سه شنبه ۲۷ شهریور ۱۳۹۷ / Tuesday, 18 September, 2018

نگاهی به تشکیل ارکستر ملل ایران


نگاهی به تشکیل ارکستر ملل ایران
حال شما در نظر بگیرید در ایران، اركستری بخواهد برای گوش ایرانی، نه تنها با تلفیق سازهای ایرانی متعارف با سازهای اروپایی (كه البته این كار پیش از این اركستر نیز انجام گرفته)، بلكه با سازهای بومی و احیاشده از تصاویر مانده از ایران باستان و سازهایی فراموش شده كه شاید تعداد وارثان نوازندگی آنها بی اغراق از شمار انگشتان یك دست تجاوز نكند، آثاری از موسیقی كلاسیك ایرانی و غیرایرانی، آثاری از چندصدسال قبل ازمیلاد، آثاری از قومیت های مختلف ایران، آثاری كه برای یك ساز سولو نوشته شده اند و... را تنظیم و اجرا كند كه در چنین صورتی بی شك، خلأهایی در اركستراسیون به وجود خواهدآمد. آنگاه رهبر اركستر تصمیم بگیرد همراه با گسترش وسعت صوتی از دو اكتاو و نیم به چهار و نیم اكتاو، این مشكل را با تغییراتی در سازهای معمول (مثل تعویض سیم ها، استفاده از سازهایی با طول دسته بلند و...)، سازهای بومی (با تغییر سیم وپرده بندی) و ساختن سازهایی جدید در موقعیت آلتو، باس و سوپرانو برطرف سازد. همچنین در رپرتوار خود نیز آثاری را از برجسته ترین آهنگ سازان كلاسیك ایرانی و غیرایرانی و آثار محلی ایران و تمدن های پیشین، قرار دهد. در چنین شرایطی قطعاً می توانید شمه ای از مشكلات پیش روی چنین اركستر آرمان خواهی را تصویر كنید.
بله چنین اركستری در ایران با نام «اركستر ملل ایران» با رهبری «پیمان سلطانی»، پس از تنها دو ماه و نیم تمرین، در مهرماه سال جاری برای دو شب اجرا در تالار وحدت به روی صحنه رفت. در این اجرا، سیاوش بیضایی به عنوان آهنگساز و تنظیم كننده، بهمن رجبی به عنوان تكنواز تنبك، كیوان ساكت به عنوان تكنواز تار و سالار عقیلی به عنوان خواننده با این اركستر همكاری كردند.
این اركستر با ۷۲ نوازنده ایرانی و ۹ نوازنده از كشور ارمنستان و با بهره گیری از آرانجمان خاصی، شامل سازهای ملی و باستانی ایران (تار، سه تار، عود، بربط، رباب، تار بم، سنتور بم، سنتور، تنبك، دف، قانون، كرنا، مارنای، كرمیل، نقاره و...) و سازهای اروپایی (ویولون، ویولا، ویلنسل، كنترباس، پیانو، فلوت، فاگوت، كلارینت، ابوا، هورن، پركاشن و...)، آثاری را از تمدن های مختلف اجرا كرد. سرود دلفی ازتمدن یونان (مربوط به چندصدسال قبل از میلاد)، اولین سرود ملی ایران (مربوط به دوره قاجار، ساخته موسیو لومر فرانسوی كه موسیقیدان نظامی اعزامی به ایران در دوره قاجار بوده است. این سرود برای پیانو نوشته شده و یك بار به هنگام ورود مظفرالدین شاه به پاریس و درحضور او اجراگردید و اجرای اركستر ملل، اولین اجرای رسمی و اركسترال آن است كه به پیشنهاد رهبر اركستر، بیژن ترقی برای آن شعری سرود) به همراه خواننده اجرا شد.
اثر معروف موسیقی كوچك شبانه، ساخته موتزارت نیز كه برای سازهای مضرابی ایرانی، سازهای زهی اروپایی و تنبك تنظیم شده بود، به همراه ساز بهمن رجبی، نوازنده بی بدیل تنبك، به اجرا درآمد.
دیگر آثار از كشورهای رومانی، نروژ، فرانسه، اتریش و نیز از قومیت های مختلف ایران مثل ایل قشقایی، لرستان و تربت جام انتخاب شده بود و به اجرا درآمد.
این اركستر كه برپایه تقابل فرهنگ های موسیقایی جهان و جهان ایرانی تشكیل شده - و با این عنوان درصدد آن است تا در برنامه های درازمدت خود آثاری را از تمدن ها و فرهنگ های مختلف دنیا و با نوازندگان ملیت های گوناگون اجرا نماید _ تا كنون با بودجه شخصی و نیروهای دوستانه پیش رفته است.
