ویستا مرجع مهمترین عناوین خبری / پنج شنبه ۹ مرداد ۱۳۹۳ / Thursday, 31 July, 2014
بررسی جایگاه تحقیق، پژوهش و مطالعه در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران

ضرورت و لزوم توجه به امر تحقیق، پژوهش، مطالعه و کتاب خوانی و نیز نقش و تأثیر آن در پیشرفت و تعالی جامعه و کشور بر کسی پوشیره نیست. بر این اساس، همواره موضوع تحقیق و مطالعه در قالب قوانین متعددی مورد توجه و تأکید قانونگذاران ایران قرار گرفته است که از آن جمله می توان به قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و قانون برنامهٔ سوم توسعهٔ اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی اشاره کرد. همچنین در قانون بودجهٔ سالیانهٔ کل کشور نیز همه ساله ردیف بودجه ای مشخص برای امر پژوهش و مطالعه در کشور اختصاص می یابد. از سوی دیگر قانونگذاران ایران با تصویب قوانین مختلفی، حمایتهای قانونی خاصی را برای محققان، پژهشگران و نوآوران عرصهٔ علم و فن و هنر پیش بینی نموده و بر حفظ حقوق معنوی آنان تأکید نموده اند.۱ بنابر آنچه گفته شد ، بررسی مسألهٔ مطالعه و پژوهش از منظر حقوقی به دلیل تنوع قوانین و مقررات ، دارای ابعاد گسترده ای می باشد؛ با این وجود در این مقاله فقط سعی ما بر این است که موضوع تحقیق، مطالعه و جایگاه آن در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران بیشتر مورد مطالعه و بررسی قرار گیرد.
ویژگیهای قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران
قانون اساسی از نظر اهمیت و اعتبار، در رأس سلسله مراتب قواعد حقوقی و مقررات هر جامعه قرار دارد و بدین سبب«ام القوانین» نامیده می شود. برتری منطقی قانون اساسی نسبت به دیگر مقررات در این است که سایر قوانین باید در چارچوب اصول قانون اساسی وضع شوند و از حدود آن تجاوز نکنند.۲دیگر ویژگی و امتیاز قانون اساسی این است که از عقیده و ارزشهای حاکم بر جامعهٔ خود الهام گرفته و متناسب با فرهنگ و نیازهای جامعه بوده و شامل یکسری اطول و قواعد کلی و بنیادی می باشد؛ بطور کلی باید گفت قانون اساسی به امور جزئی نمی پردازد . با توجه به این ویژگیها بدیهی و روشن است که در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران نسبت به موضوع تحقیق و مطالعه ، بصورت کلی توجه شده و تبیین جزئیات این موضوع به دیگر قانونها واگذار شده است.
تحقیق و مطالعه در اصول قانون اساسی
همان گونه که گفته شد، قانون اساسی بصورت کلی و در اصول متعددی به مسألهٔ مهم مطالعه، پژوهش، نوآوری و خلاقیت اشاره نموده است که در اینجا به بیان آنها می پردازیم:
۱- در بند «الف» و «ب» اصل دوم قانون اساسی آمده است:«جمهوری اسلامی نظامی است بر پایه ایمان به …. که از راه :الف) اجتهاد مستمر فقهای جامع الشرائط بر اساس کتاب و سنت معصومین(ع) ب) استفاده از علوم و فنون و تجارب پیشرفتهٔ بشری و تلاش در پیشبرد آنها…» بدیهی و مسلم است که اجتهاد مستمر و استفاده از علوم و فنون و تجارب جز در سایهٔ مطالعه و تحقیق امکان نداشته و نخواهد داشت.
۲- بند دوم و چهارم اصل سوم قانون اساسی مقرر می دارد:
«بند دوم- بالا بردن سطح آگاهیهای عمومی در همه زمینه ها با استفاده صحیح از مطبوعات و رسانه های گروهی و وسائل دیگر…بند چهارم- تقویت روح بررسی و تتبع و ابتکار در تمامی زمینه های علمی، فنی، فرهنگی از طریق تأسیس مراکز تحقیق و تشویق محققان…»
مطابق اصل سوم، دولت جمهوری اسلامی ایران موظف شده است که همه امکانات خود را برای نیل به این امور به کار بندد. بنابراین یکی از وظایف اصلی مسؤولان حکومت اسلامی، افزایش سطح معلومات عمومی مردم و تقویت امر تحقیق و تشویق پژوهشگران عنوان شده است.
