ویستا مرجع مهمترین عناوین خبری / شنبه ۱ شهریور ۱۳۹۳ / Saturday, 23 August, 2014 /
بررسی جایگاه تحقیق، پژوهش و مطالعه در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران

ضرورت و لزوم توجه به امر تحقیق، پژوهش، مطالعه و کتاب خوانی و نیز نقش و تأثیر آن در پیشرفت و تعالی جامعه و کشور بر کسی پوشیره نیست. بر این اساس، همواره موضوع تحقیق و مطالعه در قالب قوانین متعددی مورد توجه و تأکید قانونگذاران ایران قرار گرفته است که از آن جمله می توان به قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و قانون برنامهٔ سوم توسعهٔ اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی اشاره کرد. همچنین در قانون بودجهٔ سالیانهٔ کل کشور نیز همه ساله ردیف بودجه ای مشخص برای امر پژوهش و مطالعه در کشور اختصاص می یابد. از سوی دیگر قانونگذاران ایران با تصویب قوانین مختلفی، حمایتهای قانونی خاصی را برای محققان، پژهشگران و نوآوران عرصهٔ علم و فن و هنر پیش بینی نموده و بر حفظ حقوق معنوی آنان تأکید نموده اند.۱ بنابر آنچه گفته شد ، بررسی مسألهٔ مطالعه و پژوهش از منظر حقوقی به دلیل تنوع قوانین و مقررات ، دارای ابعاد گسترده ای می باشد؛ با این وجود در این مقاله فقط سعی ما بر این است که موضوع تحقیق، مطالعه و جایگاه آن در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران بیشتر مورد مطالعه و بررسی قرار گیرد.
ویژگیهای قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران
قانون اساسی از نظر اهمیت و اعتبار، در رأس سلسله مراتب قواعد حقوقی و مقررات هر جامعه قرار دارد و بدین سبب«ام القوانین» نامیده می شود. برتری منطقی قانون اساسی نسبت به دیگر مقررات در این است که سایر قوانین باید در چارچوب اصول قانون اساسی وضع شوند و از حدود آن تجاوز نکنند.۲دیگر ویژگی و امتیاز قانون اساسی این است که از عقیده و ارزشهای حاکم بر جامعهٔ خود الهام گرفته و متناسب با فرهنگ و نیازهای جامعه بوده و شامل یکسری اطول و قواعد کلی و بنیادی می باشد؛ بطور کلی باید گفت قانون اساسی به امور جزئی نمی پردازد . با توجه به این ویژگیها بدیهی و روشن است که در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران نسبت به موضوع تحقیق و مطالعه ، بصورت کلی توجه شده و تبیین جزئیات این موضوع به دیگر قانونها واگذار شده است.
تحقیق و مطالعه در اصول قانون اساسی
همان گونه که گفته شد، قانون اساسی بصورت کلی و در اصول متعددی به مسألهٔ مهم مطالعه، پژوهش، نوآوری و خلاقیت اشاره نموده است که در اینجا به بیان آنها می پردازیم:
۱- در بند «الف» و «ب» اصل دوم قانون اساسی آمده است:«جمهوری اسلامی نظامی است بر پایه ایمان به …. که از راه :الف) اجتهاد مستمر فقهای جامع الشرائط بر اساس کتاب و سنت معصومین(ع) ب) استفاده از علوم و فنون و تجارب پیشرفتهٔ بشری و تلاش در پیشبرد آنها…» بدیهی و مسلم است که اجتهاد مستمر و استفاده از علوم و فنون و تجارب جز در سایهٔ مطالعه و تحقیق امکان نداشته و نخواهد داشت.
۲- بند دوم و چهارم اصل سوم قانون اساسی مقرر می دارد:
«بند دوم- بالا بردن سطح آگاهیهای عمومی در همه زمینه ها با استفاده صحیح از مطبوعات و رسانه های گروهی و وسائل دیگر…بند چهارم- تقویت روح بررسی و تتبع و ابتکار در تمامی زمینه های علمی، فنی، فرهنگی از طریق تأسیس مراکز تحقیق و تشویق محققان…»
مطابق اصل سوم، دولت جمهوری اسلامی ایران موظف شده است که همه امکانات خود را برای نیل به این امور به کار بندد. بنابراین یکی از وظایف اصلی مسؤولان حکومت اسلامی، افزایش سطح معلومات عمومی مردم و تقویت امر تحقیق و تشویق پژوهشگران عنوان شده است.
