شنبه ۲۹ فروردین ۱۳۹۴ / Saturday, 18 April, 2015
مروری بر مهمترین شاخص‌های توسعه اجتماعی با تاکید بر شاخص‌های جنسیتی

تعریف توسعه اجتماعی:
توسعه اجتماعی یكی از ابعاد اصلی پروسه توسعه و بیانگر سیستم اجتماعی در راستای دستیابی به عدالت اجتماعی ایجاد یكپارچگی و انسجام اجتماعی افزایش كیفیت زندگی و ارتقاء كیفیت انسان‌ها می‌باشد. بر اساس این تعریف هدف عدالت اجتماعی كاهش عدم تعادل‌ها و تبعیض بین افراد است. از طریق عدالت اجتماعی انتظار می‌رود كه فاصله طبقاتی ، تبعیض و استثمار در جامعه به حداقل برسد و توزیع درآمد سرمایه و قدرت به گونه‌ای مناسب‌تر انجام گیرد. شكاف بین فقیر و غنی ، شهر و روستا و مرد و زن از میان برود و از نقطه نظر جغرافیایی نیز عدم تعادل‌های بین منطقه‌ای و درون منطقه‌ای به حداقل برسد. انسجام اجتماعی مربوط است به نیروهای اجتماعی كه منجز به وحدت و یكپارچگی انسان‌ها می‌گردد. از طریق اسنجام اجتماعی انتظار می رود تضاد و كشمكش كه از هر نوع تفاوت در فرهنگ ، اعتقادات سیاسی یا علائق اقتصادی نشات می‌گیرد از بین برود. منظور از كیفیت زندگی ارتقاء و افزایش تسهیلات و خدمات زیربنایی ، شامل آموزش ، بهداشت ، حمل و نقل ، ارتباطات ، تغذیه و غیره است و انتظار می رود كه هر سیستم اجتماعی به ارائه خدمات با كمیت و كیفیت مناسب بپردازد به طوری كه امكان دسترسی همه افراد جامعه به این تسهیلات فراهم گردد. سرانجام این كه توسعه اجتماعی در هر جامعه‌ای بطور واضح در ویژگی‌های جمعیتی و كیفیت آنها منعكس می‌گردد و انتظار می رود این فرآیند منجر به ارتقاء كیفیت افراد جامعه گردد. بطور كلی توسعه اجتماعی را می‌توان با مفاهیم و شاخص‌های زیر مورد شناسایی و سنجش قرار داد:
۱ – عدالت اجتماعی
۲ – وحدت و انسجام اجتماعی
۳ – كیفیت زندگی
۴ – كیفیت افراد و ظرفیت‌های انسانی
با عنایت به اینكه شاخص‌های فوق الذكر بسیار متنوع می‌باشند در این مقاله صرفاً به شاخص هایی اشاره می‌گردد كه به نوعی با جنسیت مرتبط است . لذا با توجه به اینكه در عرصه عدالت اجتماعی و به ویژه وحدت و انسجام اجتماعی ، كمی و عینی نمودن آمار و اطلاعات بسیار سخت و اساساً شیوه جمع آوری اطلاعات و آمار در كشور به گونه‌ای است كه كمتر به این گونه متغیرها توجه می‌شود صرفاً به ذكر شاخص ها در ذیل متغیرهای آموزش ، بهداشت ، اشتغال و توانمندی‌های زنان پرداخته شده است.
آموزش
آموزش یكی از حقوق اساسی بشر است آموزش كلید توسعه پایدار و صلح و ثبات در درون ممالك و بین كشورهاست و لذا یك وسیله ضروری برای مشاركت مؤثر افراد در جامعه می‌باشد.
ضرورت توجه به آموزش در سطح بین المللی از دهه ۸۰ آغاز شد و در دهه ۹۰ دولت‌ها با پذیرفتن تعهداتی در قالب كنوانسیون‌ها و اجلاس‌های بین المللی در گسترش آموزش در سطح كشورها اقدام كردند. برخی از این تعهدات در اجلاس های ذیل حاصل گردید.
- اجلاس سران جهان برای كودكان ۱۹۹۰.
