سه شنبه ۱۰ شهریور ۱۳۹۴ / Tuesday, 1 September, 2015
بررسی موانع و مشکلات اشتغال زنان در بخش‌های دولتی‌

بررسی موانع و مشکلات اشتغال زنان در بخش‌های دولتی‌طرح پژوهشی “بررسی موانع و مشكلات اشتغال زنان در بخش‌های دولتی” از سوی دكتر محمد صادق مهدوی، عضو هیأت علمی دانشگاه شهید بهشتی كه با حمایت مركز امور مشاركت زنان ریاست جمهوری به اجرا درآمده است.
هدف از اجرای این طرح، برنامه‌ریزی برای اشتغال زنان، شناخت موانع و تلاش برای رفع آنها در بخش‌های دولتی است. پژوهش‌ حاضر به بررسی و تحلیل موانع و مشكلات اشتغال زنان در بخش‌های دولتی پرداخته است. در این تحقیق، با تكیه بر نظر و دیدگاه‌های اندیشمندان داخلی و خارجی و همچنین با استناد به تجربیات علمی و كاری پژوهشگران و متولیان امور اشتغال زنان، دو پرسشنامه طراحی و در شش استان برگزیده كشور اجرا شد. نیمی از استان‌ها دارای نسبت اشتغال بالا و نیمی دیگر دارای اشتغال پایین زنان در بخش‌های دولتی بودند. مقایسه عوامل، موانع و مشكلات اشتغال زنان در استان‌های مورد مطالعه، شرایط شناسایی و زدودن عوامل پایین آمدن اشتغال زنان در بخش‌های دولتی را فراهم می‌كند. جامعه آماری پژوهش حاضر، استان‌های قم، یزد، چهارمحال‌ و بختیاری، سیستان و بلوچستان، لرستان و كهكیلویه و بویر‌احمد است كه سه استان اول به عنوان استان‌های با مشاركت پایین زنان در اشتغال و سه استان بعدی به عنوان نماینده استان‌های با مشاركت بالای زنان در اشتغال انتخاب شده‌اند.
در این پژوهش، دو نمونه از زنان به عنوان مصاحبه شونده در نظر گرفته شده‌اند؛ نخست زنانی كه در زمان پرسشگری در بخش‌های دولتی شاغل بودند و زنانی كه جویای كار در بخش‌های دولتی بودند، بنابراین دو پرسشنامه كمابیش متفاوت تهیه شد. پرسشنامه مشكلات اشتغال زنان در بخش‌های دولتی، به بررسی وضعیت زنان شاغل و پرسشنامه موانع اشتغال زنان در بخش‌های دولتی به بررسی وضعیت زنان جویای كارپرداخته است.
پرسشنامه‌های یاد شده با استفاده از نمونه‌ ۸۰ نفری (۴۰ زن شاغل و ۴۰ زن جویای كار) روایی یابی، و سپس در هر استان منتخب ۴۰۰نمونه (۲۰۰نفر از زنان شاغل در بخش‌های دولتی و ۲۰۰نفر از زنان جویای كار) انتخاب شدند.
داده‌ها در برنامه spss مورد تجزیه و تحلیل واقع شد و با استفاده از روش‌های آماری میانگین و میانه و ضرایب همبستگی و رگرسیون به استنباط آماری پرداخته شد.
بررسی‌ها نشان می‌دهد كه بازار كار زنان در ایران، سال‌های بسیار بحرانی را پیش رو دارد. جوانی جمعیت كه از وضعیت هرم سنی جمعیت نشأت می‌گیرد، موجب شده است كه تحولات چشمگیری را در دو سوی عرضه نیروی انسانی شاهد باشیم. این امر همراه با افزایش سطح سواد و آموزش در جامعه و افزایش سهم تحصیلكردگان دانشگاهی - كه در بازار كار زنان چشمگیرتر است - تغییراتی كیفی نیز به همراه داشته است. افزایش مشاركت اقتصادی زنان و حضور پررنگ‌تر آنان نیز از مشخصه‌های دیگر بازار كار زنان است. علی‌رغم این افزایش مشاركت، هنوز ایران جزء آخرین كشورها از نظر مشاركت اقتصادی زنان است. هر چند تحولات فوق می‌تواند به عنوان یك فرصت استثنایی برای جامعه ایران مطرح شود و بهره‌گیری از این نیروی انسانی انباشته شده و با كیفیت، نرخ رشد اقتصادی را افزایشی چشم‌گیری دهد، اما باید با تقاضا هماهنگ شود. كمبود تقاضای نیروی انسانی، نه تنها موجب هرز‌رفتن این فرصت استثنایی می‌شود، بلكه بیكاری شدید و شرایط بحرانی را در جامعه حاكم می‌كند، بنابراین برای جلوگیری از ایجاد بحران و به‌‌ویژه مقابله با از بین رفتن فرصت‌ها، برنامه‌ریزی نیروی انسانی به‌ویژه برنامه‌ریزی بازاركار زنان ضروری است.
