شنبه ۲۶ آبان ۱۳۹۷ / Saturday, 17 November, 2018

درباره میکیس تئودوراکیس:خفتن تا آهنگی دیگر


درباره میکیس تئودوراکیس:خفتن تا آهنگی دیگر
مشعل المپیك در حال رسیدن بود كه تئودوراكیس دستش را بر روی دست من قرار داد و گفت: «نگاه كن چقدر زیباست. آكروپلیس مانند موسیقی منجمد بر فراز آتن می ماند.» سپس درباره موسیقی خود با من صحبت كرد و گفت كه در خواب نت های آهنگ را می شنود. بیدار می شود و به سرعت نت ها را بر كاغذی می نویسد. سپس چراغ ها را خاموش می كند و به بستر می رود تا آهنگ دیگری او را بیدار كند. صبح كه بیدار می شود، توده ای كاغذ در كنار خود می بیند. در این زمان كه كم كم شبح آكروپلیس نمودار می شود، پشت میز خود می نشیند و سعی می كند با درك ایده اصلی آهنگ ها را بیرون بكشد و بعد آهنگ را با پیانوی خود آزمایش می كند. به تدریج آشفتگی را از كاغذها می زداید تا ساخت موسیقایی ناب باقی بماند. می گوید من روحیه ای شبیه آلمانی ها دارم. بسیار رومانتیك اما منظم. میكیس تئودوراكیس به موسیقی روشنفكری اعتقادی ندارد و همچنین به موسیقی منفك شده از افسانه، دین و درد مردمی. جسم تئودوراكیس به او توهین می كند و زندگی و سابقه قدرتمندانه او را نادیده می گیرد. جسم او بیش از او به عصایش اعتماد دارد. اما هنوز به رغم موهای خاكستری اش، در چشمانش شیطنت یك كودك دیده می شود و هنوز از هر لحظه زندگی خود بهره كامل می برد. بعد از جشن المپیك هنگامی كه می خواهد از صندلی خود بلند شود، قامت بلندش را بر من و عصایش تكیه می زند. در ایران تئودوراكیس را بیشتر با موسیقی فیلم هایی كه ساخته می شناسند: آهنگ های حكومت نظامی، زد و زوربای یونانی. فیلم حكومت نظامی از فیلم هایی است كه در افشای دخالت های آمریكا در جایی كه آن را حیاط خلوت خود نامیده بود، نقشی اساسی ایفا كرد. «حكومت نظامی» ساخته «كوستا گاوراس» (Costa Gavras)، داستان ربوده شدن یك مقام رسمی آمریكا در اروگوئه _ البته این فیلم در شیلی فیلم برداری شده است- به دست پارتیزان های چپ است. ربایندگان بر این باور هستند كه این مقام آمریكایی عامل سازمان جاسوسی آمریكا است كه به دولت راستگرای اروگوئه آموزش شكنجه و اقدامات ضد شورش و مهار مردم می داده است. در واقع این فیلم بیانیه شجاعانه ای در مورد سوءاستفاده از قدرت در كشورهای آمریكای لاتین است كه به شدت از سوی آمریكا محكوم شد چرا كه در ضدیت با آمریكا و در دفاع از ترور عاملان جاسوسی و دیكتاتوری بود. در بررسی عوامل تاثیرگذاری این فیلم در كنار اعلان شجاعانه انزجار از دخالت های سازمان یافته آمریكا در سرنوشت كشورها، به موسیقی این فیلم نیز توجه ویژه ای می شود. چراكه علاوه بر داستان و جنبه های تكنیكی زیبای فیلم، آهنگساز موسیقی متن میكیس تئودوراكیس است كه در آن زمان توانسته بود موسیقی متن تمام مبارزات آزادیخواهانه را در كنار فعالیت های سیاسی و اجتماعی خود، تنظیم و اجرا كند. در حقیقت موسیقی او، موسیقی زمینه تمام انقلاب ها و حركت های خودجوش ضددیكتاتوری دهه های ۶۰ و ۷۰ و ۸۰ نه