یکشنبه ۶ اسفند ۱۳۹۶ / Sunday, 25 February, 2018

به انگیزه کنسرت علی اکبر مرادی ۱۰ و ۱۱ شهریور، کاخ نیاوران


به دلایل پیدا و پنهان، در میان تمامی سازهای متعلق به خانواده بزرگ موسیقی نواحی ایران، ساز تنبور از قرب و منزلت بیشتر و به همان میزان از شهرت و افزونی گسترده ای برخوردار است. این وجه نه به معنای خاص بودن و برتری داشتن این ساز بر سایر سازهای موسیقی كه به معنای میزان مقبولیت و توجه در جامعه موسیقی ایران است. در واقع از میان مجموعه سازهای موسیقی نواحی، تنبور شاید تنها سازی است كه از منطقه خود فراتر رفته و امروزه به یك ساز پرطرفدار در كنار سایر سازهای موسیقی كلاسیك ایران بدل شده است. (البته دف و تا حدودی دوتار نیز مشمول این قاعده شده اند) به هر روی این استقبال و رویكرد سبب شده است در میان انواع مختلف موسیقی كه جهت اجرای صحنه ای و كنسرت برنامه ریزی می شوند، گاه با كنسرت های تنبورنوازی نیز مواجه شویم. امروزه شهرت برخی نوازنده های تنبور تا حدودی حتی عجیب به نظر می آید. اما این واقعیتی است تا نوازندگان تنبور را ترغیب و تشویق به اجرای كنسرت در فضای لایتناهی شهری نماید كه با وجود جمعیت بالغ بر ده میلیونی آن، شمار كنسرت روندگان كمتر از هزار است! (در كنسرت های موسیقی عامه پسند با همه فراگیری به ندرت به ده هزارنفر می توان استناد كرد.)
به هر روی در ماه پایانی تابستان، مجموعه فرهنگی كاخ نیاوران مهمان یكی از مشهورترین نوازندگان تنبور است. علی اكبر مرادی نوازنده چیره دست این ساز و متعلق به فرهنگ گوران، امشب و فرداشب (پنجشنبه - جمعه) قطعاتی خواهد نواخت.
موسیقی تنبور دارای دو فرهنگ غالب نوازندگی است. صحنه و گوران نمایانگر دو شیوه، دو نگرش و دو نوع اجرای متفاوت از این ساز هستند. هر چند در بسیاری موارد نظیر نامها، اجرای مقام ها و نحوه نگرش به موسیقی همسانی های بسیار وجود دارد، اما هر منطقه الگوها و كاركردهای خاص خودش را دارا است. صحنه به دلیل متعدد از جمله در مسیر آمد و شد و حضور برخی موسیقیدانان در نظام شهری دستخوش تغییرات عمده ای در فرهنگ موسیقی خود شده است. در همین نسبت، منطقه گوران فرهنگ موسیقی خویش را بیشتر حفظ كرده است. به عنوان مثال بروز و ظهور انواع مختلف نوازندگی، گروه نوازی، ساختن قطعات جدید و خواندن اشعار فارسی از صحنه سر برآورده هر چند این موارد امروزه در سراسر منطقه كرمانشاهان و حتی كرند و گوران نیز امری طبیعی است.
علی اكبر مرادی با تسلط و تكنیك قابل توجه، ضمن وفاداری به فرهنگ نوازندگی موسیقی تنبور در منطقه گوران، خود قطعاتی را ساخته و اجرا كرده است. بداهه پردازی و شناخت او از موسیقی ایرانی نیز وجه دیگر اجراهای این نوازنده صاحب سبك است.
در اجرای اخیر او در دو بخش به اجرای برنامه می پردازد. خود او در این مورد می گوید: «پدرم مردی درست كردار و نیك آیین بود. او را بسیار دوست داشتم. او از كودكی دو بیت شعر كردی را همواره زمزمه می كرد كه مفهومی این چنین داشت: «بهار به عشق زایش، چمنزارها و چرای گوسفندان، تابستان به عشق كار و مزرعه، پاییز به عشق جمع آوری محصول و بی نیازی و زمستان به عشق دور هم بودن و زندگی. چند سال قبل كه ایشان فوت كردند، در نظرم بود تا به یاد نیكی و پاكی او قطعاتی اجرا كنم. اكنون این مورد امكان اجرا یافت.» مرادی با تأسی از شعر كردی روایت پدر خویش چهار بخش طراحی كرده است. هر قسمت با عنوان یك فصل آغاز می شود. «در این اجرا چون الان تابستان است با این فصل شروع می كنم مقام ساروخانی با اشاره هایی به خان امیری و شاه خوشینی. ضمن آنكه اجرا درفضایی سیال و اجرای حالتهایی از روح الرواح مبتنی است.
