سه شنبه ۳ بهمن ۱۳۹۶ / Tuesday, 23 January, 2018

مروری بر مهمترین شاخص‌های توسعه اجتماعی با تاکید بر شاخص‌های جنسیتی


تعریف توسعه اجتماعی:
توسعه اجتماعی یكی از ابعاد اصلی پروسه توسعه و بیانگر سیستم اجتماعی در راستای دستیابی به عدالت اجتماعی ایجاد یكپارچگی و انسجام اجتماعی افزایش كیفیت زندگی و ارتقاء كیفیت انسان‌ها می‌باشد. بر اساس این تعریف هدف عدالت اجتماعی كاهش عدم تعادل‌ها و تبعیض بین افراد است. از طریق عدالت اجتماعی انتظار می‌رود كه فاصله طبقاتی ، تبعیض و استثمار در جامعه به حداقل برسد و توزیع درآمد سرمایه و قدرت به گونه‌ای مناسب‌تر انجام گیرد. شكاف بین فقیر و غنی ، شهر و روستا و مرد و زن از میان برود و از نقطه نظر جغرافیایی نیز عدم تعادل‌های بین منطقه‌ای و درون منطقه‌ای به حداقل برسد. انسجام اجتماعی مربوط است به نیروهای اجتماعی كه منجز به وحدت و یكپارچگی انسان‌ها می‌گردد. از طریق اسنجام اجتماعی انتظار می رود تضاد و كشمكش كه از هر نوع تفاوت در فرهنگ ، اعتقادات سیاسی یا علائق اقتصادی نشات می‌گیرد از بین برود. منظور از كیفیت زندگی ارتقاء و افزایش تسهیلات و خدمات زیربنایی ، شامل آموزش ، بهداشت ، حمل و نقل ، ارتباطات ، تغذیه و غیره است و انتظار می رود كه هر سیستم اجتماعی به ارائه خدمات با كمیت و كیفیت مناسب بپردازد به طوری كه امكان دسترسی همه افراد جامعه به این تسهیلات فراهم گردد. سرانجام این كه توسعه اجتماعی در هر جامعه‌ای بطور واضح در ویژگی‌های جمعیتی و كیفیت آنها منعكس می‌گردد و انتظار می رود این فرآیند منجر به ارتقاء كیفیت افراد جامعه گردد. بطور كلی توسعه اجتماعی را می‌توان با مفاهیم و شاخص‌های زیر مورد شناسایی و سنجش قرار داد:
۱ – عدالت اجتماعی
۲ – وحدت و انسجام اجتماعی
۳ – كیفیت زندگی
۴ – كیفیت افراد و ظرفیت‌های انسانی
با عنایت به اینكه شاخص‌های فوق الذكر بسیار متنوع می‌باشند در این مقاله صرفاً به شاخص هایی اشاره می‌گردد كه به نوعی با جنسیت مرتبط است . لذا با توجه به اینكه در عرصه عدالت اجتماعی و به ویژه وحدت و انسجام اجتماعی ، كمی و عینی نمودن آمار و اطلاعات بسیار سخت و اساساً شیوه جمع آوری اطلاعات و آمار در كشور به گونه‌ای است كه كمتر به این گونه متغیرها توجه می‌شود صرفاً به ذكر شاخص ها در ذیل متغیرهای آموزش ، بهداشت ، اشتغال و توانمندی‌های زنان پرداخته شده است.
آموزش
آموزش یكی از حقوق اساسی بشر است آموزش كلید توسعه پایدار و صلح و ثبات در درون ممالك و بین كشورهاست و لذا یك وسیله ضروری برای مشاركت مؤثر افراد در جامعه می‌باشد.
ضرورت توجه به آموزش در سطح بین المللی از دهه ۸۰ آغاز شد و در دهه ۹۰ دولت‌ها با پذیرفتن تعهداتی در قالب كنوانسیون‌ها و اجلاس‌های بین المللی در گسترش آموزش در سطح كشورها اقدام كردند. برخی از این تعهدات در اجلاس های ذیل حاصل گردید.
- اجلاس سران جهان برای كودكان ۱۹۹۰.
