یکشنبه ۶ اسفند ۱۳۹۶ / Sunday, 25 February, 2018

جست وجوی رهایی


جست وجوی رهایی
موسیقی به عنوان یك هنر و به عنوان یك پدیدار مستقل از عناصر مختلفی تشكیل شده است و مانند دیگر پدیدارها هستی اش را تنها از یك ساحت كسب نمی كند. اما یك موسیقی خاص می تواند نیروی پیش برنده خود را بیشتر یا تماماً از یكی از عناصر كسب كند. از همین رو رویكرد تحلیلی به موسیقی نیز باید با در نظر داشتن همین كیفیت صورت گیرد. موسیقی ایرانی نیز از این قاعده بركنار نیست، به ویژه كه هستی خود را بیشتر از عنصری (ملودی) وام می گیرد كه چیزی جز رابطه صداها و زمان به صورت افقی نیست. در هنگامی كه موسیقی خود را بیشتر بر یك عنصر متمركز می سازد شكستن فضای ساكن حاصل شده از چنین تمركزی - چیزی كه لازمه هر هنری است (مگر هنری با دیدگاه های مینی مالیستی)- بسیار مشكل می شود و نیاز به تلاش ویژه ای دارد. به نظر می رسد كه پیام جهانمانی و پژهام اخواص در این اثر قدم به راهی گذاشته اند كه غایتش رهایی از سكون گفته شده است. در این اثر برای متفاوت بودن در دو بعد فرم و فواصل موسیقایی تلاش زیادی صورت گرفته است. همان طور كه می دانیم فرم یا قالب های اجرایی یا آهنگسازی یكی از بنیادی ترین عناصر برای شكل دادن ماده خام موسیقایی است. به همین دلیل و به دلیل كمبود فرم های سازی یا آوازی یا فراموش شدن آنچه موجود بوده در قرن اخیر، این موضوع همواره یكی از مهمترین چالش های پیش روی موسیقیدانان پیشرو در ایران محسوب می شده است. در «رها» نیز تلاش شده تا از فرم مرسوم اجرای موسیقی ایرانی (اجرای توالی گوشه های ردیف و قطعات با متر معین بر اساس منطق حركت فواصل در یك دستگاه) دوری شود. همان طور كه مشاهده می شود «رها» مجموعه ای از هشت قطعه جداگانه است كه در یك رسانه صوتی در كنار یكدیگر گرد آمده و به عكس اجرا های مرسوم ردیف از منطق گردش ملودی در یك دستگاه خاص پیروی نمی كند. هر چند در «رها» اجرای قطعات با متر معین و نامعین (یا شبه آوازی) دارای مرز معینی
_ به خصوص در قطعات «یاد» و «آغاز» - از آن گونه كه در ردیف میان گوشه ها و قطعات ضربی موجود است، نیست و قطعات با متر نامعین و ضربی دم به دم از دل یكدیگر سر برمی آورند، با این حال فرم كلی قطعه هنوز بسیار نزدیك به فرم مرسوم اجرای موسیقی ایرانی است و به نظر می رسد كه تلاش نوازندگان برای دور شدن از فرم مرسوم و آفرینش فضای فرمال متفاوت چندان موفق نبوده است. با وجود این عدم موفقیت، طرح كلی «رها» از انسجام و یكدستی نسبتاً خوبی برخوردار است. نوازندگان برای به دست آوردن انسجام لازم در این مجموعه از عناصر مختلفی بهره گرفته اند مانند استفاده از مضراب های قوی و استكاتو روی سیم بم در انتهای «یاد» كه به عنوان عامل اتصال دهنده، این قطعه را به «قرار» كه با اجرای مشخص همین تكنیك آغاز می شود وصل می كند و باعث حفظ انسجام كلی اثر در این بخش می شود. یا تمی در «یاد» و «قرار» كه بر یك ردیف پنج نتی حركتی متقارن دارد (می بمل - فا- سل و سی- لا بمل - سل از قطعه «قرار») به گونه ای كه درجه سوم این ردیف پنج نتی مركز تقارن می شود. یا مسئله فیگورهای ریتمیك كه یكی از همگون ترین عناصر در سراسر این اثر است. یا یكدستی نسبی در صدادهی ساز در قطعات پس از «شادیانه» كه در همه آنها تاثیر موسیقی محلی و صدادهی سازهایی مانند دوتار و... به خوبی مشخص و عامل حفظ همگنی اثر است. اما یكدستی در تمامی طول این اثر به این قوت باقی نمی ماند و گاهی عدم توجه و یا عدم حضور عناصر منسجم كننده باعث از دست رفتن ارتباط كلی اثر می شود مانند حضور ناگهانی قطعه «لحظه» كه هم از لحاظ فواصل، هم فرم بیشتر به اجرای ردیف نزدیك است. از سه عامل تكرار، تغییر و تضاد كه برای