود و از طریق كاركنان روابط عمومی سازمان‎ها، در تبلیغات خود بر این موضوع تاكید دارند. این تعهدات برای رسیدن به هدف نهایی یعنی رضایت مشتریان در تمامی سطوح و چرخه تولید و در همه بخش‎های شركت‎ها وجود دارد.یك كالا نتیجه یك سری فعالیت‎‌هایی است كه طی یك فرایند به وجود می‌آیند[۷]. بنابراین اطلاعات به عنوان یك محصول غیر مادی در نظر گرفته شده است و بوسیله شركت‎‌های تهیه كننده، خرید و فروش می‌شود و خریداری و فروش دوباره آن ممكن است توسط فراهم‌كنندگان دیگر و استفاده از آن بوسیله استفاده كننده نهایی، صورت گیرد. این محصول غیر مادی"تولید اطلاعاتی" نامیده می‎شود و نباید با تولیدات مادی توأم با آن، اشتباه گرفته شود (برای مثال محمل‎‌های مادی اطلاعات شامل كاغذ، كتاب، مجله یا اشیاء و علائم و غیره).كیفیت این تولیدات مادی و غیر مادی در بازار اطلاعات بوسیله استفاده‌كنندگان و فراهم‌آورندگان، با استفاده از معیارها و ابزارهایی، ارزیابی می‎شود. روش ارتباطی فراهم كننده- مشتری، برای افرادی كه علاقه‎مند به این روش هستند، روش خوبی است طبق این روش دراگولانسكو[۸] نتیجه می‎گیرد كه یك محصول اطلاعاتی(متن، صدا یا تصویر) و محمل‎های اطلاعاتی مادی (مثل، كاغذ، كتاب، مجله، كاست، دیداری یا شنیداری و غیره) در صورتی كیفیت خود را حفظ می‎كند كه فراهم ‎كنندگان به نیازهای مشتریان و استفاده‌كنندگان، قبل از طراحی، هنگام ساخت و هنگام تهیه محصول توجه كنند و واكنش‌های آنان بعد از تهیه محصول را نیز در نظر بگیرند. به عبارت دیگر در تولید یك محمل یا محصول اطلاعاتی بایستی به كیفیت محمل و تولید اطلاعاتی و انطباق آن با نیازهای روشن، مشخص و حتی نامشخص مشتری یا استفاده كننده، توجه داشت.براساس نظر دبونز[۹]، آدمی به صورت اساسی یك نیاز اطلاعاتی پایه و چندین نیاز به دانستن دارد. نیاز اطلاعاتی عبارتست از آگاهی از پاسخگویی به سؤلاتی از قبیل: چگونه؟ كجا؟ چه وقت؟ و چه كسی؟ و نیازمندی به دانش برای فهم و كاربرد، تجزیه و تحلیل، تركیب و ارزیابی لازم است. پاسخگویی به این نیازها با جوابگویی به نیازهای مربوط به سؤلات چرا و چگونه، مرتفع می‎شود. دیگر نیاز‌های اساسی بشر به صورت ذیل دسته‌بندی می‌شوند:
الف) نیاز به دانستن (برای مثال آنها كیستند، كجا هستند، از كجا آمده‌اند؟ چه وقت؟ كجا؟ چگونه؟ چرا؟ یك پدیده معیین یا رخداد خاصی شكل می‌گیرد و غیره) و
ب) نیاز به عمل(به منظور ادامه و پیشرفت شرایط زندگی).
یك ضرب ‎المثل رومانی‎ می‎گوید: دانش بدون عمل سودمند نیست، اما عمل بدون دانش خطرناك است!
تهیه‌كنندگان و فراهم‌آورندگان اطلاعات و استفاده‌كنندگان و كاربران اطلاعات در فعل و انفعالات اطلاعاتی با هم همكاری و مشاركت می‎نمایند و كارائی و اثر بخشی اطلاعات بستگی به این دو همكار، ظرفیت‎های همكاری و شرایط تعامل بین این دو دارد[۱۰].
كیفیت وب‎ سایت‌ها
وب جهانگستر یك فن‌آوری شبكه‌ای بسیار پیچیده است كه اخیراً چند صد میلیون صفحه وب و بیش از صد میلیون كاربر، از این فناوری استفاده می‌نمایند. هر روز استفاده‌كنندگان این سایت‌ها به‎ منظور یافتن مناسب‎ترین، مرتبط‌‎ترین و روزآمدترین اطلاعاتی كه نیاز دارند، به جستجو در وب می‎پردازند. در شبكه جهانی‎ وب، استفاده‌كنندگان بوسیله راهنماهای صفحه به صفحه و پیوندهای(Links) موجود به كاوش می‎پردازند. محتوای صفحات مرتبط با این پیوندها معمولاً برخی از اطلاعات را در قالب متون یا تصاویر به استفاده كنندگان ارائه می‎دهد. براساس آنچه كه گفته شد، مفاهیم مدیریت كیفی و روش‎ها، قصد دارم ارزش‎ها و معیارهایی كه یك استفاده كننده را قادر می‎سازد به ارزیابی و انتخاب یك وب‌سایت یا صفحه وب دست بزند، روشن نمایم. اطلاعاتی مانند موارد زیر در وب‌سایت‌های امروزی قابل دسترس است:
ـ بازاریابی اطلاعات برای محصولات، خدمات، سازمان ها و غیره.