در خصوص موانع فرهنگی - اجتماعی اشتغال زنان می‌توان گفت اشتغال و چگونگی تقسیم‌كار، یكی از شاخص‌های مهم توسعه است كه نه تنها در طبقات اجتماعی، بلكه از نظر جنسیتی، یعنی تقسیم‌كار بین زنان و مردان در تمام جوامع شدیداً تحت‌تأثیر ارزش‌ها و مدل‌های رفتاری هر فرهنگ قرار دارد.
نقشی كه هر فرهنگ برای جنس زن و مرد در جامعه تعیین می‌كند، به دلیل تأثیر اجتماعی، خود‌باوری او را در اجرای نقش تقویت می‌كند.
پرواضح است عدم تأیید اجتماعی نقش‌های جدید جنسیتی از سوی جامعه، كه از رسوبات فرهنگی و دیدگاه‌های سنتی حاكم ناشی می‌شود، خود باوری آن جنس را تضعیف می‌كند و نقش وی را در بالفعل كردن توانایی‌‌ها‌یش به تعویق می‌اندازد و یا مانع بالفعل كردن آنها می‌شود.
براساس نتایج عملی پژوهش حاضر، مشكلات اشتغال زنان مواردی چون پایین بودن حقوق در مقایسه با نوع كار و ناعادلانه بودن توزیع پاداش‌ها و مزایا، جلوگیری از دخالت زنان در تصمیم‌گیری‌ها، سخت‌گیری مقررات اداری در مورد زنان، عدم احساس مسؤولیت در قبال مشكلات خاص زنان، را شامل می‌شود. همچنین واگذاری كارهای ساده و بی‌اهمیت به زنان، عدم ارزیابی صحیح از توانایی‌های زنان، آزار روحی ناشی از برخورد نامناسب ارباب رجوع، مزاحمت همكاران مرد، عدم حمایت زنان از یكدیگر و عدم رضایت مدیران، از دیگر مشكلات اشتغال زنان است. علاوه بر این، می‌توان به مواردی چون ضرر‌رسانی اشتغال به زنان، به خطر افتادن سلامت روحی - روانی زنان، طولانی بودن ساعات كاری، لذت نبردن از كارهای اداری، خسته كننده بودن كارهای اداری، خستگی ناشی از دوری راه خانه و اداره، عدم رضایت از كار، تهدید به بركناری از شغل، ممانعت اعضای خانواده از ادامه شغل و بدرفتاری مدیران به عنوان بخش دیگری از مشكلات اشتغال زنان اشاره كرد.بر همین اساس مشاهده می‌شود كه غیر عادلانه بودن ساختار حاكم بر مبادلات بین زنان، یعنی پایین بودن حقوق زنان در مقایسه با نوع كار آنها یكی از عمده‌ترین مشكلات اشتغال زنان است.
در این بین زنان شاغلی كه به طور تجربی با این مشكل مواجه‌اند، اعتقاد دارند كه شدت وجود این مشكل در بخش‌های دولتی (زیاد) است و زنان جویای كار، احتمال وجود چنین مشكلی را در حد (متوسط ) به بالا می‌دانند. مشكلی كه در رده‌ بعدی قرار دارد، نحوه استخدام و به‌كارگیری زنان در بخش‌های دولتی است. زنان شاغل این مشكل را در حد متوسط به بالا وزنان جویای كار احتمال وجود این بی‌عدالتی را در حد متوسط قلمداد كرده‌اند.