پیش بردن جریان موسیقی در زمان و بنا كردن یك فرم مورد استفاده قرار می گیرد در این اثر تكرار و تغییر بهتر و آگاهانه تر مورد استفاده قرار گرفته است. اما عدم حضور تضاد باعث می شود تا موسیقی نیروی پیشرفت خود را در اثر تكرار از دست بدهد و در خود دور بزند. این اتفاق بیشتر در بخش هایی از اجرای حاضر رخ داده است كه سرعت و تغییرات دینامیكی بسیار زیادی مورد استفاده قرار گرفته مانند بخش هایی از «یاد» و «لحظه». شاید توجه بیش از حد به این دو مولفه باعث شده است كه جمله پردازی در بعد ملودیك جریان روانی خود را از دست بدهد و نوازنده با تمركز بیش از حد روی فیگورهای ریتمیك و تغییرات آنها توان ملودی پردازی كمتری داشته باشد. عامل دیگری كه در «رها» برای رهایی از فضای ساكن به كار گرفته شده است تغییرات ناگهانی فواصل موسیقایی بدون تمهیدات معمول پرده گردانی یا مركب نوازی ایرانی است. این عامل آن گونه كه در بروشور CD به قلم ساسان فاطمی نوشته شده عاملی است در خدمت «ایجاد بعد در مقطع طولی زمان» و همچنین عاملی در خدمت فرم تلقی می شود. اما چنان كه از خود اثر استنباط می شود نوازندگان در تبدیل این عامل به یك تمهید فرمیك (به شرط آنكه بپذیریم اصلاً چنین قصدی در میان بوده است) چندان موفق نبوده اند و به نظر می رسد استفاده از عامل تغییر سریع فواصل بیشتر تابع احساس نوازنده در زمان آفرینش هر یك از قطعات بوده باشد. با توجه به نكات گفته شده و با وجود اینكه تغییر سریع فواصل موسیقایی برای اولین بار نیست كه در موسیقی ایرانی مورد استفاده قرار می گیرد، این تغییرات تازگی خود را همچنان در قالب این اثر حفظ كرده اند. تغییر سریع فضای مدال در «رها» به دو طریق انجام گرفته است:
روش اول كه در آن نوازنده در جریان یك پاساژ یا فرازی از ملودی فضای مدال را به سرعت تغییر می دهد، مانند: قطعه «یاد» با فضای مدال فا - سل - لا - سی بمل كه ابتدا با ظاهر شدن فاصله سل - لابمل (كه تغییری نسبتاً معمول محسوب می شود ) و سپس با اشاره سل كرن - فا و در نهایت با آمدن فواصل لا به كار - سل كرن به حداكثر غرابت خود می رسد و دوباره به همان سری اولیه بازمی گردد و جمله به همان ترتیب تكرار می شود. (شاید این یكی از معدود قسمت هایی است كه تغییرات فواصل از طریق تكرار تا حدودی در خدمت فرم قطعه قرار گرفته است) در این میان هرچند كه تغییرات فواصل بسیار ناگهانی به وقوع می پیوندد اما به خصوص در قطعه «یاد» حضور بعضی از فواصل از پیش با روشی كه بی شباهت به نوعی تهیه فواصل برای حل نهایی نیست قابل تشخیص است. مانند حضور كمرنگ اما هشداردهنده لابمل كه به صورت اشاره ای ظریف در هنگامی كه ملودی روی سل می ایستد خود را نمایان می كند و در آماده سازی فضا برای تغییر فضای مدال از سل - لا به كار به سل - لا بمل بسیار موثر واقع شده است. اما در روش دوم نوازنده با استفاده از دوبل نت ها و اجرای گلیساندو روی دو سیم بدون آن كه ردیف صوتی خاصی را مورد نظر داشته باشد عملاً فضای مدال را درهم ریخته و باعث تغییر در آن می شود. هرچند كه در اینجا تغییر خیلی زود جای خود را به بازگشت به فضای مدال اولیه یا گذر به یك فضای مدال جدید می دهد در پاره ای مواقع مانند «گریز» باعث گریز موفق قطعه از سكون موجود در فضای مدال می شود. نگاهی كلی به آنچه گذشت نشان می دهد تغییرات سریع و تقریباً بی مقدمه فضای مدال و تلاش برای نوآوری در فرم و همچنین انسجام الگوهای ریتمیك و تكنیك های بیان موسیقایی ارائه شده «رها» را به اثر در خور اعتنا - هرچند نه به اندازه ادعایش موفق - تبدیل كرده است. شاید ادامه این كنكاش موسیقایی به نتیجه ای درخشان در یكی از زمینه های فرم یا ایجاد نوعی موسیقی پلی- مدال ایرانی بینجامد.

