دوشنبه ۷ اسفند ۱۳۹۶ / Monday, 26 February, 2018

گفتم... گفت...


□ نه تنها از زمانی كه انقلاب شد و بحثهای «ارزشی» در صدر زندگی معنوی و شغلی قرار گرفت، بلكه پیش از آن هم، وقتی به قطعه‌ای موسیقی گوش می‌كردیم، وسواسهای خودمان را داشتیم و سؤالهای خودمان را كه آیا این موسیقی را اصلا‌ً باید بشنویم یا نه؟ آیا شنیدن آن صحیح است؟ اگر موسیقی مضر‌ّی نیست، آیا حتماً لازم هم هست؟ اگر موسیقی نداشته باشیم، چه اتفاقی می‌افتد؟ آیا تعیین ارزشهای اعتقادی در موسیقی (البته ما همگی از موسیقی بی‌كلام و بدون شعر و خواننده اصلا‌ً تصوری نداشتیم) بر عهده كلام است یا صدا؟ آیا می‌شود روزی فرهنگ موسیقی نوینی را به شكل مهذ‌ّب و مطمئنی داشته باشیم كه نه سنتی باشد، نه فرنگی، موسیقی‌ای باشد «خودی» و ایرانی و صدالبته، هماهنگ با زبان رایج هنر در جهان آشفته‌ای كه در آن به سر می‌بریم؟
□ اینها، دغدغه‌ها و آرزوهای نسل ما بود. نسلی كه انقلاب كرد و مذهبش، وطنش و هنرش را واقعا‌ً دوست داشت. نسلی كه هیچ چیز دنیا برایش از قماش «یك‌بار مصرف» مثل پاپ موزیك و همبرگر و شو ماهواره‌ای و شلوار جین و هوس موقتی نبود. نسلی كه آرمان‌خواه و مبارز بود و حالا هم پا از چهل سال آن سوتر گذاشته، و یقین دارد كه انسان، بالاخره برای ادامه حیات، احتیاج به مبانی محكم معنوی دارد، نیاز به موسیقی جدی و عمیق دارد و اینها به راحتی و به آسانی پیدا نمی‌شود. باید برایشان تلاش كرد و سرمایه‌ گذاشت و تاوان داد.

□ از ح‍ُسن ‌اتفاق، یك روز با جمعی بازمانده از آدمهای وفادار به این جنس تفكر و جهان‌بینی، در دفتر مركز موسیقی حوزه هنری نشسته بودیم و موسیقی‌ای هم پخش می‌شد. دوستان و همكاران تحریریه خیلی حوصله به خرج ندادند و ما چند نفر هم‌دوره‌ای! را تنها گذاشتند. دوستی متشرع و هنردوست كه خط را بسیار استادانه می‌نویسد و با صدای خوبش مدح حضرت مولا‌ علی(ع) را می‌خواند، پرسید كه بالاخره راهی هست كه بشود با اعتماد و خوشدلی، تشخیص بدهیم كه موسیقی مفید از مضر‌ّ كدام است؟ بالاخره این مسئله‌ای است كه راه حلش تا حدی هم بر ذ‍ُ‌م‍ّه خود شخص است. گفتم: تو به‌عنوان هنرمند به چه منظری رسیده‌ای؟ گفت: من وقتی موسیقی باكلام را می‌شنوم، از آنجا كه فهم فنی موسیقی را ندارم، اول به معنا و محتوای كلام دقت می‌كنم كه مغایر با اعتقادات و احساسات درونی‌ام نباشد؛ بعد به موسیقی گوش می‌كنم. اگر موسیقی بی‌كلام باشد كه دیگر كمی راحت‌تر است، چون احساس محض است و شعر ندارد كه توجه آدم را به مسائل و موضوعاتی بیندازد. گفتم: موسیقی بی‌كلام، نه تفسیری دارد و نه می‌شود سیستم ارزش‌گذاری اخلاقی خیلی مطمئنی را به رویش سوار كرد كه به همه كس جواب بدهد، هر كس یك تعبیر و تفسیری برای خودش دارد. گفت: دقیقا‌ً نكته همین جاست و همین است كه به‌زعم خیلیها، گرفتاری موسیقی است و تعیین تكلیف آن را این حد‌ّ دشوار و غامض می‌كند و برای همین هم، این همه بر سرش حرف و حدیث است. گفتم: اما این چیزی كه می‌گویی شاید ح‍ُسن موسیقی باشد و این ح‍ُسن را هیچ هنر دیگری غیر از موسیقی ندارد. نقاشی و شعر و ادبیات و تئاتر، دنیایی را می‌آفرینند و بعد تو را به آن دعوت می‌كنند. انگار تو مهمان هستی و آنها، میزبان. اما موسیقی دنیایی را می‌آفریند و تو هم حین شنیدنش متقابلا‌ً دنیای خودت را می‌آفرینی و احساسی كه موسیقی به تو می‌دهد و تصمیم‌گیری درونی تو از آن حس‍ّها و برآیندش، موضع درونی تو را می‌سازد. برای همین هم هست كه عكس‌العمل مردم در مقابل هنرهای دیگر، تا حدودی شبیه هم است ولی در مقابل موسیقی، متضاد و گوناگون است. این دقیقاً امتیاز هنر موسیقی است. گفت: پس تكلیف چیست؟ گفتم: تعیین تكلیف به عهده من نیست. بخشی از آن به عهده شخص مكل‍ّف است. اصلا‌ً تو به حرفهای من كاری نداشته باش! احوال درونی خودت را وقتی كه موسیقی‌ای می‌شنوی، مراقبت كن و ببین. هر كسی كه بالغ و عاقل باشد و خیر را از شر‌ّ تمیز بدهد، خودش خوب می‌فهمد كه با شنیدن یك قطعه موسیقی، آیا متمایل به اهواء نفسانی و افعال زشت و خلاف اخلاق و شرع می‌شود؛ یا اینكه ذهن و فكرش متوجه مفاهیم عالی در زندگی و هستی می‌شود. گفت: مثلا‌ً كدام مفاهیم؟ گفتم: اول از همه اندوه، نه اندوه مال دنیا و حقارتهای روزمر‌ّه، بلكه اندوه و غمی كه از درك موقعیت انسان در دنیاست، غم دوری از آرامشهای آسمانی، یا احساساتی مثل مشاهده و ستایش شكوه و عظمت طبیعت، دیدن لبخند یك كودك معصوم، یك گل زیبا و یا تولد و مرگ و تغییر فصلها. مهم‌ترین موضوعات برای موسیقیدان جد‌ّی و با فكر، تولد و مرگ و مبارزه و اندوه عالی و شادی متعالی و ستایش خداوند و ساخته‌های اوست. هر موسیقی‌ای كه این احساسها را در تو تحریك كرد، گوش بده و دوست بدار و اگر احساساتی را در تو داخل كرد كه ترغیب شدی به كارها یا افكاری كه اخلاق و عرف و شرع آنها را جایز نمی‌داند، خودت از آن پرهیز كن. گفت: امر خطیری است و مسئولیت دارد. گفتم: همین‌جاست كه مولانا می‌فرماید: از محقق تا مقل‍ّد فرقهاست. سعی كن در زندگی و مذهب و هنر «مقلدِ اهل تحقیق» باشی، نه مقل‍ّد‌ِ بی‌اندیشه». فرق مؤمن متفكر با عوام متدین هم همین‌جاست.
گفت: حضرت امام خمینی(ره) هم فرموده: موسیقی مطرب حرام است و صداهای مشكوك مانع ندارد و تشخیص موسیقی لهوی از غیر لهوی به عهده شخص مكل‍ّف است. به شوخی گفتم: از هنرمند هم مكلف‌تر و مسئول‌‌تر مگر پیدا می‌شود؟ برو تكلیف خود را پیدا كن و مسئولیتش را به عهده بگیر و با اعتقاد و خلوص پیش برو... فقط مهم این است كه به خودت دروغ نگویی.