تنها در آمریكای لاتین و آفریقا بلكه در تمام جهان بود. میكیس تئودوراكیس مبارزات خود را علیه نیروهای اشغالگر یونان از سنین نوجوانی آغاز كرد و در تظاهرات بزرگ ۲۵ مارس ۱۹۴۳ زمانی كه ۱۳ سال داشت برای اولین بار به وسیله ایتالیا یی ها دستگیر و در زندان شكنجه شد اما از زندان فرار كرد و بعد از رهایی به آتن رفت، به جبهه آزادی بخش ملی ملحق شد و علیه نیروهای اشغالگر نازی جنگید. او از نژاد كرت و متولد ۲۹ جولای ۱۹۲۵ در یونان است. تئودوراكیس دوران كودكی خود را در شهرها و استان های مختلف این كشور سپری كرد و از همان سال ها علاقه اش به موسیقی نمایانگر تقسیم زندگی او به دو بخش بود: مردم و موسیقی مردمی. او در عین حال كه درگیر مبارزات خود علیه نیروهای اشغالگر نازی بود، موسیقی را هم نزد پروفسور «فیلوسیتیس اِكونومید» (Philoctetes Economides) در هنرستان هنرهای زیبای آتن آموخت و در شهر تریپلس و در حالی كه تنها ۱۷ سال داشت اولین كنسرت خود را با اثری به نام Kassiane اجرا كرد. مبارزه در جنگ های داخلی یونان باعث شد او سه بار به جزایر این كشور تبعید شود اما سرانجام بتواند در سال ۱۹۵۰ با دیپلم هارمونی، تركیب الحان و ساز بادی از هنرستان هنرهای زیبا فارغ التحصیل شود و بعد از آن در پاریس آنالیز موسیقی و رهبری اركستر را فرا گیرد.میكیس تئودوراكیس طی سال های ۱۹۵۴ تا ۱۹۶۰ به طور فعال در حوزه موسیقی اروپایی فعالیت می كند و به تصنیف آهنگ های متعددی از جمله برای برخی فیلم ها می پردازد.در سال ۱۹۵۷ او موفق به دریافت جایزه اول فستیوال مسكو از شوستاكوویچ می شود و در همین زمان است كه بسیاری از آثار سمفونیك خود را تصنیف می كند.در سال ۱۹۶۰ او در یونان به عنوان یك آهنگساز مردمی شناخته می شود و با آهنگ «The Epitaph» به عنوان یك نقطه عطف در موسیقی مردمی، شهرت خود را دوچندان می كند.عضو چپ پارلمان یونان جنبش جوانان پس از قتل «گریگریس لَمبراكیس» Grigoris Lambrakis شكل می گیرد و میكیس تئودوراكیس به عنوان رئیس آن انتخاب می شود. در همین احوال او به عنوان نماینده حزب متحده دموكراتیك چپ وارد پارلمان می شود. او بعدها فعالیت های خود را به صورت زیرزمینی ادامه می دهد ، اولین دعوت خود از مردم برای مقاومت در مقابل دیكتاتوری را در همین روز منتشر می كند و به همراه برخی از همفكران خود سازمانی را برای مقاومت و مبارزه علیه دیكتاتوری بنیان می گذارند و خود ریاست سازمان را بر عهده می گیرد.در سال ۱۹۷۴ پس از سقوط دیكتاتوری او به یونان باز می گردد و به طور مداوم دست به كار تصنیف و آهنگسازی می شود. در این سال ها كنسرت های بسیاری را در یونان و خارج از یونان برگزار می كند و در كنار فعالیت های هنری خود به فعالیت های سیاسی اجتماعی خود به عنوان نماینده پارلمان در سال ۱۹۸۱ و به سمت وزیر كشور تا سال ۹۰ می پردازد. تئودوراكیس در آگوست سال ۶۷ دستگیر می شود و او را به سلول انفرادی در زندان امنیتی می فرستند. در آنجا دست به اعتصاب غذا می زند و به علت ضعف و بعد به دلیل اعتراض حامیانش آزاد