جمعه ۴ اسفند ۱۳۹۶ / Friday, 23 February, 2018

نگاهی به تشکیل ارکستر ملل ایران


نگاهی به تشکیل ارکستر ملل ایران
حال شما در نظر بگیرید در ایران، اركستری بخواهد برای گوش ایرانی، نه تنها با تلفیق سازهای ایرانی متعارف با سازهای اروپایی (كه البته این كار پیش از این اركستر نیز انجام گرفته)، بلكه با سازهای بومی و احیاشده از تصاویر مانده از ایران باستان و سازهایی فراموش شده كه شاید تعداد وارثان نوازندگی آنها بی اغراق از شمار انگشتان یك دست تجاوز نكند، آثاری از موسیقی كلاسیك ایرانی و غیرایرانی، آثاری از چندصدسال قبل ازمیلاد، آثاری از قومیت های مختلف ایران، آثاری كه برای یك ساز سولو نوشته شده اند و... را تنظیم و اجرا كند كه در چنین صورتی بی شك، خلأهایی در اركستراسیون به وجود خواهدآمد. آنگاه رهبر اركستر تصمیم بگیرد همراه با گسترش وسعت صوتی از دو اكتاو و نیم به چهار و نیم اكتاو، این مشكل را با تغییراتی در سازهای معمول (مثل تعویض سیم ها، استفاده از سازهایی با طول دسته بلند و...)، سازهای بومی (با تغییر سیم وپرده بندی) و ساختن سازهایی جدید در موقعیت آلتو، باس و سوپرانو برطرف سازد. همچنین در رپرتوار خود نیز آثاری را از برجسته ترین آهنگ سازان كلاسیك ایرانی و غیرایرانی و آثار محلی ایران و تمدن های پیشین، قرار دهد. در چنین شرایطی قطعاً می توانید شمه ای از مشكلات پیش روی چنین اركستر آرمان خواهی را تصویر كنید.
بله چنین اركستری در ایران با نام «اركستر ملل ایران» با رهبری «پیمان سلطانی»، پس از تنها دو ماه و نیم تمرین، در مهرماه سال جاری برای دو شب اجرا در تالار وحدت به روی صحنه رفت. در این اجرا، سیاوش بیضایی به عنوان آهنگساز و تنظیم كننده، بهمن رجبی به عنوان تكنواز تنبك، كیوان ساكت به عنوان تكنواز تار و سالار عقیلی به عنوان خواننده با این اركستر همكاری كردند.
این اركستر با ۷۲ نوازنده ایرانی و ۹ نوازنده از كشور ارمنستان و با بهره گیری از آرانجمان خاصی، شامل سازهای ملی و باستانی ایران (تار، سه تار، عود، بربط، رباب، تار بم، سنتور بم، سنتور، تنبك، دف، قانون، كرنا، مارنای، كرمیل، نقاره و...) و سازهای اروپایی (ویولون، ویولا، ویلنسل، كنترباس، پیانو، فلوت، فاگوت، كلارینت، ابوا، هورن، پركاشن و...)، آثاری را از تمدن های مختلف اجرا كرد. سرود دلفی ازتمدن یونان (مربوط به چندصدسال قبل از میلاد)، اولین سرود ملی ایران (مربوط به دوره قاجار، ساخته موسیو لومر فرانسوی كه موسیقیدان نظامی اعزامی به ایران در دوره قاجار بوده است. این سرود برای پیانو نوشته شده و یك بار به هنگام ورود مظفرالدین شاه به پاریس و درحضور او اجراگردید و اجرای اركستر ملل، اولین اجرای رسمی و اركسترال آن است كه به پیشنهاد رهبر اركستر، بیژن ترقی برای آن شعری سرود) به همراه خواننده اجرا شد.
اثر معروف موسیقی كوچك شبانه، ساخته موتزارت نیز كه برای سازهای مضرابی ایرانی، سازهای زهی اروپایی و تنبك تنظیم شده بود، به همراه ساز بهمن رجبی، نوازنده بی بدیل تنبك، به اجرا درآمد.
دیگر آثار از كشورهای رومانی، نروژ، فرانسه، اتریش و نیز از قومیت های مختلف ایران مثل ایل قشقایی، لرستان و تربت جام انتخاب شده بود و به اجرا درآمد.
این اركستر كه برپایه تقابل فرهنگ های موسیقایی جهان و جهان ایرانی تشكیل شده - و با این عنوان درصدد آن است تا در برنامه های درازمدت خود آثاری را از تمدن ها و فرهنگ های مختلف دنیا و با نوازندگان ملیت های گوناگون اجرا نماید _ تا كنون با بودجه شخصی و نیروهای دوستانه پیش رفته است.