اجرای این اركستر كه به اذعان صاحبنظران، كارشناسان و استادان موسیقی و چهره های فرهنگی و دیگر شاخه های هنری و نیز عامه مردم، موفق و باتوجه به جوان بودن تمامی اعضا، كه برپایه سنی زیر ۳۷ سال و با میانگین سنی ۲۳ سال و نیز مدت تمرین بسیاركوتاه و تحسین برانگیز ارزیابی شده است. با تركیب خوبی از لحن های موزیكال، سونوریته و رنگ صوتی ملودیك، ریتمیك و هارمونیك، یك فضای یك پارچه را برای شنونده تداعی می كرد، فضایی غیرشرقی و غیر غربی.
پیمان سلطانی، رهبر اركستر، ویژگی این اركستر را به تعادل رساندن ویژگی زنانه و مردانه موسیقی به عنوان عناصر و موادخام، در موسیقی ایران می داند: «چنانچه پیش از این درمتد موسیقی ایران، عناصر زنانه و مردانه همیشه از یك عدم تعادل و عدم تساوی نسبی رنج می بردند و از این رو موسیقی ایران به یك موسیقی مذكر تبدیل شده است. در این اقدام و تركیب اركسترال، سازهای ایرانی توانسته اند همگام با روند اجرایی سازهای غربی پیش بروند، كه این امر بخش مهمی از اهداف اركستر را محقق نمود.»
لازم به ذكر است كه در بدو تشكیل این اركستر، كه نام «تخت جمشید» بر آن گذارده شده بود، تعداد اعضا ۱۲۰ نفر بوده و همچنین آرانجمان آن از سازهای باستانی و بومی ایران بهره می برد كه به علت كمبود امكانات و بودجه، به تعداد حاضر تقلیل یافت. با تغییر تركیب سازها و رپرتوار، نام آن نیز به «اركستر ملل» تغییر پیدا كرد البته پیمان سلطانی در آینده نزدیك و با فراهم شدن امكانات و بودجه كافی در نظر دارد اركستر بزرگ «تخت جمشید» را نیز راه اندازی كند.
موضوعی كه ذهن اكثر مخاطبان این كنسرت را به خود مشغول می كرد این بود كه چرا تنها دو اجرا؟ در صورتی كه با جلوگیری مركز موسیقی وزارت ارشاد از هرگونه تبلیغی تا دو روز قبل از اجرا و در موقعیت زمانی پس از اجراهای پی درپی مركز موسیقی و برگزار جشن خانه موسیقی و پنج كنسرت به وسیله اركسترهای پرآوازه كه نه تنها از تبلیغات گسترده كه از پشتوانه دولتی خوبی برخوردار بودند، تنها در مدت چند ساعت كلیه بلیت های این كنسرت به فروش رفت و بسیاری مشتاقان به علت بی اطلاعی از این اجرا و یا مواجه شدن با پاسخ منفی گیشه از آن محروم ماندند.
این اركستر از هفته های اول فعالیت خود، از بودجه شخصی و با همراهی و یاری اندكی از دوستان و علاقه مندان به موسیقی و حمایت تعدادی از خبرنگاران و دست اندركاران بخش های خبری و روزنامه ها و تحمل فشارهای روانی و آزاری كه از سوی بعضی اشخاص غیرفرهنگی، آن هم در شرایطی به خودی خود سخت و پرتنش، به كار خود ادامه داد. حتی پس از لغو برنامه اجرا در تخت جمشید، به سختی سالنی برای اجرا، آن هم فقط برای دو شب و در وسط هفته در اختیار گروه قرار گرفت. در صورتی كه بانی این اركستر، خود شخصاً از گزینش نوازندگان ایرانی تا رفتن به ارمنستان، انتخاب نوازنده از آن جا، دعوت آنها به ایران، تقبل تمام هزینه های اقامت، دستمزد نوازندگان ایرانی و غیرایرانی و تمام مخارج متفرقه را در عین مبارزه با ادارات و سازمان های ذیربط برای موانعی كه ایجاد می كردند، عهده دار شد تا این اركستر را به چنین فرجام خوشی برساند و این چه می تواند باشد جز عشق به موسیقی و هنر؟
به زعم تمام دست اندركاران موسیقی، فرهنگ و هنر، كاری كارستان و حادثه ای مهم در سابقه تشكیل گروه های موسیقی در ایران روی داد كه امیدواریم موانع پیش روی آن برداشته و امكانات تازه ای برای تحقق ایده های آرمانی آن فراهم شود.
روشنك دیبا