۳- اصل بیست و چهارم قانون اساسی در بیان آزادی مطبوعات می گوید: « نشریات و مطبوعات در بیان مطالب آزادند مگر آنکه مخل به مبانی اسلام یا حقوق عمومی باشد…»
با توجه به این اصل قانون اساسی می توان گفت آزادی نشریات و مطبوعات و گسترش کمی و کیفی آنها بویژه نشریات پژوهشی و علمی، می تواند نقش بسیار مهمی در توسعهٔ فرهنگ مطالعه و تحقیق در جامعه ایفا نماید.
۴- اصل سی ام قانون اساسی دولت را موظف نموده است تا وسایل آموزش و پرورش رایگان را برای همهٔ ملت تا پایان دوره متوسطه فراهم سازد و وسایل تحصیلات عالی را تا سر حد خودکفایی کشور بطور رایگان گسترش دهد. بدیهی است بی سوادی و کم سوادی اقشار مختلف جامعه، مهمترین مانع در راه گسترش امر مطالعه و تحقیق و کتابخوانی است بنابراین اولین و مؤثرترین اقدام جهت گسترش روحیه تحقیق، مطالعه، کتاب خوانی، مبارزه با بی سوادی و ارتقاء سطح دانش و سواد آحاد مردم بویژه نونهالان جامعه اسلامی است.
۵- بند اول و سوم اصل چهل و سوم قانون اساسی مقرر داشته است که اقتصاد جمهوری اسلامی ایران باید به گونه ای باشد که نیازهای اساسی مردم از جمله نیاز به آموزش و پرورش تأمین گردد؛ همچنین تنظیم برنامهٔ نظام اقتصادی کشور از نظر شکل و محتوا و ساعت کار به گونه ای باشد که هر فرد علاوه بر تلاش شغلی ، فرصت کافی برای خود سازی معنوی ، سیاسی و اجتماعی و شرکت فعال در رهبری کشور و افزایش مهارت و ابتکار را داشته باشد. به جرأت می توان ادعا کرد که شاید یکی از اصلی ترین عوامل کاهش انگیزه و روحیه افراد به امر مطالعه، پژوهش ، ابتکار و خلاقیت، عدم تحقق این اصل قانون اساسی است که مشکلات اقتصادی متعددی از قبیل : بیکاری، فقر، گرانی، تبعیض و… را به دنبال دارد. بنابراین لازم است که برنامه ها و سیاستهای اقتصادی نظام بر پایه و مبنای اصل چهل و سوم قانون اساسی پایه ریزی و استوار گردد تا افراد جامعه بتوانند فرصت کافی و انگیزهٔ لازم را برای انجام تحقیق و افزایش مهارت و ابتکار داشته باشند.
۶- اصل یکصد و چهل و یکم قانون اساسی ، کارکنان دولت را از داشتن بیش از یک شغل دولتی ممنوع کرده است ولیکن در ذیل همین اصل آمده که سمتهای آموزشی در دانشگاهها و مؤسسات تحقیقاتی از این حکم مستثنی است. به نظر می رسد استثناء شدن اشتغال به سمتهای آموزشی و پژوهشی از این حکم ، خود نشان دهندهٔ جایگاه رفیع علم و تحقیق و مطالعه در قانون اساسی و در حقیقت بیان کننده ضرورت و نیاز دستگاههای اجرایی کشور به موضوع تحقیق و مطالعه و ابتکار است؛ به این معنا که حتی در مقام اجرایی نیز، دوری و بی نیازی از تحقیق و مطالعه مفهومی ندارد و همهٔ افراد به پژوهش، مطالعه و کتاب خوانی احتیاج دارند.
نتیجه گیری
از بررسی و مطالعه اصول مختلف قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران استنباط می شود که:
الف- یکی از راههای نیل به اهدف نظام جمهوری اسلامی در قانون اساسی۳ استفاده از علوم و فنون و تجارب دیگران بیان گردیده که این مهم جز در گرو توسعه و رونق امر تحقیق و مطالعه در کشور ممکن نخواهد شد.
ب- گسترش تحقیق و مطالعه در کشور و حمایت و تشویق پژوهشگران و مبتکران و پدیدآورندگان آثار، جزء وظایف حتمی دولت جمهوری اسلامی ایران گذاشته شده و دولت موظف است به اینکه همه امکانات و تواناییهای خود را برای نیل به این امر مقدس به کار بندد.
ج- دولت موظف است به اینکه با تنظیم برنامهٔ نظام اقتصادی صحیح ، موانع و محدودیتهای اقتصادی موجود در جامعه را به منظور افزایش انگیزه و روحیهٔ تحقیق و ابتکار ، برطرف سازد.