- اجلاس جهانی درباره آموزش برای نیازهای ویژه دسترسی و كیفیت ۱۹۹۴
- چهارمین اجلاس جهانی درباره زنان ۱۹۹۵
- پنجمین اجلاس بین المللی آموزش بزرگسالان ۱۹۹۷
- اجلاس جهانی آموزش داكار ۲۰۰۰
در آخرین اجلاس جهانی آموزش كه در داكار سنگلال برگزار شد دولت ها تعهد جمعی خود را نسبت به برنامه آموزش برای همه رسیدن به شش هدف عمده اعلام كردند كه در چهار هدف آن موضوع دختران و زنان به صراحت ذكر شده و در بقیه اهداف نیز این موضوع مستتر می‌باشد.
برخی از مهمترین شاخص‌های آموزشی مبتنی بر جنسیت عبارتند از:
الف ) شاخص‌های دسترسی به آموزش
ب ) شاخص‌های پوشش تحصیلی
ج) شاخص‌های كارایی آموزشی
د) شاخص‌های مربوط به معلمان و مدیران
هـ) شاخص‌های سواد آموزی
و) شاخص‌های آموزش عالی
بهداشت
بهبود وضعیت سلامیت یكی از معیارهای مهم توسعه اجتماعی است و گسترش تسهیلات بهداشتی به ویژه مراقبت‌های بهداشتی اولیه زمینه ساز رشد قابل ملاحظه امید به زندگی می‌گردد. به لحاظ بهداشتی زنان آسیب پذیر تر از مردان هستند و لذا بر اساس تعهدات بین المللی افزایش دسترسی زنان به اطلاعات مراقبت‌ها و خدمات بهداشتی و درمانی با كیفیت مناسب و متناسب با توانایی مالی آنها در طول عمرشان همواره مورد تاكید قرار گرفته است بعلاوه تقویت مراقبت پیشگیرانه بهداشتی ، حمایت از ابتكارهای مربوط به آگاهی جنسیتی و تهیه و توزیع آماری تفكیك شده بر حسب جنسیت از دیگر وظایف و تعهدات دولت‌ها بر اساس اسناد بین المللی می‌باشد.
به منظور بررسی دقیق وضعیت بهداشت به ویژه برای زنان شاخص‌های متعددی وجود دارد كه البته بیشتر آنها نیاز به تمایز و تكفیك جنسیتی بین زن و مرد ندارند و بلكه خودشان می‌توانند نمایانگر ضعف یا توسعه كشور تلقی شوند. همچنین با توجه به تعهدات بین المللی مشترك كشورها شاخص های بهداشتی در اكثر كشورها مشابه هم می باشد.
برخی از مهمترین شاخص های بهداشتی عبارتند از:
۱ – میزان مرگ و میر زیر پنج سال
۲ – میزان امید به زندگی در زمان تولد
۳ – میزان امید به زندگی زنان نسبت به مردان
۴ – نسبت نرخ مرگ و میر زنان و مردان
۵ – میزان مرگ و میر به تفكیك جنس
۶ – میزان كل باروری
۷ – نرخ مرگ و میر كودكان در هر ۱۰۰ كودك زنده
۸ – نرخ مرگ و میر كودكان زیر پنج سال در هر ۱۰۰۰ كودك زنده
۹ – درصد رواج وسایل جلوگیری از حاملگی
۱۰ – درصد زنان باردار ایمن شده علیه كزاز
۱۱ – درصد زایمان‌های تحت مراقبت توسط كاركنان آموزش دیده بهداشت
۱۲ – میزان مرگ و میر مادران باردار گزارش شده در طول یك سال
۱۳ – درصد دختران دچار سوء تغذیه
۱۴ – درصد جمعیتی كه از منابع بهبود یافته آب آشامیدنی استفاده می‌كنند.