اجرای این اركستر كه به اذعان صاحبنظران، كارشناسان و استادان موسیقی و چهره های فرهنگی و دیگر شاخه های هنری و نیز عامه مردم، موفق و باتوجه به جوان بودن تمامی اعضا، كه برپایه سنی زیر ۳۷ سال و با میانگین سنی ۲۳ سال و نیز مدت تمرین بسیاركوتاه و تحسین برانگیز ارزیابی شده است. با تركیب خوبی از لحن های موزیكال، سونوریته و رنگ صوتی ملودیك، ریتمیك و هارمونیك، یك فضای یك پارچه را برای شنونده تداعی می كرد، فضایی غیرشرقی و غیر غربی.
پیمان سلطانی، رهبر اركستر، ویژگی این اركستر را به تعادل رساندن ویژگی زنانه و مردانه موسیقی به عنوان عناصر و موادخام، در موسیقی ایران می داند: «چنانچه پیش از این درمتد موسیقی ایران، عناصر زنانه و مردانه همیشه از یك عدم تعادل و عدم تساوی نسبی رنج می بردند و از این رو موسیقی ایران به یك موسیقی مذكر تبدیل شده است. در این اقدام و تركیب اركسترال، سازهای ایرانی توانسته اند همگام با روند اجرایی سازهای غربی پیش بروند، كه این امر بخش مهمی از اهداف اركستر را محقق نمود.»
لازم به ذكر است كه در بدو تشكیل این اركستر، كه نام «تخت جمشید» بر آن گذارده شده بود، تعداد اعضا ۱۲۰ نفر بوده و همچنین آرانجمان آن از سازهای باستانی و بومی ایران بهره می برد كه به علت كمبود امكانات و بودجه، به تعداد حاضر تقلیل یافت. با تغییر تركیب سازها و رپرتوار، نام آن نیز به «اركستر ملل» تغییر پیدا كرد البته پیمان سلطانی در آینده نزدیك و با فراهم شدن امكانات و بودجه كافی در نظر دارد اركستر بزرگ «تخت جمشید» را نیز راه اندازی كند.
موضوعی كه ذهن اكثر مخاطبان این كنسرت را به خود مشغول می كرد این بود كه چرا تنها دو اجرا؟ در صورتی كه با جلوگیری مركز موسیقی وزارت ارشاد از هرگونه تبلیغی تا دو روز قبل از اجرا و در موقعیت زمانی پس از اجراهای پی درپی مركز موسیقی و برگزار جشن خانه موسیقی و پنج كنسرت به وسیله اركسترهای پرآوازه كه نه تنها از تبلیغات گسترده كه از پشتوانه دولتی خوبی برخوردار بودند، تنها در مدت چند ساعت كلیه بلیت های این كنسرت به فروش رفت و بسیاری مشتاقان به علت بی اطلاعی از این اجرا و یا مواجه شدن با پاسخ منفی گیشه از آن محروم ماندند.
این اركستر از هفته های اول فعالیت خود، از بودجه شخصی و با همراهی و یاری اندكی از دوستان و علاقه مندان به موسیقی و حمایت تعدادی از خبرنگاران و دست اندركاران بخش های خبری و روزنامه ها و تحمل فشارهای روانی و آزاری كه از سوی بعضی اشخاص غیرفرهنگی، آن هم در شرایطی به خودی خود سخت و پرتنش، به كار خود ادامه داد. حتی پس از لغو برنامه اجرا در تخت جمشید، به سختی سالنی برای اجرا، آن هم فقط برای دو شب و در وسط هفته در اختیار گروه قرار گرفت. در صورتی كه بانی این اركستر، خود شخصاً از گزینش نوازندگان ایرانی تا رفتن به ارمنستان، انتخاب نوازنده از آن جا، دعوت آنها به ایران، تقبل تمام هزینه های اقامت، دستمزد نوازندگان ایرانی و غیرایرانی و تمام مخارج متفرقه را در عین مبارزه با ادارات و سازمان های ذیربط برای موانعی كه ایجاد می كردند، عهده دار شد تا این اركستر را به چنین فرجام خوشی برساند و این چه می تواند باشد جز عشق به موسیقی و هنر؟
به زعم تمام دست اندركاران موسیقی، فرهنگ و هنر، كاری كارستان و حادثه ای مهم در سابقه تشكیل گروه های موسیقی در ایران روی داد كه امیدواریم موانع پیش روی آن برداشته و امكانات تازه ای برای تحقق ایده های آرمانی آن فراهم شود.