ـ متون، مواد صوتی- تصویری، تولیدات رسانه‌های ارتباط جمعی (شامل مدارك و مجلات الكترونیكی).
ـ صفحات وب شخصی.
ـ و مواردی همچون پیغام‎های پست الكترونیكی و ارتباط پستی گروه‌های خبری و غیره.
طرح وب‌سایت از سه مؤلفه اصلی تشكیل شده است: ۱- بالای صفحه [header]ا ۲- بدنه اصلی[body]ا ۳- پائین صفحه [footer]ا. با بررسی تمام این بخش‎ها ما می‎توانیم پاسخ سؤلات زیر را پیدا كنیم:
- مؤلف وب‌سایت كیست(یا فرد مرتبط)؟
- سایت چه وقت ایجاد شده است(یا بازنگری شده است)؟
- چه كسی سایت را پشتیبانی می‎كند؟
- ارتباطات فراهم شده چه چیزی را بیان می‎دارند؟
- مخاطبان احتمالی وب‌سایت چه كسانی هستند؟
- هدف از ارتباطات موجود در وب‌سایت چیست؟همانطور كه می‌دانید امروزه هر كس قادر است در یك وب‌سایت شخصی به انتشار مطالب بپردازد و متأسفانه هیچ استاندارد رسمی به منظور رعایت حداقل استانداردها و معیارها، وجود ندارد.
تعدادی از وب‌سایت‌ها اجازه ارتباط الكترونیكی را برای استفاده كنندگان خود به منظور ایجاد ارتباط و تعامل فراهم می‎نمایند. ارتباط استفاده‌كنندگان با تهیه كننده وب‌سایت به منظور تداوم پیشرفت كیفیت وب‌سایت و براساس عكس‌‎العمل‎های گوناگون از استفاده كنندگان مختلف، صورت می‎گیرد.تحلیل بیشتر وب‌سایت ممكن است شامل هر معیاری باشد كه به عنوان یك نتیجه از برخی استفاده‌های خاص به منظور شناسایی، تعریف و ارزیابی بدست آمده است. بعد از ارزیابی دقیق تمامی این نتایج و موارد، یك ارزیاب قادر خواهد شد در مورد مقایسه تطبیقی كیفیت وب‌سایت‌ها و تهیه‌كنندگان اطلاعات آنها، قضاوت نماید. هر چند ایجاد یك وب‌سایت آرمانی غیر ممكن به نظر می‎رسد، اما قطعاً تلاش در جهت پاسخگویی به نیازهای كاربران و جلب رضایت آنان عملی و دست یافتنی است. برای رسیدن به این هدف و حركت به سمت دستیابی به مدیریت كیفی، این تلاش باید ادامه پیدا كند و در جهت آسان‌تر و سریع‌تر نمودن كاربرد ابزارهای ویژه، روش‎ها و فنون مدیریت كیفیت، حركت كنیم.
معیارهای ارزیابی و سؤالاتی كه بایستی بوسیله استفاده كننده پاسخ داده شوند:
۱. صحت و درستی(شامل گستردگی و دقیق و درست بودن اطلاعات).
- آیا مؤلف منبع اطلاعات را ذكر نموده است؟
- آیا امكان آزمودن و چك نمودن صحت منابع وجود دارد؟
- آیا حوزه تخصصی مؤلف با موضوع تحت پوشش همخوانی دارد؟
- آیا مؤلف روش تحقیق و فرایند گردآوری داده‌ها را به روشنی بیان كرده‎ است؟
۲. صلاحیت(میزان اعتبار مؤلف در رشته تخصصی خود).
- آیا مؤلف شناخته شده است؟
- درباره مؤلف چه اطلاعاتی دارید(برای مثال زمینه كاری، موقعیت، علائق، انتشارات و غیره)
- آیا تعیین میزان مهارت و اعتبار مؤلف برای شما ممكن است؟
۳. پوشش موضوعی(گستردگی و میزان پوشش موضوعاتی كه مشاهده، تحلیل و گزارش شده‌اند)
- آیا تمامی موضوعات وب‌سایت عمیقاً بازبینی شده‌اند؟
- آیا همه پیوندهای مرتبط به صورت مناسب جامع و در عمل فعال هستند؟
- اطلاعات موجود در سایت چقدر برای شما از خصوصیات جامعیت و مرتبط بودن برخوردار است؟
۴. تراكم- فشردگی(میزان اطلاعات مربوط و جامع كه در هر صفحه از سایت به نمایش گذاشته می‎شود).
