شنبه ۲۴ بهمن ۱۳۹۴ / Saturday, 13 February, 2016

اعتیاد و خانواده


همه دست اندركاران و شاغلین شبكه‌های بهداشتی، مسئولین بلندپایه كشور و نیز غالب خانواده‌ها بر این مسئله تأكید دارند كه اعتیاد به مواد مخدر در كشور ما به یك معضل بزرگ اجتماعی در ابعاد هشدار دهنده تبدیل گشته است. از دیدگاه جامع، توجه به دامنه تأثیرات مخرب اعتیاد به مواد مخدر از آنرو حائز اهمیت فراوان است كه عواقب وخیم آن تنها فرد معتاد را در بر نمی‌گیرد، بلكه همسر، فرزندان، خانواده گستره و دایره دوستان و همكاران و در یك كلام كل جامعه نیز در معرض آثار ویرانگر این عارضه قرار خواهند گرفت.
طبق آمار تقریبی خوش بینانه، تعداد معتادان به مواد مخدر در كشور ما حدود ۳ میلیون تخمین زده می‌شود. چنانچه دایره ارتباطی هر فرد معتاد را فقط به ۴ نفر محدود نماییم، مشخص می‌شود كه قریب به ۱۲ میلیون نفر از مردم ما مستقیم یا غیر مستقیم با مسئله اعتیاد درگیر و در تماس می‌باشند. شاید بتوان گفت كه آسیب‌های روانشناختی-اجتماعی هیچ عارضه دیگری مانند اعتیاد، گسترده و فراگیر نباشد. همین امر، ضرورت توجه و برنامه ریزی كارشناسی در برخورد با این مشكل بزرگ را ضروری می‌سازد. طرح واقعگرایانه و شفاف این موضوع در افكار و اذهان عمومی، به وجود آوردن بسترهای مناسب و كارآمد تبادل تجربیات و دستاوردهای علمی در گروههای كارشناسی و تخصصی، طراحی و تدوین برنامه‌های كم حجم، قابل اجرا، غیر جنجالی و مستمر و در آخر هماهنگی و تشریك مساعی كلیه مراكز درگیر مبارزه با مواد مخدر، گام‌های نخستینی است كه باید در سرلوحهٔ اقدامات پیشگیرانه-درمانی در جهت مقابله با همه‌گیری این عارضه در نظر گرفته شود.در مراكز علمی، پژوهشی، نگرش جامع و چندسویه به پدیده‌های مورد مطالعه، امری جاری و رایج است و لذا نگرش یك بعدی یا تك عاملی به موضوعات و مقولات پیچیده اجتماعی از اعتبار و مقبولیت علمی برخوردار نمی‌باشد. پدیده اعتیاد به مواد مخدر نیز نباید از این قاعده مستثنی گردد. بنابراین ضروری است در فرایند توضیح شكل‌گیری و نیز، در برآورد امكانات پیشگیری-درمانی آن از شاخه‌های مختلف علوم استفاده شود. بعبارت روشنتر، چنانچه در مبحث سبب شناسی و رویكردهای درمانی به دیدگاه جامع و چند عاملی نائل گشته باشیم، از یك سو در تدوین و طراحی برنامه‌های كلان پیشگیری-درمانی، دقت و توجه بیشتری به علوم مختلف خواهیم نمود و از سوی دیگری بر رویكردهای درمانی ما نگرش بین رشته‌ای حاكم خواهد شد.
بستر تاریخی- اجتماعی اعتیاد
۱- نخستین و چشمگیرترین عامل در اینجا، افزایش حجم مواد مخدر قابل دسترسی در بازار است كه باعث دستیابی آسان افراد به این مواد می‌باشد و در نتیجه اقشار و پاره فرهنگهای متفاوت را آسیب پذیر می‌سازد.
۲- تبدیل شدن مواد مخدر به«مد روز» برای جوانان و وسیله‌ای جهت در هم شكستن ممنوعیت‌های بزرگسالان
۳- دور شدن از ارزشهای معنوی، پوچ گرایی و در اختیار بودن بیش از حد و اندازه كالاها، اقلام و اجناس مصرفی، امكان تجربیات ذهنی«بی بدیل و منحصر به فرد» ایام جوانی را كاهش می‌دهد و مواد مخدر، زمینه جبران كاذب در این زمینه را فراهم می‌آورد.
