یکشنبه ۶ اسفند ۱۳۹۶ / Sunday, 25 February, 2018

قمر در تنهایی مرد


بر اساس آنچه در سالنامه ها و تقویم های موسیقی آمده است، او در شانزدهم مرداد ماه درگذشته است اما نزدیكان او هر سال در چهاردهم مرداد ماه مراسم بزرگداشتی برای او برگزار می كنند.
دیروز در ظهیرالدوله برمزار قمرالملوك، وزیری مراسمی با حضور هنرمندان و علاقمندان این هنرمند برگزار شد.در حالی كمتر از ده نفر در مراسم خاكسپاری اش حضور داشتنداماامسال چهل و ششمین سالگرد خاموشی او با حضور بیش از هفتصد نفر برگزار شد. استقبال به گونه ای بود كه ظهیرالدوله دیگر نمی توانست پذیرای دوستداران این هنرمند باشد.
قمر صدای خوش را از مادر بزرگش به ارث برده بود. مادربزرگ او خیرالنساء ملقب به افتخارالذاكرین، روضه خوان زنانه بود كه قمر را در كودكی با خود به مجالس روضه زنانه می برد. قمر پای منبر می نشست و با مادر بزرگ روضه می خواند.
در كتاب سرگذشت موسیقی ایران از روح الله خالقی از قول قمر آمده است: «من مدیون همان تربیت اولیه خود هستم. چون كه همان پا منبری خواندن ها به من جرأت خوانندگی در حضور جمع داد و باعث شد كه من از خواندن در جمع پروا نداشته باشم.
سال ها بعد زمانی كه در یك میهمانی خانوادگی با مرتضی نی داوود آشنا شد، اولین قدم را به سوی یك هنرمند حرفه ای شدن برداشت. او حدود دو سال به كلاس های نی داوود می رفت و زیر نظر او دستگاه های و گوشه های موسیقی ایرانی را می آموخت.
سال ۱۳۰۳ چند سال بعد از آشنایی مرتضی نی داوود و قمر، اولین كنسرت خصوصی آنها در گراند هتل برگزار شد. این كنسرت محبوبیت و شهرت زیادی برای قمر به دنبال داشت. حتی باعث شد، كمپانی های معروف ضبط صفحه برای ضبط كردن صدای قمر دستگاه های خود را به ایران بیاورند. در مجموعه هایی كه از قمر به جای مانده است بیشتر با تار نی داوود، تار میرزا حسن، ویولن موسی نی داوود و پیانوی مرتضی محجوبی همراه است.
قمر همیشه در زندگی خود به واسطه مخالفت با فعالیت موسیقایی زنان دچار گرفتاری و فشار های فراوانی بود. اما هرگز در ادامه راهی كه شروع كرده بود، شك نكرد.
قمر از سال ۱۳۰۳ به پر كردن صفحه در تهران مشغول شد. از اولین ترانه‌های او كه در سال ????منتشر شد می‌توان به «در ملك ایران، این مهد شیران»، «تا جوانان ایران به جان و دل نكوشند»، ‌«هزار دستان به چمن دوباره آمد به سخن»، «در بهار امید» و «بهار است هنگام گشت» اشاره كرد. قمر بعدها سرود «مارش جمهوری» عارف را هم خواند كه صفحه‌های آن به دلایل سیاسی از بازار جمع آوری و آثار او ممنوع شد.
از قمر، نزدیك به ۴۲۶ صفحه ضبط كرده‎اند كه متأسفانه ۲۳ صفحه آن در همان سال ها و بقیه در جنگ جهانی دوم از بین رفته است. قمر زن خیر و خیرخواهی بود. اولین عایدی از ضبط صدایش را به خرید و هدیه كردن بیش از هفتاد تختخواب به شهرداری اختصاص داد كه برای نگهداری بچه‎های بی‎سرپرست استفاده شود.
جنگ جهانی دوم باعث شد ضبط و تكثیر صفحات گرامافونی و تولیدات هنری در ایران برای بیش از یك دهه متوقف شود. در اثر جنگ حدود سیصد تصنیف و آوازی كه كمپانی‎های خارجی از صدای قمر داشتند نابود شدند.