- در هر صفحه از سایت مفاهیم غالب هستند یا تصاویر؟
- آیا اطلاعات نمایش داده شده در هر صفحه شامل تصاویر و متن‎ها برای شما به اندازه كافی جامع است؟
- آیا اطلاعات نمایش داده شده در هر صفحه برای شما كافی است؟
- چه مقدار اطلاعات تبلیغاتی و آگهی‎های تجاری در هر صفحه از سایت وجود دارد
۵. تازگی(میزان تازگی و به‎روز بودن اطلاعات منتشر شده در سایت)
- سایت چه وقت ایجاد شده و آخرین زمان بازنگری و ویرایش آن چه وقت بوده است؟
- آیا تاریخ حق مؤلف نمایش داده شده است؟
- آیا تمامی منابع ذكر شده، قابل دسترس هستند؟.
- آیا كلیه سایت‎های مرتبط و آدرس‎های اینترنتی درست عمل می كنند؟
۶. تعامل(تأثیر متقابل یا میزان عملكرد ارتباط دو طرفه بین استفاده كننده و مؤلف).
- آیا یافتن حداقل یك پیوند (Link) برای ارتباط از طریق پست الكترونیكی با مؤلف وب‌سایت یا مسؤل سایت امكان پذیر است؟
- آیا پیوند فعال است؟
- آیا پیوند سریع عمل می كند؟
- آیا به پیغام‎هایی كه شما فرستاده‌اید، پاسخی داده شده است
۷. هدف (میزان عینیت‌گرایی مؤلف در مقابل ذهنیت‌گرایی او).
- هدف واقعی سایت چیست؟
- هدف واقعی مؤلف سایت چیست؟
- آیا شما به اندازه كافی از بی طرفی مؤلف مطمئن هستید؟
۸.. سرعت(مدت زمان مورد نیاز برای فراخوانی سایت و نمایش صفحه وب‌سایت).
- آیا آدرس الكترونیكی(URL) سایت به سرعت و بدون درنگ صفحه وب‌سایت را پیدا می كند؟
- آیا تغییر فوری صفحه نمایش ممكن است؟
- آیا ارتباط شما با تمامی پیوندهای فراهم شده بدون تأخیر میسّر می‎شود؟[۱۱]
جستجوی وب‌سایت‌ها یا جستجو در انتشارات كتابخانه‌ای؟
به نظر می‎رسد جستجوی اطلاعات وب‎ سایت‎ها، برای انجام یك طرح، كارایی و سودمندی بیشتری نسبت به روش‎های جستجوی سنتی مبتنی بر كتابخانه داشته باشد. اما آیا این یك انتظار واقع گرایانه است؟ به نظر بنده جستجو در وب و كتابخانه مكمل همدیگرند. شبكه جهانی وب منبع بسیار خوبی برای مشاهده سریع اطلاعات است و وجود كتابخانه هم برای تجزیه و تحلیل عمیق مطالب، ضروری است.
یافتن اطلاعات مربوط به یك پژوهش در كتابخانه، موفقیت طرح ما را تضمین می‌كند. از نتایج یك جستجو ممكن است محصولات و نظریات غیر منتظره‌ای كسب شود كه برای ارزیابی مجدد فرضیات دانشمندان و حتی برای طرح‎های پژوهشی آینده محققین سودمند باشد. در ارزیابی وسیع كیفیت اطلاعات، ما احتمالاً نكات گوناگونی برای مشاهده می‎ یابیم و رویكرد‎های انتقادی و واكنش‎ها بیشتر از جستجو در وب است، كه با ظاهری جذاب از روایی كمتری برخوردار است. از طرف دیگر جستجوی اطاعات در وب‌سایت‌ها، برای همان پژوهش فوق، از طریق موتورهای كاوش مختلف انجام می‌‎گیرد. جستجوگرهای قوی و راهنماها به منظور یافتن فقره‌های اطلاعاتی كه از فرضیه‌ها پشتیبانی می‌كنند، فعال می‎‌شوند. حتی ممكن است یافته‌های نادرست هم بازیابی شوند، هر چند این مورد به ندرت اتفاق می‎‌افتد. بهرحال، شبكه جهانی وب برای مطالعه چكیده‌ها و كسب سریع اطلاعات درباره یك موضوع بسیار عالی است.
نتیجه
ما به عنوان یك راهنما، دوست داریم دانشجویان شیوه‌های جستجوی اطلاعات را یاد بگیرند و همه انواع پیچیدگی‌ها و تفاوت‎های موجود در این فرایند را تشخیص دهند. اما ما همچنین به مهارت در حداقل یك زمینه نیاز داریم. برای ما به عنوان آموزش دهنده، انتخاب از میان شیوه‌های سنتی یا نوین یادگیری یك چالش است. بهرحال به منظور ایجاد توانایی عملی در این زمینه، ما باید قبل از هر چیز شیوه‌های ارزیابی انتقادی كیفیت اطلاعات موجود در وب‎‌سایت‎ها را بیاموزیم.