د- متوجه کردن مسؤولان اجرایی کشور به این حقیقت که همه نیازمند به تحقیق و مطالعه هستند و هیچ امری نمی تواند مانع کار علمی و پژوهشی باشد.
هـ - قانون اساسی به گسترش مراکز علمی و تحقیقاتی و رونق مجله های علمی و پژوهشی نیز توجه کرده است.

فهرست منابع
۱- قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران
۲- قانون برنامه سوم توسعه اقتصاری، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران
۳- قانون حمایت از حقوق مؤلفان و مصنفان و هنرمندان مصوب ۱۳۴۸
پی نوشتها:
۱ از قبیل قانون حمایت از حقوق مؤلفان و مصنفان و هنرمندان مصوب سال ۱۳۴۸
۲ اصول ۷۱-۷۲و۱۳۸ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران
۳ این اهداف به موجب ذیل اصل دوم قانون اساسی عبارتند از :تأمین قسط و عدل – استقلال سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی- همبستگی ملی
محمود صوفی آبادی


همچنین مشاهده کنید


همچنین سایر کاربران این صفحات را هم دیده‌اند
سرگرمی    تعبیر خواب   
بانک و بیمه    حقوق تجارت    شرکت ها    تقسیم بندی شرکت ها   
بهداشت و سلامت    سلامت    ژنتیک    اقدامات پیشگیری و اجتماعی    اقداماتی که برای ارتقاء سلامتی انجام گرفته است    مشاوره ژنتیک    بیماری های شایع ناشی از اختلالات ژنتیکی    اختلالات خونی    کم خونی سیکل سل    هموفیلی (Hemophili)   
علوم و مبانی تربیت بدنی و ورزش    علوم تربیت بدنی و ورزش    حرکت شناسی و بیومکانیک    حرکت شناسی    آرنج و ساعد    عضلات حرکت دهندهٔ مفاصل   
کشاورزی جنگلداری و شیلات    منابع طبیعی    مرتع و آبخیزداری    مرتع و مرتع داری    طبقه بندی مرتع    درجه بندی مراتع کشور   
صنعت توریسم    فهرست موضوعی و تشریحی جاذبه های ایران    جاذبه های تاریخی    قلعه ها و دژها   
شعر و ادب    خاقانی    دیوان اشعار    غزلیات   
خانه و خانواده    بهداشت خانواده    بهداشت مادر و کودک    دنیای خردسالان    تکامل روحی و روانی   
شعر و ادب    مولوی    دیوان شمس    غزلیات   
علوم و مبانی تربیت بدنی و ورزش    علوم تربیت بدنی و ورزش    حرکت شناسی و بیومکانیک    بیومکانیک    مکانیک جسم سیال   


کلمات در حال جستجو
کرکس    ایران    آرژانتین    تجارت    اوباما    امریکا    سلیمانی    توهم    خلع سلاح    عملیات    غزه    افخم    واکنش    اسرائیل    نتانیاهو   



رگبار و رعد و برق میزبان آخر هفته مسافران سواحل شمال - استان‌های ساحلی دریای خزر و ارتفاعات رشته کوه البرز در روزهای آینده با رگبار و رعد و برق و وزش باد مواجه خواهند شد.
سردارسلیمانی:همه دنیا دنیا بداند که خلع سلاح مقاومت عقیده‌ای باطل است - احزاب و شخصیت‌ها - فرمانده سپاه قدس سپاه پاسداران جمهوری اسلامی ایران در پیامی با هشدار به رژیم‌صهیونیستی و متحدانش، بر تداوم حمایت ایران از مقاومت در فلسطین تاکید کرد و گفت خلع سلاح مقاومت در فلسطین خواب پریشانی است که تعبیر نمی‌شود.
آخرین آمار بانک مرکزی از تعداد چک های برگشتی/ خرداد 93 چند چک برگشت خورد؟ - اقتصاد کلان - آمار چک های مبادله شده و برگشتی خرداد 93 بر اساس اطلاعاتی که بانک مرکزی منتشر کرده است.
این روزها برای دیدن کدام آثار به سینما می‌رویم / از فیلم‌هایی با حضور عطاران تا کاری تازه از پرستویی - سینما - شش فیلم سینمایی در پنج گروه‌ سینمایی و گروه آزاد در سالن‌های سینمای تهران روی پرده است؛ فیلم‌هایی در حال و هوایی متفاوت نسبت به یکدیگر.