۳- اصل بیست و چهارم قانون اساسی در بیان آزادی مطبوعات می گوید: « نشریات و مطبوعات در بیان مطالب آزادند مگر آنکه مخل به مبانی اسلام یا حقوق عمومی باشد…»
با توجه به این اصل قانون اساسی می توان گفت آزادی نشریات و مطبوعات و گسترش کمی و کیفی آنها بویژه نشریات پژوهشی و علمی، می تواند نقش بسیار مهمی در توسعهٔ فرهنگ مطالعه و تحقیق در جامعه ایفا نماید.
۴- اصل سی ام قانون اساسی دولت را موظف نموده است تا وسایل آموزش و پرورش رایگان را برای همهٔ ملت تا پایان دوره متوسطه فراهم سازد و وسایل تحصیلات عالی را تا سر حد خودکفایی کشور بطور رایگان گسترش دهد. بدیهی است بی سوادی و کم سوادی اقشار مختلف جامعه، مهمترین مانع در راه گسترش امر مطالعه و تحقیق و کتابخوانی است بنابراین اولین و مؤثرترین اقدام جهت گسترش روحیه تحقیق، مطالعه، کتاب خوانی، مبارزه با بی سوادی و ارتقاء سطح دانش و سواد آحاد مردم بویژه نونهالان جامعه اسلامی است.
۵- بند اول و سوم اصل چهل و سوم قانون اساسی مقرر داشته است که اقتصاد جمهوری اسلامی ایران باید به گونه ای باشد که نیازهای اساسی مردم از جمله نیاز به آموزش و پرورش تأمین گردد؛ همچنین تنظیم برنامهٔ نظام اقتصادی کشور از نظر شکل و محتوا و ساعت کار به گونه ای باشد که هر فرد علاوه بر تلاش شغلی ، فرصت کافی برای خود سازی معنوی ، سیاسی و اجتماعی و شرکت فعال در رهبری کشور و افزایش مهارت و ابتکار را داشته باشد. به جرأت می توان ادعا کرد که شاید یکی از اصلی ترین عوامل کاهش انگیزه و روحیه افراد به امر مطالعه، پژوهش ، ابتکار و خلاقیت، عدم تحقق این اصل قانون اساسی است که مشکلات اقتصادی متعددی از قبیل : بیکاری، فقر، گرانی، تبعیض و… را به دنبال دارد. بنابراین لازم است که برنامه ها و سیاستهای اقتصادی نظام بر پایه و مبنای اصل چهل و سوم قانون اساسی پایه ریزی و استوار گردد تا افراد جامعه بتوانند فرصت کافی و انگیزهٔ لازم را برای انجام تحقیق و افزایش مهارت و ابتکار داشته باشند.
۶- اصل یکصد و چهل و یکم قانون اساسی ، کارکنان دولت را از داشتن بیش از یک شغل دولتی ممنوع کرده است ولیکن در ذیل همین اصل آمده که سمتهای آموزشی در دانشگاهها و مؤسسات تحقیقاتی از این حکم مستثنی است. به نظر می رسد استثناء شدن اشتغال به سمتهای آموزشی و پژوهشی از این حکم ، خود نشان دهندهٔ جایگاه رفیع علم و تحقیق و مطالعه در قانون اساسی و در حقیقت بیان کننده ضرورت و نیاز دستگاههای اجرایی کشور به موضوع تحقیق و مطالعه و ابتکار است؛ به این معنا که حتی در مقام اجرایی نیز، دوری و بی نیازی از تحقیق و مطالعه مفهومی ندارد و همهٔ افراد به پژوهش، مطالعه و کتاب خوانی احتیاج دارند.
نتیجه گیری
از بررسی و مطالعه اصول مختلف قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران استنباط می شود که:
الف- یکی از راههای نیل به اهدف نظام جمهوری اسلامی در قانون اساسی۳ استفاده از علوم و فنون و تجارب دیگران بیان گردیده که این مهم جز در گرو توسعه و رونق امر تحقیق و مطالعه در کشور ممکن نخواهد شد.
ب- گسترش تحقیق و مطالعه در کشور و حمایت و تشویق پژوهشگران و مبتکران و پدیدآورندگان آثار، جزء وظایف حتمی دولت جمهوری اسلامی ایران گذاشته شده و دولت موظف است به اینکه همه امکانات و تواناییهای خود را برای نیل به این امر مقدس به کار بندد.
ج- دولت موظف است به اینکه با تنظیم برنامهٔ نظام اقتصادی صحیح ، موانع و محدودیتهای اقتصادی موجود در جامعه را به منظور افزایش انگیزه و روحیهٔ تحقیق و ابتکار ، برطرف سازد.
د- متوجه کردن مسؤولان اجرایی کشور به این حقیقت که همه نیازمند به تحقیق و مطالعه هستند و هیچ امری نمی تواند مانع کار علمی و پژوهشی باشد.
هـ - قانون اساسی به گسترش مراکز علمی و تحقیقاتی و رونق مجله های علمی و پژوهشی نیز توجه کرده است.