روشنك دیبا


منبع : روزنامه ایران

مطالب مرتبط

درباره یکی از موسیقیدانان نیواورلئان


درباره یکی از موسیقیدانان نیواورلئان
آقای توسان دستان خود را با تردید برای گرفتن پاكتی حاوی آخرین عكس های خانه اش كه به وسیله عكاس نیویورك تایمز چند روز قبل گرفته شده بود، دراز كرد. عكاسی كه با دشواری بسیار توانسته بود خود را از عمق آبی كه تا كمر می رسید به پائین خیابان برساند. این عكس ها اولین دیدارهای توسان با خانه آجری رنگش بعد از توفان بود؛ خانه ای كه پیش از این بسیار مرتب بود و توسان و پیانوی او برای دهه ها در آن زندگی كرده بودند.توسان در حالی كه به عكس ها خیره نگاه می كرد بعد از سكوتی كوتاه گفت: وقتی به عكس ها نگاه می كنم احساس می كنم خیس شده ام و آب كه خانه ام را همه در برگرفته است، بر تن خیس من شلاق می زند.وی ادامه می دهد: اما باز جای خوشحالی است كه خانه سرپاست، سقف خراب نشده و در ورودی همچنان بسته است. مكث می كند و می گوید لابد این آب گندیده به درون خانه نفوذ كرده است.عكس ها را كنار می گذارد، سكوت می كند و با شوق می گوید: اكنون انگیزه بیشتری برای موسیقی، نواختن و تصنیف كردن دارم.با انگشت هایش بر روی میز رنگ می گیرد و می گوید: من نمی توانم صبر كنم تا همه چیز به حالت عادی بازگردد تا دوباره من شروع كردن را از سر بگیرم. به محض اینكه نیروهای امنیتی اجازه ورود دهند، سیگاری روشن می كنم، چكش به دست می گیرم و فریاد می زنم من اینجا هستم! آماده بازسازی همه آنچه كه در نیواورلئان خراب شده است تا نیواورلئان جدیدی بر فراز این نیواورلئان بسازم.توسان اجرا كننده، تصنیف كننده و تولیدكننده موسیقی است و آنقدر متبحر است كه تاثیر بلا منازع او بر موسیقی نیواورلئان به عنوان قلب جاز دنیا و موسیقی «راك اند رول»، تنها با اشاره به آهنگ هایی مانند «كار در معدن زغال سنگ»، «مادر خوانده» و «شب های جنوبی» آشكار می شود.
جاش فیگنباوم همكار او در برخی آثار می گوید: توسان خالق بسیاری از ریتم ها و گوشه هایی است كه امروز در موسیقی روزانه عادی محسوب می شوند، ضرباهنگ های خاص و تنظیم های شگرف. شناسایی اثربخشی او بر موسیقی «راك اند رول» بی هیچ نیازی به اغراق، ستودنی است.
توسان این روزها دست در كار اجراهایی به نفع كمك به بازسازی و یاری نیازمندان نیواورلئان است. او خود خواهد نواخت، اعضای گروهش سایر گروه ها را حمایت خواهند كرد و بسیاری از خوانندگان آهنگ های پر امید او را خواهند خواند.با این همه، توسان نامی پرآوازه و آشنا نیست. هرچند گستره آهنگ های او و تصنیف های او برای اغلب شنوندگان آشنا است.كاستلو كارشناس موسیقی می گوید: من مبهوت می شوم گاهی كه می بینم به رغم آثار متنوع و گوش نواز توسان، نام او در كتاب موسیقی آمریكا از قلم می افتد.توسان بعد از بزرگ شدن در بخشی جدا افتاده در نیواورلئان شروع به نواختن پیانو به صورت حرفه ای از ۱۷ سالگی كرد، اولین آلبوم خود را در بیست سالگی منتشر كرد و در تمام دهه شصت به صورت پی درپی شاهكارهایی را منتشر كرد.موسیقیدان هایی از رولینگ استون تا گلن كمپل آهنگ های او را اجرا كرده اند.