منبع : روزنامه ایران

مطالب مرتبط

خیال و موسیقی،‌ رازی از بیکرانه‌های ذهن آدمی

خیال و موسیقی،‌ رازی از بیکرانه‌های ذهن آدمی
چیزی كه نمی‌دانی چیست، اما شیرین است و تو را به آن سوی آسمانها می‌كشاند و حتی به عرش خدا می‌رساند و آنجا نامش را بر صفحه‌ای از جنس نور خواهی دید: «خیال»
اوج آرزوها و بلندای رویاها. آری خیال، آن سرزمینی كه خداوند در روان آدمی بنا كرد تا در زمین بكرش درختهای اندیشه و قاصدكهای عشق بكارد و آنگاه منتظر میوه‌های شیرین امید و آرزو باشد. شعر تنها چشمه جوشان این دیار است و موسیقی و نغمات دل‌انگیزش تنها خورشیدی كه بر درختهای این سرزمین می‌تابد. حال آنكه دیگر هنرها گلهایی رنگارنگ كه در گوشه و كنار این سرزمین می‌رویند.
وقتی به یك قطعه موسیقی گوش دل بسپاریم چنان در آسمان خیال به پرواز درمی‌آییم كه هرگز آرزوی بازگشتن به دنیای خاكی را نمی‌كنیم. آن هنگام كه آدمی خود را در میان دشتی از شقایقهای وحشی می‌یابد و آسمان روشن‌تر از همیشه او را به تماشا می‌نشیند، دیگر كیست كه آرزوی جدا شدن از ستارگان را در سر بپروراند؟ حال آنكه ماه را در آغوش دارد و بالا می‌رود، از بالهای ققنوس هم بالاتر، تا عرش خدا بالا می‌رود و ناگاه خدا را می‌بیند كه در میان تمام هستی‌اش جاری شده است.
صدای دلنشین «تار» آدمی را چنان از خود بی‌خود می‌كند كه دیگر هرگز سوز سرمای تلخ زمستان را نمی‌فهمد و جز زیبایی در جهان چیزی را نمی‌یابد و اینها همه در سایه خیال است كه آهنگ را چنان پرورده كه بر دل نشیند و آدمی را از عالم خاكی جدا سازد. چه لذت‌بخش است این رهایی و جدایی از بند هر چه خاك است و چه شیرین است پیوستن به آنچه زیبایی بنامی‌اش و تمام هستی‌ آدمی را دربرگیرد. آنگاه است كه شوریدگی تمام وجود آدمی را در برمی‌گیرد و در آن لحظه ناب به چشمه حقیقی سوز دل عارفانه عاشقان می‌رسد. آن لحظه به راز شیدایی آن عاشق كولی كه با شور «دف» تمام بیابانها را گشته، دست می‌یابد و سِ‍ر‍ِّ آن همه مستی پنهان در عارفانه‌های «تنبور» را می‌فهمد. خیال ترانه هستی را می‌پروراند و چون نغمه‌ای خوش در نوای آن «نی» شوریده می‌ریزد كه از هجران یار می‌نالد و تو چه می‌دانی كه با گوش جان سپردن به این ندای خوش،‌ ویرانه دلت چگونه در ‌آتش فراق یار می‌سوزد و از خاكسترش این بار وجودی متولد می‌گردد كه خود ثمره وصال این دل خاكی و آن دل آسمانی است. این موسیقی ناب كه همدمی جز خیال جنون‌پرور ندارد به جانت آتش می‌نهد. اما سوزش آن، عشقی را برای نگاهت به ارمغان می‌آورد. پس از این آتش مگریز كه شعله‌های سركشش باران عشق تو را می‌طلبد.