منبع:
* DRAGULANESCU, NICOLAE-GEORGE. Website Quality Evaluations: Criteria and Tools. (۲۰۰۲), Intl. Inform. & Libr. Rev.V. ۳۴, pp. ۲۴۷-۲۵۴. Available online at http://www.idealibrary.com on ideal

نوشته: نیكلای جورج دراگولانسكو۱
ترجمه: غلام حیدری
كارشناس ارشد علوم كتابداری و اطلاع رسانی


منبع : مركز اطلاعات و مدارك علمی ایران

مطالب مرتبط

ما گرسنگان اطلاعات

ما گرسنگان اطلاعات
همه در اینترنت به دنبال اطلاعات هستند و اینترنت به عنوان بزرگ‌ترین منبع اطلاعاتی عصر حاضر، آنقدر اطلاعات در خود دارد كه جوابگوی هر نیازی است. اینترنت بخش‌های بسیاری دارد اما وب به عنوان جذاب‌ترین بخش آن در واقع پركاربردترین بخش آن نیز محسوب می شود. وب جایی است كه هرروزه در آن سایت‌های بسیاری متولد می‌شوند یا می‌میرند. تولد هر سایت یعنی انتشار اطلاعات جدیدتر در وب و افزایش حجم اطلاعات آن.
اما به راستی وب چه حجمی دارد؟
مطالعه‌ای كه Cyveillance.com انجام داده است نشان می دهد وب بیشتر از ۲/۱ بیلیون سند دارد و نرخ رشد آن نیز ۷ میلیون صفحه در روز است (اكتبر ۲۰۰۴). با این حجم عظیم اطلاعات، هر جوینده (گرسنه) اطلاعاتی حتماً از خود خواهد پرسید كه اطلاعات مورد نیاز من كجاست؟ در حال حاضر چالش عمده كاربران وب دستیابی به اطلاعات است. به عبارت دیگر اگر كاربری دنبال موضوعی خاص باشد، كدام صفحه را باید بخواند؟ از میان این تعداد عظیم صفحات موجود، كدام صفحه نیاز او را برآورده می‌كند؟
اگر سایتی باشد كه به كاربران در یافتن اطلاعات كمك كند، قطعاً مورد توجه خواهد بود خوشبختانه چنین سایتی وجود دارد و ما آن را با نام موتور جست‌وجوگر می شناسیم. موتور جست‌وجوگر سایتی است كه به كاربران وب كمك می‌كند تا اطلاعات موجود در سایت های دیگر را بیابند. موتور جست‌وجوگر سایتی است كه با گرفتن عبارتی مختصر، كاربر را با لیستی از سایت ها روبه رو می‌كند كه به موضوع مورد علاقه او مرتبط هستند.با استناد به آمارهای منتشر شده، افراد بسیاری سفر در دنیای وب را با موتورهای جست‌وجوگر آغاز می‌كنند و مراجعه به موتورهای جست‌وجوگر چنان عادی شده است كه جست‌وجو كردن و كار با موتورهای جست‌وجوگر، دومین فعالیت عمده كاربران در دنیای وب (بعد از ارسال و دریافت نامه های الكترونیكی)، محسوب می شود. مطالعه‌ای كه Berrier انجام داده است نشان می‌دهد افرادی كه در طول یك هفته ۵ ساعت و یا بیشتر آنلاین هستند ۷۱ درصد زمان خود صرف جست‌وجوی اطلاعات می‌كنند.
بدون موتور جست‌وجوگر، وب تنها به بخش كوچكی از موفقیت امروزین خود دست می یافت زیرا موتور جست‌وجوگر، اینترنت را به رسانه‌ای قابل استفاده برای همه تبدیل كرده است. (از هیچ كس توقع نمی رود تعداد زیادی از آدرس‌های وب را به یاد داشته باشد!)

• اهمیت تجاری موتورهای جست‌وجوگر
فعالان عرصه تجارت الكترونیك، جلب بیننده به سایت را برای موفقیت در دنیای وب و تجارت آنلاین ضروری می‌دانند. حالا فرقی نمی‌كند كه سایت چه می فروشد و چه خدماتی ارائه می دهد: اگر سایتی به دنبال فروش كالا یا خدمات و كسب درآمد یا محبوبیت است، باید بیننده داشته باشد. تعداد بینندگان یك سایت، برگ برنده آن برای كسب موفقیت در دنیای وب است. سایتی كه بیننده ندارد، بدون شك مرگی آنلاین را تجربه می‌كند و چه بسیارند سایت‌هایی كه هر روزه از چرخه زندگی در وب خارج می‌شوند.