قمر از نخستین هنرمندانی بود كه برای بزرگداشت یك هنرمند از كار افتاده كنسرت داد و عواید حاصل را به او تقدیم كرد. سنتی كه قمر بنیاد نهاد تا زمان ما نیز باقی مانده است.
نخستین ترانه‎ای كه قمر در رادیو اجرا كرد، سال ۱۳۱۹ و آخرین برنامه‎اش پس از اولین سكته‎ی مغزی، در تیرماه ۱۳۳۰ از رادیو پخش شد.
قمر پس از سكته اول طراوت و سرزندگی را از دست داد و تهی دست شد و مجبور شد برای امرار معاش در مكان های كوچك و حقیر بخواند. روح الله خالقی درباره او می نویسد: «هنرمندی كه تمام ثروتش را به فقیران بخشیده بود، در گوشه انزوا درگذشت و آنهایی كه ادعای هنردوستی داشتند حتی در تشییع جنازه او هم شركت نكردند.»
پس از سكته دوم، قمر را كه به كلی صدایش را از دست داده بود، به رادیو دعوت می‎كنند تا از او تجلیل كنند اما قمر در تمام طول برنامه فقط اشك ریخت و جز چند كلمه چیزی بر زبان نیاورد.
همه نوارهایی كه از او در رادیو ضبط شده بود، چند سال بعد، با ورود دستگاه مغناطیسی ضبط صوت، پاك شدند و برای همیشه از بین رفتند.
سرانجام قمر در ۱۴ مرداد ۱۳۳۸ به سن ۵۴ سالگی در خانة محقرش، كنار تنها پسرش چشم از جهان فروبست. در تشییع جنازه او جز مرتضی نی‎داوودی (اولین استادش) هنرمند دیگری شركت نداشت. مرگ قمر هشداری شد برای زمزمة تشكیل خانة هنرمند و صندوقی برای حمایت از هنرمندان از كارافتاده!
منابع
ـ «آوای مهربانی» ـ زهره خالقی ـ نشر دنیای مادر ۱۳۷۳
ـ «از صبا تا نیما» ـ یحیی آرینپور ـ انتشارات امیركبیر ۱۳۵۴
ـ «سرگذشت موسیقی ایران» ـ روحالله خالقی ـ انتشارات صفی علیشاه ۱۳۶۲
آزاده شهمیرنوری


منبع : خبرگزاری میراث فرهنگی

مطالب مرتبط

ضرورت ایجاد سبک در موسیقی


ضرورت ایجاد سبک در موسیقی
سبك، روش، متد و یا شیوه از جمله واژه‌هایی هستند كه ما در آفرینش‌ِ هنری‌ِ بزرگان به آنها برمی‌خوریم. این كلمات جملگی‌شان از لحاظ مفهومی معنای‌ِ واحدی را در ذهن متبادر می‌كنند و آن چیزی نیست جز خلق طرحی نو توسط نوآفرین در قالبهای هنری گذشتگان. چرا كه نوآفرین با چشیدن سرد و گرم رویدادهای حاضر و روزگاران‌ِ دیرین و همچنین با شناخت سرچشمه‌های هنری گذشته، به چشمه‌‌های آینده راه می‌یابد و آنچه را كه از اندیشه‌اش برمی‌خیزد، نمودار می‌سازد.