حمله رژیم صهیونیستی به پناهگاه فلسطینیها باز هم قربانی گرفت/ سکوت معنادار سازمان ملل - رژیم صهیونیستی برای دومین بار با حمله به یک مدرسه متعلق به سازمان ملل که عنوان پناهگاه امن برای فلسطینیها به کار می رود قوانین بین المللی را نقض کرد و در جریان این حمله ...
نیم درصد گیلان‌ها به هپاتیت C مبتلا هستند - رئیس مرکز تحقیقات بیماری‌های گوارش دانشگاه علوم‌پزشکی گیلان با بیان اینکه در گیلان‌، حدود نیم درصد مردم مبتلا به هپاتیت C هستند گفت: انتقال ویروس هپاتیت C از راه تماس فرد به فرد، غذا یا حتی از طریق تماس جنسی بسیار کم است.
انجام بازی های فکری در پیشگیری از آلزایمر موثر است - ‌محققان دریافتند افرادی که پازل، جدول و انواع دیگر بازی های فکری را انجام می دهند عملکرد بهتری در یادگیری، آزمون و پردازش اطلاعات دارند و باعث کند شدن روند بیماری آلزایمر می شود.
هوشیاری ماموران سوداگران مرگ را ناکام گذاشت - فرمانده هنگ مرزی زابل از توقیف یک کامیون ترانزیتی حامل مواد مخدر در حوزه استحفاظی‌اش خبر داد.
سید حسن نصر الله میشل عون را همچنان نامزد 8 مارس می‌داند - منابع آگاه از جزئیات دیدار اخیر ولید جنبلاط و دبیرکل حزب الله لبنان خبر دادند.
جنایت‌های صهیونیست‌ها در غزه ادامه دارد/مجموع شهدا به 1364 تن رسید - ارتش رژیم صهیونیستی بار دیگر دست به جنایت هولناکی در بازاری در منطقه شجاعیه واقع در شرق نوار غزه زد به طوری که در این جنایت جدید 17 تن کشته شدند.
بازیکنان استقلال‎ خوزستان فریب خورده‌اند! - قائم مقام باشگاه استقلال خوزستان درباره بی اعتبار اعلام شدن کارت پایان خدمت دو بازیکن این تیم، گفت: این بازیکنان جوان بوده اند و آن افرادی که آن ها را فریب داده اند، باید مورد مواخذه قرار بگیرند.
۳۰ هکتار جنگل‌ در آتش سوخت - فرمانده انتظامی کوهدشت گفت: بر اثر وقوع آتش‌سوزی در جنگل‌ها و مراتع، ۳۰ هکتار از مراتع و ۵۰۰ اصله انواع درخت این شهرستان طعمه حریق شد.
نقشه‌برداری از 101 آبفشان بر سطح قمر یخ‌زده زحل - تصاویر تهیه شده توسط فضاپیمای کاسینی ناسا، وجود 101 آبفشان را بر سطح قمر انسلادوس سیاره زحل نشان می‌دهد.
پاتک پلیس به دپوی لباس‌های قاچاق - رییس پلیس آگاهی استان خراسان رضوی از کشف بیش از 6500 ثوب البسه قاچاق در مشهد خبر داد.
غزه در گالری‌های تهران - گالری‌ها و مراکز هنری تهران با برپایی نمایشگاه‌هایی از هنرهای تجسمی که برخی از آن‌ها متأثر از جنگ غزه است، میزبان هنردوستان در تعطیلات آخر هفته هستند.
چرا بانوان بدنساز از مربیان مرد برنامه می‌گیرند؟! - یک مدرس تربیت بدنی گفت: در سطح استان مربی زن بدنساز خوب زیاد داریم، ولی متاسفانه بانوان به سمتی سوق پیدا کرده‌اند که برای برنامه نوشتن به مربیان مرد مراجعه می‌کنند، در صورتی که برنامه‌ای که یک مربی مرد برای یک زن می‌نویسد اصلا مناسب نیست.
کشته شدن 6 نظامی ارتش مصر در حمله جنگنده های اسرائیل به مرزهای مصر و غزه - در حمله جنگنده های اسرائیل به مرزهای مصر در منطقه رفح در جنوب غزه، شش نظامی ارتش مصر کشته و 12 نفر دیگر مجروح شدند.
هاگل از وضعیت انسانی غزه ابراز نگرانی کرد - با افزایش شمار تلفات جنگ غزه به 1346 تن، وزیر دفاع آمریکا نسبت به افزایش شهدای فلسطینی ابراز نگرانی کرد.