طنین گامهای دوستی را بشنو كه بر خانه دلت حاكم گشته و جز باورش از تو چیزی را نمی‌طلبد.
موسیقی آهنگ دلنواز چنگ رامشگر خیال است كه با سرپنجه‌های هنرمند استاد دل نواخته می‌گردد. وقتی خیال در ذهن پرداخته می‌گردد «شور» برپا می‌گردد، جان با «همایون» اوج می‌گیرد و در سوز «دشتی» غرق می‌شود و موسیقی برمی‌خیزد.
موسیقی ترنم نغمه‌های دل‌‌نشینی است كه چون پیكان از ذهن آدمی برمی‌خیزد و بر دل فرو می‌نشیند اما زخمش شورانگیز است. این زخم برای درمان، دوباره دل را به سوی همان نغمه دل‌نشین كه موسیقی‌اش می‌نامیم سوق می‌دهد. این زخم همان خیال است كه بر پرده‌های رنگینش نشان بسیار از هنرهای هفت‌گانه جهان دارد. خیال، گاه دل را به سوی شعر و از آنجا به سوی موسیقی هدایت می‌كند. ولی حتی گاه می‌توان بدون رفتن به سوی شعر در عالم دل‌انگیز موسیقی بالهای خیال را گشود و پرواز كرد. در سرزمین خیال گاهی به سوی دیار افسانه‌ها و داستانها گام برمی‌داری و زمانی ره به جاده نگارگری می‌نهی و گاه به سرزمینی دیگر می‌رسی. اما به راستی هیچ هنری به اندازه شعر و موسیقی به الماس گران‌بهای خیال مزین نمی‌گردد.
در تمام ملل جهان موسیقی هر جایگاهی كه داشته باشد از سرزمین دل برمی‌خیزد و این همان مأوای خیال است. خیال سرزمین بی‌مرزی است كه زبان نمی‌شناسد، ملیت نمی‌داند و از مرزهای جغرافیایی بی‌خبر است. بر دل آدمیان ظهور می‌كند اما یكی هنگام طلوع می‌یابدش و از لطافت و زیبایی‌اش لذت می‌برد و آن گاه شعر متولد می‌گردد و دیگری به هنگام غروب می‌بیندش و با رنگهای مواجش آرامش می‌یابد و آن موقع است كه موسیقی ظهور می‌كند و جان آدمی را تازه می‌كند.

موسیقی اوجی است بر كلامی كه از دل برمی‌آید و در ژرفنای سینه، روان را آرامش می‌بخشد و تنها خدا می‌داند كه شنیدن این كلام تا چه حد آرامت می‌كند.
وقتی خیال بر شانه‌های آسمان روشن موسیقی گام می‌نهد، ترانه‌ای از جنس باران بر دلهای تنگ ما باریدن می‌گیرد. ترانه‌ای به روشنایی ماهتاب كه راحت‌بخش امواج سرگردان رویاهای ماست.
ای آن كه چون من زندانی جزیره خیال هستی و راهی برای گریز از آن نمی‌یابی، دیگر به فرار نیندیش. این بار به آتشی بیندیش كه وجودت را گرم سازد و خانه قلبت را روشن سازد. پس به پا خیز، آتش را برپا كن، آتشی كه از شمع وجود «خیال» شعله كشد و خاكستر پروانه موسیقی و شعر در آن آتش، جان گیرد و ببالد. باور كن این تنها راه سخن گفتن با تمام جهان است، تنها راه برای فهمیدن جهان و تنها راه برای دوست داشتنش.
بهار باز هم از راه خواهد رسید و پرندگان مهاجر به خانه‌شان باز خواهند گشت و شكوفه‌ها بر شاخه درختان خواهند بالید. پس همراه با قدمهای شبنمهای بهاری خاك دیار «خیال» را جان بخشی و هم‌گام با قاصدكهای مسافر گوش دل به آواز هزاران بسپاری. وقتی با گوش دلت بشنوی، با چشم دلت ببینی و با زبان دلت سخن بگویی خیال، شعر و موسیقی را درمی‌یابی. آنگاه چه زیر و بم آنها را بدانی و چه ندانی و تنها از آنها لذت ببری، می‌توانی بالهای روح را در كنار بالهای گسترده‌شان بگسترانی و در دریای رویاها شناور شوی. باور كن حتی غرق شدن در این دریا نیز لذت‌بخش است.