هنرمند انسانی است سرشار از درد و رنج و دائما‌ً در پی درمان خویش. او با شیوه‌ای اندیشمندانه در پی آن است كه دردهایش را بیرون ریزد و هنر خویش را كه در حقیقت چیزی جز انعكاس زندگانی او نیست، عرضه نماید. او دردمندی ا‌ست كه با پیام هنری‌ای كه از اعماق وجود انسانی‌اش سرچشمه می‌گیرد مردمان را به همدردی و دلسوزی وامی‌دارد و در عالم رؤیا و خیال، با استفاده از نیروهای ناخودآگاه خود به خلق اثری می‌پردازد كه بیانگر آلام، آرزوها، رنجها و شادیهای جامعه‌ای ا‌ست كه در آن آرمیده و هم از این روست كه هنر تجلی رؤیا و خیال نام گرفته و به واقعیت می‌انجامد و به قول عطار نیشابوری:
آنها كه در حقیقت اسرار می‌روند
سرگشته چو نقطهٔ پرگار می‌روند
هم در كنار عرش سرافرازند
هم در میان بحر نگونسار می‌روند
در هر حال، سخن ما در این بخش نه معرفی شخصیت‌ِ هنری‌ِ هنرمند و نه تعریف سبك به دوره‌های مختلف تاریخی‌ است؛ چرا كه هر یك در گذر تاریخ موسیقی جهان دارای معنا و ویژگیهای مخصوص به خود می‌باشند كه شرح آنها در این مجال نمی‌گنجد. بلكه، مقصود دانستن‌ِ ضرورت‌ِ ایجاد‌ِ نوآفرینی و یا نحوهٔ پیدایش شیوه‌های نوین در موسیقی است و پرسش به این سؤال كه: چرا و چگونه سبك در موسیقی از جمله نوازندگی یا آهنگسازی پدیدار می‌گردد؟
به طور كلی «سبك در امور هنری از دو نوع شناخت‌ِ”‌حسی و منطقی‌“ انسان سرچشمه می‌گیرد.»۱ به این معنا كه نهایت‌ِ هر یك از این دو در ذهن موجب پیدایش سبك می‌گردد. همان طور كه می‌دانیم احساس‌ِ لذت افراد متنوع است و هر یك متناسب با آن زیبایی را در نزد خود، به نوعی، تعریف می‌كنند كه این تعریف زیبایی در هنرها موجب تمییز دادنشان از یكدیگر می‌شود. مثلا‌ً در شعر برخی پیرو شعر قدمایی و برخی دیگر نیز با سنت‌شكنی‌ِ شعر نیمایی و تصویرگری شعر شاملویی به اوج زیبایی دست می‌یابند و یا در عرصهٔ سینما برخی از آثار سینمای غرب و گروهی نیز از آثار شاعر سینمای ایران علی حاتمی لذت‌ِ فراوان می‌برند. در پهن‌دشت موسیقی، نیز، مصداق زیبایی در نظر افراد متنوع است.
به این صورت كه برخی زیبایی را در قطعات‌ِ كلاسیك جهان، عده‌ای نیز در موسیقی دستگاهی‌ِ ایران و گروهی دیگر در سطحی نازل‌تر در موسیقی پاپ می‌جویند. حال، هر یك از این قبیل آثار در تجزیه و تحلیل اندیشمندانه و یا حداقل آگاهانه به آثاری هنری و غیر هنری تقسیم‌پذیرند؛ كه از موضوع‌ِ بحث ما خارج است.
در هر حال «نوآفرین در شناخت‌ِ حسی كه همان احساس‌ِ لذت است تمام ابزارها را متناسب با شرایط‌ِ محیطی در خدمت خلق اثری حسی و هنری درمی‌آورد و به مرور و به واسطهٔ تكرار و تمرین، آنها را به ادراكی حسی مبدل می‌كند كه این ادراك‌ِ حسی همان تصویر ذهنی است كه به آن رؤیا و یا تخیل می‌گوییم. حال این تصویرگری متناسب با شناخت‌ِ ابزارهای محیطی، با عواطف انسانی نیز پیوند خورده و احساس‌ِ لذت را به وجود می‌آورد و در نهایت به شناخت‌ِ منطقی‌ِ هنر منتهی می‌گردد.
در شناخت منطقی یا همان احساس‌ِ ادراكی نوآفرین با تكیه بر درك مسائل محیطی پیرامونش از قبیل جامعه، سیاست، اقتصاد، هنر و ... طرحی نو را در ذهن و ناخودآگاه ضمیر وجودی خویش ترسیم می‌نماید.۲» چنان كه نیچه در كتاب «چنین گفت زرتشت» می‌نویسد: «درخت تا در خاك‌ِ سفت و سخت‌ِ گرد‌ِ صخره‌ها ریشه‌های استوار ندوانده قد نتواند افراشت» و در جایی دیگر می‌نگارد: «... نوآفرین باید در فضیلت خویش به ستونهایی تأسی كند كه هر چه بالاتر می‌روند در درون بر ظرافت و زیبایی و استواری‌شان افزوده‌تر شود.»
