پنج شنبه ۲ آذر ۱۳۹۶ / Thursday, 23 November, 2017

همراه با دل سوختگان


همراه با دل سوختگان
باباطاهر همدانی و فایز از جمله شاعرانی هستند كه شعرشان در میان اقشار و گروههای مختلف مردم جای بزرگی دارد. آشنایی با این دو شاعر هرچند مجمل و خلاصه، ادای دینی است به این بزرگان كه طبیعی است فراموش كردن آنها فراموش كردن هویت یك ملت است.
باباطاهر
در راحهٔالصدور آمده است كه چون سلطان طغرل سلجوقی یا طغرل بیك به همدان آمد از اولیاء سه پیر بودند باباطاهر و باباجعفر و شیخ جمشاد یا جمشا و كوهیست بر در همدان كه آن را خضر خوانند بر در آنجا ایستاده بودند نظر سلطان بر ایشان آمد لشكر بداشت و پیاده شد با وزیر ابونصری الكندری پیش آمد و دستهاشان ببوسید. باباطاهر پاره ای شیفته گونه بودی او را گفت ای ترك! با خلق خدا چه خواهی كرد. سلطان گفت: آنچ تو فرمایی. باباطاهر گفت: آن كن كه خدا می فرماید: «ان الله یامر بالعدل و الاحسان». سلطان بگریست و گفت چنین كنم بابا دستش بستد و گفت از من پذیرفتی گفت آری... این دیدار در ۴۴۷ یا ۴۵۰ ه.ق اتفاق افتاد و این قدیمی ترین و معتبرترین خبری است كه از باباطاهر عارف سوته دل همدانی نقل كرده اند.
از همین روایت عصر زندگانی و پاره ای از احوال نفسانی را می توان شناخت.
نوع شعر بابا
گویند دوبیتی های وی نوع شعری است كه پیش از اسلام بدان فهلویات می گفتند و وزن این دوبیتی ها هزج مسدس محذوف یا مقصور است و از اشعار باباطاهر مجموعه كهن و موثقی در دست نیست و شعرها و شرح حال او در تذكره های قدیم مانند لباب الالباب نیامده است و به همین دلیل نمی توان در باب صحت انتساب تمامی اشعاری كه به او منسوب است به یقین حكم صادر كرد. قدیمی ترین مدركی كه تعدادی از اشعار منسوب به بابا را نشان می دهد یك مجموعه خطی است در موزه قونیه، كه كاتب آن نسخه گوینده آن اشعار یعنی باباطاهر را به عنوان قدوهٔ العارفین یاد می كند. آنچه محققان ایران شناس اروپایی در قرن اخیر از اشعار او جمع آوری كرده اند در حدود ۸۰ دوبیتی شده ولی در نسخه فراهم آمده مرحوم وحید دستگردی تعداد اشعار بابا بیش از سیصد دوبیتی می شود و این همه دوبیتی كه به ناگاه به نام باباطاهر در دسترس مطالعه قرار گرفته است بدون تردید مجموعه ای است شامل اشعار منسوب به بابا و اشعار دیگری از دوبیتی سازان گمنام كه یك جا جمع آمده است. كسانی از اهل تحقیق مانند مرحوم رضا قلیخان هدایت (در ریاض العارفین) و مرحوم رشیدیاسمی پاره ای از اشعار منسوب به بابا را در دیوان ملامحمد مازندرانی و شاطربیك محمد همدانی دیده اند.
باباطاهر دوبیتی های خود را با گویش محلی سروده است. بعضی ها این گویش را لری می دانند، برخی هم معتقدند گویش او در این دوبیتی ها تركیبی از گویش های همه آن قلمرو است كه باز آمده است واژگانی در این اشعار وجود دارد كه همدانی ها هم معنای آن را نمی دانند. شاید در تحقیقات آینده، محققی بتواند با دلایل جامع تری اثبات كند كه شعر این عارف و شاعر صاحب ذوق با چه گویش مشخصی سروده شده است.
كلمات قصار
غیر از دوبیتی ها مجموعه ای از كلمات قصار مشهور به اشارات به زبان عربی به باباطاهر منسوب است كه نوشته اند عین القضاه آن را شرح كرده است. كلمات قصار یا اشارات مورد بحث شامل بیست و سه باب است و در آن از مسائلی چون علم معرفت، الهام عقل، نفس، حقیقت، وجد، سماع، زهد، اخلاص، شكر، محبت، فنا، توحید و امثال اینها سخن به میان آمده است.