- اجلاس جهانی درباره آموزش برای نیازهای ویژه دسترسی و كیفیت ۱۹۹۴
- چهارمین اجلاس جهانی درباره زنان ۱۹۹۵
- پنجمین اجلاس بین المللی آموزش بزرگسالان ۱۹۹۷
- اجلاس جهانی آموزش داكار ۲۰۰۰
در آخرین اجلاس جهانی آموزش كه در داكار سنگلال برگزار شد دولت ها تعهد جمعی خود را نسبت به برنامه آموزش برای همه رسیدن به شش هدف عمده اعلام كردند كه در چهار هدف آن موضوع دختران و زنان به صراحت ذكر شده و در بقیه اهداف نیز این موضوع مستتر می‌باشد.
برخی از مهمترین شاخص‌های آموزشی مبتنی بر جنسیت عبارتند از:
الف ) شاخص‌های دسترسی به آموزش
ب ) شاخص‌های پوشش تحصیلی
ج) شاخص‌های كارایی آموزشی
د) شاخص‌های مربوط به معلمان و مدیران
هـ) شاخص‌های سواد آموزی
و) شاخص‌های آموزش عالی
بهداشت
بهبود وضعیت سلامیت یكی از معیارهای مهم توسعه اجتماعی است و گسترش تسهیلات بهداشتی به ویژه مراقبت‌های بهداشتی اولیه زمینه ساز رشد قابل ملاحظه امید به زندگی می‌گردد. به لحاظ بهداشتی زنان آسیب پذیر تر از مردان هستند و لذا بر اساس تعهدات بین المللی افزایش دسترسی زنان به اطلاعات مراقبت‌ها و خدمات بهداشتی و درمانی با كیفیت مناسب و متناسب با توانایی مالی آنها در طول عمرشان همواره مورد تاكید قرار گرفته است بعلاوه تقویت مراقبت پیشگیرانه بهداشتی ، حمایت از ابتكارهای مربوط به آگاهی جنسیتی و تهیه و توزیع آماری تفكیك شده بر حسب جنسیت از دیگر وظایف و تعهدات دولت‌ها بر اساس اسناد بین المللی می‌باشد.
به منظور بررسی دقیق وضعیت بهداشت به ویژه برای زنان شاخص‌های متعددی وجود دارد كه البته بیشتر آنها نیاز به تمایز و تكفیك جنسیتی بین زن و مرد ندارند و بلكه خودشان می‌توانند نمایانگر ضعف یا توسعه كشور تلقی شوند. همچنین با توجه به تعهدات بین المللی مشترك كشورها شاخص های بهداشتی در اكثر كشورها مشابه هم می باشد.
برخی از مهمترین شاخص های بهداشتی عبارتند از:
۱ – میزان مرگ و میر زیر پنج سال
۲ – میزان امید به زندگی در زمان تولد
۳ – میزان امید به زندگی زنان نسبت به مردان
۴ – نسبت نرخ مرگ و میر زنان و مردان
۵ – میزان مرگ و میر به تفكیك جنس
۶ – میزان كل باروری
۷ – نرخ مرگ و میر كودكان در هر ۱۰۰ كودك زنده
۸ – نرخ مرگ و میر كودكان زیر پنج سال در هر ۱۰۰۰ كودك زنده
۹ – درصد رواج وسایل جلوگیری از حاملگی
۱۰ – درصد زنان باردار ایمن شده علیه كزاز
۱۱ – درصد زایمان‌های تحت مراقبت توسط كاركنان آموزش دیده بهداشت
۱۲ – میزان مرگ و میر مادران باردار گزارش شده در طول یك سال
۱۳ – درصد دختران دچار سوء تغذیه
۱۴ – درصد جمعیتی كه از منابع بهبود یافته آب آشامیدنی استفاده می‌كنند.
۱۵ – میزان بروز بیماری ایدز
۱۶ – میزان بروز بیماری سل
۱۷ – میزان بروز بیماری مالاریا
اشتغال و توانمندی زنان
شاخص‌های جهانی بیانگر عدم استفاده بهینه از توانمندی‌های زنان در تمامی عرصه‌های اقتصادی است به علت كمبود فرصت‌های شغلی زنان همچنان در پشت سر مردان باقی ماند‌ه‌اند هر چند حضور فیزیكی زنان در بازار كار جهانی بیشتر شده است نابرابری های جنسیتی از لحاظ دستمزد و شرایط كار به نحو قابل ملاحظه‌ای افزایش یافته است.