می شود و او را به همراه خانواده اش به كمپ ارپس (oropos) واقع در منطقه كوهستانی «آركادیا» تبعید می كنند. تئودوراكیس در دوران حبس به طور مداوم به تصنیف و آهنگسازی می پردازد و موفق می شود این آثار جدید را از كانال های مختلف به بیرون از زندان بفرستد كه «ماریا فانتوری» و «ملینا مركوری» آن را اجرا می كنند. در كمپ ارپس، وضعیت جسمانی او وخیم می شود و به دنبال اعتراض ها به او اجازه خروج از زندان را می دهند. كسانی مثل آرتورمیلر، لارنس اولیویر، ایومنتاد و دوستان دیگرش او را از زندان آزاد می كنند و تئودوراكیس به پاریس می رود و بعد از آن سفرهایش به اقصی نقاط دنیا آغاز می شود و كنسرت های متعددی را در كشورهای مختلف برگزار می كند.كنسرت های او به تریبون اعتراض و دادخواهی برای تمام كسانی كه از مشكلات مشابهی در رنج بودند، تبدیل می شود. مردم كشورهایی مثل اسپانیا، پرتغال، ایران، شیلی، فلسطین، كردها و ترك ها. اعتقاد راسخ این آهنگساز در تمام مبارزات اطمینانش به توانایی یك ملت در تعیین سرنوشت خود بوده است. در واقع او پیام آور غیررسمی مردم گرفتار در دام دیكتاتوری بود. از دیگر كارهای میكیس تئودوراكیس، برگزاری كنسرت هایی در اروپا بر ضد قدرت هسته ای پس از حادثه چرنوبیل در سال ۱۹۸۶ ۳۶، كنسرت به حمایت عفو بین الملل در اروپا در سال ۱۹۹۰ و پیشنهاد برگزاری جشن فرهنگی در یونان به دولت و كشورهای اروپایی است. تئودوراكیس در سال ،۱۹۹۹ كاندید جایزه نوبل صلح می شود. كاندیداتوری او از سوی یونان و قبرس مورد حمایت قرار می گیرد و نامه های بسیاری از سراسر جهان و از سوی بسیاری از رهبران سیاسی به كمیته برگزاری ارسال می شود.تبحر میكیس تئودوراكیس منحصر به زمینه خاصی نبود. او در اپرا، موسیقی سمفونیك، موسیقی مجلسی، موسیقی همراه با گفتار، موسیقی كُر كلیسایی، موسیقی نمایشنامه های باستانی یونان، موسیقی تئاتر، سینما و موسیقی پاپ مهارت بسیاری داشت

ترجمه: هادی خوشنویس


منبع : هنر و موسیقی

مطالب مرتبط

"حبیب سماعی"، سنتور را از انزوا خارج کرد

"حبیب سماعی"، سنتور را از انزوا خارج کرد
این سازداری صدایی خوش، پرطنین و گیرا است و در صورت كوك بودن نواختن مضراب، صدای خوشی از آن برمی‌خیزد. سازی اغواكننده اما درعین حال خیلی‌ها آن راسازی ساده می‌پندارند در حالی كه طریقه صحیح مضراب زدن و بویژه كوك‌های مختلف با دارا بودن ‪ ۷۲‬سیم كاری بسیار مشكل است به طوری كه برخی بعد از ‪ ۱۰‬سال نواختن این ساز هنوز قادر به كوك كردن آن نیستند. سازهای زهی داری یك خرك بوده كه ثابت است و سیم‌ها روی آن قرار می‌گیرند و برای كوك تنهااز شل و سفت كردن (بالا و پایین) بردن سیم‌ها این كار انجام می‌شود درحالی كه سنتور به طور استاندارد دارای ‪ ۱۸‬خرك است كه هركدام زیر چهار سیم قرار گرفته و كوك كردن آن نه تنها با بالا و پایین بردن سیم‌ها بلكه با جابحایی خرك‌ها نیز صورت می‌گیرد. این‌ساز از حساسیت زیادی برخورداراست بطوری كه تغییرآب و هوا و حتی درجه حرارت روی آن اثر گذاشته و "فالش" می‌كند. از