یكی از مشكلات دیگر زنان نیز، چگونگی تركیب (انجام همزمان) نقش‌های كاری و خانوادگی با یكدیگر است. زنان شاغل این مشكل را در حد متوسط ارزیابی كرده‌اند و زنان جویای كار احتمال وجود این مشكل را در امر اشتغال زنان پایین‌تر از حد متوسط قلمداد می‌كنند. برخورد نامناسب اعضای سازمان و مراجعه‌كنندگان در ارتباط با كارمندان زن و احساس عدم امنیت نیز به ترتیب از مشكلات عمده‌ اشتغال زنان محسوب می‌شود.
یافته‌های این پژوهش، حاكی از آن است كه مانع استخدام و كاریابی زنان در بخش‌های دولتی، عمده‌ترین مانع اشتغال زنان محسوب می‌شود.
مانع بعدی، مخالفت مردان با اشتغال زنان در بخش‌های دولتی است. زنان جویای‌كار شدت بازدارندگی این مانع را بیش از حد متوسط و بیش از زنانی می‌دانند كه هم اكنون شاغل‌ هستند.
زنان جویای كار معتقدند كه عملكرد بخش‌های دولتی در اطلاع رسانی از فرصت‌های شغلی، بیش از حد متوسط ضعیف است. اگرچه زنان شاغل به حكم درگیری خود در بخش‌های دولتی و آگاهی از فرصت‌های شغلی، شدت بازدارندگی این مانع را كمتر از حد متوسط می‌دانند، اما میانگین نظرات زنان مورد مصاحبه در حدود متوسط قرار دارد و مسؤولان اطلاع‌رسانی در بخش‌های دولتی موظفند برای جبران این ضعف در عملكرد خود چاره‌ای بیاندیشند.
مانع دیگر، آگاهی پیشین زنان از وجود انواع بی‌عدالتی‌ها در سازمان دولتی است. تصور وجود این بی‌عدالتی‌ها خود موجب كاهش انگیزه زنان برای شتغال در بخش‌های دولتی می‌شود. زنان جویای‌كار شدت بازدارندگی این مانع را در حدود متوسط و بیش از زنانی می‌دانند كه خود با چنین مشكلاتی در محل كار خود دست و پنچه نرم می‌كنند.
فقدان انگیزه‌ كافی برای اقدام جدی به كاریابی در بخش دولتی، از دیگر موانع است. اگر‌چه زنان جویای كار بی‌انگیزه‌تر از زنان شاغل نیستند، اما آنها شدت بازدارندگی این مانع را پایین‌تر از حد متوسط ارزیابی كرده‌اند. زنان در حد پایین‌تر از متوسط، اشتغال در بخش‌های دولتی را برای سلامت خود مضر می‌دانند، به ویژه زنان شاغل، بیش از زنان جویای كار معتقدند كه تصور سلامت زدایی اشتغال مانعی برای اقدام جدی زنان برای كاریابی و اشتغال در بخش‌های دولتی است.
مانع دیگر، تصور زنان از وقوع تضاد در نقش‌هایی است كه به طور چند گانه در حوزه‌های متفاوت برعهده دارند. حوزه خانواده یكی از مهم‌ترین حوزه‌هایی است كه در فرهنگ ایرانی اهمیت زیادی دارد. آنها شدت بازدارندگی این مانع را پایین‌تر از حد متوسط می‌دانند، با این تفاوت كه زنانی كه شاغل هستند و به نحوی با مشكلات ناشی از عدم توجه به این مانع مواجه‌اند شدت بازدارندگی تصور تضاد نقش را بیش از زنان جویای كار قلمداد كرده اند.
هنوز زنان چنین فكر می‌كنند كه آموزه‌های اسلامی چنان است كه، در حد كمی، مانع اشتغال زنان به‌ویژه در بخش‌های دولتی است.
اگر‌چه شدت بازدارندگی این مانع به زعم زنان جویای كار پایین‌تر از زنان شاغل ارزیابی شده، اما این دو همچنان قابل تأمل است. اگرچه زنان جویای كار شدت بازدارندگی فقدان خود‌باوری برای اشتغال در بخش‌های دولتی را در حدكم ارزیابی كرده‌اند، لیكن این عامل مبتنی بر شخصیت زنان، در صورتی كه با برنامه‌های آموزشی، در حوزه‌های متفاوت همچون خانواده، مدرسه، دانشگاه و... تقویت شود. با كاستن از روحیات انسدادی، می‌تواند بانی فعال‌سازی انرژی ذخیره‌شده زنان برای ورود به بازار كار به‌ویژه در بخش‌های دولتی گردد.