مدیران و طراحان خبره وب به خوبی می دانند كه فقط طراحی یك وب سایت تضمینی برای آمدن بیننده به آن نیست بلكه باید بینندگان را به طریقی به سایت جذب كرد. بینندگان تنها به دنبال رفع نیازهای اطلاعاتی خود هستند و وظیفه ندارند به هر قیمتی كه شده سایت ما را بیابند.
برای دعوت بینندگان به وب سایتتان چه تدابیری اندیشیده‌اید؟ چگونه دیگران بدانند كه شما سایت پرمحتوا و جذابی دارید؟ خود شما چگونه سایت های دیگر را می یابید؟ بدون هیچ گونه تردیدی باید گفت كه ما در اغلب موارد به كمك موتورهای جست‌وجوگر به آنچه كه می خواهیم، دست می یابیم.
اگر ما این كار را انجام می‌دهیم، دیگران نیز دقیقاً همین كار را می‌كنند: جست‌وجوی چند عبارت در یكی از موتورهای جست‌وجوگر و مراجعه به یكی از وب سایت ها. ببینیم آمارها در این باره چه می گویند:
•۸۲ درصد كاربران اینترنت، موتورهای جست‌وجوگر را ابزار اصلی خود برای یافتن وب سایت ها عنوان كرده اند.
•۵۷ درصد از كاربران اینترنت، هر روز جست‌وجو می‌كنند و ۴۶ درصد این جست‌وجوها برای كالا یا خدمات است. (منبع: SRI )
•۸۵ درصد ترافیك هدفمند در اینترنت را موتورهای جست‌وجوگر باعث می شوند.
(منبع: ۷th www user survey -Georgia Institute of Technology)
همان گونه كه آمارها نشان می دهند موتورهای جست‌وجوگر ابزار مناسبی هستند كه خریداران به كمك آنها، كالا یا خدمات (اطلاعات) مورد نیاز خود را می یابند. البته بسیاری از كاربران دریافته اند كه در اغلب موارد ۱۰ رتبه اول نتایج جست‌وجو می تواند خواسته آنها را برآورده كند و هنوز هم علاقه دارند كه تنها ۱۰ سایت اول در نتایج جست‌وجو را مرور كنند. در این رابطه آمارها به‌این شرح است:
• ۷۰ درصد از كاربران به هنگام جست‌وجو حتماً یكی از سه سایت ابتدای نتایج جست‌وجو را كلیك می‌كنند.
• تنها ۷ درصد از آنها سایت های قرار گرفته در رتبه های بیستم به بعد را كلیك می‌كنند.
• ۸۵ درصد از آنها اگر جوابی برای جست‌وجوی خود در بیست نتیجه اول نتایج جست‌وجو نیابند، موتور جست‌وجوگر مورد استفاده خود را عوض می‌كنند.
• ۳۳ درصد كاربران وب فكر می‌كنند سایتی كه در ابتدای نتایج جست‌وجو قرار دارد، در موضوع جست‌وجو شده سرآمدتر از رقبای خود است و در آن موضوع پیشرو است.مطالعه دیگری نشان می دهد كه رتبه‌های یك تا ۱۰ ترافیكی به میزان ۷۸ درصد بیشتر از رتبه های ۱۱ تا ۳۰ ایجاد می‌كنند. همچنین سایت‌های قرار گرفته در رتبه های یك تا ۳۰ باشد، ۹۰ درصد ترافیك ناشی از جست‌وجو را دریافت می‌كنند. به عبارت دیگر، ۹۰ درصد كاربران حتماً به یكی از سایت های رتبه های یك تا ۳۰ مراجعه می‌كنند.
با دقت در این آمارها، اهمیت كسب رتبه های بالا در موتورهای جست‌وجوگر روشن‌تر می‌شود. نكته مهم دیگر این است كه بینندگانی كه موتورهای جست‌وجوگر روانه سایت ها می‌كنند، به احتمال زیاد مخاطبان اصلی سایت مورد نظر هستند.آمارهای ارائه شده از رفتار كاربران وب پیام بسیار واضحی دارد: سایت هایی كه در رتبه های بالا قرار نمی گیرند، بخش مهمی از كاربران مخاطب خود را از دست می‌دهند. یك سایت ممكن است هزاران بیننده داشته باشد اما تعداد بینندگان گروه مخاطب آن است كه موفقیت سایت را رقم خواهد زد. زیرا در اغلب موارد این بینندگان مخاطب سایت هستند كه از سایت چیزی بیشتر از اطلاعات رایگان ارائه شده در آن می خواهند.