هدف‌های استراتژیك كار پایه عمل چهارمین كنفرانس جهانی زنان در پكن ۱۹۹۵ در خصوص زنان و اشتغال زنان عبارتند از :
- ترویج حقوق و استقلال اقتصادی زنان از جمله امكان اشتغال شرایط مناسب كار و كنترل منابع اقتصادی
- ایجاد امكانات دسترسی برابر برای زنان به منابع ، اشتغال ، بازار و تجارت
- تامین خدمات بازرگانی آموزشی و دسترسی به بازار ، اطلاعات و فن آوری به ویژه برای زنان كم درآمد
- تقویت ظرفیت‌ اقتصادی و شبكه‌های بازرگانی زنان
- حذف جداسازی شغلی و هرگونه تبعیض در استغال
- حمایت از ایجاد هماهنگی در تقسیم مسئولیت‌های خانوادگی برای زنان و مردان
حضور زنان در سطوح تصمیم گیری ملی و بین المللی بسیار كم رنگ می باشد و هنوز در سطح جهانی اراده سیاسی كافی برای حضور زنان در سطوح تصمیم گیری وجود ندارد. بنابر این در داخل كشورها باید شاخص‌های مربوط به توانمندی‌های زنان مرتباً مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار گیرند تا شكاف عظیم بین زنان و مردان به عنوان یك حساسیت جدی در جامعه مطرح شود . بدین ترتیب اراده جدی سیاسی برای بستر سازی جهت حضور زنان در عرصه‌های تصمیم گیری فراهم می‌گردد.

غلامرضا كریمی
كارشناس ارشد امور آموزشی وزارت آموزش و پرورش و دانشجوی دكترای روابط بین الملل


منبع : بنياد انديشه اسلامي

مطالب مرتبط

انتخابات و معلمان


او كه اصرار دارد عرب ها دست به سیاه و سفید نمی زنند در پاسخ به این سئوال كه آیا مردم از بیكاری حوصله شان سر نمی رود، می گوید: «اهالی اصلی این كشور كارشان تفریح، استراحت و مسافرت است، آنها حتی برای انجام كارهای خانه، كلفت و نوكر و برده دارند.» و سرانجام در میان همهمه همكاران كه تمایلی به ادامه بحث های جدی نداشتند همكار جنوبی گفته های خود را این گونه جمع بندی می كند: «ما هم روی دریایی از نفت و گاز زندگی می كنیم. اگر پول نفت را به ما نمی دهند، لااقل آب، برق، گاز، بنزین و... را مجانی به ملت بدهند.» سریال تلویزیون عامه پسند «كمربندها را ببندیم» با پردازش شخصیتی با لهجه و دشداشه عربی كه هیچ كاری بلد نیست و دائماً با اشاره به جیبش خود را «مایه دار» معرفی می كند، نیز چنین ذهنیتی را در جامعه و در میان عوام پرورش می دهد. از ۵۰ سال پیش یعنی از زمان نهضت ملی شدن نفت این فكر در بین عوام و حتی برخی خواص شكل گرفت كه با ملی شدن این صنعت و توزیع پول آن بین مردم، همه خوشبخت و مرفه می شوند و دیگر مردم نیازی به كار كردن ندارند. به تناسب پیشرفت شهرنشینی در ایران فرهنگ كار عقب نشینی كرده است. همه در جست وجوی راه میانبری هستند كه بدون زحمت و كار به ثروت و رفاه برسند و زندگی شان از این رو به آن رو شود. در چنین فضایی كار كردن تحقیر می شود، انتظارات مصرفی و رفاهی مردم با كشورهای توسعه یافته برابری می كند. اما میزان بهره وری نیروی كار ما در حد كشورهای عقب مانده است. وجه دیگر این فرهنگ نقش دولت و انتظارات مردم از دولت است. تجمع ثروت نفتی در دست دولت، آن را به كارفرمایی بزرگ و فعال مایشاء تبدیل كرده است. به جای اینكه مردم آزادانه فعالیت اقتصادی انجام بدهند برای اداره جامعه به دولت «مالیات» بپردازند، دولت از كیسه درآمدهای نفتی به همه طبقات جامعه «یارانه» می پردازد. جامعه مدنی رشد نیافته و عقب مانده