به هر صورت، هنر به تصویر كشیدن واقعیتهای زندگی به وسیلهٔ احساسات است كه به نوعی شناخت علمی نیز محسوب می‌شود؛ اما، با این تفاوت كه در علم تخیل راه‌ ندارد در هنر به فراوانی یافت می‌شود.
فلذا نوآفرین با تجسم تخیلات خویش به مهارتی دست می‌یابد كه آفرینشش كمال خواهد بود البته از این مطلب نیز نبایست غافل ماند كه برداشت از محیط اطراف در نظر هر یك از ما مختلف می‌باشد به این معنا كه نگرش هر شخص نسبت به محیط، نگرشی شخصی و مختص به خود اوست و در سبك‌ِ هنری، شخصیت‌ِ اختصاصی هنرمند محسوب می‌شود چنان‌كه پیكاسو می‌گوید: «سبك هر كس بیانگر شخصیت اوست». اما این بدان معنا نیست كه سبك هر نوآفرینی شخصی و خصوصی باشد؛ خیر، سبك نوظهور جلوه‌ای از طبقات‌‌ِ اجتماعی است كه با معیارهای زیباشناسانه و حقیقی مورد بررسی، آزمون‌ِ قضاوت و داوری قرار می‌گیرد.
آثاری كه در یك زمان آفریده شده باشند عموما‌ً دارای ویژگیهای مشابهی نیز هستند؛ لذا شناخت معنای یك اثر هنری یا علت‌ِ آفرینش آن منوط به شناخت‌ِ زمانی ا‌ست كه این اثر ساخته و پرداخته شده است و همان طور كه محیط دائما‌ً در حال تغییر و گذر است پس متناسب با آن در شرایط محیطی و طبقات اجتماعی نیز تغییراتی رخ می‌دهد كه ضرورت‌ِ ایجاد سبكی جدید را فراهم می‌سازد و سبكهای گذشته به عنوان پایه و الگویی در تاریخ جهت‌ِ ایجاد‌ِ شیوه‌هایی جدید به یادگار می‌مانند.
با تعاریف ذكر‌شده می‌توان این گونه نتیجه گرفت كه هر پردازش‌ِ ذهنی یا هنری لزوما‌ً نمی‌تواند سبك نامیده شود چرا كه می‌بایست ویژگیها و مشخصات‌ِ پیدایش‌ِ سبكی نو را دارا باشد و در غیر این صورت هنری است تقلیدی. چنان ‌كه نیچه می‌نویسد: «كسی كه می‌خواهد پرواز را بیاموزد باید نخست ایستادن، دویدن، جهش، بالا رفتن و پایكوبی را به تمرین بگذارد.»
ما در ادبیات ایران با انواع سبكهای ادبی و شعری چون عراقی، هندی، خراسانی و... روبه‌رو می‌شویم كه هر یك مشخصات‌ِ خود را داراست و در عصر حاضر نیز با انواع معاصر آن آشنا می‌گردیم.
اما، عرصهٔ موسیقی ایران نیز شاهد آثار‌ِ هنرمندانی بوده و هست كه با تأسی و درك عمیق شیوه‌های ق‍ُدما جنبش و سنت‌شكنی‌ای را متناسب با شعور و خواسته‌های جامعه و البته با درك هنری‌ِ خویش ایجاد كرده‌اند.
در عین حال كه در یك محیط و در شرایطی واحد می‌زیسته‌اند اما به هیچ وجه تراوشاتشان از نظر شكل، فرم و حالت شباهتی به هم ندارند و به نوعی تنوع اجرایی و عدم مشابهت در آنها به چشم می‌خورد. این آفرینش تازه خود دارای معنا و مفهومی خاص است زیرا هنر‌ِ هنرمند‌ِ صاحب‌سبك بیانگر جنبش و رسالت فكری اوست كه به زبان موسیقی بیان می‌گردد. از جملهٔ این آثار عبارت‌اند از: طاهرزاده، اقبال‌آذر و... در آواز، حبیب سماعی، كلنل وزیری، احمد عبادی و... در ساز و در عصر حاضر نوآفرینانی چون پرویز مشكاتیان، محمدرضا لطفی، حسین علیزاده و... در نوازندگی و آهنگسازی.