نوازندگان صاحب‌نام این ساز می‌توان از "محمدصادق خان رییس"، "محمد حسن خان (سنتورخان)، "علی اكبرشاهی"، "حسن سنتوری"، "سماع حضور"، "حبیب سماعی"،"نورعلی برومند"، "منصور یاحقی"، "منصور صارمی"، "ابوالحسن صبا"، "حسین صبا"،"رضا ورزنده"، "فرامرز پایور"، "منوچهرجهانبگلو"، "فضل‌الله توكل"، "مجید نجاهی"، "حسین ملك"، "رضا شفیعیان"، "پروی زمشكاتیان"، "عبدالمجید كیانی"، "محمد حیدری"،"اسماعیل تهرانی"،"ارفع اطرایی"، "میلاد كیایی" و "پشنگ كامكار" نام برد. بیستم تیر مصادف با پنجاه و نهمین سالگرد خاموشی استاد حبیب سماعی نوازنده برجسته و صاحب‌نام سنتور است. سماعی سال ‪ ۱۲۸۰‬در خانواده‌ای هنرمند متولد شد،پدرش‌سماع حضور از استادان و نوازندگان چیره‌دست و پرآوازه زمان ناصری و ازشاگردان محمد صادق‌خان رییس (سرورالملك) بود كه گذشته از موسیقی در كشتی نیز سرآمد زمان خود بود. سماع حضور مردی مومن و با تقوا بود و موسیقی را وسیله‌ای برای تقرب به خداوند می‌دانست، حتی در خلوت خود ابتدا وضو می‌گرفت، سپس به نواختن ساز مبادرت می‌كرد. وی حبیب را از خردسالی به وسیله نواختن ضرب با موسیقی آشنا كرد به طوری كه در چهار سالگی همراه ساز پدر ضرب می‌گرفت و به دلیل جثه كوچكش مجبور بود ضرب را روی بالش گذاشته و بنوازد. حبیب پس از این‌كه به وسیله این ساز به ضرب‌های موسیقی آشنایی پیدا كرد در شش سالگی نواختن سنتور را نزد پدر فرا گرفت. پشت‌كار و نبوغ حبیب در یادگیری سنتور به حدی بود كه در ده سالگی سازش شنیدنی و مورد تایید بزرگان موسیقی آن زمان چون "میرزا حسینقلی"، "میرزا عبدالله" و "نایب اسدالله نی زن" بود. حبیب پس از چندی به مدرسه موزیك راه یافت و به مقدمات نت آشنایی پیدا كرد ولی دانستن خط موسیقی در نوازندگی و ثبت آثارش تاثیری نگذاشت و به روش سینه به سینه هنرش را ادامه داد. سماع حضور در اواخر عمر به اتفاق خانواده به مشهد رفت و در جوار مرقد مطهر حضرت امام رضا(ع) معتكف شد. حبیب نیز همچنان به نواختن سنتور می‌پرداخت به طوری كه پس از چندی آوازه سازش در این شهر پیچید. وی به دلیل علاقه‌اش به لباس نظام به خدمت ارتش درآمد و تا پایان عمرخدمت نظام را رها نكرد. او پس از فوت پدر به تهران بازگشت و مورد استقبال هنرمندان آن زمان به ویژه استاد"ابوالحسن صبا" قرار گرفت و به پیشنهاد او كلاس آموزش سنتور را افتتاح كرد. از آن‌جا كه سنتور در آن زمان ساز مهجوری بود استقبال شایان توجه‌ای از كلاس وی نشد و كسانی هم كه برای فراگیری به مراجعه می‌كردند پس از مدتی از ادامه آن سرباز می‌زدند. تنها "نورعلی برومند"، مهندس "قباد ظفر"و"مرتضی عبدالرسولی"از شاگردانی بودند كه تا پایان عمر حبیب، وی را رها نكرده و از او استفاده می‌كردند. سماعی از نخستین نوازندگانی بود كه پس از آغاز به كار مركز فرستنده تهران در رادیو به نوازندگی پرداخت واز شهرت خاصی برخوردار شد و هنرمندان و صاحب‌نظران ساز او را مجموعه‌ای از استعداد، لطف، مهارت، تبحر و زیبایی تعبیر كردند. وی به درخواست مسوولان فرهنگی، به‌اداره فرهنگ منتقل شد و به تعلیم سنتور پرداخت اما پس از چندی به خدمت نظام بازگشت. "هانری ماسه" از شرق شناسان برجسته كه در مراسم هزاره حكیم ابوالقاسم فردوسی ساز جبیب را شنید، ضمن تشویق و تحسین، وی را یكی از افتخارات هنر ایران زمین برشمرد و گفت: موسیقی ایرانی با داشتن هنرمندی چون حبیب سماعی می‌تواند در دنیا حضور چشمگیری داشته باشد و این نغمات روح‌انگیز را به گوش جهانیان برساند. زنده یاد نورعلی برومند از شاگردان حبیب سماعی، تنوع در نوازندگی را از خصوصیات وی دانسته بود و گفت : قطعات تكراری هیچگاه در نوازندگی حبیب شنیده نمی‌شد. ه گفته وی، سماعی هربار حداقل سه ربع ساعت ساز می‌زد و در هربار تازگی، نوآوری و خلاقیت جدیدی در سازش شنیده می‌شد. برومند درخاطراتش می‌نویسد:"محمد علی فروغی" نخست وزیر وقت به علت بیماری و عارضه فشارخون در منزل بستری شده بود،طوری كه رییس دفترش كارهای مربوطه را به خانه وی می‌آورد. فروغی به ساز سماعی علاقه‌مند بود، پس از چندی كه درخانه بستری بود، هوس شنیدن ساز او را كرده و چندین بار وی را دعوت می‌كند ولی سماعی كه از این كار اكراه داشت به بهانه‌های مختلف امتناع كرد. زمانی كه سماعی به اتفاق برومند وارد منزل فروغی شد،پزشك در حال معاینه وی بود و از فشار خون بالایش اظهار نگرانی می‌كرد، حبیب برای یك ساعت قطعات مختلفی را در دستگاه همایون نواخت پس از پایان فروغی احساس بهبودی كرده و پزشك نیز پس از معاینه مجدد، ملاحظه كرد كه فشارخون وی طبیعی شده است. فروغی زبان به‌تمجید و ستایش موسیقی ایرانی و ساز سماعی گشودواظهار داشت این نوع موسیقی آن‌هم با مضراب‌های روح نواز جبیب سماعی در روحیه و بهبود بیماری تاثیر فراوانی دارد. برومند از فرصت استفاده كرد و خطاب به فروغی گفت : ولی موسیقی ایرانی چند روزی است كه از برنامه‌های هنرستان عالی موسیقی حذف شده، نخست وزیر از این ماجرا ناراحت شده و پس از رفتن آنها حكم عزل رییس و معاون هنرستان و انتصاب "علینقی وزیری" و "روح‌الله خالقی" را به عنوان رییس و معاون هنرستان عالی موسیقی صادر كرد. سماعی از روح لطیف و حساسی برخوردار بود و تحمل نابسامانی، مطرب پروری و اشغال وطن توسط بیگانگان برایش دشوار و غیرممكن بود، بنابراین‌گوشه نشینی اختیار كرد. این هنرمند در بهمن ماه ‪ ۱۳۲۴‬دراثر سرما خوردگی مبتلا به ذات‌الریه شد و برغم كوشش پزشكان بهبود نیافت و سرانجام در بیست تیرماه ‪ ۱۳۲۵‬درسن ‪۴۵‬ سالگی درگذشت.

وبگردی
(+18) اولین تصاویر از لحظه تکه تکه کردن جسد جمال خاشقجی
(+18) اولین تصاویر از لحظه تکه تکه کردن جسد جمال خاشقجی - با اینکه عوامل اطلاعاتی عربستان، پیش از آغاز عملیات بازداشت و قتل خاشقجی، دوربین‌های امنیتی را از کار انداختند، اما روز گذشته تصاویر زیر در شبکه‌های اجتماعی و همچنین برخی سایت‌های عربی مخالف رژیم سعودی منتشر شده است. هنوز مشخص نیست که این تصاویر، واقعاً مربوط به این جنایت است، یا اینکه آن را شبیه‌سازی و صحنه‌سازی کرده‌اند. و همینطور هیچ مرجع رسمی این تصاویر را تایید نکرده است.