قسمت بعد پاییز نام دارد. اجرای مقام های الله ویسی و هجرانی، ضمن آنكه قطعاتی از اجراهای پیشین نیز اجرا می شود...»
او سعی دارد با تركیب پاره ای از گوشه های ردیف كه به مقامها نزدیك است پلی ارتباطی میان موسیقی زادگاه و موسیقی كلاسیك ایران برقرار سازد. در بخش دوم برنامه او با عناوین زمستان و بهار اجرای خود را ادامه می دهد.
«زمستان بر مقام های سحری وقطار تكیه دارد و حالتهایی از دستگاه شور اجرا می شود. در قسمت پایانی نیز بهار كه روایتی دیگر از شاه خوشینی است با ارائه حالتهایی شبیه دستگاه چهارگاه اجرا به پایان می رسد.»
او در مورد استقبال مردم و حضور آنان می گوید: «اگر در هر شب حداقل هزار نفر به كنسرت نیایند باید در فرهنگ و بنیانهای فرهنگی این مردم شك كرد. از جمعیتی چندمیلیونی، انتظار هزار نفر چندان بی ربط نیست.»
با این حال او مشكلات معیشتی، فقر اقتصادی و مشكلات زندگی امروز را هم از نظر دور نمی دارد و معتقد است «با وجود انتظار از وجه فرهنگی مردم، گاهی شاید باید به آنها حق داد. كسی كه مشكلات متعدد دارد فرصتی برای حضور و لذت بردن از كنسرت موسیقی ندارد.»
علی اكبر مرادی كه در معرفی و اشاعه ساز تنبور نقش مهمی داشته است، گسترش و فراگیر شدن این ساز را امری طبیعی می داند. او ضمن برشمردن خصوصیات شرقی و عرفانی ساز، قدمت ساز را عاملی مهم می داند. قدمتی كه درواقع ساز را به دوره ای قبل از پدید آمدن طایفه یارسان و قرارگرفتن این ساز به عنوان ساز اختصاصی آنان ارجاع می دهد. با این حال می افزاید: «تنبور خوش استقبال و بد بدرقه آمد. این ساز را مردم از كنج خویش بیرون كشیدند اما بلایی كه سر دف آمد، سر تنبور هم آمد.
هر چیزی را با آن نواختند. در هر موسیقی ای به كار بردند حتی چیزها و مواردی كه هیچ ربطی به این ساز و موسیقی مرتبط به آن نداشت.»
به هر طریق و تحت هر شرایط، ساز تنبور، با كشش و جذبه خود مشتاقان فراوان دارد. شاید تا حدودی میزان استفاده نابهنجار و ناهمگون ساز نیز به خود مجریان تنبور بازگردد. از یك سو خصوصیات آیینی و اعتقادات سبب شد تا اجرای مقام های حقانی و كلام ها چندان اجرا نشود و به گوش نرسد. از سوی دیگر قطعات جدید، ترانه های كردی، و حتی ترانه های عامه پسند شهری كه با استفاده از شعر مولانا و دف عنوان عرفانی را یدك می كشید، جایگزین شد. شاید ساز تنبور بیش از هر ساز دیگری نیاز دارد تا به اصل خویش بازگردد. این مهم تنها به دست توانای اهل خویش میسر است.
محمد به منش


منبع : روزنامه ایران

مطالب مرتبط

مهمانی بتهوون در پایتخت


۱- بنابر شواهد قرار شده است در آذرماه سال جاری، مجموعه كنسرت هایی تحت عنوان «هفته موتسارت» در تهران برگزار شود. اما چرا موتسارت. دلیل این امر از سویی می تواند بسیار بدیهی و منطقی جلوه كند. به هر حال بزرگداشت دویست و پنجاهمین سالروز تولد موتسارت در تمام كشورهای متمدن جهان در حال تدارك شدن است و همین امر بهانه ای است تا ما هم به نحوی در این حركت فكری جهانی سهمی داشته باشیم. اگرچه تصور بر آن است كه در حال حاضر استانداردهای كیفی موسیقی در كشور هنوز به حدی نرسیده كه بتوان در این حركت جهانی نقشی برجسته ایفا كرد اما حركت هایی از این دست تنها موجب می شوند به آینده ای بهتر دلخوش باشیم.