مقام بابا
باباطاهر مردی ساده دل، ساده انگار، اما بسیار دقیق و نكته سنج بود و از دانش شایان توجهی بهره داشت. در عرفان مقامش بسیار بلند بود تا جایی كه درجه كراماتش را از عین القضاهٔ همدانی برتر دانسته اند.
شعر بابا
شادروان رشید یاسمی در مقاله ای در مجله ارمغان درباره شعر این عارف و شاعر هنرمند چنین گفته است: اگر دوبیتی های باباطاهر عریان را، از پیرایه های لفظی عریان ساخته و جوهر معانی آن را انتزاع كنیم ناله ای بیش باقی نمی ماند. ناله ای مهیج و سوزناك و پرمعنا كه در گویش اهل راز بهتر از هر عبارت و گویاتر از هر بیان صریح است. فریادی رسا و دردناك كه در هر دوبیتی به گونه ای جلوه می كند و گوشه ای از درون پرسوز و باطن مرموز آن دل سوخته را نشان می دهد...
و اما سالمرگ باباطاهر در ۴۱۰هـ.ق را چنانكه هدایت در كتاب ریاض العارفین نوشته است درست نمی دانند زیرا بنا به شرح راوندی در كتاب راحهٔ الصدور درگذشت او پس از سال ۴۴۷ هـ . ق اتفاق افتاده است و این نكته به نظر صحیح تر می آید.
و اما نمونه هایی از دوبیتی های ماندگار او:
از آن روزی كه ما را آفریدی
به غیر معصیت چیزی ندیدی
خداوندا به حق هشت و چارت
زمو بگذر شتر دیدی ندیدی
* * *
فلك در قصد آزارم چرایی
گلم گر نیستی خارم چرایی
ته كه باری ز دوشم برنداری
میان بار سربارم چرایی
* * *
دل نازك مثال شیشه ام بی
اگر آهی كشم اندیشه ام بی
سرشكم گر بود خونین عجب بی
مو آن دارم كه در خون ریشه ام بی
* * *
عموفایز
بچه های جنوب می گویند عمو فایز و او این گونه از خود می سراید كه:
نه هر بالانشینی ماهتابست
نه هر سنگ و گلی در خوشابست
نه هر كس شعر گوید فایز است او
نه هر تركی زبان افراسیاب است
محمدعلی دشتی متخلص به فایز به سال۱۳۵۰ هجری قمری برابر ۱۲۰۹ شمسی در كردوان یكی از روستاهای دشتی دیده به جهان گشود. محل تولد او را «زیارت» ، «بردخون» و «دیر» نیز ذكر كرده اند. فایز گرچه به دشتستانی معروف است اما دشتستانی نیست برای این كه دشتستان مركز برازجان است اما او در روستایی در منطقه دشتی به دنیا آمده كه مركز آن اهرم است. نام فایز از مصدر فوز است به معنی رستگاری. و نظر آنان كه تخلص او را فایض از مصدر فیض می دانند مورد تأیید بسیاری از پژوهندگان نیست. به هر حال محمدعلی تحصیلات مقدماتی خود را در كردوان به پایان برد. سپس به روستای بردخون كه در آن زمانه حوزه علمیه بود رفت و زیر نظر مدرسان محلی به كسب دانش بیشتر پرداخت، آنگاه باز به كردوان آمد و نزد یكی از فضلای آن منطقه به نام شیخ احمد به تكمیل درس های خود همت كرد. گویند فایز با تظاهر، ریا، بیكارگی، تن پروری و تملق به شدت مخالف بود و هرگز مدح خان ها و فئودال های روزگار را نگفت و نان تملق نخورد. فایز كشاورز بود و به كاشت درختان سخت دلبسته بود و نانش را از بذر و آب و خاك با دستان غیرت به دست می آورد. فایز علاوه بر دوبیتی، غزل و مثنوی هم سروده است. به دقایق شاهنامه آگاه بود و احادیث و روایات دینی را نیك می دانست. در جنوب چنان محبوب است كه بعضی ها نام فرزند پسر خود را فایز می گذارند. به هر حال هنر شاعری فایز را باید از زبان ادیب و شاعر دیگر جنوبی به نام منوچهر آتشی بشنویم. وی در كتاب ترانه های فایز درباره ارزش های شاعری فایز در بحث جامعی كه مختصر آن چنین است می گوید:«فایز شاعر روستاهای ایران، شاعر كشاورزان و دردمندان محروم ایران است و شعرش بازتاب محرومیت ها و دردمندی هاست». وی می گوید: «دوبیتی های فایز متعلق به دوره بازگشایی ادبی یعنی دوره ای ناكامیاب در شعر فارسی هستند؛ دوره ای كه جلوه های خیلی كمی از شعر خوب بر پیشانی اش نورافشانی می كند اما فایز نمونه ای خوب از شعر زمانش را ارائه داده است؛ شعری ساده و روان و عاطفی...».بزرگی و شكوه فایز در مردمی بودن و خصوصاً روستایی بودن ترانه هایش است. در بیشتر ترانه های وی آن جذبه و شور و حال و كیفیت تعمیم پذیری هست كه هر شاعری آرزو می كند از آن بهره مند باشد. به هر حال فایز هشتاد سال عمر كرد و بنا به وصیت خودش در نجف اشرف به خاك سپرده شد. یادش ماندگار باد و اما بخشی از دوبیتی های او:
اگر دانی كه فردا محشری نیست
سؤال و پرسش و پیغمبری نیست
بتاز اسب جفا تا می توانی
كه فایز را سپاه و لشكری نیست
* * *
مرا در پیش، راهی پر ز بیم است
از این ره در دلم خوفی عظیم است
برو فایز میندیش از مهابت
كه آنجا حكم یارب رحیم است
* * *
دلا دیدی كه دلبر عهد بشكست
ز ما ببرید و با اغیار پیوست؟
تو فایز از جفای بی وفایان
بسایی تا قیامت دست بر دست
* * *
بیا تا گویمت شرح جدایی
حدیث صبر و سوز و بی نوایی
تو خود گفتی كه آیم سوی فایز
ولی ترسم بمیرم تو نیایی

حسینعلی مكوندی


منبع : روزنامه همشهری

مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
نقض آتش‌بس , واکنش فارابی به حاشیه رستاخیز , پسا تحریم , اتاق بازرگانی و صنایع و معادن ایران , محموله صادراتی , جراحی فک و صورت , دیجیتال سازی , پریناز ایزد یار , جشنواره ارزش , ساحل دریا , معصومه بیات , مخالف برجسته شیعی , واحد صنعتی , محور ها , ويلا , مجله فرهنگی , فرهاد مجیدی , مهوش , عضو کمیسیون کشاورزی , چرتکه , سالمسازی دریا , هنرمندان همدانی , علی فتح‌الله‌زاده , قوانی , تفاله‌های هویج , سفیر ایران در الجزایر , هنر پنجم , زد تی ای , حسگر بلعیدنی , فرمانده انتظامی البرز , دلبر , محسن پورگلیان , درگذشت خواننده آمرکایی روی صحنه , قیمت هتل , لیگ قهرمانان فوتبال آسیا , تظاهر کنندگان , تحول مشارکت , مکالمه دو رئیس جمهور , کمباین های , سفره یلدا , رده سنی , رقابتهای زیر 23 سال قهرمانی آسیا , ام‌اس , راههای مسدودی , کشور متمدن , عیاذت , کوره زغالی , تاپایان اردیبهشت , معاون راه وشهرسازی , شرکت اسپانیایی ,

برخی از مطالبی که کاربران هم اکنون در حال خواندن آن هستند
قبایل بومی , سماع صوفیان می درنگیرد , محمدمفيد مستوفى , هر نقش که پیش آید گویم: مگر او باشد , طلب کردن طغرل شاه حکیم نظامی را , روی , پروانهٔ چوب‌خوار (Die NONNE) , هر چه آن سرخوش کند بویی بود از یار من , نارنج , محمد جعفر , جاز آزاد , دكان داود، سرپل‌ذهاب , چ , ق , مشکلات مخصوص , شکنبه , كوه گلچین، دهستان ماهانه، كرمان , من ز دست دیده و دل در بلا افتاده‌ام , ز سنبلی که عذارت بر ارغوان انداخت , قسمت سوم ,

برخی منابع مهم خبری
faradeed.ir فرادید , shana.ir شانا , seratnews.ir صراط نیوز , techshot.ir تک‌شات , musicema.com موسیقی ما , car.ir کار(خودرو) , eghtesadnews.com اقتصادنیوز , chetor.com چطور , bahardaily.ir روزنامه بهار , aftabeyazd.ir روزنامه آفتاب یزد , dolatebahar.com دولت بهار , fartaknews.ir فرتاک نیوز , alodoctor.ir الو دکتر , rasad.org رصد , itanalyze.com آی تی آنالیز , khabarkhodro.com خودرو , musiceiranian.ir موسیقی ایرانیان , farsnews.ir خبرگزاری فارس , sena.ir سنا , roozannews.ir روزنامه روزان , sourehcinema.ir سوره سینما , ictpress.ir آی سی تی , boursenews.ir بورس نیوز , sedayiran.com صدای ایران , gsm.ir جی اس ام , sobhanehonline.com صبحانه آنلاین , rooyeshnews.com رویش , otaghkhabar24.ir اتاق خبر 24 , farheekhtegan.ir روزنامه فرهیختگان , digiato.com دیجیاتو ,

وبگردی
نهنگ تباهی !