البته هر موتور جست‌وجوگری مهم نیست و تنها عده معدودی از آنها اعتبار و محبوبیت مناسبی دارند. لذا مدیران سایت ها به دنبال رتبه های بالا در موتورهای جست‌وجوگر مهم هستند. آمارها نشان می‌دهد كه بیشتر از ۹۵ درصد كاربران وب اطلاعات مورد نیاز خود را به كمك ۶ موتور جست‌وجوگر عمده و مهم می‌یابند. در حال حاضر مهمترین موتورهای جست‌وجوگر گوگل، یاهو، MSN و ASK هستند. امروزه تجارت الكترونیك خود را با مسئله رتبه‌بندی در موتورهای جست‌وجوگر هماهنگ كرده است زیرا رتبه‌های بالاتر مستقیماً به فروش بیشتر، تعبیر می شوند. موتورهای جست‌وجوگر مهمترین ابزار بازاریابی الكترونیك محسوب می‌شوند. بازاریابی با موتورهای جست‌وجوگر شاید مبحث نوینی باشد اما مدیران خبره وب‌سایت‌ها می‌دانند كه چگونه می توانند به كمك آن تحولی شگرف در حرفه خود ایجاد كنند. شم بازاریابی (Marketing Mix) حكم می‌كند كه همواره در جایی حضور داشته باشیم كه مشتری ما آنجاست. اگر ما آنجا نباشیم، رقیب ما آنجا خواهد بود. به عبارت دیگر كسی كه قرار است از ما خرید كند، از رقیب ما خرید می‌كند.بازاریابی با موتورهای جست‌وجوگر (Search Engine Marketing) نیز دو هدف عمده را دنبال می‌كند:
۱- حضور در جاهایی كه خریداران ما آنجا هستند. ۲- بالاتر بودن از رقبا ( كسب وضعیت بهتر نسبت به رقبا) یكی از فعالیت های اصلی در بازاریابی با موتورهای جست‌وجوگر، SEO است. SEO تلاش دارد تا سایت را برای موتورهای جست‌وجوگر آماده كند با این هدف كه در آن به رتبه‌های بالا دست یابد. بهینه‌سازی سایت به معنای به كارگیری ترفندهای پیچیده نیست بلكه در اغلب موارد به كارگیری و اعمال تغییرات كوچك و ساده در سایت است كه معمولاً تاثیر فوق‌ العاده‌ای در بالا بردن ضریب نفوذ سایت‌ها در موتورهای جست‌وجوگر دارند. ضریب نفوذ مناسب به معنای حضور در موتورهای جست‌وجوگر مهم و عمده، بایگانی شدن هر چه بیشتر صفحات سایت در پایگاه داده آنها و قرار گرفتن در صفحه‌های اول تا پنجم نتایج جست‌وجوی آنهاست. متخصصین بسیاری در تلاش اند تا الگوریتم و پارامترهای مورد توجه موتورهای جست‌وجوگر را شناسایی كنند تا بتوانند به كمك آنها به رتبه‌های بالاتری دست یابند و شانس خود را در كسب درآمد بیشتر، افزایش دهند. چیزی كه امروزه ‌این متخصصان با تاكید بر آنها قصد بهبودی رتبه‌های سایت‌های خود را دارند، تنها تجربه است و نه یافته‌های علمی ثابت شده از اسرار بسیار موتورهای جست‌وجوگر.
• فهرست‌ها و موتورهای جست‌وجوگر ایرانی
جامعه‌اینترنتی ایرانیان از نبود فهرست‌ها و موتورهای جست‌وجوگر قدرتمند فارسی بی‌بهره است و در حال حاضر هیچ فهرست فارسی معتبر و شناخته شده‌ای وجود ندارد. تلاش برای راه‌اندازی فهرست‌ها نیز عموماً به یك لینكستان ختم شده است و مدیران انگیزه اولیه خود را پس از مدتی از دست داده اند. برخی از نمونه های موجود نیز به رغم حجم بالای تعداد سایت های موجود در آن عملاً به دلیل طراحی ضعیف غیر قابل استفاده مانده اند. به دلیل قدرت گوگل و یاهو در پشتیبانی مناسب از زبان فارسی شاید نبود یك موتور جست‌وجوگر فارسی كمتر احساس شود اما با این حال در بین موتورهای جست‌وجوگر فارسی موجود می توان پارسیك را یك نمونه نسبتاً موفق دانست هر چند كه به پایگاه داده خود متكی نیست. پهنای باند بالا و پایگاه داده مورد نیاز، مهم‌ترین مشكلات پیش روی راه‌اندازی یك موتور جست‌وجوگر مستقل فارسی است.
• بازاریابی با موتورهای جست‌وجوگر در ایران
بازاریابی با موتورهای جست‌وجوگر و تخصص های مرتبط در ایران نوپاست و تاكنون از تلاش های فردی فراتر نرفته است. سایت های ایرانی عموماً حضور مناسبی در موتورهای جست‌وجوگر ندارند و اگر بعضی سایت ها رتبه های خوبی دارند به‌این دلیل نیست كه روی آنها كار شده است بلكه ناشی از طبیعت خود موتورهای جست‌وجوگر است كه به هر حال یك سایت را اول قرار می دهند، یكی را دوم و یكی را آخر.