۴- كاهش آستانهٔ تحمل مشكلات و مصائب متعارف كه در طبیعت زندگی انسان نهفته است، بزرگسالان منطقی را به مصرف بی رویهٔ داروهای آرام بخش و بزرگسالان و جوانان آسیب پذیر را به سمت استفاده از مواد مخدر سوق می‌دهد.
۵- فشارهای بیش از حد جوانان در روند استقلال و موفقیت‌های تحصیلی-شغلی هر یك از عوامل نامبرده به تنهایی یا در تعامل با یكدیگر بستر گرایش به مواد مخدر را افزایش می‌دهد.
مطالعات شاخه‌های علمی دیگر
۱- بررسی‌های روانكاوانه
مشاهدات روان كاوی كمتر بر داده‌های گسترده و حجیم بنا شده‌اند و شاید بیشتر جنبهٔ گمانه زنی داشته باشند، با این حال ژرف نگری حاكم در روانكاوی، ما را با برخی مكانیزم‌های رشد فردی كه فراهم كنندهٔ اعتیاد می‌باشند آشنا می‌سازد. مثلاً به نظر فروید، معتادان به مواد مخدر در مرحله رشد دهانی تثبیت و متوقف شده اند. رادو روانکاوی که در زمینه اعتیاد به مواد مخدر فعالیت داشت، از نوعی ارگاسم تغذیه‌ای و مكانیزم‌های دفاعی در برابر هجوم ناملایمات صحبت می‌كند. اما تازه‌ترین بررسی‌های روان پویایی اختلال در روند شكل‌گیری و انسجام هویت فردی را در بروز اعتیاد به مواد مخدر عمده می‌دانند.
۲- مطالعات روانپزشكی
مطالعات روانپزشكی توسط روانپزشكان متعدد در اختلالات شخصیتی نزد معتادان به مواد مخدر صحه می‌گذارند. مثلاً چلریچی طی مطالعه‌ای در سال ۱۹۹۳ طبق موازین متن بازنگری شدهٔ DSMIII اعلام كرد كه نزد ۶۰ درصد معتادان، نیاز شدید به توجه، بروز عواطف شدید و عدم ثبات كه در اختلالات نمایشی، خود شیفتگی، جامعه ستیزی و اختلالات مرزی تبلور می‌یابند، از ویژگی‌های عمده شخصیتی بشمار می‌روند. پوزی و همكاران در همان سال در یك مطالعه بر روی ۳۹۰ معتاد دیگر، یافته‌های چلریچی را تأئید كرده و بر عمده بودن اختلالات شخصیتی نزد بیماران معتاد اشاره می‌كند.
۳- مطالعات و بررسی‌های تجربی دربارهٔ خانواده و اعتیاد
در دهه‌های ۱۹۷۰ و ۸۰ میلادی پژوهشگران، درمانگران و نیز متخصصان مقابله با عارضه اعتیاد به این نتیجه رسیده‌اند كه خانواده در مجموع علل و معلولهای گوناگونی كه دربارهٔ این بیماری مردانه مورد مطالعه و بررسی قرار گرفته اند، دارای مهمترین نقش می‌باشد. بعبارت روشنتر بیماری اعتیاد، مربوط به نوع خانواده، ارتباط عملكردهای ویژهٔ آن، تاریخچهٔ منحصر بفرد آن و نیز ساختار ارتباطی و ارزشهای حاكم در آن می‌باشد. خانواده هم در پیدایش و هم در تداوم اعتیاد به مواد مخدر دارای نقش اساسی است، یعنی خانواده خود جزئی از این بیماری است و بدون آن، این بیماری اساساً بروز نمی‌كند. نتیجهٔ منطقی آن كه برای درمان این عارضه نمی‌توان به هیچ وجه فرآیندهای رشدی در خانواده را از نظر دور داشت.در این جا به چند نمونه از مطالعات انجام شده اشاره می‌كنیم:
بابست و همكاران (۱۹۷۹) در سنجش گسترده و معروفی كه با شركت ۸۵۵۳ دانش آموز و دانشجو انجام شد، ارتباط متغیرهای خانوادگی با اعتیاد به مواد مخدر را بررسی نمودند. در این مطالعه روشن شد كه درجهٔ بالای همبستگی و صمیمیت خانواده رابطهٔ متقابل مثبتی با موفقیت تحصیلی و كسب استقلال به هنگام جوانان دارد. اما برعكس چنانچه فضای عاطفی حاكم بین اعضای خانواده حالتی سرد، بی تفاوت و بسته داشته باشد، زمینهٔ ایجاد رفتارهای پر خطر و یا استفاده از مواد مخدر فراهم خواهد گشت.