□ دیدم كه اشك بر چشمهایش نشسته است. ناراحت و پشیمان شدم كه چرا دوستی رنجید، دنبال كلماتی برای پوزش‌خواهی می‌گشتم كه گفت: اگر ممكن است این سی‌.دی كه پخش می‌شود به من امانت بده، قول می‌دهم زود برگردانم. گفتم: از دست من كه ناراحت نیستی؟
گفت: هرگز! داشتم به این قطعه گوش می‌كردم و ناگهان منقلب شدم. چه درد عمیقی دارد، انگار دارد عظمتی را وصف می‌كند. برخاستم و رویش را بوسیدم و گفتم: الحق كه عنوان هنرمندی و هنر شایسته توست. اما این سی‌.‌دی را نمی‌توانم به تو بدهم، چون هنوز منتشر نشده و بیرون فرستادنش برایم مسئولیت دارد. گفت: این موسیقی هر چه بود، مرا چند لحظه از خودم و مسائل حقیر زندگی روزمره خارج كرد و انگار یك غم شیرین و عجیبی را به دلم ریخت. انگار روبه‌روی دریای باعظمتی ایستاده‌ام و می‌خواهم تا ابد در این حالت بمانم... اگر اشتباه نكنم این یك سمفونی است و با اركستر فرنگی از نغمه‌های ایرانی استفاده شده... آهنگسازش كیست؟ خارجی است یا ایرانی؟ گفتم: این اثر ایرانی است؛ آهنگسازش هم یك ایرانی است: دكتر شاهین فرهت، سازنده سمفونی دماوند.


مهدوی رضا


منبع : پایگاه رسمی انتشارات سوره مهر

مطالب مرتبط

"حبیب سماعی"، سنتور را از انزوا خارج کرد


"حبیب سماعی"، سنتور را از انزوا خارج کرد
این سازداری صدایی خوش، پرطنین و گیرا است و در صورت كوك بودن نواختن مضراب، صدای خوشی از آن برمی‌خیزد. سازی اغواكننده اما درعین حال خیلی‌ها آن راسازی ساده می‌پندارند در حالی كه طریقه صحیح مضراب زدن و بویژه كوك‌های مختلف با دارا بودن ‪ ۷۲‬سیم كاری بسیار مشكل است به طوری كه برخی بعد از ‪ ۱۰‬سال نواختن این ساز هنوز قادر به كوك كردن آن نیستند. سازهای زهی داری یك خرك بوده كه ثابت است و سیم‌ها روی آن قرار می‌گیرند و برای كوك تنهااز شل و سفت كردن (بالا و پایین) بردن سیم‌ها این كار انجام می‌شود درحالی كه سنتور به طور استاندارد دارای ‪ ۱۸‬خرك است كه هركدام زیر چهار سیم قرار گرفته و كوك كردن آن نه تنها با بالا و پایین بردن سیم‌ها بلكه با جابحایی خرك‌ها نیز صورت می‌گیرد. این‌ساز از حساسیت زیادی برخورداراست بطوری كه تغییرآب و هوا و حتی درجه حرارت روی آن اثر گذاشته و "فالش" می‌كند. از نوازندگان صاحب‌نام این ساز می‌توان از "محمدصادق خان رییس"، "محمد حسن خان (سنتورخان)، "علی اكبرشاهی"، "حسن سنتوری"، "سماع حضور"، "حبیب سماعی"،"نورعلی برومند"، "منصور یاحقی"، "منصور صارمی"، "ابوالحسن صبا"، "حسین صبا"،"رضا ورزنده"، "فرامرز پایور"، "منوچهرجهانبگلو"، "فضل‌الله توكل"، "مجید نجاهی"، "حسین ملك"، "رضا شفیعیان"، "پروی زمشكاتیان"، "عبدالمجید كیانی"، "محمد حیدری"،"اسماعیل تهرانی"،"ارفع اطرایی"، "میلاد كیایی" و "پشنگ كامكار" نام برد. بیستم تیر مصادف با پنجاه و نهمین سالگرد خاموشی استاد حبیب سماعی نوازنده برجسته و صاحب‌نام سنتور است. سماعی سال ‪ ۱۲۸۰‬در خانواده‌ای هنرمند متولد شد،پدرش‌سماع حضور از استادان و نوازندگان چیره‌دست و پرآوازه زمان ناصری و ازشاگردان محمد صادق‌خان رییس (سرورالملك) بود كه گذشته از موسیقی در كشتی نیز سرآمد زمان خود بود. سماع حضور مردی مومن و با تقوا