۱۵ – میزان بروز بیماری ایدز
۱۶ – میزان بروز بیماری سل
۱۷ – میزان بروز بیماری مالاریا
اشتغال و توانمندی زنان
شاخص‌های جهانی بیانگر عدم استفاده بهینه از توانمندی‌های زنان در تمامی عرصه‌های اقتصادی است به علت كمبود فرصت‌های شغلی زنان همچنان در پشت سر مردان باقی ماند‌ه‌اند هر چند حضور فیزیكی زنان در بازار كار جهانی بیشتر شده است نابرابری های جنسیتی از لحاظ دستمزد و شرایط كار به نحو قابل ملاحظه‌ای افزایش یافته است.
هدف‌های استراتژیك كار پایه عمل چهارمین كنفرانس جهانی زنان در پكن ۱۹۹۵ در خصوص زنان و اشتغال زنان عبارتند از :
- ترویج حقوق و استقلال اقتصادی زنان از جمله امكان اشتغال شرایط مناسب كار و كنترل منابع اقتصادی
- ایجاد امكانات دسترسی برابر برای زنان به منابع ، اشتغال ، بازار و تجارت
- تامین خدمات بازرگانی آموزشی و دسترسی به بازار ، اطلاعات و فن آوری به ویژه برای زنان كم درآمد
- تقویت ظرفیت‌ اقتصادی و شبكه‌های بازرگانی زنان
- حذف جداسازی شغلی و هرگونه تبعیض در استغال
- حمایت از ایجاد هماهنگی در تقسیم مسئولیت‌های خانوادگی برای زنان و مردان
حضور زنان در سطوح تصمیم گیری ملی و بین المللی بسیار كم رنگ می باشد و هنوز در سطح جهانی اراده سیاسی كافی برای حضور زنان در سطوح تصمیم گیری وجود ندارد. بنابر این در داخل كشورها باید شاخص‌های مربوط به توانمندی‌های زنان مرتباً مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار گیرند تا شكاف عظیم بین زنان و مردان به عنوان یك حساسیت جدی در جامعه مطرح شود . بدین ترتیب اراده جدی سیاسی برای بستر سازی جهت حضور زنان در عرصه‌های تصمیم گیری فراهم می‌گردد.

غلامرضا كریمی
كارشناس ارشد امور آموزشی وزارت آموزش و پرورش و دانشجوی دكترای روابط بین الملل

منبع : بنياد انديشه اسلامي

مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
بخش صنعت و معدن , فدراسیون کشتی , زمستان , سونای گرم , ابوطالب , معمار انقلاب , نرخ دیه , سالاد ترکیه ای , اندک , وزارت جهاد کشاورزی , سه دختر , ذخیره معدنی , دوره ابتدایی , مسوول , علی اصغر , سقف معافیت , شانه ای , درایت رهبر انقلاب اسلامی , کاپ , کشوری ,

برخی از مطالبی که کاربران هم اکنون در حال خواندن آن هستند
عامل اقتصادی , تختخواب , ترکیبات , ای رفته رونق از گل روی تو باغ را , شیوع تب روماتیسمی و روماتیسم قلبی در ایران , تو گواه باش خواجه که ز توبه توبه کردم , ارائه اطلاعات بازار , ۱۹۵۸ م. کابل تلفن زیر دریا , انحراف از هنجارهای اجتماعی , مرینوس (Merino) , نظام طراحی برنامه‌ریزی بودجه‌بندی (Planning-Programming-Budgeting System) , بس نظر تیز که تقدیر کرد , قره‌چای، قم , حساسیت و مقاومت در مقابل بیماری , ۱۸۵۷ م. نخستین کتابخانه عمومی انگلیس - لندن , رشته ادبیات و علوم‌انسانی , صنایع دستی و سوغاتی‌ها، استان یزد , حمل هوایی , بهداشت کارکنان آشپزخانه , کاردان فنی عمران - کارهای عمومی ساختمان ,

وبگردی
هر نفس کشیدن کیروش ۱۶۲ تومان! - بررسی قرارداد سنگین کیروش با فدراسیون فوتبال ایران. این در حالیست که کیروش گفته بود من در ایران مانند گروگان هستم.
خاطرات شنیدنی علی پروین از مامان نصرت - واقعا علی پروین دوست داشتنیه، چقدر ساده و دلنشین صحبت میکنه.