است. تنها نهاد واقعی در كشور دولت به معنای عام آن است. به انتقادهای مردم در تاكسی و اتوبوس و محافل خانوادگی و راه حل هایی كه پیشنهاد می كنندگوش كنید. همه تقصیرها را به گردن دولت می اندازند و حل همه مشكلات را از دولت می خواهند. مثلاً در آموزش و پرورش همه كاركنان در سطوح مختلف از معلم و مدیر مدرسه و رئیس و مدیركل و وزیر از وضع فعلی ناراضی اند. اما جالب این است كه هیچ كس مسئولیتی در حوزه كاری خود نمی پذیرد. «دولت» باید مشكلات را حل كند. پای دولت حتی به حوزه خصوصی زندگی مردم كشیده می شود. «دولت باید ازدواج جوان ها را ساماندهی كند. دولت باید به جوان ها وام ازدواج بدهد. بیكاران را استخدام كند. قیمت كالاها را به صورت دستوری ثابت نگه دارد. با یك فرمان تورم را به صفر برساند. میزان مهریه دوشیزگان را تعیین كند. لباس ملی طراحی كند.» از ۱۵ سال پیش سیاست های تعدیل اقتصادی با هدف كوچك كردن دولت و تقویت بخش خصوصی شروع شده است اما نتایج اندكی به دست آمده است. نباید تصور كنیم كه سیاستمداران و احزابی كه شعارهای عوامانه می دهند، راه حل های علمی مشكلات را نمی دانند و یا با تئوری های اقتصادی بیگانه اند. آنها به خوبی می دانند كه اقتصاد دولتی یك تجربه شكست خورده است و تكیه بر درآمدهای نفتی برای هزینه های جاری كاری زیان بار و حتی غیرممكن است و كنترل دستوری قیمت كالاها و خدمات را هیچ كارشناس اقتصادی تائید نمی كند. ساده لوحانه است اگر تصور كنیم دارندگان درجه دكترا از دانشگاه های معتبر انگلستان این بدیهیات علمی را ندانند. موضوع اصلی همراهی و هم آوازی با تمایلات خام و پالایش نشده عامه مردم است. برای گرفتن رای آنها در انتخابات آتی آنها براساس روانشناسی توده ها حركت می كنند. مجلس هفتم با مصوبات خود راه را بر اصلاحات مورد نظر اصلاح طلبان (مشاركت مردم، وارد شدن بخش خصوصی، واگذاری مدیریت ها به بخش خصوصی و تعدیل نیروی انسانی و برچیدن سیستم ثابت حقوق بگیری) بست در این ماه لایحه بودجه از طرف دولت تقدیم مجلس می شود. نمایندگان مجلس می توانند همان گونه كه در مورد برنامه چهارم توسعه عمل كردند، ارقام بودجه سال ۸۴ را متناسب با سیاست های خود، تغییر دهند و منابع مالی لازم برای رفع مشكلات آموزش و پرورش را تامین كنند. رئیس مجلس هفتم در همایش «هم اندیشی اقتصاد آموزش و پرورش» به صراحت گفت كه حقوق سایر كاركنان دولت ۲ تا ۳ برابر حقوق معلمان است. اگر مجلس قرار است نان را به تساوی بین ملت تقسیم كند، این گوی و این میدان. برای اجرایی شدن برابری حقوق معلمان باید بودجه آموزش و پرورش كه ۹۰ درصد آن صرف پرداخت حقوق و مزایای معلمان می شود، ۲ تا ۳ برابر شود. آنها در چارچوب اندیشه سیاسی خود می توانند بخشی از درآمد نفت را به حل مشكل معلمان اختصاص دهند. معلمان انتظار دارند كه در تصویب قانون بودجه، داستان استیضاح مرتضی حاجی تكرار نشود. همه دیدند كه چگونه مواد نه گانه استیضاح كه در صدر آنها «رسیدگی به مشكلات معیشتی معلمان بود»، سرانجام به دو ماده فرو كاسته شد: «عزل و نصب مدیران» و «احیای معاونت پرورشی». موادی كاملاً سیاسی كه ربطی به معیشت و آب و نان معلمان نداشت. رسیدگی به مشكلات معیشتی معلمان را به بعد از انتخابات موكول نكنید كه سیلی نقد به از حلوای نسیه است.