۲- «ولفگانگ آمادئوس موتسارت» بیست و هفتم ژانویه ۱۷۵۶ در شهر سالزبورگ چشم به جهان گشود. پدر او موسیقیدان، نوازنده و آهنگساز صاحب قریحه ای بود كه تمایل داشت فرزندان خود را نیز از هنر خویش بی بهره نگذارد. بنابراین تمایل داشت كودكان خود را در محیطی سرشار از موسیقی پرورش دهد و آموزشهای مربوطه را از سنین خردسالی به آنان آموزش دهد. شاید نتوان تصور كرد كه او در خانه اش یكی از بی بدیل ترین استعدادهای تاریخ موسیقی را پرورش داد. البته دریافت و باور كردن این موضوع برای پدر موتسارت به همین راحتی كه ما در موردش صحبت می كنیم، نبود ولی به هر حال لئوپولد پدر ولفگانگ به توانایی های وی و نیز دخترش «نانرل» پی برده بود وتلاش داشت آنان را از همان دوران كودكی به دنیای موسیقی معرفی كند. همین امر سبب می شد دیسیپلین حاكم بر خانواده موتسارت بیش از حد متعارف توسط پدر خانواده اعمال شود و این موضوع گاهی سبب رنج كودكان نابغه را فراهم می ساخت. نانرل نیز مانند ولفگانگ از هوش و استعدادی فوق العاده نصیب داشت اما شاید تنها یك درجه كمتر از برادرش. همین امر موجب شد درخشش او در سایه نبوغ غیرقابل باور برادرش كم شود. كسی چه می داند، شاید اگر ولفگانگ هیچگاه متولد نشده بود، امروز همگان «نانرل موتسارت» را به عنوان مستعدترین موسیقیدان جهان قلمداد می كردند.
ولفگانگ و نانرل از همان دوران مشق های آهنگسازی را تحت نظارت پدر دنبال می كردند. حاصل كارشان تقریباً غیرقابل باور بود، تا جایی كه در همان دوران گروهی آنان را متهم می كردند آثارشان متعلق به خودشان نیست بلكه پدر آنها این قطعات را به آنها دیكته می كند. البته این مدعا به هیچ وجه صحت نداشت اما به هر حال اسنادی كه امروزه به دست آمده، نشان می دهد گهگاه پدر لئوپولد، آثار فرزندانش را اصلاح و غلط گیری می كرده است. اما اندكی بعد كار به جایی رسید كه از بی نقص ترین نمونه های آهنگسازی توسط ولفگانگ آمادئوس موتسارت در سراسر اروپا به مورد اجرا گذارده شد.
موتسارت در دوران نوجوانی در نواختن پیانو و ویولن تسلطی استادانه كسب كرده بود وعلاوه بر این ساز ویولا را ساز محبوب خود می دانست. تصور اینكه مصنفی اولین سمفونی خود را در سن هشت سالگی ساخته باشد به راستی دشوار است. اما این امر حقیقت داشت و حتی حیرت انگیزتر از این: او در یازده سالگی نخستین اپرای كامل خودرا تصنیف كرد.
آثار موتسارت از حیث تنوع ژانر بی نظیراند. او در هرفرمی كه می شد تصور كرد، آهنگ ساخت. ساخته های او بی شمارند و این زمانی شكل عجیب تری به خود می گیرد كه بدانیم او به همراه فرانتس شوبرت در میان تمام كسانی كه در تاریخ موسیقی جاودان گشته اند، كوتاه ترین عمر را داشته است. اگر او مدت زمان عمر طبیعی را می گذراند، یحتمل كمیث آثارش به دوبرابر همین میزانی كه امروزه در اختیار ماست می رسید.