چهره جدید افسانه بایگان / تصاویر اینستاگرامی - سلفی‌ها و پشت صحنه سریالها و فیلمهای جدید که به شبکه‌های اجتماعی ارسال شده است.
فیلم افشاگری در رابطه با علی مطهری با لباس سپاه - تابناک : این شخص به کنایه به چهار، پنج موبایلی اشاره دارد که مطهری به همراهش داشته، در حالی‌ که مطهری همین تازگی‌ها از موبایل نوکیای قدیمی‌اش خداحافظی کرده و تنها یک گوشی موبایل اسمارت‌فون اختیار کرده است.
اتفاقی عجیب برای خودرو داعشی / فیلم - یک خودروی حامل نیروهای گروه تروریستی داعش به دلیل انفجار بمب در کنار جاده به هوا پرتاب می شود و وقتی در آسمان معلق است به شدت منفجر می شود.
سوتی تینا آخوند تبار در برنامه زنده / فیلم - بازیگر سینما و تلویزیون در رابطه با دلایل اعمال جراحی زیبایی خود صحبت میکند.
سگ‌کشی غیرانسانی با اسید در شیراز ! / فیلم - اقدام غیر انسانی در شیراز. گروهی از افراد با تزریق اسید، سگ‌های ولگرد را نابود می‌کنند.
خاطره آیت‌الله از همسر امام جنجالی شد - یکباره دیگر خاطره‌های آیت‌الله هاشمی با واکنش منتقدان به خصوص کیهان روبه‌رو شد. این بار آیت‌الله خاطره‌ای از همسر امام نقل کرده بود
تصاویر/ عروسی مجلل پسر سلطان برونئی - در این مراسم شاهزاده عبدالمالک 31 ساله با حاجیه بولکیاه 22 ساله ازدواج کرد. این مراسم در کاخ 1788 اتاقه سلطان برونئی و در نهایت تشریفات انجام شد.
بزرگترین مراسم ازدواج دسته جمعی در غزه - در این مراسم ۴۰۰ دختر و پسر جوان فلسطینی مراسم ازدواج خود را جشن گرفتند. شرکت کنندگان در این مراسم اکثرا خانواده‌های شهدا و اسرا، مجروحان جنگ اخیر و افراد بی‌بضاعت و فقیر هستند.
عمل زیبایی زن فامیل دور / فیلم - عمل زیبایی زن فامیل دور :: سریال کلاه قرمزی ۹۴ قسمت پانزدهم با حضور شبنم مقدمی
شانتاژ خبری از حرکت بازیکن عربستانی / عکس - «الشهرانی» بازیکن الهلال عربستان، در شادی پس از گل در جریان بازی با فولاد خوزستان پیراهن خود را بالا زد و تصویر و کاریکاتور یک نوجوان را نشان داد...
برنامه روناک یونسی و بدن‌ساز آمریکایی / عکس - حضور کلمن در ایران جنبه‌های دیگری غیر از مسائل ورزشی هم دارد که مورد توجه‌ترینش کلاسی است که قرار است برای بانوان برگزار شود و مدیریت آن با یکی از ...
لطفا نرو کارلوس ! / تصاویر اینستاگرام - تا خبر از رفتن کارلوس کی‌روش شد، برخی به پاس تشکر از زحمات جناب کی‌روش و منصرف کردن ایشان با هشتگ #پلیز دونت گو کارلوس، عکس های خود را در کنار کارلوس خان رو کردند.
جنجال رسانه‌ای ترکیه در مورد سپاه قدس - از چند هفته پیش این سریال با تغییر نام به نام Sungurlar رویه جدیدی را در پیش گرفته است. در دور جدید این سریال، مبارزه از اکراد جدایی طلب معطوف به مبارزه با سپاه قدس ایران شده است.
نظر پزشکان در خصوص سریال درحاشیه / فیلم - سریال در حاشیه از روزهای نوروز سال 94 هر شب در شبکه سوم سیما پخش می شود. این سریال کمدی داستان بیمارستان و پزشکانی را نقل می کند که البته با اعتراض برخی تنگ نظران هم رو به رو شده است .