بود و موسیقی را وسیله‌ای برای تقرب به خداوند می‌دانست، حتی در خلوت خود ابتدا وضو می‌گرفت، سپس به نواختن ساز مبادرت می‌كرد. وی حبیب را از خردسالی به وسیله نواختن ضرب با موسیقی آشنا كرد به طوری كه در چهار سالگی همراه ساز پدر ضرب می‌گرفت و به دلیل جثه كوچكش مجبور بود ضرب را روی بالش گذاشته و بنوازد. حبیب پس از این‌كه به وسیله این ساز به ضرب‌های موسیقی آشنایی پیدا كرد در شش سالگی نواختن سنتور را نزد پدر فرا گرفت. پشت‌كار و نبوغ حبیب در یادگیری سنتور به حدی بود كه در ده سالگی سازش شنیدنی و مورد تایید بزرگان موسیقی آن زمان چون "میرزا حسینقلی"، "میرزا عبدالله" و "نایب اسدالله نی زن" بود. حبیب پس از چندی به مدرسه موزیك راه یافت و به مقدمات نت آشنایی پیدا كرد ولی دانستن خط موسیقی در نوازندگی و ثبت آثارش تاثیری نگذاشت و به روش سینه به سینه هنرش را ادامه داد. سماع حضور در اواخر عمر به اتفاق خانواده به مشهد رفت و در جوار مرقد مطهر حضرت امام رضا(ع) معتكف شد. حبیب نیز همچنان به نواختن سنتور می‌پرداخت به طوری كه پس از چندی آوازه سازش در این شهر پیچید. وی به دلیل علاقه‌اش به لباس نظام به خدمت ارتش درآمد و تا پایان عمرخدمت نظام را رها نكرد. او پس از فوت پدر به تهران بازگشت و مورد استقبال هنرمندان آن زمان به ویژه استاد"ابوالحسن صبا" قرار گرفت و به پیشنهاد او كلاس آموزش سنتور را افتتاح كرد. از آن‌جا كه سنتور در آن زمان ساز مهجوری بود استقبال شایان توجه‌ای از كلاس وی نشد و كسانی هم كه برای فراگیری به مراجعه می‌كردند پس از مدتی از ادامه آن سرباز می‌زدند. تنها "نورعلی برومند"، مهندس "قباد ظفر"و"مرتضی عبدالرسولی"از شاگردانی بودند كه تا پایان عمر حبیب، وی را رها نكرده و از او استفاده می‌كردند. سماعی از نخستین نوازندگانی بود كه پس از آغاز به كار مركز فرستنده تهران در رادیو به نوازندگی پرداخت واز شهرت خاصی برخوردار شد و هنرمندان و صاحب‌نظران ساز او را مجموعه‌ای از استعداد، لطف، مهارت، تبحر و زیبایی تعبیر كردند. وی به درخواست مسوولان فرهنگی، به‌اداره فرهنگ منتقل شد و به تعلیم سنتور پرداخت اما پس از چندی به خدمت نظام بازگشت. "هانری ماسه" از شرق شناسان برجسته كه در مراسم هزاره حكیم ابوالقاسم فردوسی ساز جبیب را شنید، ضمن تشویق و تحسین، وی را یكی از افتخارات هنر ایران زمین برشمرد و گفت: موسیقی ایرانی با داشتن هنرمندی چون حبیب سماعی می‌تواند در دنیا حضور چشمگیری داشته باشد و این نغمات روح‌انگیز را به گوش جهانیان برساند. زنده یاد نورعلی برومند از شاگردان حبیب سماعی، تنوع در نوازندگی را از خصوصیات وی دانسته بود و گفت : قطعات تكراری هیچگاه در نوازندگی حبیب شنیده نمی‌شد. ه گفته وی، سماعی هربار حداقل سه ربع ساعت ساز می‌زد و در هربار تازگی، نوآوری و خلاقیت جدیدی در سازش شنیده می‌شد. برومند درخاطراتش می‌نویسد:"محمد علی فروغی" نخست وزیر وقت به علت بیماری و عارضه فشارخون در منزل بستری شده بود،طوری كه رییس دفترش كارهای مربوطه را به خانه وی می‌آورد. فروغی به ساز سماعی علاقه‌مند بود، پس از چندی كه درخانه بستری بود، هوس شنیدن ساز او را كرده و چندین