اخیراً كمپانی فیلیپس مجموعه ای از اجراهای منتخب كلیه آثار موتسارت را منتشر كرده است كه حاوی قریب به یكصد وهشتاد عدد سی دی در یك بسته بزرگ منتشر شده و البته بدیهی است كه قیمت بالایی نیز برای آن در نظر گرفته شده است. گرچه می توان ادعا كرد اجراهای موجود دراین مجموعه بهترین های مطلق نیستند اما دست كم ، وسعت و تعداد بی حد آثار موتسارت را نشان می دهند.
شاید نتوان هیچ سازی یافت كه موتسارت برای آن موسیقی مستقلی تصنیف نكرده باشد. جدا از فرمهای پراكنده و قطعات كوتاه بی شمار وی ، می توان به وضوح تعدد این آثار را در فرمهای اصلی موسیقی دوره كلاسیك مشاهده كرد: چهل و یك سمفونی (البته اسناد موجود به تعداد بیشتری اشاره می كنند كه متأسفانه امروزه جزو آثار مفقوده محسوب می شوند)، بیست و هفت كنسرتو پیانو، بیست و سه كوارتت زهی ، حدود بیست سونات برای پیانو، كنسرتوهای متعدد برای سازهای بادی ، هفت كنسرتو ویولن، دست كم پانزده اپرا و قطعات بی شمار دیگر در فرمهای واریاسیون ، مس ، اوراتوریو، تریو، كوئیتت ، سرناد ، دیور تیمنتو و غیره كه براستی ذكر تمامی آنها تنها در یك كاتالوگ چندصدصفحه ای امكان پذیر می شود. البته تا بدین جا تنها از كمیت بی شمار آثار موتسارت سخن به میان رفت. می توان مدعی شد موتسارت یكی از شخصی ترین و به لحاظی یكی از بكرترین ایده های موسیقایی را در آثار خود به یادگار گذاشته است. همین امر موجب می شود، شنوندگان موسیقی كلاسیك به محض اولین برخورد با یكی از آثار ناشناخته وی، سریعاً هویت آهنگساز را شناسایی كنند.
۳- به لحاظ وجود یكسری محدودیت های موجود، برخی از آثار موتسارت تاكنون در ایران امكان اجرا نیافته اند. از این میان می توان به اپراهای موتسارت اشاره ای داشت. از سویی بعضی دیگر از آثار موتسارت به لحاظ نبود امكانات لازم قابل اجرا نیستند. برای مثال كنسرتو پیانو شماره هفت او درواقع كنسرتویی است برای سه پیانو و یك اركستر مجلسی و این درحالی است كه جدا از كمبود تالارهای كنسرت، وجود چنین امكاناتی را نمی توان در آنها متصور شد. حتی به عقیده برخی از عقلا چنین تصوری نه تنها مضحك بلكه اسراف كارانه است. حتی با فرض وجود تمامی این امكانات، در ایران تعداد نوازندگانی كه به یكسری از استانداردهای بین المللی موسیقی دست یافته باشند و صلاحیت اجرای چنین آثاری را كسب كرده باشند، بسیار بسیار معدود است؛ حتی كمتر از تعداد انگشتان یك دست.
در هر صورت هفته موتسارت در تهران برگزار می شود. به راستی هم آدمی نمی داند كه باید آن را به فال نیك بگیرد یا خیر. به هر حال فرصتی مهیا می شود تا پس از مدتها در كنسرتی زنده نوای معدود آثاری از اقیانوس بی انتهای نبوغ موتسارت را تجربه كنیم. قضاوت در باب كیفیت اجرا را نیز بهتر است به خود اجراكنندگان واگذار كنیم.

وبگردی
"دختر خیابان انقلاب" و 4 نکته درباره پاسخ پلیس
"دختر خیابان انقلاب" و 4 نکته درباره پاسخ پلیس - این ماده نه درباره بدحجابی یا تشویق به بدحجابی که مشخصاً درباره دایر کردن مرکز فحشا است و رکن مادی جرم ماده مذکور، دایر کردن مرکز فساد و فحشاست.
امروزجلوی ماایستاد،درآینده جلوی آقای خامنه ای می ایستد
امروزجلوی ماایستاد،درآینده جلوی آقای خامنه ای می ایستد - خاطره فرزند آیت الله فاضل لنکرانی: " پدر خطاب به آیت الله جنتی در خصوص احمدی نژاد گفت: من نیستم، شما هستید، امروز جلوی ما ایستاد، در آینده جلوی آقای خامنه ای می ایستد و تمام زحمات آقای خمینی را بر باد خواهد داد"
حیدری هم جرات انتقاد پیدا کرد !
