سه شنبه ۶ مرداد ۱۳۹۴ / Tuesday, 28 July, 2015
نظری به کتاب جهان وطنی و بخشایش نوشته ژاک دریدا

نظری به کتاب جهان وطنی و بخشایش نوشته ژاک دریداجهان وطنی و بخشایش
ژاك دریدا
امیرهوشنگ افتخاری راد
گام نو
چاپ اول ۱۳۸۴
۱۵۰۰ نسخه
۱۵۰۰ تومان
مترجم فارسی در مقدمه خود پرسش از «متافیزیك حضور»، مهم ترین مفاهیم كلیدی دریدا را با این پرسش می آغازد كه آیا می توانیم چیزی را بشناسیم كه نمی شناسیم؟ او می گوید به ناگزیر برای امر شناختن باید از نقطه ای آغاز كرد، همان كه هایدگر نامش را ground می نهد. اما این نقطه، این زمینه كجا هست؟ كه این مسئله با میل انسان به «اصل موضوعه سازی»، «تعمیم» و در كل متافیزیك رابطه دارد. از دموكریتوس (حدود ۵۰۰ ق.م) به این سو تمام فیلسوفان و متفكران در پی یك اصل موضوعه یا زمینه بنیادین بوده اند كه تمام جهان را برای تمام اعصار تبیین كنند. این متافیزیك دائم تكرار شده است حتی در روزگار دریدا. (جهان وطنی و بخشایش، ص۱۰) امیر هوشنگ افتخاری راد تكرار این متافیزیك و اسارت در آن را نوعی نهیلیسم می داند او بر آن است هویت هم همیشه حاكم بوده و خود، مركز گرایی و نظم پایگانی را به دنبال داشته است و تقابل های دوتایی (binary opposition) مورد نقد دریدا با همین هویت رابطه دارد. به نظر دریدا فلسفه غرب همیشه برتری و اثبات را به یكی از این دوگانه ها داده و آن یكی دیگر را سلب، نفی و سركوب كرده است مثلاً زن و زنانگی سلب و نفی و مردانگی و مرد همیشه اثبات می شده. به نظر مترجم فارسی درافتادن با رد و نفی هر نوع متافیزیكی خود زاینده و موجد متافیزیكی دیگر با اجبار به ساختن اصل موضوعه دیگری است و نفی و ویرانی مطلق متافیزیك امكان ندارد. دریدا با وقوف به این ناممكنیت است كه اعلام می كند مرادش از دیكانستراكشن (واسازی) de (انهدام و تخریب) مطلق نیست، بلكه او بر آن است نظم تاریخی این تقابل های دوتایی موجود در تاریخ متافیزیك غرب را پریشان كند و آن را آشفته، غیر واقعی، وانمود گرایانه و نامنظم بنمایاند...
افتخاری راد در این مقدمه خواندنی روح پست مدرنیسم- كه یكی از بنیانگذارانش خود دریدا بود- را خیزش در برابر استیلا و انقیاد می داند، استیلا و انقیاد خود دوگانه ای است دال بر همسان سازی مدرنیستی.
این مقدمه مترجم را باید «تفاسیر» افتخاری راد از مفاهیم اساسی دریدا قلمداد كرد، به نظر او دریدا در عین حال كه به عدالت گرایش دارد، فیلسوف طرح مسئله است نه حل مسئله، یعنی راه حل عمل گرایانه ای نشانمان نمی دهد بلكه بر مفاهیمی مثل مهمان نوازی، بخشایش، اقلیت ها و غیره پرتو افكنی می كند.