عادتها باید تابع اراده ما باشند، نه حاكم بر وجود ما.
آنها فرمانبرانی خوب، ولی فرمانروایان بدی هستند.
هركس پایبند عادتی باشد، ولو عادت خوب، آدم بیچاره‌ای بیش نیست.
مك دوگال
فریدمن و همكاران (۱۹۷۹) با اشاره به نتایج بررسی خویش بر روی ۲۷۵۰ معتاد به مواد مخدر كه دوران بلوغ خود را طی می‌كردند، بر این مطلب تأكید می‌نمایند كه رابطهٔ مثبت متقابلی بین مشكلات موجود میان اعضای خانواده و اعتیاد فرزندان وجود دارد. در این جوانان مكانیزم‌های قدرتمند انكار رابطه میان مشكلات خانوادگی و اعتیاد مشاهده شده است.
سلنو (۱۹۸۷) در پژوهشی دیگر با شركت دو گروه آزمودنی و كنترل به این نتیجه رسید كه در خانواده‌هایی با رضایت رضایتبخش، صمیمی و با ثبات، اعتیاد به مواد مخدر با احتمال كمتری بروز می‌یابد.
سیمونز و رابرتسون (۱۹۸۹) در یك آزمون نزد۳۴۳ جوان بالغ شامل افراد معتاد و گروه كنترل، به یك رابطهٔ دو جانبه شفاف، میان برخی شاخص‌های رفتاری والدین و ضریب آمادگی وارد شدن فرزندان به گروههای منحرف هم سن و سال و نهایتاً مصرف مواد مخدر پی بردند. در كنار متغیرهای گوناگون،«طرد فرزندان» توسط والدین از اهمیت ویژه‌ای در گرایش فرزندان نسبت به گروههای منحرف همسال و مصرف مواد مخدر می‌باشد.
شیدلر و بلوك (۱۹۹۰) در سال ۱۹۷۲ یك آزمون را با شركت ۱۰۰ نفر كودك سه ساله آغاز نمودند كه تا پایان سن ۱۸ سالگی همراه با مطالعات روانشناختی ادامه داشت. حاصل این مطالعه، تقسیم جوانان در سه گروه متفاوت زیر بود:
۳۴ درصد، پرهیزكنندگان قاطع كه هیچگونه تماس با مواد نداشته و هر گونه پیشنهادی در این زمینه را قاطعانه رد می‌كردند.
۴۲ درصد، تعلق به گروهی داشت كه مواد مخدر را بطور آزمایشی مصرف كرده بودند.
۲۴ درصد، متعلق به گروهی بود كه به برخی مواد مخدر عادت كرده و كم و بیش به آن وابسته شده بودند. یكی از نتایج مهم بررسی فوق آن بود كه چگونگی آشنایی، برخورد و تماس با مواد مخدر قابل پیش بینی می‌باشد. زیرا افرادی كه عادت به مواد مخدر داشتند، در مراحل رشدی خویش دچار مشكلات شدید عاطفی گشته بودند. اینان در سنین پایین
۸-۷ سالگی دچار مشكلات ارتباطی و رفتارهای هیجانی بوده اند. دلیل ظهور این تغییرات غالباً در محیط تربیتی-روانشناختی خانواده‌ها در مرحلهٔ رشدی آنها ذكر گردیده است. پس از مشاهدهٔ رابطهٔ معنادار كیفیت ارتباطات خانوادگی با گرایش به مصرف مواد مخدر، مراكز درمانی و خانواده درمانگران بی شماری، موضوع اعتیاد به مواد مخدر را به كانون فعالیت‌های خویش تبدیل و مدل‌های درمانی گوناگونی تدوین نمودند.