بار وی را دعوت می‌كند ولی سماعی كه از این كار اكراه داشت به بهانه‌های مختلف امتناع كرد. زمانی كه سماعی به اتفاق برومند وارد منزل فروغی شد،پزشك در حال معاینه وی بود و از فشار خون بالایش اظهار نگرانی می‌كرد، حبیب برای یك ساعت قطعات مختلفی را در دستگاه همایون نواخت پس از پایان فروغی احساس بهبودی كرده و پزشك نیز پس از معاینه مجدد، ملاحظه كرد كه فشارخون وی طبیعی شده است. فروغی زبان به‌تمجید و ستایش موسیقی ایرانی و ساز سماعی گشودواظهار داشت این نوع موسیقی آن‌هم با مضراب‌های روح نواز جبیب سماعی در روحیه و بهبود بیماری تاثیر فراوانی دارد. برومند از فرصت استفاده كرد و خطاب به فروغی گفت : ولی موسیقی ایرانی چند روزی است كه از برنامه‌های هنرستان عالی موسیقی حذف شده، نخست وزیر از این ماجرا ناراحت شده و پس از رفتن آنها حكم عزل رییس و معاون هنرستان و انتصاب "علینقی وزیری" و "روح‌الله خالقی" را به عنوان رییس و معاون هنرستان عالی موسیقی صادر كرد. سماعی از روح لطیف و حساسی برخوردار بود و تحمل نابسامانی، مطرب پروری و اشغال وطن توسط بیگانگان برایش دشوار و غیرممكن بود، بنابراین‌گوشه نشینی اختیار كرد. این هنرمند در بهمن ماه ‪ ۱۳۲۴‬دراثر سرما خوردگی مبتلا به ذات‌الریه شد و برغم كوشش پزشكان بهبود نیافت و سرانجام در بیست تیرماه ‪ ۱۳۲۵‬درسن ‪۴۵‬ سالگی درگذشت.

وبگردی
احمد نجفی، درِ شورای صنفی نمایش را گِل گرگرفت!
احمد نجفی، درِ شورای صنفی نمایش را گِل گرگرفت! - احمد نجفی امشب در اقدامی عجیب درِ شورای صنفی نمایش را گِل گرفت! این اقدام او در اعتراض به وضعیت نمایش فیلمش (من یک ایرانی ام) صورت گرفته است.
تصاویر/ زنان در ورزشگاه در حاشیه بازی ایران-عراق
تصاویر/ زنان در ورزشگاه در حاشیه بازی ایران-عراق - بسکتبال انتخابی جام جهانی 2019 چین/ دیدار ایران برابر عراق.
افشای ماجرای ضرب و شتم و مرگ زهرا کاظمی
افشای ماجرای ضرب و شتم و مرگ زهرا کاظمی - اقامه عدل، باید همچنان در دستور کار قرار گیرد و نمی توان به بهانه گذشت زمان، از خون یک انسان، حیثیت یک حکومت و منافع یک ملت گذشت.
لحظات ترسناک فرود بدون چرخ فوکر١٠٠ هواپیمایی آسمان
لحظات ترسناک فرود بدون چرخ فوکر١٠٠ هواپیمایی آسمان - در این ویدئو لحظات نفس گیر و ترسناک فرود بدون چرخ فوكر ١٠٠ هواپیمایی آسمان در اردیبهشت١٣٩٣ در زاهدان را مشاهده می کنید. در این سانحه هواپیما به سلامت فرود آمد اما از چرخه خارج شد.
"دختر خیابان انقلاب" و 4 نکته درباره پاسخ پلیس
"دختر خیابان انقلاب" و 4 نکته درباره پاسخ پلیس - این ماده نه درباره بدحجابی یا تشویق به بدحجابی که مشخصاً درباره دایر کردن مرکز فحشا است و رکن مادی جرم ماده مذکور، دایر کردن مرکز فساد و فحشاست.
امروزجلوی ماایستاد،درآینده جلوی آقای خامنه ای می ایستد
امروزجلوی ماایستاد،درآینده جلوی آقای خامنه ای می ایستد - خاطره فرزند آیت الله فاضل لنکرانی: " پدر خطاب به آیت الله جنتی در خصوص احمدی نژاد گفت: من نیستم، شما هستید، امروز جلوی ما ایستاد، در آینده جلوی آقای خامنه ای می ایستد و تمام زحمات آقای خمینی را بر باد خواهد داد"
حیدری هم جرات انتقاد پیدا کرد !