آروین صداقت كیش


منبع : روزنامه شرق

مطالب مرتبط

ناجیان آوازخوان‌


ناجیان آوازخوان‌
اجراهای گروهی خوانندگان و موزیسین‌ها که با دلا‌یل و انگیزه‌های خاص برگزار می‌شود، چیزی بیشتر از یک کنسرت است. از یکسو، تاثیرگذاری و پیام‌رسانی و در حقیقت روابط عمومی در اینگونه کنسرت‌ها دخیل است و از سوی دیگر، انگیزه‌های شخصی هنرمندان برای افزایش شهرت و محبوبیت و به نوعی، شناساندن افکار فراهنری خود به مردم در میان است. رشته کنسرت جهانی موسوم به ‌ Live Earth (زمین زنده) که چندی پیش به مدت ۲۴ ساعت در هر پنج قاره زمین و با هدف هشدار نسبت به پدیده گرم شدن زمین و تغییرات اقلیمی جهان برپا بود، در همین دسته از اجراهای هنری می‌گنجد و اتفاقا، بزرگ‌ترین رویداد بین‌المللی موسیقی راک نیز قلمداد شده‌ است. ‌
کنسرت‌های مشابه قبلی مثل ‌ Live Aid و ‌۸ Live آبستن پیام <کمک به دیگران> بودند، اما در <زمین زنده> صحبت از کمک اغنیا به فقرا نیست، همگان را خطاب قرار می‌دهد، همچون راکبان کشتی غول‌آسایی که با خطر غرق شدن روبه‌رو است. ‌ البته هشدارهای علمی و زیست‌محیطی نسبت به پدیده گرم شدن زمین، مقوله چندان جدیدی نیست. افزون بر سه سال است که دانشمندان دریافته‌اند باید جوانب و تبعات سهل‌انگاری کشورهای صنعتی را هم به گوش دولتمردان و هم به گوش مردم دنیا برسانند. از یکسو، مجامع بین‌المللی معتبری مثل داووس تحت تاثیر این هشدارها قرار می‌گیرند، از سویی دیگر، در نشست هشت کشور صنعتی (گروه هشت) پیش از بحث پیرامون تروریسم، صحبت از گرم شدن زمین به میان می‌آید، آن سوتر، شخصیتی مثل ال‌گور، سناتور پیشین آمریکایی که سابقه ریاست موسسه نشنال جئوگرافیک را در کارنامه دارد، فیلم مستند می‌سازد و آن را در چهار گوشه دنیا به نمایش می‌گذارد و اسکار هم می‌گیرد، از سویی دیگر سایت پرکاربر گوگل، لوگوی خود را به شکل زمینی در می‌آورد که در حال غرق شدن است و اکنون هم نوبت به اصحاب موسیقی رسیده است که زنگ خطر را از لا‌ی سیم‌های گیتار و تارهای حنجره خود به صدا درآورند. ‌
هر چقدر قدم‌های قبلی - به لحاظ حضور مستقیم سیاستمداران مردم‌گریز - سست و نامطمئن به نظر می‌رسد، این آخری اما توانسته است میلیون‌ها نفر را به خیابان‌ها و میادین اصلی شهرهای بزرگ بکشاند تا از قدرت اجتماعی موسیقی و هنر، نهایت بهره برده شود. اما چرا در زمانه‌ای که رپ و هیپ‌هاپ و گونه‌های مختلف موسیقی پاپ گوی سبقت را از راک ستانده‌اند و بازار را تسخیر کرده‌اند، چرا باید رویدادی در این سطح، در قالب راک برگزار شود؟ پاسخ شاید در روحیه معترض و هشداردهنده راک نهفته باشد. در دهه ۶۰ و ۷۰، این هیپی‌ها بودند که با اعجاز گیتار توانستند فریاد اعتراض خود را به گوش دنیا برسانند. خشونت، بزه، فساد و جنگ، تم‌هایی بودند که در ترانه‌های آنها مورد هجمه قرار می‌گرفتند. جیمی هندریکس با دندان گیتار می‌زد و باب دیلن ترانه‌هایی می‌سرود از جنس خشم. پیام زمین زنده هم اعتراض است و چه اعتراضی بهتر از راک؟
