چهارشنبه ۲۹ شهریور ۱۳۹۶ / Wednesday, 20 September, 2017

همراه با دل سوختگان


همراه با دل سوختگان
باباطاهر همدانی و فایز از جمله شاعرانی هستند كه شعرشان در میان اقشار و گروههای مختلف مردم جای بزرگی دارد. آشنایی با این دو شاعر هرچند مجمل و خلاصه، ادای دینی است به این بزرگان كه طبیعی است فراموش كردن آنها فراموش كردن هویت یك ملت است.
باباطاهر
در راحهٔالصدور آمده است كه چون سلطان طغرل سلجوقی یا طغرل بیك به همدان آمد از اولیاء سه پیر بودند باباطاهر و باباجعفر و شیخ جمشاد یا جمشا و كوهیست بر در همدان كه آن را خضر خوانند بر در آنجا ایستاده بودند نظر سلطان بر ایشان آمد لشكر بداشت و پیاده شد با وزیر ابونصری الكندری پیش آمد و دستهاشان ببوسید. باباطاهر پاره ای شیفته گونه بودی او را گفت ای ترك! با خلق خدا چه خواهی كرد. سلطان گفت: آنچ تو فرمایی. باباطاهر گفت: آن كن كه خدا می فرماید: «ان الله یامر بالعدل و الاحسان». سلطان بگریست و گفت چنین كنم بابا دستش بستد و گفت از من پذیرفتی گفت آری... این دیدار در ۴۴۷ یا ۴۵۰ ه.ق اتفاق افتاد و این قدیمی ترین و معتبرترین خبری است كه از باباطاهر عارف سوته دل همدانی نقل كرده اند.
از همین روایت عصر زندگانی و پاره ای از احوال نفسانی را می توان شناخت.
نوع شعر بابا
گویند دوبیتی های وی نوع شعری است كه پیش از اسلام بدان فهلویات می گفتند و وزن این دوبیتی ها هزج مسدس محذوف یا مقصور است و از اشعار باباطاهر مجموعه كهن و موثقی در دست نیست و شعرها و شرح حال او در تذكره های قدیم مانند لباب الالباب نیامده است و به همین دلیل نمی توان در باب صحت انتساب تمامی اشعاری كه به او منسوب است به یقین حكم صادر كرد. قدیمی ترین مدركی كه تعدادی از اشعار منسوب به بابا را نشان می دهد یك مجموعه خطی است در موزه قونیه، كه كاتب آن نسخه گوینده آن اشعار یعنی باباطاهر را به عنوان قدوهٔ العارفین یاد می كند. آنچه محققان ایران شناس اروپایی در قرن اخیر از اشعار او جمع آوری كرده اند در حدود ۸۰ دوبیتی شده ولی در نسخه فراهم آمده مرحوم وحید دستگردی تعداد اشعار بابا بیش از سیصد دوبیتی می شود و این همه دوبیتی كه به ناگاه به نام باباطاهر در دسترس مطالعه قرار گرفته است بدون تردید مجموعه ای است شامل اشعار منسوب به بابا و اشعار دیگری از دوبیتی سازان گمنام كه یك جا جمع آمده است. كسانی از اهل تحقیق مانند مرحوم رضا قلیخان هدایت (در ریاض العارفین) و مرحوم رشیدیاسمی پاره ای از اشعار منسوب به بابا را در دیوان ملامحمد مازندرانی و شاطربیك محمد همدانی دیده اند.
باباطاهر دوبیتی های خود را با گویش محلی سروده است. بعضی ها این گویش را لری می دانند، برخی هم معتقدند گویش او در این دوبیتی ها تركیبی از گویش های همه آن قلمرو است كه باز آمده است واژگانی در این اشعار وجود دارد كه همدانی ها هم معنای آن را نمی دانند. شاید در تحقیقات آینده، محققی بتواند با دلایل جامع تری اثبات كند كه شعر این عارف و شاعر صاحب ذوق با چه گویش مشخصی سروده شده است.
كلمات قصار
غیر از دوبیتی ها مجموعه ای از كلمات قصار مشهور به اشارات به زبان عربی به باباطاهر منسوب است كه نوشته اند عین القضاه آن را شرح كرده است. كلمات قصار یا اشارات مورد بحث شامل بیست و سه باب است و در آن از مسائلی چون علم معرفت، الهام عقل، نفس، حقیقت، وجد، سماع، زهد، اخلاص، شكر، محبت، فنا، توحید و امثال اینها سخن به میان آمده است.