اكنون رئوس كلی یكی از این رویكردهای درمانی كه به ویژه در سبب شناسی عارضهٔ اعتیاد در شهر اصفهان توسط اینجانب به دفعات به اثبات رسیده، معرفی می‌گردد. این رویكرد خانواده درمانی در مقابله با عارضه اعتیاد با برنامه ریزی و همكاری انستیتو خانواده درمانی میلان ایتالیا که از اشتهار جهانی برخوردار است تهیه و تدوین گشته است. در این رویكرد درمانی، پدیده اعتیاد به مواد مخدر، حاصل ناهنجاری‌ها و تجربیات ناقص عاطفی افراد در یك محیط خانواده و تأثیرات و انتقال ناآگاهانهٔ این تجربیات به نسل‌های بعدی ارزیابی گردیده و ریشه یابی آن در كمان تجربیات سه نسل میسر می‌باشد. بدان معنا كه معمولاً یك فرد معتاد در ایام كودكی از مراقبت و توجه عاطفی لازم والدین خویش محروم بوده است، اما با توسل به مكانیزم‌های دفاعی گوناگون به درك آگاهانه و پردازش این محرومیت قادر نگشته و بدین وسیله به انتقال ناخواستهٔ این تجربیات ناقص به فرزندان خود، یعنی معتادان آتی، اقدام می‌نماید و بدین سان زمینهٔ رشد عارضه در نزد فرزندان مهیا می‌شود. مراحل سبب شناسی در این رویكرد درمانی شامل بررسی هفت مرحلهٔ زیرین است:
۱- خانواده‌های منشأ: معمولاً پدربزرگ در دوران خردسالی متقبل مسئولیت‌های خارج از تعوان گردیده و با فرزندان خود رابطهٔ عاطفی ندارد.
۲- رابطهٔ زوجی: معمولاً رابطه‌ای است ابزاری كه صمیمیت عاطفی در آن تجربه نمی‌گردد.
۳- رابطهٔ مادر و فرزند در ایام كودكی: مهمترین مشخصه این رابطه مراقبت‌های نمایشی مادر از فرزند است.
۴- دوران بلوغ: توأم با سردرگمی و دوری جستن از مادر
۵-گرایش و ابراز علاقه فرزند به پدر: پدر بعلت محرومیت از رابطهٔ عاطفی با پدربزرگ از ایجاد رابطهٔ عاطفی با فرزند عاجز است و تكیه گاه و الگوی او محسوب نمی‌شود. فرزند در خلاء عاطفی خود غوطه ور می‌شود.
۶- تماس با مواد مخدر: تماس با مواد مخدر بعنوان گریز از شرایط و فشارهای روانی غیرقابل تحمل
۷- واكنش اطرافیان نزدیك در برابر عارضه: غافلگیر شدن و عدم درك فرزند مبتلا به اعتیاد.
* در پایان لازم به تأكید است كه عارضهٔ اعتیاد، یك بیماری مردانه است و اساس فعالیت‌های درمانی باید در محور ارتباطات مردانه برنامه ریزی شود.

دكتر سعید پیرمرادی


منبع : فصلنامه پزشکی اجتماعی هوم

مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
چیچن ایتزا , احساس جوانی , دنیای فانتزی , حمید فدایی , مثل ماه برای آسمان , عامل حمله , محمد علی اینانلو , کلا آموزشی , نبرد نظامی , خرد کردن , sanction , هوسیت , پایگاه حمیمیم , لیپوپروتئین , المطریه , تاجر آفریقا یی , در تقویم , کارگردان مستند خیابان یک طرفه , وزرای عزاقی , مهاجران غیرقانونی , بزرگترین دریاچه , جودوبندرعباس , خرید کتاب , نقش طنز , گری نوین , انتشارات ققنوس , بازیکن ستارگان جهان , بازار ثانویه , بمب ساعتی روی صورت , همسران، , بازار حراجی ها , اکسیژن , علی هاشمی , طلا , آدم‌خواری , مهدی رجبی , فهرست نهایی , موسی سبزی , صوفی ها , دبیرکل جمعیت وفاق اسلامی , مادر هلندی , سیف الدین اندرزگویی , شبانگاهی , منطقه 16 , توانمندی های هسته ای , رئیس جمهور آلمان , عبد‌العلی قیوم , بهای گزاف , کافی نیست , تازه مسلمان ,