کنسرت‌های زمین زنده، در اینترنت ( به صورت آنلا‌ین)، رادیوهای ماهواره‌ای و تلویزیون‌های کابلی در دسترس مردم بودند و هنرمندان نیز به گونه‌ای گزینش شده بودند که هم از دهه ۶۰ و ۷۰ و هم از جدیدترهای پرطرفدار، نماینده‌ای داشته باشند. گروه تازه احیا شده پلیس (با خوانندگی استینگ)، کانی وست و دیو ماتئوس در نیوجرسی آمریکا، مدونا در لندن، شکیرا در هامبورگ، لینکین پارک در توکیو، سارا برایتمن در شانگهای و ووسی ماهلا‌سلا‌ در مارپونگ (نزدیک ژوهانسبورگ آفریقای جنوبی) از جمله این هنرمندان بودند. در میان مسن‌ترها نیز گروه جنسیس (با خوانندگی فیل کالینز) در لندن، و راجر واترز (عضو پیشین پینک فلوید) در نیوجرسی به نمایندگی از موزیسین‌های دهه ۶۰ و ۷۰ برنامه اجرا کردند. از ابتدا قرار نبود کنسرت‌های زمین زنده محفلی باشند برای به رخ کشیدن‌های فرهنگی و بومی، با این حال در دیباچه کنسرت استرالیا ( که در حقیقت افتتاحیه اصلی زمین زنده بود)، بومی‌های استرالیا بخشی از سنت‌های فرهنگی خود را نمایش دادند و در افتتاحیه کنسرت واشنگتن نیز سرخپوست‌های آمریکا برنامه اجرا کردند. راک آمریکایی و انگلیسی به استثنای کنسرت‌های چین و آفریقا به مذاق تمام مخاطبان خوش نشست. چینی‌ها در اساس ذائقه راک ندارند و شیفته پاپ هستند. آفریقایی‌ها نیز رقص‌های بومی خود را به هر برنامه دیگری ترجیح می‌دهند. آلمانی‌ها و ژاپنی‌ها بیشتر طرفدار راکی بودند که به زبان خودشان اجرا شود. ‌
در تمام کنسرت‌ها، موزیسین‌ها، سخنگوها و ویدئوسازها بینندگان را به امضای تومارهای گروهی برای حمایت از طرح‌های کاهش آلودگی ترغیب می‌کردند. طراحی صحنه کنسرت نیوجرسی نیز به نوبه خود جالب توجه بود. چندین حلقه لا‌ستیک بازیافت شده کنار هم چیده شده بودند و هماهنگ با ضرب‌ها و ریتم‌های ترانه‌ها از آنها شرری از آتش به هوا می‌جهید.بعضی از هنرمندان ترانه‌هایی را اجرا کردند که دقیقا به موضوع <زمین زنده> مربوط بود. مدونا به طور اختصاصی ترانه‌ای را نوشته بود به نام <هی تو> که البته متن آن چندان هشداردهنده و محکم نبود. او در بخشی از این ترانه خواند: <البته که نباید تسلیم شوی، اما اوضاع، آنقدرها هم بد نیست>. دیو ماتئوس آهنگی را خواند با عنوان <دنیای شیرین> که به آب شدن یخچال‌ها و معضل متناقض خشکسالی در نقاطی دیگر از جهان مربوط بود. گروه پلیس نیز ترانه‌ای را با عنوان <غرقه در اشک> اجرا کرد که چنین آغاز می‌شد: <چگونه می‌توانی بگویی که مسوول نیستی؟>