مقام بابا
باباطاهر مردی ساده دل، ساده انگار، اما بسیار دقیق و نكته سنج بود و از دانش شایان توجهی بهره داشت. در عرفان مقامش بسیار بلند بود تا جایی كه درجه كراماتش را از عین القضاهٔ همدانی برتر دانسته اند.
شعر بابا
شادروان رشید یاسمی در مقاله ای در مجله ارمغان درباره شعر این عارف و شاعر هنرمند چنین گفته است: اگر دوبیتی های باباطاهر عریان را، از پیرایه های لفظی عریان ساخته و جوهر معانی آن را انتزاع كنیم ناله ای بیش باقی نمی ماند. ناله ای مهیج و سوزناك و پرمعنا كه در گویش اهل راز بهتر از هر عبارت و گویاتر از هر بیان صریح است. فریادی رسا و دردناك كه در هر دوبیتی به گونه ای جلوه می كند و گوشه ای از درون پرسوز و باطن مرموز آن دل سوخته را نشان می دهد...
و اما سالمرگ باباطاهر در ۴۱۰هـ.ق را چنانكه هدایت در كتاب ریاض العارفین نوشته است درست نمی دانند زیرا بنا به شرح راوندی در كتاب راحهٔ الصدور درگذشت او پس از سال ۴۴۷ هـ . ق اتفاق افتاده است و این نكته به نظر صحیح تر می آید.
و اما نمونه هایی از دوبیتی های ماندگار او:
از آن روزی كه ما را آفریدی
به غیر معصیت چیزی ندیدی
خداوندا به حق هشت و چارت
زمو بگذر شتر دیدی ندیدی
* * *
فلك در قصد آزارم چرایی
گلم گر نیستی خارم چرایی
ته كه باری ز دوشم برنداری
میان بار سربارم چرایی
* * *
دل نازك مثال شیشه ام بی
اگر آهی كشم اندیشه ام بی
سرشكم گر بود خونین عجب بی
مو آن دارم كه در خون ریشه ام بی
* * *
عموفایز
بچه های جنوب می گویند عمو فایز و او این گونه از خود می سراید كه:
نه هر بالانشینی ماهتابست
نه هر سنگ و گلی در خوشابست
نه هر كس شعر گوید فایز است او
نه هر تركی زبان افراسیاب است
محمدعلی دشتی متخلص به فایز به سال۱۳۵۰ هجری قمری برابر ۱۲۰۹ شمسی در كردوان یكی از روستاهای دشتی دیده به جهان گشود. محل تولد او را «زیارت» ، «بردخون» و «دیر» نیز ذكر كرده اند. فایز گرچه به دشتستانی معروف است اما دشتستانی نیست برای این كه دشتستان مركز برازجان است اما او در روستایی در منطقه دشتی به دنیا آمده كه مركز آن اهرم است. نام فایز از مصدر فوز است به معنی رستگاری. و نظر آنان كه تخلص او را فایض از مصدر فیض می دانند مورد تأیید بسیاری از پژوهندگان نیست. به هر حال محمدعلی تحصیلات مقدماتی خود را در كردوان به پایان برد. سپس به روستای بردخون كه در آن زمانه حوزه علمیه بود رفت و زیر نظر مدرسان محلی به كسب دانش بیشتر پرداخت، آنگاه باز به كردوان آمد و نزد یكی از فضلای آن منطقه به نام شیخ احمد به تكمیل درس های خود همت كرد. گویند فایز با تظاهر، ریا، بیكارگی، تن پروری و تملق به شدت مخالف بود و هرگز مدح خان ها و فئودال های روزگار را نگفت و نان تملق نخورد. فایز كشاورز بود و به كاشت درختان سخت دلبسته بود و نانش را از بذر و آب و خاك با دستان غیرت به دست می آورد. فایز علاوه بر دوبیتی، غزل و مثنوی هم سروده است. به دقایق شاهنامه آگاه بود و احادیث و روایات دینی را نیك می دانست. در جنوب چنان محبوب است كه بعضی ها نام فرزند پسر خود را فایز می گذارند. به هر حال هنر شاعری فایز را باید از زبان ادیب