وبگردی
نفت‌کش در تهران منفجر شده بود!
نفت‌کش در تهران منفجر شده بود! - خیلی پیش از اینکه به آب‌های شرقی دریای چین برسد؛ منفجر شده بود. سال‌هاست نفتکش‌ها و کشتی‌های ایران منفجر ‌شده‌اند. از همان زمان که تصور کردیم معادلات آب‌های آزاد بین‌المللی هم، همچون معادلات داخلی ماست.
دماوند،بزرگترین کشتی جنگی ایران در حال از دست رفتن است!
دماوند،بزرگترین کشتی جنگی ایران در حال از دست رفتن است! - دو هفته پس از بروز حادثه برای ناوچه دماوند بزرگترین کشتی جنگی ایران در دریای خزر، رسانه‌های روسیه با تفسیر تصاویر منتشر شده اخیر از وضعیت این شناور مدعی شده‌اند که بخش‌های زیادی از دماوند که سه سال پیش به ناوگان شمال نیروی دریایی ایران اضافه شده به زیر آب رفته و شکستگی آشکاری در قسمت پد بالگرد آن مشاهده می‌شود.
افشای راز یک ازدواج عجیب!
افشای راز یک ازدواج عجیب! - دو سال بعد، اخبار رابطه عاشقانه همسرش با یک نوجوان، مانند یک سیلی بر صورت اوزیر بود. بویژه آنکه، دخترشان لورنس، همکلاسی ماکرون بود.
تصاویر: ضرب و شتم چند روحانی توسط جوانی در قم
تصاویر: ضرب و شتم چند روحانی توسط جوانی در قم - یک جوان در حوالی چهارراه بیمارستان قم به چند روحانی حمله کرد و دو تن از آنها را زخمی کرد به گفته شاهدان ضارب یک خودرو را نیز به آتش کشید و متواری شد.
فیلم دیدنی از لحظه دستگیری باند سارقان مسلح/ شلیک پلیس به سمت سارقان
فیلم دیدنی از لحظه دستگیری باند سارقان مسلح/ شلیک پلیس به سمت سارقان - باند چهار نفره سارقان مسلح که قصد داشتند امروز از یک طلافروشی در یافت‌آباد سرقت کنند، ساعت 10 صبح امروز در یک عملیات غافلگیرانه توسط ماموران پلیس دستگیر شدند.
فیلم/ افشای پشت پرده کاسبی با خون ایرانیان
فیلم/ افشای پشت پرده کاسبی با خون ایرانیان - رئیس سازمان انتقال خون و مسئول سابق امور کارکنان شرکت پالایش و پژوهش خون با حضور مقابل دوربین فارس از برخی تخلفات در زمینه پلاسمای خون پرده برداشتند.
سلطان حاشیه از عکس مادرزنش رونمایی کرد!
سلطان حاشیه از عکس مادرزنش رونمایی کرد! - محسن افشانی بازیگر سینما و تلویزیون از جدیدترین عکس حاشیه ای خود با مادر زنش رونمایی کرد.
عباس عبدی به سردارسلیمانی : جانفشانی‌ها تبدیل به سرمایه ملی نشده‌اند
عباس عبدی به سردارسلیمانی : جانفشانی‌ها تبدیل به سرمایه ملی نشده‌اند - یکی از موارد پیش‌آمده در این اعتراضات آتش‌زدن پرچم کشور بود که واکنش و تاسف بسیاری را برانگیخت؛ به طوری که مقام رهبری نیز به آن اشاره کردند. در آخرین واکنش‌ها...
ابعاد حقوقی جدال علی مطهری با آستان قدس
ابعاد حقوقی جدال علی مطهری با آستان قدس - 38 شرکت که جزء بزرگترین کارتل های اقتصادی کشور هستند، متعلق به آستان قدس است. بنابراین آستان قدس کنونی، آستان قدسی نیست که حضرت امام در نامه خود از آن سخن گفته‌اند.
مقایسه بودجه مراکز حوزوی با دانشگاه ها
مقایسه بودجه مراکز حوزوی با دانشگاه ها - به‌جز وزارت ارشاد، هیچ‌یک از این 40 ارگان و نهاد در قبال میلیاردها تومان بودجه‌هایی که دریافت می‌دارند پاسخگو نبوده نیستند.