دلخراشترین حادثه نوروز ۹۴ / عکس - روشن کردن پیک نیک پشت کامیون در حال حرکت برای طبخ غذا ۷نفر را به کام مرگ کشاند و ۸نفر سوختگی شدید برجای گذاشت.
انرژی هسته‌ای واس ماس .. ! - برداشت‌های غلط مقامات و خوشحالی رئیس جمهور آمریکا از بیانیه لوزان موجب شد تا موضع اصلی کاربران ایرانی ‏در شبکه‌های اجتماعی بی‌اعتمادی به اظهارات و پایبندی مقامات آمریکایی به هرگونه تعهد باشد.‏
پربازدیدها
معاون اول صدام کشته شد؟+تکذیب بعثی‌ها - گروه بین‌الملل: برخی منابع عراقی مدعی شده‌اند که معاون اول صدام به همراه 9 محافظ خود روز جمعه در استان صلاح الدین عراق کشته شده است ...
اظهارات‌تند سیدحسن نصرالله علیه‌عربستان - گروه بین‌الملل: دبیر کل حزب الله لبنان ضمن محکوم کردن حملات هوایی سعودی علیه یمن تاکید کرد که عربستان سعودی در تجاوز به یمن شکست خورده ...
توسعه بنیادهای پیشگیری در کشور / ارایه مدلهای جدید مقابله با آسیب‌ها - رییس دفتر توسعه و پیشگیری بهزیستی کشور گفت: بنیادهای پیشگیری با رویکرد مقابله با آسیبها و ارایه مدلهای جدید پیشگیری...
برای نمایان موسیقی موجه،‌ موسیقی باید سیستماتیک شود/ اهالی موسیقی قوانین را بخوانند/ عواقب مالی لغو کنسرت‌ها فاجعه‌بار است - آهنگساز و نوازنده کشورمان با ابراز تأسف از لغو کنسرت‌ها گفت: وقتی کنسرت‌ها راه قانونی خودش را طی کرده و کارشناس...
موفقیت این پروژه آرزوی همه مسافران به فضا است + فیلم - تلاش SpaceX برای سالم به زمین نشاندن این موشک برای دومین بار در سال جاری با شکست مواجه شد. موشک Falcon 9 بعد از پرتاب موفقیت آمیز نتوانست در محل پیش بینی شده به درستی فرود آید. اما آزمایش دوم این پروژه از جهاتی پیشرفت بزرگی نسبت به بار نخست بود و همین موضوع همه دست اندر کاران این پروژه و بسیاری از مشتاقان موفقیت آن را امیدوار ساخته است.
بایدن: اگر ایران به دنبال برداشته شدن تحریم‌ها در همان ابتدا باشد، توافق نخواهد شد - معاون رئیس‌جمهور آمریکا روز جمعه گفت در صورتی که تهران به دنبال برداشته شدن تمام یا بخش زیادی از تحریم‌ها در ابتدای اجرای توافق هسته‌ای باشد، توافقی صورت نمی‌گیرد.
جعل اسناد دولتی برای گرفتن مجوز انشعاب گاز/ ۲ باند جاعلان حرفه‌ای متلاشی شد - دو باندی که با جعل اسناد دولتی در یکی از روستاهای شهرستان بینالود خراسان رضوی اقدام به اخذ مجوز انشعاب گاز می‌کردند...
مقایسه درآمد پزشکان در ایران و غرب/ پزشکان میلیونی تا میلیاردی! - بررسی ها نشان می دهد در شرایطی که درآمد یک کارمند یا کارگر ایرانی یک پنجم درآمد همتای غربی اش هم نیست درآمد پزشکان متخصص ایرانی چندین برابر همتایان خودشان در کشورهای غربی است.
وضعیت سلامت سیب زمینی، پیاز، کاهو/بررسی سموم خیار و گوجه فرنگی - مدیرکل نظارت بر فرآورده های غذایی، آرایشی و بهداشتی سازمان غذا و دارو، اظهارداشت: باقی مانده سموم و کودهای شیمیایی، در برخی از محصولات کشاورزی بالاتر از حد مجاز وزارت بهداشت است.




Copyright © 2008 - 2015 vista.ir. All Rights Reserved