و شاعر دیگر جنوبی به نام منوچهر آتشی بشنویم. وی در كتاب ترانه های فایز درباره ارزش های شاعری فایز در بحث جامعی كه مختصر آن چنین است می گوید:«فایز شاعر روستاهای ایران، شاعر كشاورزان و دردمندان محروم ایران است و شعرش بازتاب محرومیت ها و دردمندی هاست». وی می گوید: «دوبیتی های فایز متعلق به دوره بازگشایی ادبی یعنی دوره ای ناكامیاب در شعر فارسی هستند؛ دوره ای كه جلوه های خیلی كمی از شعر خوب بر پیشانی اش نورافشانی می كند اما فایز نمونه ای خوب از شعر زمانش را ارائه داده است؛ شعری ساده و روان و عاطفی...».بزرگی و شكوه فایز در مردمی بودن و خصوصاً روستایی بودن ترانه هایش است. در بیشتر ترانه های وی آن جذبه و شور و حال و كیفیت تعمیم پذیری هست كه هر شاعری آرزو می كند از آن بهره مند باشد. به هر حال فایز هشتاد سال عمر كرد و بنا به وصیت خودش در نجف اشرف به خاك سپرده شد. یادش ماندگار باد و اما بخشی از دوبیتی های او:
اگر دانی كه فردا محشری نیست
سؤال و پرسش و پیغمبری نیست
بتاز اسب جفا تا می توانی
كه فایز را سپاه و لشكری نیست
* * *
مرا در پیش، راهی پر ز بیم است
از این ره در دلم خوفی عظیم است
برو فایز میندیش از مهابت
كه آنجا حكم یارب رحیم است
* * *
دلا دیدی كه دلبر عهد بشكست
ز ما ببرید و با اغیار پیوست؟
تو فایز از جفای بی وفایان
بسایی تا قیامت دست بر دست
* * *
بیا تا گویمت شرح جدایی
حدیث صبر و سوز و بی نوایی
تو خود گفتی كه آیم سوی فایز
ولی ترسم بمیرم تو نیایی

حسینعلی مكوندی


منبع : روزنامه همشهری

مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
کوهستان عرسال , جزیره هندورابی , اعاده , آغاز برداشت میگو , هایائو میازاکی , سازمان مذیریت و برنامه ریزی , چهلم آیت الله هاشمی , مسجد نیویورک , کیاست سپهری , ارزاق , نمایندگان دولت , دختران دهه شصتی سینما , اقدام انضباطی , حقوق کارکنان ارتش و سپاه , دبیرکل کتائب حزب الله عراق , موافقتنامه تجارت ازاد , لباس میش , رشته غیرپزشکی , تایب رئیس اتحادیه تکواندو , طرح جامع حمل و نقل اصفهان , جنگنده های رافائل و میراژ , انجام موفقیت آمیز , تودیع و معارف , پل قدس , اوچئا , مشارکت دستگاه های قم , مدیر عامل تیم فوتبال استقلال , تجلی هنر , دلیل انصراف , ملخ , پوشاک چینی , مهدی بنائی , شرکت غله , امارات و عربستان , مجتبی امیرزاده , دوست حسینی , نوزاد مشهدی , تورم نقطه به نقطه , بعد از محرم و صفر , مدیر حقوقی , فارغ التحصیلان، اشتغال، بازار کار , بانوی آواز ایران , سفرهای طولانی مدت فضایی , فرهنگ منسوب به «دالما» , آرسنال , منطقه ممنوعه , آمار زیرمیزی , لغزندگی سطح راه ها , تایید حکم , نرم افزارهای بهینه ساز ,

برخی از مطالبی که کاربران هم اکنون در حال خواندن آن هستند
فرضیه‌آفرینی , هشت نوع عشق از نظر اشترنبرگ , مخاطبان به مثابه مصرف‌کنندگان عقلانی , امام‌زاده اسماعیل , کتان , براهوئی , واحد سیار , نمونه‌گیری مطبق , ویلفردو پارتو (Wilfredo Pareto) , بعضی علت‌های عدم موفقیت و کنترل و ریشه کنی مالاریا در ایران , کتیبه تخت‌خان , زیره سبز (Cumin Seed) , مراسم قربانی برای بارش باران، استان هرمزگان , سخنی از میراث استادان , اعتقادات سنتی قبایل زامبیا , اطاعت در بافت امروزی , حکومت جامعه صلح‌آمیز (حمس) MSP , بلبل دلشده از گل به چه رو باز آید , کو خر من کو خر من پار بمرد آن خر من , داروهای مسهل و ملین ,