ویدئویی از لحظات اولیه برخورد کشتی چینی با نفتکش سانچی و انفجار
ویدئویی از لحظات اولیه برخورد کشتی چینی با نفتکش سانچی و انفجار - ویدئویی از لحظات اولیه برخورد کشتی چینی با نفتکش سانچی و انفجار
فیلم/ گریه شدید وزیر کار در گفت‌و‌گوی تلفنی با خانواده خدمه نفتکش «سانچی»
فیلم/ گریه شدید وزیر کار در گفت‌و‌گوی تلفنی با خانواده خدمه نفتکش «سانچی» - علی ربیعی وزیر کار، رفاه و امور اجتماعی در گفت‌وگوی تلفنی با خانواده یکی از خدمه نفتکش «سانچی» اظهار همدردی کرد.
تصاویر هولناک از آخرین لحظات کشتی سانچی
تصاویر هولناک از آخرین لحظات کشتی سانچی - توقف عملیات خنک سازی و مهار آتش در شب گذشته، موجب رسیدن آتش به مخازن سمت چپ کشتی و انفجارهای شدید صبح امروز شد که در نهایت پس از چند ساعت به غرق شدن کامل نفتکش ایرانی انجامید.
عکس خواستگاری کریم انصاریفرد از دختر یونانی با زمرد گرانقیمت
عکس خواستگاری کریم انصاریفرد از دختر یونانی با زمرد گرانقیمت - رسانه های مطرح یونانی با انتشار تصاویری از رابطه عاطفی ملی پوش ایرانی باشگاه المپیاکوس با یک میلیاردر یونانی - آمریکایی پرده برداشتند و مدعی شدند این دو تصمیم خود را برای ازدواج قطعی کرده اند.
چرا حداد و ولایتی بیشتر از 50 شغل دارند؟
چرا حداد و ولایتی بیشتر از 50 شغل دارند؟ - بخشی از تکثر مسئولیت های بعضی چهره‌های سیاسی به بی‌اعتمادی نظام به افراد کارآمد برمی‌گردد و علت دیگر این موضوع، اعتماد غیرمعقول به این افراد است. با این حال این افراد هرچقدر هم که توانمند باشند، از نظر روان شناسی و انسان شناسی در بخشی از مسئولیت های خود ناموفقند.
فیلم نابغه ۱۰ ساله‌ طراح خودرو / قبلی هم انرژی هسته ای کشف کرده بود!
فیلم نابغه ۱۰ ساله‌ طراح خودرو / قبلی هم انرژی هسته ای کشف کرده بود! - فیلم - حسین عطایی ۱۰ سال دارد و در حوزه طراحی مفهومی خودرو فعالیت می کند. او ۶ اختراع ثبت شده دارد، مدرسه نمی رود و از دو شرکت تسلا و ولوو دعوت به همکاری شده است. او مشاور رییس سازمان برنامه و بودجه است. گفتگوی رضا رشیدپور با نابغه ١٠ساله طراحی خودرو را اینجا ببینید.
تست تصادف سمند در انگلیس / فقط با سرعت 50 کیلومتر در ساعت !
تست تصادف سمند در انگلیس / فقط با سرعت 50 کیلومتر در ساعت ! - تست برخورد جلوی خودرو با سرعت 50 کیلومتر در ساعت برای سمند TU5 ، توسط یکی از سازمانهای معتبر ارزیابی خودرو در انگلستان صورت گرفت.
فیلم جنجالی از حجت الاسلام قاسمیان در کرمانشاه
فیلم جنجالی از حجت الاسلام قاسمیان در کرمانشاه - این فیلم حواشی زیادی را در فضای مجازی به همراه داشته است.
جنجال نیوشا ضیغمی: من اصلا ایشان را آدم حساب نمیکنم
جنجال نیوشا ضیغمی: من اصلا ایشان را آدم حساب نمیکنم - اولین قسمت از برنامه هاردتاک کاکتوس را با صحبت های جذاب نیوشا ضیغمی در مورد خانواده و همسرش ، ماجرای صحبت های جنجالی یک هواپیما ، 8 سال احمدی نژاد و ...
    پربازدیدها