باقی پور فاطمه

وبگردی
حال فعلی ! یا ناتوانی در تشخیص حال قبلی
حال فعلی ! یا ناتوانی در تشخیص حال قبلی - حمید رسایی عضو جبهه پایداری در صفحه شخصی خود در شبکه توییتر نسبت به اهانت زشت امیر تتلو به امام حسین (ع) و 72 تن از یاران باوفایش واکنش تندی نشان داد.
ویدئو/ وحشت پزشکان از تولد نوزاد تک چشم در اندونزی (۱۶+)
ویدئو/ وحشت پزشکان از تولد نوزاد تک چشم در اندونزی (۱۶+) - پزشکان هنگامی که یک نوزاد دختر اندونزیایی را در یکی از بیمارستان های این کشور به دنیا آوردند بسیار وحشت زده شدند. نوزاد تازه متولد شده با یک چشم بزرگ روی پیشانی اش متولد شد و پس از هفت ساعت درگذشت.
بازنشر نامه استاد به امیر تتلو! / معیار تشخیص حق از باطل گشته ای !
بازنشر نامه استاد به امیر تتلو! / معیار تشخیص حق از باطل گشته ای ! - فردی به نام علی‌اکبر رائفی‌پور كه رسانه‌‌های اصولگرا از او به عنوان «استاد، محقق و پژوهشگر» یاد می‌كنند! در تاریخ 29 اردیبهشت 96 (در كوران انتخابات ریاست‌جمهوری) در نامه‌ای سرگشاده به امیرحسین مقصودلو (تتلو) نوشت: «امیر جان بخوان، تو باید بخوانی، عیبی ندارد! سرت را بالا بگیر و خدا را شکر کن که به واسطه تو این همه نفاق را آشکار کرد! دلت محکم باشد پهلوان! تو فقط بخوان، بخوان
جنجال احمد خمینی در VIP عزاداری حسینی
جنجال احمد خمینی در VIP عزاداری حسینی - انتشار عکس‌های نشستن احمد خمینی زیر کولر در بخش وی‌آی‌پی هیات که پوششی شیشه‌ای دارد و از سینه‌زنان جداست، پس از توضیح او که گفت آن جایگاه مربوط به «روحانیون درجه یک و دو قم» است و «اون بالا معممین میشینن که لباسشون چون زیاده باعث گرمازدگی نشه»، با واکنش‌های تندتری هم همراه بود.
واکنش جالب رهبری به روبوسی کیارستمی با داور خانم جشنواره کن!
واکنش جالب رهبری به روبوسی کیارستمی با داور خانم جشنواره کن! - واکنش جالب مقام معظم رهبری به روبوسی کیارستمی با خانم داور جشنواره کن از زبان عزت الله ضرغامی
لحظه هولناک در چاه انداختن دختر بچه توسط پسرعمویش
لحظه هولناک در چاه انداختن دختر بچه توسط پسرعمویش - این فیلم که توسط دوربین های امنیتی گرفته شده لحظه به چاه انداختن دختر 5 ساله ای در اصفهان توسط پسر بچه ای کوچک را به تصویر کشیده است.
آشنایی با لامبورگینی! کاملا ایرانی
آشنایی با لامبورگینی! کاملا ایرانی - جوان خوش ذوق ایرانی لامبورگینی! تماما ایرانی را طراحی و تولید کرده است.
سلطان سکه
سلطان سکه - اولین جلسه دادگاه "وحید مظلومین" معروف به سلطان سکه به همراه ۱۴ نفر از همدستانش امروز در شعبه دو دادگاه ویژه مفاسد اقتصادی به ریاست قاضی زرگر و به صورت علنی برگزار شد.
ریحانه یا لیلا؟! / حاشیه سازی ریحانه پارسا بازیگر سریال پدر
ریحانه یا لیلا؟! / حاشیه سازی ریحانه پارسا بازیگر سریال پدر - با وجود اینکه چند روزی است سریال پر حاشیه "پدر" به پایان رسیده است، اما انتشار تصاویر ریحانه پارسا بازیگر نقش اول زن این سریال جنجال تازه‌ای به پا کرده است. این جنجال در حالی ایجاد شده که سازندگان سریال "پدر" به دنبال تولید فصل دوم آن هستند.
لیلای سریال "پدر" مدل شد / عکس‌ها
لیلای سریال "پدر" مدل شد / عکس‌ها - ریحانه پارسا، بازیگر نقش لیلا در سریال "پدر" فعالیت خودش را به عنوان مدل تبلیغاتی آغاز کرد. این بازیگر متولد سال 1377 است.
درگیری بازیکنان ایران و عربستان در مسابقه هندبال
درگیری بازیکنان ایران و عربستان در مسابقه هندبال - در این فیلم درگیری بازیکنان ایران و عربستان در مسابقات هندبال بازی‌های آسیایی جاکارتا را می بینید که این بازی در نهایت منجر به پیروزی ایران و کسب مقام پنجمی کشورمان شد.
فیلم | روایت یک روحانی از هایده و ترانه «علی ای همای رحمت»
فیلم | روایت یک روحانی از هایده و ترانه «علی ای همای رحمت» - فیلم - روایت یک روحانی از هایده و ماجرای خواندن ترانه «علی ای همای رحمت» را در ویدئوی زیر ببینید.
منصور ارضی: اون یکی تو استخر مُرد، این یارو هم شاید در توالت بمیرد!
منصور ارضی: اون یکی تو استخر مُرد، این یارو هم شاید در توالت بمیرد! - منصور ارضی در این مراسم که فیلمش در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده می‌گوید: اون یکی تو استخر مُرد، این یارو هم تو استخر و شاید در توالت خواهد مُرد!