مانع شخصیتی دیگر، اعتقاد زنان به كلیشه‌ای بودن نقش‌های زنانه است. شدت بازدارندگی این مانع در حد متوسط است، با این تفاوت كه زنان جویای كار شدت این مانع را كمتر از زنان شاغل قلمداد كرده‌اند و این امر كورسوی امید به آینده‌ای است كه كلیشه‌ نقش‌های زنانه از بین رفته باشد.
براساس یافته‌های این پژوهش، محقق توصیه می‌كند نخست باید تدابیری اتخاذ كرد كه ایفای نقش در بازار كار ضرورتاً با ایفای نقش‌های خانوادگی در تضاد نباشد، همچنین ضرورت ایجاد تغییرات دربعضی از موارد قوانین و آئین‌نامه استخدامی به منظور كاهش بی‌عدالتی مبادله‌ای (یعنی كمبود حقوق نسبت به میزان كار) به طور مضاعف احساس می‌شود. افزایش انگیزه زنان برای اشتغال مؤثر در بخش‌های دولتی در گرو تجدید نظر در نظام پاداش و جزای حاكم بر بخش‌های دولتی است. آموزش‌های هدفمند رسانه‌های جمعی و فرآیند‌ جامعه‌پذیری و نهادینه شدن واسطه‌های بین زنان و دولت نیز از موانع شخصیتی زنان برای ورود به بازار كار می‌كاهد. همچنین باید با تجدید نظر در قوانین و آیین نامه‌های مرتبط، از امكان بروز تهدیدات و خطرات شغلی علیه زنان جلوگیری به عمل آورد.

ثریا امینی‌


مطالب مرتبط
گلزار و آمیتاباچام در روی جلد مجله / عکس - این روزها شایعاتی در مورد بازی محمد رضا گلزار هنرپیشه صاحب نام کشورمان در یک فیلم مشترک هندی ایرانی منتشر شده است که هنوز مشخص نیست که این طرح به کجا می انجامد.در همین حال محمد رضا گلزار در یک اقدام پیش دستانه عکسی منتشر کرده است که یکی از طرفدارانش ساخته و اورا کنار آمیتا باچان بر روی یک مجله ساختگی نشان می دهد....
«تعبیر وارونه یک رویا» و تحقیر سیستم اطلاعاتی ایران - برای چنین کارهایی باید هنرمندانی آستین بالا بزنند که شاید به رنگ ارغوان ها را ساخته اند! کسانی که این گفتمان را خوب فهم کرده اند؛ به اجزای آن مسلط هستند و دغدغه های آن را درک می کنند! با همه احترام به کارگردانانی که نبردهای اطلاعاتی را در حد بازی دزد و پلیس می دانند، بهتر است آنان همان دزد و پلیس ها را بسازند!
«لیلا» بدبخت‌تر از «ستایش» - «تنهایی لیلا» سریالی است که زن ایرانی را موجودی منفعل به تصویر می‌کشد. از صدر اسلام تا همین امروز زنان فعال در جامعه در کسوت‌های مختلف، عامل پویای جامعه اسلامی - ایرانی بوده‌اند.
دیدار ستارگان فوتبال - دیدار تیم‌های منتخب ستارگان فوتبال جهان و منتخب ستاره‌های پیشین فوتبال ایران بعدازظهر امروز جمعه در ورزشگاه آزادی تهران در حال برگزاری است
مرحوم بیت‌الله عباسپور در مسابقات جهانی / فیلم - قهرمان پرورش اندام ایران شامگاه سه‌شنبه سوم شهریورماه 1394 و پس از ماه‌ها رنج ناشی از بیماری، در بیمارستان آتیه تهران درگذشت. این ویدئو، فیگورهای عباسپور را در مسابقات پروش اندام IFBB 2012 نمایش می‌دهد.