• دو مقاله از دریدا
جهان وطنی: دریدا آن را در پاسخ به دعوت «پارلمان بین المللی نویسندگان» در سال ۱۹۹۶ نوشت، مقاله ای درباره شهرهای آزاد (Open Cities) یا همان شهرهای پناهندگی، شهر های خود مختار، مستقل از یكدیگر، در صورت امكان جدا از كشورها و همبسته با هم. دریدا «مسئولیت» این پارلمان را ابداع چنین شهرهایی می داند، مسئولیتی نظری و اتوپیایی كه در عین حال، از عمل سیاسی قابل تفكیك نیست.دریدا با اشاره به سنت مهمان نوازی به مثابه یك فرهنگ و نه اخلاقی در میان سایر اخلاق ها، این شهر های آزاد را پل ارتباطی سنت ها و مقاطع زمانی مختلف در سنن غربی برمی شمارد و به شهرهایی اشاره دارد كه در سنت یهودی وجود داشت «و بی گناهان را در خود جا می داد و از آنها حمایت می كرد». (همان، ص۷۵) او همچنین ما را به قرون وسطی و شهرهایی در آن دوره ارجاع می دهد كه با سنت مهمان نوازی به هر فردی كه وارد شهر می شد پناه می دادند. این سنت جهان وطنی میراث مشترك رواقیون یونانی و مسیحیت است كه وارثانش متفكران عصر روشنفكری اند. بخشایش: دریدا این مفهوم و صحنه، تصویر و زبان به كار رفته برای این مفهوم را متعلق به ادیان ابراهیمی می داند، سنتی ابراهیمی كه در عصر ما خود را بر فرهنگ هایی تحمیل كرده كه فاقد خاستگاه ابراهیمی اند (مانند كره، ژاپن و...). او جانبدار بخشایش ناب و نامشروط و مخالف تقلیل آن به مفاهیمی چون تاوان، رستگاری، وفاق ملی، حق رافت و... است. بخشایش به مثابه امری ناممكن! تنها زمانی می تواند معنا و مفهوم خود را بنمایاند كه گناه كبیره و امر نابخشودنی را ببخشاید. دریدا سپس به وضعیت پارادوكسیكال بخشایش در سنت ابراهیمی می پردازد، در یك سو بخشایش غیر مشروط، بزرگوارانه و غیر سودجویانه ای قرار دارد، نگرشی كه به گناهكار به مثابه یك گناهكار و نه یك جنایتكار نظر دارد و بخشایش را حتی برای آنهایی كه اظهار ندامت و توبه نمی كنند خواستار است و در سوی دیگر بخشایش مشروط به ندامت و توبه گناهكاری كه حتماً و به طور علنی طلب بخشودگی می كند، است. دریدا می پرسد: «وقتی میراثی شامل حكمی دوگانه و متناقض است وارث آن حكم بودن چه معنایی دارد؟» (همان، ص ۹۵) از نظر او جایگاه اصلی و بنیادین بخشایش در اخلاقی است كه در فراسوی همه اخلاق ها قرار دارد. بخشایش یك امر چهره به چهره شخصی «صرف» نیست و اولین واسطه این فرآیند را می توان زبان مشترك میان بخشاینده و گناهكار دانست، این بخشایش ناب دریدایی هیچ ارتباطی با عدالت قضایی ندارد. دریدا با پیگیری این خصلت دو پهلویی بخشایش در سنت ابراهیمی دست به دیكانستراكشن (واسازی) آن می زند تا نشان دهد كه چگونه هرگاه بخشایش از نابیت نامشروط خود بیرون افتد با هر چیزی كه با آن متفاوت است درهم می آمیزد؛ با ندامت، توبه، تحول روحی، نظم و غیره. «فیلسوف واسازی» با رد تقسیم بندی قبلی خود میان بخشایش مشروط و نامشروط می نویسد: «این دو قطب یعنی «مشروط» و «نامشروط بودن» قطعاً ناهمگن هستند و باید غیر قابل تقلیل به دیگری باقی بمانند. با این همه غیر قابل تفكیك از یكدیگر نیز هستند.» (همان، ص ۱۰۵) به نظر او همین تصمیم ها و مسئولیت ها درباره بخشایش و در «واقعیت» زندگی روزمره میان این دو قطب مشروط و غیر مشروط روی می دهد و نمی توان مرز قاطع و مشخصی میان آن دو قائل شد، بخشایش دیوانگی است و بخشایش ناب نباید هیچ معنایی داشته باشد یعنی فقدان هرنوع قطعیت و وضوح در معنا، جنون ناممكن. مشروطیت و نامشروطیت بخشایش قابل تبدیل شدن به همدیگر و غیر قابل تفكیك اند. رویای دریدا برخلاف تصور خواننده كه بخشایش و قدرتمندی را دو مفهوم می داند كه هرگاه جمع گردند وضعیت اخلاقی مطلوبی ایجاد می كنند، این است كه بخشایش در فقدان و بدون قدرت صورت پذیرد. «نه تنها نامشروط كه بدون حاكمیت و اقتدار وظیفه دشوار، ضروری و ظاهراً ناممكن این است كه «نامشروطیت» و «حاكمیت» از هم تفكیك شوند.» (همان، ص ۱۲۴)

روح الله حاتمی

منبع : روزنامه شرق

مطالب مرتبط
آگهی کنسرت استاد در برج میلاد: قدقد قدا کن! - یک روزنامه با درج چند آگهی طنز، به حواشی این روزهای یک خواننده جوان واکنش نشان داد.( احمدرضا کاظمی. قانون )
مستندات جهانگیری از تخلفات 294 میلیارد دلاری احمدی نژاد - روز گذشته وکیل احمدی نژاد اعلام کرد که از جهانگیری معاون اول رییس جمهور شکایت کرده است. خبری که بلافاصله انعکاس رسانه ای گسترده و پاسخ دفتر جهانگیری را به همراه داشت.