برخی از مطالبی که کاربران هم اکنون در حال خواندن آن هستند
منطقه مسکونی شرقی , قسمت دوازدهم (۴) , بیماری‌های باکتریائی(۲) , چشمه‌ها (۵) , تخت گوهر یا تخت رستم، مرودشت (هخامنشیان) , گروه اول , سوتو - تسونا (The Sotho - Tswana) , ترومبوآمبولیسم , شیر خدا بند گسستن گرفت , بیماری شریان کرونر , ای بلبل بوستان معقول , بهداشت خانواده , اظهارنامه , حسن‌کچل , تناوب و ارقام مهم , تظاهرات بالینی , دلی، که میل به دیدار دوستان دارد , نوار ویدیوئی , عوامل و عناصر تولید فیلم (۲) , کچل و شیطان (۱) ,

برخی منابع مهم خبری
tct.ir شرکت مخابرات , kurdtoday.ir کردتودی , faranashr.com فرانشر , noorportal.net نورپرتال , hamshahrionline.ir همشهری آنلاین , sobhanehonline.com صبحانه آنلاین , musicerooz.ir موسیقی روز , hayat.ir حیات , memarinews.com معماری نیوز , tajrobehmag.com تجربه , inn.ir شبکه ایران , farscinema.com فارس سینما , peykekhabar.com پیک خبر , zamannews.ir زمان , caffecinema.com کافه سینما , uromnews.ir اروم‌نیوز , patoghu.com پاتوق یو , bornanews.ir برنا نیوز , setarehnews.ir ستاره‌ها , vista.ir اخبار روز , shahidnews.com شهیدنیوز , biznews.ir کسب و کار , fararu.com فرارو , khabarsport.com خبر ورزشی , vanews.ir وانیوز , seemab.ir سیماب , foodna.ir فودنا , hamseda.ir هم صدا , nano.ir فناوری نانو , emrouzin.com امروزین ,

وبگردی
از فایل صوتی آقای مدیر تا مورد عجیب شهرزاد - خانم میرقلی‌خان برحسب وظیفه خطیری که برعهده داشت، گزارش‌هایی مبنی‌بر حیف‌ومیل بی‌جهت بودجه سازمان به ریاست رسانه ملی ارسال کرد. اسراف بیت‌المال در برخی بخش‌های سازمان و ناکارآمدی مدیریت اموال توسط برخی! خاطر افرادی را که از قِبَل این اموال ارتزاق می‌کردند، مکدر کرد».
خلاصه اختتامیه جشنواره فیلم فجر - مراسم اختتامیه سی و چهارمین جشنواره فیلم فجر، عصر امروز پنجشنبه با حضور علي جنتی وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي در برج ميلاد تهران برگزار شد.
پشت صحنه اختتامیه / اشک های بازیگر زن برنده سیمرغ - هیچ کس اشک های بازیگر زن برنده سیمرغ در پشت صحنه را ندید/انفجار در برج میلاد به افتخار عالیجناب پرویز پرستویی/بوسه های ناتمام نوید محمدزاده به تماشاگران/ویدیویی از اتفاقات هیجان انگیز پشت صحنه اختتامیه جشنواره فیلم فجر
اینجا قم است / راهپیمایی 22 بهمن - بخشی از راهپیمایان قم در خیابان صفائیه،‌‌ همان خیابانی که دفتر اکثریت علما و مراجع تقلید در آن خیابان قرار دارد، به یکباره با یک کارناوال روبرو شدند که گفته می‌شد کارناوال نمادین تفنگداران آمریکایی است که اخیرا در خلیج فارس دستگیر و سپس آزاد شدند.
روش عجیب پخش کنسرت از رسانه ملی! - شبکه دو سیما همزمان با پخش کنسرت سالار عقیلی، تصویر نوازندگان را محو کرد!
مراسم اختتامیه سی و چهارمین جشنواره فیلم فجر - مراسم اختتامیه سی و چهارمین جشنواره فیلم فجر، عصر امروز پنجشنبه ۲۲ بهمن ماه با حضور علي جنتي وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي در برج ميلاد تهران برگزار شد.