خاطرات تکان دهنده احمدی مقدم از دستورات احمدی نژاد - احمدی نژاد گفت: «بروید رئیس دولت اصلاحات و بقیه را دستگیر کنید و شر همه را کم کنید» ، گفتم: «مرد حسابی! چه می‌گویی؟ می‌روی می‌گویی خس و خاشاک و آت و آشغال، و حالا می‌گویی بگیرید ببرید و تمام»؟
باز کردن قفل پژو ساخت ایران در یک ثانیه / فیلم - ویدئویی که توسط منبعی ناشناس در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده، یک مرد را نشان می‌دهد که با استفاده از پیچ‌گشتی و چاقو، درها و صندوق‌عقب محصولات پژو ساخت ایران را به راحتی و در عرض مدت یک ثانیه باز می‌کند. دوباره قفل هم میکند !
آقازاده معاون احمدی نژاد در استخر! / عکس - عکس سلفی کیان علی آبادی فرزند محمد علی آبادی از حلقه اول احمدی نژاد
استفاده از زنان در تبلیغات خودروهای ایرانی / تصاویر - این روزها که در شبکه های اجتماعی و رسانه ها صحبت از عدم خرید خودرو به خصوص خودروی صفر است، برخی تصاویر نیز گوشی به گوشی می شود که تبلیغ خودروی ایران خودرو است.
گفت و گو با سه مادر معتاد به شیشه در حاشیه بزرگراه - مرجان مادر دو تا سه قلو است که با تمام استعدادهای عجیب و غریبش ته یک بن بست دست و پا می زند. نسرین که همین چند وقت پیش برای ترک اعتیاد به کمپ رفت اما نتوانست دوام بیاورد.
اولین عکس منتشر شده از گلاره عباسی و همسرش - گلاره عباسی بتازگی ازدواج کرده است. در مراسم رونمایی از نخستین فیلم نرگس آبیار برای اولین بار گلاره عباسی به همراه همسرش در انظار ظاهر شد.
گزارش تصویری از اکران فیلم نرگس آبیار - مراسم رونمايى از فيلم " اشيا از آنچه در آينه مى بينيد به شما نزديكترند" به كارگردانى نرگس آبيار با حضور عوامل فيلم و جمعى از هنرمندان در موزه سينما برگزار شد.
جنجال پوشش بازیگران زن تئاتر پینوکیا / تصاویر - نمایشی که از 15 مرداد اجرایش درسالن ناظرزاده تماشاخانه ایرانشهر آغاز شده بود، پس از سه روز اجرا توقیف شد. در این نمایش بازیگرانی چون پرستو گلستانی، محمد صادق ملک (ملکی )، محمد نادری، بهروز پناهده، پوریا رحیمی سام، شهره سلطانی به ایفای نقش پرداختند.
گزارشی از ایران که در اسراعیل پخش شد / فیلم - کانال ۱۰ تلویزیون رژیم صهیونیستی که در خاک فلسطین اشغالی پخش می‌شود به تازگی مستندی با عنوان «نگاهی از داخل ایران» را در اختیار مخاطبان خود قرار داده است.
رونمایی از عطر لیلا اوتادی ! / تصاویر - پيشنهادشون براى توليد عطر به نام من براى طرفداران عزيزم رو پذيرفتم، اينكه پيش توليد و توليد عطرها با دو رايحه كاملا متفاوت و ديزاين جذاب يكسال بطول انجاميد،حساسيت من براى هرچه بهتر شدن عطرها و دقت نظر و جلسات متمادى با شركت بود،
فقیهه سلطانی و رویا نونهالی / تصاویر اینستاگرامی - سلفی جالب محسن یگانه با هوادارانش در خیابان، یک سورپرایز بی نظیر برای هواداران محسن که برای غیر هوادارانش چیزی جز ترافیک نداشت.
آقازاده به روایت آقازاده / تصاویر - عارف پوستین دوز ؛ فرزند نعمت ا.. پوستین دوز، مدیر عامل شرکت ملی مس ایران و مدیر عامل سابق گروه خودرو سازی سایپا اخیرا در صفحه شخصی خود عکسهای جالب و متنوعی از خود را منتشر کرده است.
فیلم/ لحظه بلعیدن خدمه توسط موتور هواپیما - هواپیمایی قاتل از کار درآمد و خدمه پرواز را به شکل فجیعی به قتل رساند.