بهینه سازی برای موتورهای جست‌وجوگر بحث نوینی است و طراحان وب ایرانی نیز با اصول آن آشنا نیستند. بنابراین طبیعی است كه محصول آنها به عنوان یك سایت نیز حضور مناسبی در موتورهای جست‌وجوگر نداشته باشد. در مطالعه‌ای كه بر روی یك سایت بزرگ دولتی انجام دادم، مشخص شد كه نزدیك به ۱۵۰۰ صفحه از اطلاعات آن در صورت فعال شدن فیلتر به هنگام جست‌وجو در گوگل، قابل دسترسی نخواهند بود، این یعنی یك فاجعه. در این فاجعه كه برای یك سایت فعال در صنعت پتروشیمی رقم خورده است، هم تهیه كنندگان محتوا و هم طراحان آن سایت دست داشتند.خوشبختانه SEO برای این مشكلات نیز راه حل دارد. SEO یك سایت را هم برای بیننده و هم برای موتور جست‌وجوگر قابل استفاده می‌كند.
ارائه خدمات موتورهای جست‌وجوگر نیز از سوی بعضی سایت‌ها و شركت ها آغاز شده است. نگاهی به صنعت طراحی و برنامه نویسی وب ایران و پیشینه آن نشان می‌دهد به زودی شركت‌های بسیاری با هدف ارائه‌این خدمات راه اندازی خواهند شد. همچنین شركت های موجود نیز آن را به لیست خدمات خود خواهند افزود. بنابراین به زودی بازاری آشفته پیش روی كارفرمایان قرار می گیرد و قیمت‌گذاری‌های ناهمگون همانند صنعت طراحی وب غوغا خواهد كرد. اما به دلیل آنكه در این خدمات با رتبه‌ها سر و كار داریم كه آن هم با یك جست‌وجوی ساده مشخص می شود، ارزیابی موفقیت و تخصص شركت‌ها ساده‌تر خواهد بود و بسیاری از مدعیان پس از مدتی میدان را خالی خواهند كرد.اگر طراحان وب گرافیك زشت و ناهمگون دست پخت خود را یك بحث سلیقه‌ای می دانند و به راحتی كار خود را توجیه می‌كنند در خدمات SEO اوضاع به گونه‌ای دیگر است. سایت یا در ده یا بیست رتبه اول قرار می گیرد یا خیر. این رتبه ها ربطی به سلیقه هم ندارند و جایی برای توجیه باقی نخواهند گذاشت. از سوی دیگر كارفرمایان این نوع خدمات نوعاً از دانش بیشتر برخوردارند و با حساسیت بیشتری مجری پروژه های خود را برمی گزینند.
• جمع بندی
• موتور جست‌وجوگر ابزاری است كه كاربران اینترنت به كمك آنها سایت‌ها را می‌یابند. نتایج جست‌وجوی تمام موتورهای جست‌وجوگر دقیق نیست.
• بسیاری از كاربران دریافته اند كه در اغلب موارد ۱۰ رتبه اول نتایج جست‌وجوی موتورهای جست‌وجوگر می‌تواند خواسته آنها را برآورده كند.
• راه های بسیاری برای دسترسی به سایت ها وجود دارد اما موتورهای جست‌وجوگر همواره راهكار اساسی بوده‌اند.
• تجارت الكترونیك به شدت خود را با مسئله رتبه‌بندی در موتورهای جست‌وجوگر هماهنگ كرده است و همه سایت‌ها برای كسب رتبه‌های بالا تلاش می‌كنند.
• اجرای یك برنامه موفق بازاریابی با موتورهای جست‌وجوگر، بدون یك ساختار و زیربنای مستحكم در خود سایت اصولاً با شكست همراه است.
• سایت‌ها و موتورهای جست‌وجوگر ایرانی هنوز جایگاه مناسبی در دنیای جست‌وجو و موتورهای جست‌وجوگر ندارند اما آینده و افق روشنی پیش روی دارند.

مهدی رودكی

وبگردی
تجمع بازنشستگان مقابل وزارت کار
تجمع بازنشستگان مقابل وزارت کار - صبح سه‌شنبه (۲ بهمن) جمعی از بازنشستگان کشور از جمله معلمان بازنشسته در اعتراض به وضعیت معیشتی و همچنین وضعیت نامشخص صندوق بازنشستگی، روبروی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی تجمع کردند و همین مسأله هشتگ #بازنشستگان را در فضای مجازی پربازتاب کرد.