نظر متفاوتی درباره سهروردی - هشتم مردادماه، روز بزرگداشت شیخ شهاب‌الدین سهروردی (شیخ اشراق) است؛ کسی که او را بیش‌تر فیلسوف می‌شناسیم، اما منصور کوشان می‌گوید، هرگز به جان و خردِ ادبی سهرودی اشاره نشده و او نویسنده‌ای است که مهم‌ترین نوشته‌هایش در قلمرو ادبیات آفرینشی جای می‌گیرد‌.
چَشم فولاد خوزستان به سازمان لیگ! - مدیر تیم فوتبال فولادخوزستان می گوید هنوز از سوی سازمان لیگ نامه کتبی ای در خصوص عدم همراهی آرش افشین، بختیار رحمانی، شهاب کرمی و ساسان انصاری به دست ما نرسیده است و اگر به صورت مکتوب به ما اعلام شود، می گوییم چشم.
مردی که 180 بار خون اهدا کرد - یک اهدا کننده مستمر خون که تاکنون 180 بار خون اهدا کرده، می‌گوید: اهدا خون کاری بشردوستانه است و از گردش خونم در بدن فردی نیازمند خوشحال می‌شوم .
تغییر فضای هنرهای معاصر ایران همزمان با وقایع غزه - نمایشگاه کاریکاتور «غزه در خون» در گالری پردیس ملت برگزار شده است. این نمایشگاه با همکاری موسسه تصویر شهر و خانه کاریکاتور ایران برپا شده و تعداد 61 اثر از 45 هنرمند از 19 کشور با موضوع مردم مظلوم و بی گناه فلسطین و جنایت‌های رژیم اشغالگر صهیونیستی به نمایش گذاشته شده است.
بازیگر پیشکسوت از بیمارستان مرخص می‌شود / بازگشت به باغچه سرسبز ولیان - سینما - جعفر والی در روزهایی که به دلیل خونریزی معده در بیمارستان ایرانشهر بستری بود، بیش از هر چیز دلتنگ باغچه سرسبز خانه‌اش بود؛ این دلتنگی با مرخصی این هنرمند در روز پنجشنبه نهم مرداد ماه به پایان می‌رسد.
اشتغال 2.5 میلیونی عوام‌فریبی آشکار بود/ 4 رویکرد اصلی بسته خروج از رکود - وزیر صنعت، معدن و تجارت با بیان اینکه شناسایی سفته بازان و کسانی که از سیستم بانکی پول مفت گرفته اند در دستور کار دولت قرار دارد گفت: در 8 سال دولت سابق، عوام فریبی ...
غرق شدن سه مسافر در سدهای کرج و طالقان/ توصیه‌های امدادی را جدی بگیرید - کرج - خبرگزاری مهر: معاونت امداد و نجات جمعیت هلال احمر البرز از غرق شدن سه نفر در سد طالقان و کرج خبر داد و گفت: جسد جوان 21 ساله در سد طالقان توسط نیروهای امدادی جمعیت ...
صنعتگران و تولیدکنندگان همچنان در مقابل تحریم‌ها مقاومت کنند - مشهد – خبرگزاری مهر: وزیر صنعت، معدن و تجارت با اعلام اینکه دولت همواره حامی تولیدکنندگان، صنعتگران و کارآفرینان است، گفت: صنعتگران و تولید کنندگان در مقابل تحریم‌ها ...
نامه ربیعی به مدیرکل سازمان جهانی کار درباره کشتار وحشیانه در غزه - وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی در نامه ای به مدیرکل سازمان جهانی کار خواستار استفاده از تمامی ابزارها برای جلوگیری از حملات وحشیانه رژیم صهیونیستی علیه مردم بی دفاع غزه ...
سهروردی حماسه ساز فلسفه ایران است/ مرگ سهروردی عالمانه و دانشمندانه سقراطی است  - منوچهر آشتیانی جامعه‌شناس و پژوهشگر فلسفه در باره ضرورت فهم سهروردی گفت: فردوسی حماسه ساز ادبیات ایران، سهروردی حماسه ساز فلسفه ایران است. مرگ سهروردی یک مرگ ایستایی ...
گلچین: برای بازی در «مدینه»دعوت شدم اما ... - مرجانه گلچین با بیان اینکه از طرف سیروس مقدم برای بازی در سریال "مدینه" دعوت شده بود، گفت: دعوت شدم اما نتوانستم به دلیل تداخل کاری، در آن حضور داشته ...
«نود» از سر گرفته می‌شود - با آغاز مسابقات لیگ برتر فوتبال، پخش برنامه‌ی ورزشی «نود» هم در شبکه سه سیما آغاز می‌شود.


بیشترین بازدیدها - سرویس خبر
Copyright © 2008 - 2014 vista.ir. All Rights Reserved