گفتگوی صمیمی با نیوشا ضیغمی / فیلم - در قسمت اول این گفتگو نیوشا ضیغمی از زندگی مشترک با آرش پولاد خان، تاثیر ازدواج در روند کاری‌اش و شایعاتی که در این سال‌ها باعث شده کمی از دنیای بازیگری دور شود برایمان گفت.
دندانپزشک پیام صادقیان ! / تصاویر اینستاگرامی - پیام صادقیان با انتشار این عکس از خانم دکتر دندانپزشک برای درست کردن دندان هایش تشکر کرده است. محسن افشانی هم در کلینیک دندانپزشکی در کنار خانم دکتر و دستیارانش سلفی گرفته است.
بدون هیچ صحبتی فقط تماشا کنید - بدون هیچ صحبتی فقط تماشا کنید
هجوم عکس سلفی با پزرعروس در تهران - شروع برنامه ماه عسل 94 با اجرای علیخانی که به دلیل موضوع دور از انتظاری که به آن برنامه اختصاص داده بود؛ حسابی مخاطبان را دلسرد کرد و در ادامه هم، این دلسردی با حضورمهمانی با شغل پزری عروس! در این برنامه، تکمیل شد.
عکسی جدید از بهادر زمانی در گریم حضرت عباس (ع) - بهادر زمانی در گریم حضرت عباس (ع) در نمایی از فیلم رستاخیز در کنار تهیه کننده این مجموعه. احتمالا بهادر حالا که دیده فیلمشان قرار نیست اکران بشود روی به منتشر کردن عکس های آن در شبکه های اجتماعی و فضای مجازی آورده است تا در آن محیطِ پر مخاطب برجسته و دیده شوند.
تصاویر نشست عوامل سریال پایتخت - نشست صمیمانه عوامل سریال پایتخت با اصحاب رسانه
سلفی با جسد دانشجویان ایرانی ! / تصاویر - عکاسی و سلفی گرفتن در کلاس‌های تشریح پزشکی و انتشار آن در فضای مجازی، پدیده‌ای است که این روزها در حال فراگیر شدن است؛ پدیده‌ای که شاید در هیچ کجای دنیا مانند کشور ما به این صورت دیده نشود.
گفتگو با تازه عروس سینمای ایران در شب ازدواجش - گلاره عباسی بازیگر سینما و تلویزیون به خانه بخت رفت.
الناز حبیبی در فروشگاه شاهرخ استخری / تصاویر - عکس جدید سحر قریشی، بهاره کیان افشار، لیندا کیانی، شهرزاد عبدالمجید، کوروش تهامی در روز تولد همسرش، عکس یادگاری نفیسه روشن با کودکان افغان و تصاویر تتلو در ناو جنگی و ...
صحنه نادر شکار شیرها وسط جاده / تصاویر - در این گزارش تصویری که در دو روز اخیر منتشر شده و میلیون‌ها کاربر آن را تماشا کرده‌اند شاهد شکار دو شیر نر در وسط جاده‌ای در آفریقای جنوبی که در برابر چشمان حیرت زده دهها توریست رخ داد، خواهیم بود.
سلفی همسر شهرام محمودی / تصاویر اینستاگرامی - علی لهراسبی، مهدی ماهانی و کامبیز دیرباز چند روز مانده به تعطیلات به پیشواز تفریحات تابستانی در ترکیه رفته اند. سلفی فرزاد حسنی با نیما کرمی، علیرضا جاوید نیا، مژده لواسانی، ژیلا صادقی و صبا راد در حاشیه مراسم یادبود زنده یاد مهران دوستی.
فیلم/ توضیحات مجری زن درباره روزه‌خواری در آنتن زنده - صبا راد مجری برنامه «به خانه بر‌می‌گردیم» که در برنامه زنده تلویزیون به طور ناخواسته مزه غذایی را چشید، توضیحاتی در این خصوص ارائه کرد.
جنجال کلیپ هسته‌ای «تتلو» / ویدئو - تصاویر حرفه‌ای و قاب‌های هوشمندانه و کارگردانی درستی که در یک کلیپ با مضمون انرژی هسته‌ای دیده می‌شود، هم به لحاظ ساختار و هم از نگاه مضمون اتفاق خوبی محسوب می‌شود، اما اینکه کلیپ انرژی هسته‌ای را چه کسی خوانده بسیار جالب است!