توسان پرورش دهنده گروه میتز، از گروه های پرطرفدار جاز تند بود كه به خوبی توانست موسیقی جاز، جاز تند، سل و ریتم و بلوز را در زمینه ای از موسیقی محلی تركیب كند.كویینت دیویس از مسئولان فستیوال میراث فرهنگی و جاز و مسئول برگزاری كنسرت گاردن كه جهت حمایت از آسیب دیدگان كاترینا برگزار می شود، می گوید كه بی غلو می توان گفت كه توسان، شاخص و محك آبرومندی برای موسیقی نیواورلئان است. اما توسان در نیواورلئان بسان اسطوره ها زندگی نمی كند. در اوایل دهه هفتاد، او در خانه ای معمولی در بن بست «فری پلیس» در محله ای آرام و طبقه متوسط در كنار دیگر سیاهپوستان زندگی می كرد. او «فری پلیس» را دوست داشت «چون كه در اینجا هنگامی كه از خانه خارج می شوم، جهان به صورتم سیلی نمی زند.»برخی از همسایگان توسان معتقدند كه زندگی در كنار توسان، مردی كه همه جا را خانه خود می داند برای آنها فرصت مغتنمی است. رامل گیریفین كشیش تعمید دهنده ای كه در همسایگی توسان زندگی می كند می گوید كه درست در كنار منزل من، یكی از بزرگ ترین مردان نیواورلئان زندگی می كند؛ مردی متواضع و دوست داشتنی.توسان می گوید: پسر من یك انسان ازخود راضی است. او هم یك موسیقیدان و تولیدكننده است. او دائم اصرار می كند كه به محله ای و منزلی تجملی تر برویم. او می گوید كه زندگی وسیع است و من می گویم وسعت در روح است نه جغرافیا.
به همین خاطر است كه تخلیه شهری ویران برای هنرمندانی مانند توسان كه تمام روحیه و الهام خود را از محیط زندگی و حیات روزمره می گرفتند، اینقدر اندوه زا است. او می گوید: بسیاری از ما هنگامی كه می خواهیم شهر را ترك كنیم، قبل از رفتن دلتنگ می شویم.البته توسان این بار قصد ترك شهر را نداشت. او می گوید: در اینجا توفان ها عضوی از خانواده ما هستند. اعضایی دشمن گونه و كهن.روز قبل از هجوم كاترینا، توسان در این فكر بود كه سنجیده تر آن است كه اینجا را ترك كند، اما نه شهر را. او تصمیم می گیرد به همراه چمدان سفری خود به طبقه بالای یك هتل برود.اما الوارها می شكنند و توسان خود را تا مچ پا در آب می بیند. «با اولین ضربه موج، هتل پر از آب شد.» توسان یك بلیت برای ترك شهر تهیه می كند، بلیت اتوبوسی كه هرگز عینیت پیدا نكرد. در این میان به دوستی برخورد می كند كه در ازای مقداری پول برای او بلیت تهیه می كند. او به نیویورك می رود. جایی كه یكی از دوستان او ترتیب لازم برای اقامت موقت او در یك آپارتمان نزدیك لینكلن سنتر را داده است.توسان می گوید كه دوست ندارد به چیزهایی كه ممكن است از دست داده باشد فكر كند، چیزهایی مثل پیانو، سینتی سایزر، برگه های نت، كاست های آزمایشی آهنگ ها و تصنیف ها. من قصد ندارم با درد بازی بازی كنم. آنچه كه از دست رفته، دیگر رفته است.توسان به شكوفایی مجدد نیواورلئان خوش بین است. او می گوید كه این تنها یك وقفه است و جایگاه نیواورلئان در فرهنگ آمریكا با انرژی مضاعفی احیا خواهد شد.او می گوید قصد ندارد توفان را در تصنیف های خود بازنمایی كند. این روزها افراد بسیاری از او دعوت می كنند كه برای دمیدن روح زندگی در شهرهای ویران قلم به دست گیرد و ساز. او در حالی كه ابروهای خود را بالا می اندازد با لبخند می گوید این دعوت ها و كسب شهرت مرهون كاترینا است.