برخی منابع مهم خبری
epe.ir اقتصاد پنهان , eramnews.ir ارم , vaghayedaily.ir روزنامه وقایع اتفاقیه , eshraf.ir اشراف , awalnews.ir اول نیوز , mobile.ir موبایل , ut.ac.ir دانشگاه تهران , banker.ir بنکر , tala.ir طلا , javanemrooz.com جوان امروز , asianews.ir آسیا , noavaranonline.ir نوآوران , dadna.ir دادنا , 9sobh.ir 9 صبح , tejaratnews.com تجارت نیوز , iccim.ir اتاق بازرگانی , zanefarda.ir زن فردا , roozannews.com روزان , iraneconomist.com ایران اکونومیست , entekhab.ir انتخاب , arw.ir دیده بان حیوانات , ashtidaily.com فرهنگ آشتی , irangrand.ir ایران گراند , abna24.com ابنا , etedaal.ir اعتدال , zamannews.ir زمان نیوز , sokhanonline.ir سخن آنلاین , eghtesadonline.com اقتصاد آنلاین , sport.shafaqna.com شفقنا ورزشی , naftnews.net نفت ,

وبگردی
بالاخره خودروی چینی بخریم یا نه؟
بالاخره خودروی چینی بخریم یا نه؟ - جیلی، چری، لیفان، ام وی ام، جک و ... همگی اسامی ماشین های چینی است که در چند سال اخیر بازار ایران را قرق کرده اند. ماشین های خوش بر و رویی که حالا مشتری های زیادی هم پیدا کرده اند و به دلیل آپشن های مختلفی که دارند، خیلی ها را به سمت خودشان جلب کرده اند اما از آنجا که پشت سر اجناس چینی هیچ وقت خوب حرف نمی زنند، این ماشین ها هم هیچ وقت با اقبال عمومی مواجه نشدند.
مشاهده زندگی جدید خانم رهنما فعلآ بلامانع است / عکس
مشاهده زندگی جدید خانم رهنما فعلآ بلامانع است / عکس - عقد «بهاره رهنما» و همسرش در حرم امام رضا (ع)
اولین گفت‌وگو با بهاره رهنما و همسر دومش / فیلم
اولین گفت‌وگو با بهاره رهنما و همسر دومش / فیلم - فیلم - اولین گفت‌وگو با بهاره رهنما و همسر دومش بعد از شروع زندگی مشترک را تی وی پلاس منتشر کرد.
لحظه دیدار امیرعباس (کچلیک) و محمدرضا گلزار!
لحظه دیدار امیرعباس (کچلیک) و محمدرضا گلزار! - امیر کچلیک، کودک خوش زبان مازندرانی را حالا همه می شناسند. کودک بامزه ای که با ویدئوی کچلیک در اینستاگرام مشهور شد و به برنامه ماه عسل هم راه پیدا کرد. او چندی پیش در یک ویدئوی دیگر گفت که آرزو دارد محمدرضا گلزار را ببیند. آرزوی امیر حالا برآورده شده و او توانسته با محمدرضا گلزار دیدار کند. عکس العمل تماشایی امیر کچلیک را در لحظه دیدن گلزار در ویدئوی زیر ببینید.
تصاویر ازدواج مجدد بهاره رهنما
تصاویر ازدواج مجدد بهاره رهنما - بهاره رهنما که بیشتر کارهای او با مضمون ظنز و کمدی است . روز شنیه 4 شهریور با امیر خسرو عباسی ازدواج کرد.
جنجال جدید جواد خیابانی
جنجال جدید جواد خیابانی - «فدای سرت که سرم را می‌بری» این جمله یعنی اینکه من اصلا کاری که تو می‌کنی (داعش) برام مهم نیست. من اینجا آمده ام تا در دفاع از حریم و حرمت خاندان پیامبرم سر بدهم.