حیدری هم جرات انتقاد پیدا کرد ! - صراحت مرتضی حیدری، مجری برنامه پایش درباره پشت پرده طولانی بودن مراحل صدور مجوزهای کسب و کار
استحاله! / بررسی نامه احمدی‌نژاد به رهبری
استحاله! / بررسی نامه احمدی‌نژاد به رهبری - دگرديسي‌هاي فراواني در ايران صورت گرفته‌است؛ اصولگرايان اصلاح‌طلب شده‌اند، تحول‌طلبان محافظه‌كار شده‌اند، مسئولان پاسخ ناكارآمدي‌هاي خود را از مردم مي‌خواهند و در تازه‌ترين نوع اين استحاله‌ها فردي كه بسياري مدعي هستند او برآمده از مهندسي انتخابات است با ارسال نامه به رهبرمعظم انقلاب درخواست برگزاري انتخاباتي آزاد، زودهنگام و به دور از مهندسي كرده‌است! محموداحمدي‌نژاد همان پديده خانمان براندازي كه براي…
مصاحبه دختری که با ریش به «آزادی» رفت با یورونیوز
مصاحبه دختری که با ریش به «آزادی» رفت با یورونیوز - فیلم - زهرا خوش نواز در گفتوگو با یورونیوز از مراحلی که برای آماده سازی ظاهرش طی کرد تا با چهره‌ای متفاوت وارد استادیوم شود گفت. او می‌گوید: «زمانی که از تونل گذر کردم و وارد ورزشگاه شدم و چشمانم به چمن ورزشگاه افتاد گریه‌ام گرفت.»
بار دیگر زیر گرفتن ماموران پلیس با ماشین سواری توسط دراویش
بار دیگر زیر گرفتن ماموران پلیس با ماشین سواری توسط دراویش - باز هم زیر گرفتن ماموران امنیتی و نیروی انتظامی توسط یک ماشین دیگر سواری توسط اراذل خیابان گلستان هفتم
حمله با اتوبوس به مأموران پلیس در پاسداران
حمله با اتوبوس به مأموران پلیس در پاسداران - کی از دراویش گنابادی با اتوبوس به مردم و مأموران پلیس در خیابان پاسداران تهران / گفته میشود تعداد شهدای ناجا در حمله آشوبگران فرقه ضاله گنابادی و حامیان نورعلی تابنده به ۴ تن رسیده است.
لحظه مواجهه وزیر راه با خانواده قربانیان سانحه هواپیمای
لحظه مواجهه وزیر راه با خانواده قربانیان سانحه هواپیمای - به دنبال سقوط هواپیمای تهران-یاسوج ویدیو لحظه مواجه خانواده های جانباختگان را با وزیر مشاهده می کنید.
حمله با چاقو به یک راننده سر پارک خودرو
حمله با چاقو به یک راننده سر پارک خودرو - تصاویری دردناک از حمله مرد موتور سوار با چاقو به یک مرد راننده در حضور همسر و فرزندش در شهرستان داراب استان فارس را در ویدئوی زیر می بینید. به نظر میرسد این اتفاق در پی جرو بحثی بر سر پارک کردن وسایل نقلیه روی داده است!
بدل ایرانی آنجلینا جولی رونمایی شد !
بدل ایرانی آنجلینا جولی رونمایی شد ! - شب گذشته مراسم اکران فیلم بلوک 9 خروجی 2 به کارگردانی علیرضا امینی و تهیه کنندگی محمدرضا شریفی نیا و نیز فیلم شاخ کرگدن در پردیس سینمایی ملت برگزار گردید.
اظهارات جنجالی احمدی نژاد در مقابل دادگاه
اظهارات جنجالی احمدی نژاد در مقابل دادگاه - سخنرانی پرحاشیه احمدی نژاد در مقابل دادگاه بقایی
    رموز به دست آوردن موفقیت
    مطالب زیادی در خصوص موفقیت نوشته شده است نظرات گوناگونی نه تنها درباره‌ی این که چگونه موفقیت را به دست آوردید، بلکه این موضوع که اساسا موفقیت چیست، موجود است برای برخی از …