در چندین کنسرت، ترانه<چه دنیای شگفت‌انگیزی>(اثر لوئیس آرمسترانگ) و <سرپناهی به من بده> (اثر رولینگ استونز) به صورت گروهی اجرا شد. به این ترتیب، ترانه قدیمی و خاطره‌‌انگیز رولینگ استونز که زمانی از جانب دلداده، سرپناه می‌طلبید به لا‌یه ازن ربط داده شد و سرپناهی برای تمام آدمیان را خواستار شد. ‌ آلیشیا کیز، چند ترانه قدیمی سول و بلوز را به همراه ترانه‌های جدید خود اجرا کرد. در کنسرت هشت ساعته نیوجرسی، سروصدا قدری بالا‌تر از سایر نقاط بود. ‌ جان مایر، رهبری گروهی از نوازندگان هارد راک متعلق به اواخر دهه ۶۰ و اوایل دهه ۷۰ را برعهده داشت و چند ترانه را از جمله <ایمان> و <در انتظار تحول دنیا> اجرا کرد که به قدرت خواست و اراده سیاستمداران در ایجاد تغییر و تحول مربوط می‌شد.در مقابل، بعضی‌ها هم به اجرای ترانه‌های معمولی خود اکتفا کردند تا صرفا، نقش سرگرم ساختن مردم را آن هم بین ایراد پیام‌ها و سخنرانی‌ها ایفا کرده باشند. ‌ ال‌گور که پخش گوشه‌هایی از مستند <حقیقت تلخ> او به کنسرت‌ها حال و هوایی متفاوت داد، در کنسرت واشنگتن حضور یافت و گارت بروکس، کانتری‌خوان مشهور را به صحنه دعوت کرد. ‌ او بعدازظهر همان روز، در نیوجرسی آفتابی شد و خطابه کوتاهی را ایراد کرد. روز بعد هم از کنسرت توکیو سر برآورد. در برنامه او در توکیو، <ملیسا اتریج> هم حضور داشت و پیامی را درباره رویای مردم آمریکا قرائت کرد. اتریج همانی است که ترانه متن فیلم <حقیقت تلخ> را نوشته است. در نیوجرسی، قرائت پیام‌ها و خطابه‌ها به ستارگان سینما (از جمله راشل ویز، الک بالدوین، کوین بیکن و لئوناردو دی‌کاپریو)، دانشمندان (از جمله دکتر جین گودال) و سیاستمداران (از جمله رابرت. اف. کندی جونیور) محول شد. در حالی که پیام ‌ S.O.S (درخواست کمک) روی پرچم‌ها، طرح‌ها، پوسترها و نورافشانی‌های لیزری تمام کنسرت‌ها نقش بسته بود، چنین به نظر می‌رسید که تلا‌ش هنرمندان برای بحرانی نشان‌دادن شرایط اقلیمی و ترغیب مردم به بسیج همگانی مثمرثمر بوده است. ‌ هر کنسرت، به طور میانگین ۷۰۰ هزار نفر تماشاچی حاضر در صحنه داشت و این رقم، هفت برابر پرظرفیت‌ترین استادیوم‌های فوتبال است، اگرچه هنوز پرسش اصلی پابرجاست: چگونه می‌توان دنیا را نجات داد؟

وبگردی
"دختر خیابان انقلاب" و 4 نکته درباره پاسخ پلیس
"دختر خیابان انقلاب" و 4 نکته درباره پاسخ پلیس - این ماده نه درباره بدحجابی یا تشویق به بدحجابی که مشخصاً درباره دایر کردن مرکز فحشا است و رکن مادی جرم ماده مذکور، دایر کردن مرکز فساد و فحشاست.
امروزجلوی ماایستاد،درآینده جلوی آقای خامنه ای می ایستد
امروزجلوی ماایستاد،درآینده جلوی آقای خامنه ای می ایستد - خاطره فرزند آیت الله فاضل لنکرانی: " پدر خطاب به آیت الله جنتی در خصوص احمدی نژاد گفت: من نیستم، شما هستید، امروز جلوی ما ایستاد، در آینده جلوی آقای خامنه ای می ایستد و تمام زحمات آقای خمینی را بر باد خواهد داد"
حیدری هم جرات انتقاد پیدا کرد !