اولین گفتگو با حمید صفت پس از دستگیری / تصاویر
اولین گفتگو با حمید صفت پس از دستگیری / تصاویر - حمید صفت خواننده رپ،پس از پنج ساعت انکار سرانجام در جریان تحقیقات پلیس به قتل پدرخوانده اش اعتراف کرد.
فیلم حضور تینا آخوندتبار در مسابقات بوکس!
فیلم حضور تینا آخوندتبار در مسابقات بوکس! - این بازیگر ایرانی که مدتهاست خبری از حضور او در عرصه هنر نیست برای اولین بار مقابل حریف چینی مسابقه داد.
فیلم لحظه فوت میوه فروش پس از درگیری با ماموران شهرداری
فیلم لحظه فوت میوه فروش پس از درگیری با ماموران شهرداری - در صحنه درگیری ماموران شهرداری قم بادستفروشی درخیابان شاهد،ماموران باکوبیدن سردستفروش به جدول خیابان وی رابقتل رساندند
ویدیو کامل از نبرد و اسارت شهید حریم آل الله محسن حججی
ویدیو کامل از نبرد و اسارت شهید حریم آل الله محسن حججی - شهید محسن حججی از مدافعان حرم در سوریه بود که پس از اسارت بدست تروریست های داعش به شهادت رسید.
جشن تولد ۶۰ سالگی مهرانه مهین‌ترابی
جشن تولد ۶۰ سالگی مهرانه مهین‌ترابی - جمعه ۲۰ مرداد بیست و پنجمین مراسم «تولد ماه» به مناسبت سالروز تولد مهرانه مهین‌ترابی، بازیگر سینما و تلویزیون، با حضور جمعی از هنرمندان در موزه هنرهای دینی برگزار شد.
سلفی حقارت فراموش شدنی نیست
سلفی حقارت فراموش شدنی نیست - تصویر پشت صحنه برنامه رادیویی فرزاد حسنی و دوستانش را مشاهده می کنید.
دختر خلخالی: پدرم خشن نبود/ اهل مماشات نبود
دختر خلخالی: پدرم خشن نبود/ اهل مماشات نبود - مدرسه که می‌رفتم تقریباً همه معلم‌های من می‌دانستند که پدر من کیست. این خیلی اذیت می‌کرد. تک‌وتوک می‌آمدند و سفارش دوست و آشنایی را برای کاری می‌کردند.
اسکورت تامل برانگیز و عجیب خودروی مهران مدیری در مشهد!
اسکورت تامل برانگیز و عجیب خودروی مهران مدیری در مشهد! - مهران مدیری که برای حضور در جمع مخاطبان فیلم سینمایی «ساعت 5 عصر» به مشهد رفته بود با اسکورت ویژه به سینمایی رفت که هوادارانش برای استقبال منتظر او بودند.
حرکات عجیب احمدی  نژاد هنگام تعریف خاطرات بقایی از زندان!
حرکات عجیب احمدی نژاد هنگام تعریف خاطرات بقایی از زندان! - حرکات عجیب احمدی نژاد هنگام تعریف خاطرات حمید بقایی از دوران زندان کوتاه مدتش
آزاده نامداری تیتر یک پرتیراژترین روزنامه سوئیس/ عکس
آزاده نامداری تیتر یک پرتیراژترین روزنامه سوئیس/ عکس - روزنامه پرتیراژ عصر سوییس بنام بلیک که بصورت رایگان توزیع میشود ، این تیتر را برای آزاده نامدارى انتخاب کرد:دورویی!
چرا واکنش افکار عمومی به آزاده نامداری بی رحمانه است؟
چرا واکنش افکار عمومی به آزاده نامداری بی رحمانه است؟ - متاسفانه جامعه ما و نظام ها و نهادهای اجتماعی، سیاسی و فرهنگی جامعه افراد را تشویق و حتی وادار می کنند چیزی غیر از آن خود واقعی خود باشند. اگر خانم نامداری خود را خیلی محجبه نشان نمی داد شاید این واکنش بی رحمانه نسبت به ایشان ایجاد نمی شد.
فیلم | لحظه هولناک اسید پاشی در خیابان ولی‌عصر
فیلم | لحظه هولناک اسید پاشی در خیابان ولی‌عصر - فیلم - تصاویر ضبط شده دوربین مداربسته از لحظه اسید پاشی در یک مغازه در خیابان ولی عصر تهران را در ویدئوی زیر می‌بینید.
پربازدیدها