حیدری هم جرات انتقاد پیدا کرد ! - صراحت مرتضی حیدری، مجری برنامه پایش درباره پشت پرده طولانی بودن مراحل صدور مجوزهای کسب و کار
استحاله! / بررسی نامه احمدی‌نژاد به رهبری
استحاله! / بررسی نامه احمدی‌نژاد به رهبری - دگرديسي‌هاي فراواني در ايران صورت گرفته‌است؛ اصولگرايان اصلاح‌طلب شده‌اند، تحول‌طلبان محافظه‌كار شده‌اند، مسئولان پاسخ ناكارآمدي‌هاي خود را از مردم مي‌خواهند و در تازه‌ترين نوع اين استحاله‌ها فردي كه بسياري مدعي هستند او برآمده از مهندسي انتخابات است با ارسال نامه به رهبرمعظم انقلاب درخواست برگزاري انتخاباتي آزاد، زودهنگام و به دور از مهندسي كرده‌است! محموداحمدي‌نژاد همان پديده خانمان براندازي كه براي…
مصاحبه دختری که با ریش به «آزادی» رفت با یورونیوز
مصاحبه دختری که با ریش به «آزادی» رفت با یورونیوز - فیلم - زهرا خوش نواز در گفتوگو با یورونیوز از مراحلی که برای آماده سازی ظاهرش طی کرد تا با چهره‌ای متفاوت وارد استادیوم شود گفت. او می‌گوید: «زمانی که از تونل گذر کردم و وارد ورزشگاه شدم و چشمانم به چمن ورزشگاه افتاد گریه‌ام گرفت.»
بار دیگر زیر گرفتن ماموران پلیس با ماشین سواری توسط دراویش
بار دیگر زیر گرفتن ماموران پلیس با ماشین سواری توسط دراویش - باز هم زیر گرفتن ماموران امنیتی و نیروی انتظامی توسط یک ماشین دیگر سواری توسط اراذل خیابان گلستان هفتم
حمله با اتوبوس به مأموران پلیس در پاسداران
حمله با اتوبوس به مأموران پلیس در پاسداران - کی از دراویش گنابادی با اتوبوس به مردم و مأموران پلیس در خیابان پاسداران تهران / گفته میشود تعداد شهدای ناجا در حمله آشوبگران فرقه ضاله گنابادی و حامیان نورعلی تابنده به ۴ تن رسیده است.
لحظه مواجهه وزیر راه با خانواده قربانیان سانحه هواپیمای
لحظه مواجهه وزیر راه با خانواده قربانیان سانحه هواپیمای - به دنبال سقوط هواپیمای تهران-یاسوج ویدیو لحظه مواجه خانواده های جانباختگان را با وزیر مشاهده می کنید.
حمله با چاقو به یک راننده سر پارک خودرو
حمله با چاقو به یک راننده سر پارک خودرو - تصاویری دردناک از حمله مرد موتور سوار با چاقو به یک مرد راننده در حضور همسر و فرزندش در شهرستان داراب استان فارس را در ویدئوی زیر می بینید. به نظر میرسد این اتفاق در پی جرو بحثی بر سر پارک کردن وسایل نقلیه روی داده است!
بدل ایرانی آنجلینا جولی رونمایی شد !
بدل ایرانی آنجلینا جولی رونمایی شد ! - شب گذشته مراسم اکران فیلم بلوک 9 خروجی 2 به کارگردانی علیرضا امینی و تهیه کنندگی محمدرضا شریفی نیا و نیز فیلم شاخ کرگدن در پردیس سینمایی ملت برگزار گردید.
اظهارات جنجالی احمدی نژاد در مقابل دادگاه
اظهارات جنجالی احمدی نژاد در مقابل دادگاه - سخنرانی پرحاشیه احمدی نژاد در مقابل دادگاه بقایی
    هات چاکلت
    ● مواد لازم ▪ پودر کاکائو ۲ قاشق چایخوری ▪ پودر شکلات ۶ قاشق چایخوری ▪ کافی میت ۱ قاشق غذاخوری ▪ شیر نصف فنجان ● روش تهیه پودر کاکائو، پودر شکلات، کافی میت و شیر را به ترتیب داخل …