دندانپزشک پیام صادقیان ! / عکس - پیام صادقیان با انتشار این عکس از خانم دکتر دندانپزشک برای درست کردن دندان هایش تشکر کرده است. محسن افشانی هم در کلینیک دندانپزشکی در کنار خانم دکتر و دستیارانش سلفی گرفته است.
بدون هیچ صحبتی فقط تماشا کنید - بدون هیچ صحبتی فقط تماشا کنید
پربازدیدها
سلفی با هواپیمای اماراتی در اولین فرودش به ایران+عکس - مردم با هواپیمای ایرباس A330-200 هواپیمایی امارات عکس سلفی می‌گیرند. این هواپیما اولین هواپیمایی است که بعد از افتتاح پرواز مستقیم هواپیمایی امارات به مشهد در این شهر به زمین نشست. (عکس: محسن اسماعیل‌زاده)
اساسنامه فدراسیون تیراندازی با کمان قابل بررسی است/ نیازهای کشتی در مقابل بودجه‌شان عدد کوچکی است - وزیر ورزش و جوانان گفت: بودجه‌ای که ما به کشتی می‌دهیم در مقابل‌ نیاز‌های‌شان عدد کوچکی است و نمی‌توانیم همه نیازهای‌شان را تأمین کنیم.
رحمتی برای بازیکنان غذای حاضری گرفت/ از صدور کارت هواداری در زمان فتح‌الله زاده استقبال نشد - مدیرعامل باشگاه استقلال اعتقاد دارد که صدور کارت هواداری مورد اقبال عمومی قرار نمی‌گیرد و ممکن است یک عامل بازدارنده باشد.
افزایش 4 درصدی قیمت نفت اوپک در پی اعلام آمادگی اوپک برای مذاکره نفت، گاز و پتروشیمی  - براساس محاسبات دبیرخانه اوپک که روز سه شنبه اعلام شد، قیمت نفت این سازمان دیروز (دوشنبه) پس از اعلام آمادگی آن برای مذاکره با ادامه...
تب گرانی دامنگیر دلار ارز  - هرچند در ماه های اخیر و پس از برجام نرخ دلار در بازار ارز با رشد آرام مواجه شده اما عبور یکباره نرخ این اسکناس سبز در روزهای ادامه...
آخرین وضعیت لایحه سهام عدالت از زبان طیب‌نیا - وزیر امور اقتصادی و دارایی گفت: چالش‌های سهام عدالت با کمک بخش‌های کارشناسی، نمایندگان مجلس و دستگاه‌های اجرایی مشخص شد و در ادامه...
دولت فعلاً هیچ برنامه‌ای برای برقراری روابط اقتصادی و تجاری با آمریکا ندارد - وزیر صنعت، معدن و تجارت در ارتباط با تصمیم دولت برای برقراری روابط تجاری با آمریکا گفت: فعلا هیچ برنامه‌ای برای برقراری روابط ادامه...
دسترسی راحت‌تر به تکنولوژی و سرمایه از فرصت‌های پساتحریم است - معاون اول رئیس جمهور با بیان اینکه رهبری به دولت گفته‌اند که اولویت اول کشور، اقتصاد است، اظهار کرد: ایشان بر اقتصاد مقاومتی ادامه...
مذاکرات هسته‌ای تهدید علیه هیچ کشوری نیست - نخست وزیر الجزایر هم در این دیدار گفت: ایران اقدام موثری در مذاکرات هسته ای انجام داد و این نتیجه را به دولت و ملت ایران تبریک می‌گویم؛ مصمم هستیم در فصای جدید ناشی از توافق هسته‌ای، گام های بزرگتری در جهت توسعه مناسبات فیمابین برداریم.
پسری که موسیقی را از پدرش آموخت / سیاهانی از حال و روز موسیقی سیستان و بلوچستان می‌گوید - پسری که موسیقی را از پدرش آموخت / سیاهانی از حال و روز موسیقی سیستان و بلوچستان می‌گوید سیاهانی نوازنده ساز بنجو می‌گوید که حمایتی از استادان موسیقی نواحی صورت نمی‌گیرد، اما هنوز جوان‌ها به این موسیقی علاقه دارند.