نهنگ تباهی ! - شكل و شمايل اين روزهاي جامعه ايران، تركيبي از غم و اندوه، ترس و وحشت و نیمچه اميدی به بهبود وضع موجوداست. قرائت كاريكاتورگونه سياست‌مداران از اميد در كنار اخباري از قتل، جنايت، تجاوز ، كلاهبرداري ، اختلاس ، ارتشا و خلاصه انواع و اقسام فساد، پارادوكسي بزرگ را به نمايش گذاشته است.
پس‌لرزه سياسی
پس‌لرزه سياسی - سياسي‌اش كردند. زود رفتند سراغ مسكن مهر... خدا لعنت كند معاول اول رييس‌جمهوري، آقاي جهانگيري را... نخستين تخم لق سياسي را ايشان گذاشت و زود در جلسه اقتصاد مقاومتي اعلام كرد مسكن مهر... اصلا چه ربطي دارد؟
فیلم | حجاب ورزشی نایکی یکی از ٢۵ اختراع مهم سال
فیلم | حجاب ورزشی نایکی یکی از ٢۵ اختراع مهم سال - فیلم - «مسابقه دادن با حجاب سخت است، اگر جنس لباس سنگین باشد باعث عرق کردن زیادی می شود؛ اگر زیادی سبک باشد ممکن است در طول مسابقه حجاب از سر بیفتد و اگر اشتباه بسته شود حس می کنید در حال خفه شدن هستید»... این ها اظهارات منال رستوم دونده مصری است که در فیس بوک گروه "ناجی حجاب" را راه اندازی کرده و نزدیک به نیم میلیون دنبال کننده دارد. او با طراحی های حجاب کمپانی نایک در مسابقات شرکت کرده است و این…
گریه مجری حین روایت دردناک جواد خیابانی از زلزله
گریه مجری حین روایت دردناک جواد خیابانی از زلزله - جواد خیابانی این روزها برای کمک به مصدومان حادثه زلزله کرمانشاه، در مناطق زلزله زده حضور دارد و در گفتگویی تلفنی با شبکه ورزش، در حالی که اشک می ریخت، یکی از خاطرات دردناک این حادثه را بازگو کرد. مجری برنامه نیز پس از شنیدن خاطره، با صدای بلند شروع به اشک ریختن کرد.
فیلم | توضیحات مهناز افشار درباره ماجرای واردات شیرخشک‌های فاسد توسط همسرش
فیلم | توضیحات مهناز افشار درباره ماجرای واردات شیرخشک‌های فاسد توسط همسرش - فیلم - مهناز افشار در نشستی با خبرنگاران درباره ماجرای واردات شیرخشک‌های فاسد از سوی همسرش گفت: من از شما درباره این موضوع پیگیرترم. صحبت های این بازیگر را در ویدئوی زیر بشنوید.
تصویری از ستونهای مسکن مهر
تصویری از ستونهای مسکن مهر - تصویری عجیب از ستون های مسکن مهر پس از زلزله را مشاهده می کنید. این تصویر صبح امروز پس از عملیات آوار برداری منتشر شد.
فیلم تلخ از لحظه خودکشی مرد آبادانی
فیلم تلخ از لحظه خودکشی مرد آبادانی - مرد آبادانی در اقدامی هولناک خودش را زیر خودروی سمند انداخت و به زندگی اش پایان داد.
مسکن‌مهر در اولین آزمون
مسکن‌مهر در اولین آزمون - واحدهای مسکونی مهر با ساکنانشان بی مهری کردند و به شکل گسترده ای در زلزله کرمانشاه، سرپل ذهاب،قصر شیرین و ایلام و ... تخریب شدند،این در حالی است که قدیمی ترین مسکن مهر در ایران هنوز 10 ساله نشده است.