حیدری هم جرات انتقاد پیدا کرد ! - صراحت مرتضی حیدری، مجری برنامه پایش درباره پشت پرده طولانی بودن مراحل صدور مجوزهای کسب و کار
استحاله! / بررسی نامه احمدی‌نژاد به رهبری
استحاله! / بررسی نامه احمدی‌نژاد به رهبری - دگرديسي‌هاي فراواني در ايران صورت گرفته‌است؛ اصولگرايان اصلاح‌طلب شده‌اند، تحول‌طلبان محافظه‌كار شده‌اند، مسئولان پاسخ ناكارآمدي‌هاي خود را از مردم مي‌خواهند و در تازه‌ترين نوع اين استحاله‌ها فردي كه بسياري مدعي هستند او برآمده از مهندسي انتخابات است با ارسال نامه به رهبرمعظم انقلاب درخواست برگزاري انتخاباتي آزاد، زودهنگام و به دور از مهندسي كرده‌است! محموداحمدي‌نژاد همان پديده خانمان براندازي كه براي…
مصاحبه دختری که با ریش به «آزادی» رفت با یورونیوز
مصاحبه دختری که با ریش به «آزادی» رفت با یورونیوز - فیلم - زهرا خوش نواز در گفتوگو با یورونیوز از مراحلی که برای آماده سازی ظاهرش طی کرد تا با چهره‌ای متفاوت وارد استادیوم شود گفت. او می‌گوید: «زمانی که از تونل گذر کردم و وارد ورزشگاه شدم و چشمانم به چمن ورزشگاه افتاد گریه‌ام گرفت.»
بار دیگر زیر گرفتن ماموران پلیس با ماشین سواری توسط دراویش
بار دیگر زیر گرفتن ماموران پلیس با ماشین سواری توسط دراویش - باز هم زیر گرفتن ماموران امنیتی و نیروی انتظامی توسط یک ماشین دیگر سواری توسط اراذل خیابان گلستان هفتم
حمله با اتوبوس به مأموران پلیس در پاسداران
حمله با اتوبوس به مأموران پلیس در پاسداران - کی از دراویش گنابادی با اتوبوس به مردم و مأموران پلیس در خیابان پاسداران تهران / گفته میشود تعداد شهدای ناجا در حمله آشوبگران فرقه ضاله گنابادی و حامیان نورعلی تابنده به ۴ تن رسیده است.
لحظه مواجهه وزیر راه با خانواده قربانیان سانحه هواپیمای
لحظه مواجهه وزیر راه با خانواده قربانیان سانحه هواپیمای - به دنبال سقوط هواپیمای تهران-یاسوج ویدیو لحظه مواجه خانواده های جانباختگان را با وزیر مشاهده می کنید.
حمله با چاقو به یک راننده سر پارک خودرو
حمله با چاقو به یک راننده سر پارک خودرو - تصاویری دردناک از حمله مرد موتور سوار با چاقو به یک مرد راننده در حضور همسر و فرزندش در شهرستان داراب استان فارس را در ویدئوی زیر می بینید. به نظر میرسد این اتفاق در پی جرو بحثی بر سر پارک کردن وسایل نقلیه روی داده است!
بدل ایرانی آنجلینا جولی رونمایی شد !
بدل ایرانی آنجلینا جولی رونمایی شد ! - شب گذشته مراسم اکران فیلم بلوک 9 خروجی 2 به کارگردانی علیرضا امینی و تهیه کنندگی محمدرضا شریفی نیا و نیز فیلم شاخ کرگدن در پردیس سینمایی ملت برگزار گردید.
اظهارات جنجالی احمدی نژاد در مقابل دادگاه
اظهارات جنجالی احمدی نژاد در مقابل دادگاه - سخنرانی پرحاشیه احمدی نژاد در مقابل دادگاه بقایی
    هات چاکلت
    ● مواد لازم ▪ پودر کاکائو ۲ قاشق چایخوری ▪ پودر شکلات ۶ قاشق چایخوری ▪ کافی میت ۱ قاشق غذاخوری ▪ شیر نصف فنجان ● روش تهیه پودر کاکائو، پودر شکلات، کافی میت و شیر را به ترتیب داخل …