پس هنرمندانی كه غالبا‌ً به طور مستقل از یكدیگر كار می‌كنند، در نهایت جهتی مشترك را پیدا خواهند كرد كه به طور غریزی و بنا بر استعداد و شعور هنری چیزی را می‌آفرینند كه از آنچه خود عملا‌ً قصدش را داشته فراتر می‌رود.
اما این رشد تكامل‌ِ مستمر پیدایش یك سبك به ناگاه در نقطه‌ای خاص از زمان و مكان باز می‌ماند؛ چرا كه حوادث و تغییرات‌ِ جامعه گردشی تازه به خود می‌گیرند و آدمیان هم به دنبال معیارهای زیباشناختانه‌ای جدید در هنر می‌گردند. از اینجاست كه دیگر قواعد و اسلوبهای قدیمی كفایت نمی‌كنند.
اما سرنوشت آثار‌ِ گذشته این گونه خواهد شد كه در گنجینه‌های تاریخی و خاطرهٔ تك‌تك افراد‌ِ جامعه هنر درست جای گرفته و توسط هنرپژوهان به عنوان پایه‌های ایجاد سبكی نوین به تفسیر درمی‌آیند. این به معنای ملال‌زدگی از آثار‌ِ قدما نیست بلكه تغییر‌ِ تركیبات‌ِ اجتماعی ا‌ست كه ضرورت‌ِ پیدایش سبكی نوین را ایجاب می‌نماید.

وبگردی
افشای ماجرای ضرب و شتم و مرگ زهرا کاظمی
افشای ماجرای ضرب و شتم و مرگ زهرا کاظمی - اقامه عدل، باید همچنان در دستور کار قرار گیرد و نمی توان به بهانه گذشت زمان، از خون یک انسان، حیثیت یک حکومت و منافع یک ملت گذشت.
لحظات ترسناک فرود بدون چرخ فوکر١٠٠ هواپیمایی آسمان
لحظات ترسناک فرود بدون چرخ فوکر١٠٠ هواپیمایی آسمان - در این ویدئو لحظات نفس گیر و ترسناک فرود بدون چرخ فوكر ١٠٠ هواپیمایی آسمان در اردیبهشت١٣٩٣ در زاهدان را مشاهده می کنید. در این سانحه هواپیما به سلامت فرود آمد اما از چرخه خارج شد.
هر جایی فضول باشی‌ها و حمله‌ورها کمترند حجاب بهتر است
هر جایی فضول باشی‌ها و حمله‌ورها کمترند حجاب بهتر است - سید مهدی طباطبایی: هر جایی که فضول باشی ها، حمله ورها و حمله کننده ها کمتر هستند، حجاب خانم ها هم بهتر است.
"دختر خیابان انقلاب" و 4 نکته درباره پاسخ پلیس
"دختر خیابان انقلاب" و 4 نکته درباره پاسخ پلیس - این ماده نه درباره بدحجابی یا تشویق به بدحجابی که مشخصاً درباره دایر کردن مرکز فحشا است و رکن مادی جرم ماده مذکور، دایر کردن مرکز فساد و فحشاست.
امروزجلوی ماایستاد،درآینده جلوی آقای خامنه ای می ایستد
امروزجلوی ماایستاد،درآینده جلوی آقای خامنه ای می ایستد - خاطره فرزند آیت الله فاضل لنکرانی: " پدر خطاب به آیت الله جنتی در خصوص احمدی نژاد گفت: من نیستم، شما هستید، امروز جلوی ما ایستاد، در آینده جلوی آقای خامنه ای می ایستد و تمام زحمات آقای خمینی را بر باد خواهد داد"
حیدری هم جرات انتقاد پیدا کرد !