ترجمه: هادی خوشنویس


وبگردی
ممنوعیت پروازهای «هواپیمایی آسمان» در اروپا
ممنوعیت پروازهای «هواپیمایی آسمان» در اروپا - پرواز تمام هواپیماهای «آسمان» در اروپا ممنوع است
استحاله! / بررسی نامه احمدی‌نژاد به رهبری
استحاله! / بررسی نامه احمدی‌نژاد به رهبری - دگرديسي‌هاي فراواني در ايران صورت گرفته‌است؛ اصولگرايان اصلاح‌طلب شده‌اند، تحول‌طلبان محافظه‌كار شده‌اند، مسئولان پاسخ ناكارآمدي‌هاي خود را از مردم مي‌خواهند و در تازه‌ترين نوع اين استحاله‌ها فردي كه بسياري مدعي هستند او برآمده از مهندسي انتخابات است با ارسال نامه به رهبرمعظم انقلاب درخواست برگزاري انتخاباتي آزاد، زودهنگام و به دور از مهندسي كرده‌است! محموداحمدي‌نژاد همان پديده خانمان براندازي كه براي…
مصاحبه دختری که با ریش به «آزادی» رفت با یورونیوز
مصاحبه دختری که با ریش به «آزادی» رفت با یورونیوز - فیلم - زهرا خوش نواز در گفتوگو با یورونیوز از مراحلی که برای آماده سازی ظاهرش طی کرد تا با چهره‌ای متفاوت وارد استادیوم شود گفت. او می‌گوید: «زمانی که از تونل گذر کردم و وارد ورزشگاه شدم و چشمانم به چمن ورزشگاه افتاد گریه‌ام گرفت.»
بار دیگر زیر گرفتن ماموران پلیس با ماشین سواری توسط دراویش
بار دیگر زیر گرفتن ماموران پلیس با ماشین سواری توسط دراویش - باز هم زیر گرفتن ماموران امنیتی و نیروی انتظامی توسط یک ماشین دیگر سواری توسط اراذل خیابان گلستان هفتم
حمله با اتوبوس به مأموران پلیس در پاسداران
حمله با اتوبوس به مأموران پلیس در پاسداران - کی از دراویش گنابادی با اتوبوس به مردم و مأموران پلیس در خیابان پاسداران تهران / گفته میشود تعداد شهدای ناجا در حمله آشوبگران فرقه ضاله گنابادی و حامیان نورعلی تابنده به ۴ تن رسیده است.
لحظه مواجهه وزیر راه با خانواده قربانیان سانحه هواپیمای
لحظه مواجهه وزیر راه با خانواده قربانیان سانحه هواپیمای - به دنبال سقوط هواپیمای تهران-یاسوج ویدیو لحظه مواجه خانواده های جانباختگان را با وزیر مشاهده می کنید.
حمله با چاقو به یک راننده سر پارک خودرو
حمله با چاقو به یک راننده سر پارک خودرو - تصاویری دردناک از حمله مرد موتور سوار با چاقو به یک مرد راننده در حضور همسر و فرزندش در شهرستان داراب استان فارس را در ویدئوی زیر می بینید. به نظر میرسد این اتفاق در پی جرو بحثی بر سر پارک کردن وسایل نقلیه روی داده است!
اگر «عدم رویارویی با حریفان اسرائیلی» آرمان ماست چرا پنهانی و دزدکی؟
اگر «عدم رویارویی با حریفان اسرائیلی» آرمان ماست چرا پنهانی و دزدکی؟ - آنچه مشخص است جمهوری اسلامی ایران باید تصمیم مشخص و درستی درباره سیاست عدم رویارویی با ورزشکاران رژیم صهیونیستی بگیرد. دیگر نمی‌توان با این روش تعقیب و گریزی با این مسئله برخورد کرد. دیگر نمی‌توان ورزشکاران را از مقابله با کشتی‌گیران اسرائیلی باز داشت و در برابر رسانه‌های جهانی گفت به خاطر مصدومیت در میدان حاضر نمی‌شویم و در داخل جشن بگیریم که ما عزت‌مان را حفظ کردیم و...
بدل ایرانی آنجلینا جولی رونمایی شد !
بدل ایرانی آنجلینا جولی رونمایی شد ! - شب گذشته مراسم اکران فیلم بلوک 9 خروجی 2 به کارگردانی علیرضا امینی و تهیه کنندگی محمدرضا شریفی نیا و نیز فیلم شاخ کرگدن در پردیس سینمایی ملت برگزار گردید.
اظهارات جنجالی احمدی نژاد در مقابل دادگاه
اظهارات جنجالی احمدی نژاد در مقابل دادگاه - سخنرانی پرحاشیه احمدی نژاد در مقابل دادگاه بقایی
    ماکارونی با ماهی
    ● مواد لازم ▪ یک بسته ماکارونی رشته‌ای ▪ مقداری نمک ▪ یک چهارم فنجان بادام زمینی خرد شده ▪ دو قاشق غذاخوری روغن زیتون ▪ یک سوم فنجان موسیر خرد شده ▪ دو حبه سیر ▪ یک سوم فنجان سرکه …