شب مهمانی خصوصی ستاره های سینما - در شب مهمانی خصوصی ستاره های سینمای ایران در هتل مشهور پایتخت، بغض بازیگر زن روی فرش قرمز ترکید/تصاویری داغ از پشت صحنه مراسم پر اتفاق تجلیل از کاندیدهای سیمرغ جشنواره فیلم فجر
کیمیا : تاوان اعتقادم را دادم ! - کافه آپارات پاتوق هنرمندان در راهروی کاخ جشنواره فیلم فجر (برج میلاد)
گفتگو با آزاده نامداری متفاوت ! - کافه آپارات پاتوق هنرمندان در راهروی کاخ جشنواره فیلم فجر (برج میلاد)
بهترین و بدترین لباس جشنواره فیلم فجر - برنامه از شما چه پنهون ویژه حواشی جشنواره فیلم فجر را در صفحه جشنواره فیلم فجر آپارات دنبال کنید
ادعای «شینا شیرانی» علیه یکی از مدیران پرس‌تی‌وی! - در روزهای اخیر فایل صوتی تحت عنوان مکالمه "شینا شیرانی" یکی از مجریان شبکه پرس تی وی با یکی از مدیران این شبکه و طرح مسائل غیراخلاقی در حین این مکالمه، به سرعت در فضای مجازی و مخصوصا کانال های تلگرامی منتشر شده است.
گلوریا هاردی: عاشق شدم و به ایران آمدم - گفتگوی جالب با بازیگر نقش آزاده یا رها در سریال کیمیا در کاخ جشنواره
کشف حجاب مشاور سرافراز / عکس - تصویر زیر در فضای مجازی منتشر شده است. شهرزاد میرقلی خان مشاور سرافراز چندروز پیش از کشور خارج شد و همزمان با آن اخوان بهابادی معاون فنی صداوسیما برکنار شد.
فیلم جدیدی از لحظات کشته شدن قذافی - فیلم جدیدی از لحظات حمله انقلابیون لیبی به معمر قذافی که در نهایت منجر به مرگ او در شد در شبکه های اجتماعی منتشر شده است.
ابرو گوندش در تبریز ! - گفتنی است این خواننده ترکیه ای همسر رضا ضراب، تاجر تبریزی الاصل ساکن ترکیه است که به اتهام همکاری با بابک زنجانی برای دور زدن تحریم های ایران و رشوه دادن به مقامات دولت اردوغان مدتی بازداشت شده بود.
کتایون ریاحی و دهکده رویایی اش در جزیره کیش - کتایون ریاحی برای اولین بار از دهکده رویایی اش در جزیره کیش رونمایی کرد/من و آنجلینا جولی فقط در یک مورد با هم فرق داریم/چهره معروف سینما 2سیمرغش را به حراج گذاشت
فیلم/ تعرض در بفرمایید شام به یک کودک و دو زن - به دنبال افشاگری‌های ۲ تن از شرکت‌کنندگان مسابقات موسیقی شبکه «من و تو» درباره پشت پرده‌های این شبکه، معین سعیدی از کارمندان اخراجی آن با انتشار ویدئویی به افشای تجاوز تهیه‌کننده برنامه «بفرمایید شام» این شبکه به یک کودک و ۲ زن شرکت‌کننده در این برنامه از زبان آنان پرداخت.
بهاره افشاری: احمدی نژاد ۳بار دعوتم کرد و نرفتم - بهاره افشاری بیستمین مهمان دید در شب از زندگی شخصی، شبکه جم و کار حرفه ای بازیگری در سینما می گوید - پخش اختصاصی از آپارات
کلیپ پلیس پس از کلیپ ارازل ! - ویدیوی دیدنی از اعتراف مقامات امنیتی آمریکا در کنگره به نقش محوری عربستان در تروریسم / تلاش برای تبرئه برباددهندگان سرمایه ملت ایران با نفت 65 دلاری! / ویدیوی نجات معجزه آسای یک دختر در مترو / فیلم پوشاندن مجسمه‌های برهنه ایتالیا برای استقبال از روحانی از دیگر ویدیوهای این بسته خبری است.
لاشه نهنگ های عنبر در ساحل انگلیس - گزارش تصویری / امواج آب لاشه دو نهنگ غول پیکر را به ساحل شهر اسکگنس در انگلیس و مردم شهر را برای گرفتن عکس یادگاری به سمت ساحل کشانده است.
پربازدیدها