حیدری هم جرات انتقاد پیدا کرد ! - صراحت مرتضی حیدری، مجری برنامه پایش درباره پشت پرده طولانی بودن مراحل صدور مجوزهای کسب و کار
استحاله! / بررسی نامه احمدی‌نژاد به رهبری
استحاله! / بررسی نامه احمدی‌نژاد به رهبری - دگرديسي‌هاي فراواني در ايران صورت گرفته‌است؛ اصولگرايان اصلاح‌طلب شده‌اند، تحول‌طلبان محافظه‌كار شده‌اند، مسئولان پاسخ ناكارآمدي‌هاي خود را از مردم مي‌خواهند و در تازه‌ترين نوع اين استحاله‌ها فردي كه بسياري مدعي هستند او برآمده از مهندسي انتخابات است با ارسال نامه به رهبرمعظم انقلاب درخواست برگزاري انتخاباتي آزاد، زودهنگام و به دور از مهندسي كرده‌است! محموداحمدي‌نژاد همان پديده خانمان براندازي كه براي…
مصاحبه دختری که با ریش به «آزادی» رفت با یورونیوز
مصاحبه دختری که با ریش به «آزادی» رفت با یورونیوز - فیلم - زهرا خوش نواز در گفتوگو با یورونیوز از مراحلی که برای آماده سازی ظاهرش طی کرد تا با چهره‌ای متفاوت وارد استادیوم شود گفت. او می‌گوید: «زمانی که از تونل گذر کردم و وارد ورزشگاه شدم و چشمانم به چمن ورزشگاه افتاد گریه‌ام گرفت.»
بار دیگر زیر گرفتن ماموران پلیس با ماشین سواری توسط دراویش
بار دیگر زیر گرفتن ماموران پلیس با ماشین سواری توسط دراویش - باز هم زیر گرفتن ماموران امنیتی و نیروی انتظامی توسط یک ماشین دیگر سواری توسط اراذل خیابان گلستان هفتم
حمله با اتوبوس به مأموران پلیس در پاسداران
حمله با اتوبوس به مأموران پلیس در پاسداران - کی از دراویش گنابادی با اتوبوس به مردم و مأموران پلیس در خیابان پاسداران تهران / گفته میشود تعداد شهدای ناجا در حمله آشوبگران فرقه ضاله گنابادی و حامیان نورعلی تابنده به ۴ تن رسیده است.
لحظه مواجهه وزیر راه با خانواده قربانیان سانحه هواپیمای
لحظه مواجهه وزیر راه با خانواده قربانیان سانحه هواپیمای - به دنبال سقوط هواپیمای تهران-یاسوج ویدیو لحظه مواجه خانواده های جانباختگان را با وزیر مشاهده می کنید.
حمله با چاقو به یک راننده سر پارک خودرو
حمله با چاقو به یک راننده سر پارک خودرو - تصاویری دردناک از حمله مرد موتور سوار با چاقو به یک مرد راننده در حضور همسر و فرزندش در شهرستان داراب استان فارس را در ویدئوی زیر می بینید. به نظر میرسد این اتفاق در پی جرو بحثی بر سر پارک کردن وسایل نقلیه روی داده است!
بدل ایرانی آنجلینا جولی رونمایی شد !
بدل ایرانی آنجلینا جولی رونمایی شد ! - شب گذشته مراسم اکران فیلم بلوک 9 خروجی 2 به کارگردانی علیرضا امینی و تهیه کنندگی محمدرضا شریفی نیا و نیز فیلم شاخ کرگدن در پردیس سینمایی ملت برگزار گردید.
اظهارات جنجالی احمدی نژاد در مقابل دادگاه
اظهارات جنجالی احمدی نژاد در مقابل دادگاه - سخنرانی پرحاشیه احمدی نژاد در مقابل دادگاه بقایی
    چگونه به افکار خلاق و زیبا دست پیدا کنیم
    تا به حال چند بار احساس کرده اید که مغز شما از کار افتاده است و دیگر قادر به فکر کردن نیستید ؟ اگر چنین اتفاقی افتاده، دلیلش این است که ما نیاز داریم توانایی هایی خود را برای فکر …