رونمایی از فاجعه ملی در یک مسابقه تلویزیونی / فیلم - مسابقه تلویزیونی «ثانیه ها» که از شبکه دوم سیما پخش می شود، سطح پایین اطلاعات عمومی و سرانه مطالعه در کشور را به نمایش گذاشت. هر یک از شرکت کنندگان در این مسابقه، نماینده هزاران نفر از افراد جامعه هستند که اطلاعات عمومی آنها در حد یک دانش آموز سال دوم ابتدایی است.
عکس جدید از مهناز افشار و دخترش / عکس - بعد از ازدواج پر سر و صدای مهناز افشار با یاسین رامین پسر محمدعلی رامین معاون مطبوعاتی دولت احمدی‌نژاد، این زوج جوان وارد ماجراجویی جدیدی شده‌اند.
مهران غفوریان و همسر در تعطیلات. - مارال فرجاد، نگین صدق گویا، سیاوش خیرابی و امین زندگانی در پشت صحنه سریال جدیدشان. رز رضوی در یک جشنواره خیریه در شیراز. امیر مهدی کیا و ساغر عزیزی در نمایی از سریال معمای شاه در نقش محمدرضا شاه و فرح پهلوی.
در جستجوی همسر برای کاپیتان معروف ! - مجله ایده آل عکس کاپیتان تیم ملی والیبال را با تیتر «در جست و جوی همسر برای کاپیتان معروف» کار کرده است.
اولین bmw i8 سه میلیاردی در ایران چپ کرد / عکس - تقریبا 1 ماه پیش بود به ورود یک خودروی بی‌ ام‌ دبلیو bmw i8 به ایران اشاره شده بود. این خودرو که جزء پیشرفته ترین خودروهای دنیا می باشد, زمانی که وارد ایران شد به دلیل خاص و تک بودن در کشورمان, قیمتی در حدود 3 میلیارد تومان پیدا کرد!!
پربازدیدها
مرگ تدریجی رؤیای ترکیه در سوریه/ چرایی کاهش حمایت آل‌سعود از داعش - هراس آنکارا از قدرت یافتن کُردها در مرزهای سوریه و ترکیه و همچنین نگرانی رژیم آل‌سعود از افتادن حیات خلوتش یعنی یمن به دست نیروهای مردمی، موجب شده تا حمایتهای این دو از تکفیریها در سوریه کاهش یابد.
معجزات ده گانه‌ی پیاده روی - پیاده روی ساده‌ترین راه برای پیشگیری از بیماری‌های مختلف است.
اسرائیل در مخالفت با توافق "سند" رو می‌کند - گروه بین‌الملل: حزب دمکرات ایالات متحده خواستار پوزش‌خواهی رسمی مایک هاکبی، از نامزدهای حزب جمهوری‌خواه برای انتخابات ...
داود اوغلو: شرایط جدیدی بوجود آمده است - گروه بین‌الملل: نخست‌وزیر ترکیه اعلام کرد که کشورش قصد اعزام نیروی زمینی به سوریه را ندارد اما در عین حال گفت که حملاتی که ترکیه علیه ...
وقتی متهم شاکی می‌شود! - گروه اقتصادی: وکیل احمدی‌نژاد اعلام کرد که از جهانگیری معاون اول رییس جمهور شکایت کرده است. خبری که بلافاصله انعکاس رسانه ای گسترده ...
جدول نهایی نقل و انتقالات لیگ برتر فوتبال - پرونده بازار نقل و انتقالات لیگ برتر فوتبال ایران به پایان رسید.
آگهی کنسرت استاد در برج میلاد: قدقد قدا کن! - یک روزنامه با درج چند آگهی طنز، به حواشی این روزهای یک خواننده جوان واکنش نشان داد.( احمدرضا کاظمی. قانون )
بانک مرکزی در تحقق ۶ برنامه مهم اقتصاد مقاومتی ناکام ماند - خبرگزاری تسنیم:بانک مرکزی نیز مانند دستگاه های دیگر مکلف به اجرای سیاست ها و برنامه های مشخص برای مقاوم سازی اقتصاد شده ولی مروری به عملکرد ماه های قبل این بانک نشان می‌دهد که ۶ برنامه مهم عملیاتی در حوزه اقتصاد مقاومتی محقق نشده است.
بایدها و نبایدهای «آموزش» در رسانه ملی - مخاطبی که هرگز در زمینه روان‌شناسی مطالعه نداشته می‌تواند با اشتیاق مبحث سنگینی چون تحلیل رفتار متقابل را از زبان یک کارشناس مطلع، دقیق و خوش‌صحبت دنبال کند، کسی که ...
سید صالحی در کنار چیلاورت و پیستونه قرار گرفت - کارشناسان فیفا به بررسی مهمترین بازیکنانی که تاریخ تولدشان امروز 27 جولای است پرداخت که سید مهدی سید صالحی در کنار...