فیلم تمرینات بدنسازی بهنوش طباطبایی
فیلم تمرینات بدنسازی بهنوش طباطبایی - بهنوش طباطبایی با انتشار این ویدیو در صفحه شخصی خود نوشت: یک هفته پر انرژى با تمرینات آمادگى جسمانى هر روزه
قشر متوسط - ازدواج سفید / قش پائین - تجاوز
قشر متوسط - ازدواج سفید / قش پائین - تجاوز - الان این ازدواج سفید بحرانی است که قشر متوسط دارد ایجاد می‌کند، بعد از آن ازدواج‌های ساندویچی است، یعنی رابطه جنسی ساندویچی. در ازدواج سفید طرفین چندمدت با هم هستند اما اگر قرار شد رابطه ... سر خیابان انجام شود، چه کسی می‌خواهد آن‌ها را بگیرد؟ چند نفر را می‌خواهند بگیرند؟ چند نفر را می‌خواهند اعدام کنند؟
تهران 1396 / تن فروشی در 10 سالگی برای 5 هزار تومان
تهران 1396 / تن فروشی در 10 سالگی برای 5 هزار تومان - فاطمه در 8 سالگی برای مدتی هر روز به بهانه بستنی و... به کارگاه چوب بری کشیده می‌شد و آنجا مورد تجاوز قرار می‌گرفت.
فیلم دو دختر اصفهانی لحظاتی قبل از خودکشی
فیلم دو دختر اصفهانی لحظاتی قبل از خودکشی - فیلم خودکشی دختر اصفهانی (جدید) | دو دختر اصفهانی در فیلمی که پیش از خودکشی ضبط کرده اند، با خوشحالی به سمت مرگ می شتابند. لحظاتی که آنها نزدیکان شان را خطاب قرار می دهند و خودشان را آرام و آهسته می رسانند به بلندترین ارتفاعی که برای خودکشی به ذهنشان آمده یعنی پل شهید چمران اصفهان و در این مسیر هیچ عاملی، هیچ دلیلی نیست که دست دلشان را بگیرد و پشیمان شان کند برای رفتن.
مجری : مسی شما را بعنوان نماینده ایران ! تحویل نگرفت
مجری : مسی شما را بعنوان نماینده ایران ! تحویل نگرفت - توضیحات رضا پرستش درمورد دیدار ناموفق با مسی! / ویدیو از آپارات
قهر مهدی فخیم زاده در برنامه زنده / رفتار عجیب مجری
قهر مهدی فخیم زاده در برنامه زنده / رفتار عجیب مجری - مهدی فخیم زاده مهمان شب گذشته مهمان برنامه زنده «سینما دو» بود که بعد از ارتباط تلفنی با لاله اسکندری و معطلی در استودیو، بعد از پخش آیتمی، بدون خداحافظی برنامه را ترک کرد. ویدیو از آپارات
در منزل بقایی ۷۰۳ سکه تمام بهار آزادی، ۱۸۴۲ نیم‌سکه، مبلغ ۲۱ میلیارد ریال وجه نقد ...
در منزل بقایی ۷۰۳ سکه تمام بهار آزادی، ۱۸۴۲ نیم‌سکه، مبلغ ۲۱ میلیارد ریال وجه نقد ... - زمانی که آقای بقایی در سازمان میراث فرهنگی مسئولیت داشتند چندین شرکت با نام‌های توسعه فناوری اطلاعات، میراث آریا، بهار سرزمین من، تور گردشگری ایران، کانون جهانگردی اتومبیلرانی ایران تأسیس کردند...
فیلم / مالباختگان ایران خودرو
فیلم / مالباختگان ایران خودرو - اعتراض جمعی از مالباختگان نمایندگی ایران‌ خودرو مقابل ساختمان اصلی وزارت صنعت امروز در حالی برای چندمین بار ادامه یافت که شرکت خودروساز با این ادعا که سهامدار نمایندگی، شرکت دیگری است، مسئولیت ماجرا را نمی‌پذیرد.
تصاویر جشن تولد احمدی نژاد
تصاویر جشن تولد احمدی نژاد - کیک تولد 61 سالگی احمدی نژاد که توسط طرفداران به خانه اش برده شد روی کیک نوشته شده: چه خوب شد که به دنیا آمدی و چه خوبتر که دنیای ما شدیدکتر جان تولدت مبارک.
انصافاً هیچ دولتى در شیرین كارى، خلاقیت اینا رو نداشت!
انصافاً هیچ دولتى در شیرین كارى، خلاقیت اینا رو نداشت! - امروز كه این عكسا رو دیدم، یهو دلم واسه كل ایل و تبارشون تنگ شد. انصافاً هیچ دولتى در شیرین كارى، خلاقیت اینا رو نداشت.
آشکارشدن ابعادجدیدی از تجاوز ناپدری به اهورا
آشکارشدن ابعادجدیدی از تجاوز ناپدری به اهورا - یکی از همسایه ها گفت: هنگامی که وارد خانه شدیم اهورا لخت مادرزاد بود و قاتل نیز در حالی که نیمه برهنه بود روی مبل نشسته بود. یکی دیگر از همسایه ها نیز گفت: اهورا را در حالی که از بینی، دهان و.... دچار خونریزی بود از خانه خارج کردیم.
پربازدیدها