دوربین مخفی ساختمان لواسان داماد شمخانی و فاطمه حسینی
دوربین مخفی ساختمان لواسان داماد شمخانی و فاطمه حسینی - همه چیز درباره ساخت و ساز فاطمه حسینی، داماد شمخانی و داماد صفدرحسینی | سر کشیدن دوربین مخفی شهرداد به ساختمان های آقازاده ها در لواسان! | پخش اختصاصی از صفحه آپارات آوانت
ماجرای دختربازی اسلامی از زبان رحیم پورازغدی
ماجرای دختربازی اسلامی از زبان رحیم پورازغدی - رحیم پورازغدی در مراسمی که با موضوع فجای مجازی بود،گفت: دختر خانم چادری یک عکس آنچنانی از خودش گذاشته و نوشته زن نباید قربانی نگاه شهوت مردانه بشه، بعد پسره زیر پستش نوشته"ما رایت الا جمیلا"
ما به نمایندگی از امام زمان (عج) و به نمایندگی از خدا در امور مردم دخالت می کنیم.
ما به نمایندگی از امام زمان (عج) و به نمایندگی از خدا در امور مردم دخالت می کنیم. - رئیس کل دادگستری خراسان رضوی: ما در نظام جمهوری اسلامی به نمایندگی از امام زمان (عج) و به نمایندگی از خدا در امور مردم دخالت می کنیم. اگر فردی در زمان طاغوت در زندان بود، حبسش از مجازات اخروی او کم نمی کرد اما امروز اگر این تحمل کیفر یا قصاص و شلاق و دیگر احکام توسط حکام اسلامی و شرعی انجام می شوند یکی از آثار اخروی آن برای محکومان این است که این مجازات در آخرت از آنها برداشته می شود
جزئیاتی از منشا بوی بد تهران / فیلم
جزئیاتی از منشا بوی بد تهران / فیلم - بعد از فروکش کردن گازها، به حفاری ادامه دادیم و به یک مخزن بزرگ و استثنایی رسیدیم که بسیار عظیم تر از آنی بود که تصور می کردیم برای جایی مثل پلاسکو ساخته شود. برآورد ما از ابعاد این انبار فاضلاب این است که بین 400 الی 500 متر مکعب وسعت دارد و گازهای محبوس شده در این انبار در چندین دهه برای انتشار بوی بد در محدوده بزرگی از تهران کفایت می کند.
کلیپ جنجالی مهدی یراحی در باره جنگ / پاره سنگ
کلیپ جنجالی مهدی یراحی در باره جنگ / پاره سنگ - مهدی یراحی، خواننده ای که اخیرا موزیک ویدئوی جدید و اعتراضی خود با نام «پاره سنگ» را منتشر کرده است، از طرف برخی رسانه ها و مجید فروغی، مدیر روابط عمومی هنری مورد انتقاد قرار گرفته و شایعه هایی درباره ممنوع الفعالیت شدن یراحی به دلیل این ویدئو کلیپ و همچنین پوشیدن لباس کارگران گروه ملی در حمایت از مردم اهواز در کنسرت 6 دی ماه خود مطرح شده است. یراحی از جمله خواننده هایی است که همیشه نسبت به اتفاقات…
اهمیت فیلم صحنه دار و مرگ 10 انسان !
اهمیت فیلم صحنه دار و مرگ 10 انسان ! - گویا تلخی پخش فیلم صحنه دار، بیش از مرگ ۱۰ نفر است. درست همانطور که مسئله حجاب برای خیلی‎ها مهم تر از معیشت مردم است.
آقازاده شورای عالی انقلاب فرهنگی !
آقازاده شورای عالی انقلاب فرهنگی ! - انقلاب فرهنگی از این بالاتر که فرزند عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی در آمریکا تابعیت بگیرد و از آنجا برای ایرانیان سبک زندگی تدریس بکند؟
رقص گروهی دختران دانشگاه الزهرا در حضور آقایان!
رقص گروهی دختران دانشگاه الزهرا در حضور آقایان! - ویدئویی عجیب از حرکات موزون گروهی دختران در دانشگاه الزهرا درحالی در فضای مجازی در حال انتشار است که مردان نیز در این مراسم حضور دارند!
تیپ پسر الهام و فاطمه رجبی در آلمان!
تیپ پسر الهام و فاطمه رجبی در آلمان! - «شباهت عجیب علی الهام استاد هوا فضا در دانشگاهی در آلمان به غلامحسین الهام معاون رئیس جمهور سابق!
حاشیه تازه برای سید احمد خمینی / تصویر
حاشیه تازه برای سید احمد خمینی / تصویر - سید احمد خمینی، نتیجه امام خمینی که چند هفته پیش با ازدواجش خبرساز شده بود، بار دیگر با انتشار عکسی از او و همسرش در حین سوارکاری حساسیت نسبت به خود را برانگیخته است و باعث تحریک مخاطبان و کاربران در فضای مجازی شده است.
شهردار سابق سلامت و مشغول زندگی جدید است !
شهردار سابق سلامت و مشغول زندگی جدید است ! - پس از اولین گفت وگوی رسمی میترا استاد (نجفی) و تایید ازدواجش با محمدعلی نجفی، حالا شهردار سابق، در نخستین واکنش به جنجال ها، عکس تازه ای از خود و میترا استاد در اینستاگرامش منتشر کرده است.