ظریف چه گفت؟ / پولشویی در کشور چگونه انجام میشود؟
ظریف چه گفت؟ / پولشویی در کشور چگونه انجام میشود؟ - داستان دلواپسانی که منافع جناحی را بر مصالح مردم و نظام ترجیح می دهند را ببینید.
فیلم/تغییر محسوس و عجیب ورزشگاه آزادی نسبت به بازی فینال آسیا!
فیلم/تغییر محسوس و عجیب ورزشگاه آزادی نسبت به بازی فینال آسیا! - پس از دیدار پرسپولیس و کاشیما، در اولین بازی برگزار شده در ورزشگاه آزادی تغییرات محسوس و عجیبی نسبت به دیدار فینال آسیا دیده می‌شود.
آتش فشان خاموش / خودروهای گران و بی‌کیفیتی که تحویل نخواهند شد
آتش فشان خاموش / خودروهای گران و بی‌کیفیتی که تحویل نخواهند شد - چرا خودرو سازان با وجود مشکلات عرضه بازهم پیش فروش می کنند؟
روایتی دردآور از تن‌فروشی زنان در خیابان‌های تهران
روایتی دردآور از تن‌فروشی زنان در خیابان‌های تهران - سه نفر کنار هم حوالی میدان مادر ایستاده‌اند. زنی قد بلند که موهایش زمینه نسکافه‌ای دارد به هر ماشینی که بلندتر بوق می‌زند نزدیک می‌شود و قیمت را آرام و به سرعت بیان می‌کند. او می‌گوید: «... صد هزار تومان، تو ماشین ۷۰ هزار تومان، گروپ ۳۰۰ هزار تومان و جا هم داریم»، جملات کوتاه و بی‌تفاوت بیان می‌شود. جلوتر دختر کم سن و سالی که شاید ۱۶ سال هم نداشته باشد، ایستاده و از سرما نوک بینی‌اش قرمز شده است، با…
اشراف متواضع!
اشراف متواضع! - افرادی هستند که در دروس زندگی میکنند اما ماشین زیر پایشان پراید است. افرادی که چند ده میلیون از جوجه‌مایه‌دارهای پدرریشو میگیرند که خوب تربیتشان کنند برای مدیر شدن در جمهوری اسلامی و بعد چند هفته در سال هم آنها را می‌برند اردوی جهادی تا از نزدیک ببینند فردا که به لطف جیب پدر در کنکور ترکاندند و مدرک معتبر گرفتند و مدیر شدند قرار است به چه بدبختهای مستضعفی که بخاطر پول نداشتن در آموزش و پرورش رایگان…
چالش جدید با نام «نوه آیت‌ا... یزدی»!
چالش جدید با نام «نوه آیت‌ا... یزدی»! - روز پنجشنبه تصویری در فضای مجازی منتشر شد که قابل تامل بود. زهرا تخشید نوه آیت‌ا... یزدی است که با انتشار تصویری که از دانشگاهش در نیویورک منتشر کرده بود، نوشت: «عکسی که دیروز عصر از دانشگاهم گرفتم با چراغ‌های همیشه روشنش».
روایت تجاوز عجیب به بازیگر لبنانی سریال «حوالی پاییز»
روایت تجاوز عجیب به بازیگر لبنانی سریال «حوالی پاییز» - ماجرای تجاوز به آن ماری سلامه، بازیگر زن عرب سریال تلویزیونی صدا و سیمای ایران.
عکس | همسر جدید نماینده سابق اردبیل در آمریکا
عکس | همسر جدید نماینده سابق اردبیل در آمریکا - «نورالدین پیرموذن» نماینده سابق اردبیل در مجلس شورای اسلامی که سالهاست در آمریکا زندگی می‌کند چند عکس از خود و همسر جدیدش را در اینستاگرام منتشر کرده است.