فهرست منابع
۱- قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران
۲- قانون برنامه سوم توسعه اقتصاری، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران
۳- قانون حمایت از حقوق مؤلفان و مصنفان و هنرمندان مصوب ۱۳۴۸
پی نوشتها:
۱ از قبیل قانون حمایت از حقوق مؤلفان و مصنفان و هنرمندان مصوب سال ۱۳۴۸
۲ اصول ۷۱-۷۲و۱۳۸ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران
۳ این اهداف به موجب ذیل اصل دوم قانون اساسی عبارتند از :تأمین قسط و عدل – استقلال سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی- همبستگی ملی
محمود صوفی آبادی


همچنین مشاهده کنید


همچنین سایر کاربران این صفحات را هم دیده‌اند
شعر و ادب    حافظ    دیوان اشعار    غزلیات   
روانشناسی    مبانی و مفاهیم روانشناسی    فرآیندهای زیست شناختی و رشدی   
بانک و بیمه    حسابرسی    حسابرسی سیستم های کامپیوتری    مستندسازی سیستم های کاربردی کامپیوتری    مستندات سیستم های کاربردی کامپیوتری    پرونده برنامه ها   
شعر و ادب    مولوی    دیوان شمس    غزلیات   
روانشناسی    مبانی و مفاهیم روانشناسی    تعارض (Conflict) و فشار روانی    فشار روانی (استرس)    عامل های مؤثر در تشدید فشار روانی   
فرهنگ عامهٔ مردم ایران    افسانه ها و قصه های عامیانه مردم ایران    افسانه ها و قصه ها   
جامعه شناسی    مبانی و مفاهیم پایه در جامعه شناسی    جنبش های اجتماعی   
فرهنگ عامهٔ مردم ایران    افسانه ها و قصه های عامیانه مردم ایران    افسانه ها و قصه ها   
دارو و درمان    فهرست بیماری ها   
صنعت توریسم    مدیریت و شناخت صنعت جهانگردی و گردشگری    برنامه ریزی و سیاست های جهانگردی    مطالعات موردی برنامه ریزی جهانگردی    موارد مورد مطالعه   


کلمات در حال جستجو
ظریف    توافق نهایی    ایران    غرب    خیابان خوابی    دختر دانشجو    تاخیر    دیالی    عراق    قتل عام    نماینده مجلس    امتیاز    قانون اساسی    استقلال قوا    صادق خرازی    شیراک    پرونده هسته ای    جنگ عراق    خودرو    قیمت خودرو    شورای رقابت    خودروسازی   



پایان جولان دهی بانک‌ها در سود سپرده/ روزشمار بیش از 10 درصد حذف شد - اگر بانک‌ها به تفاهم بین خودشان پایبند مانده و به مقررات بانک مرکزی عمل کنند از امروز هیچ حساب سپرده کوتاه مدتی با سود بیش از 10 درصد را باز نکرده و حساب های قبلی با بیش از این نرخ را نیز از دفاترشان حذف خواهند کرد.
موضع سازمان محیط زیست در برپایی سیرک ها/ تعطیلی یک شبه سیرک ها امکان پذیر نیست - معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست با بیان اینکه اجازه نمی دهیم در سیرک ها از حیات وحش سوءاستفاده شود، گفت: اما امکان تعطیلی یک شبه تمام سیرک های کشور وجود ...
روحانی 7 مهر به روسیه می رود/ دیدار ظریف و لاووروف روز جمعه در مسکو  - رئیس جمهور کشورمان 7 مهر ماه به منظور شرکت در اجلاس خزر به روسیه سفر خواهد کرد .
استقلال به یاران قدیمی رسید/ تلاش پنج تیم برای رسیدن به اولین پیروزی! - خبرگزاری مهر - گروه ورزشی: تقابل رحمتی و ساموئل با استقلال و قلعه‌نویی، امیدواری آبی‌ها به نخستین صدرنشینی، رویارویی تیم‌های اول و دوم جدول در اصفهان، نبرد حساس ...
انتقاد شدید و کم‌سابقه آل‌اسحاق از بانک‌ها/ بانک مرکزی محل قدرت جریان‌های سیاسی است - رئیس اتاق بازرگانی و صنایع و معادن و کشاورزی تهران با انتقادات شدید و کم سابقه از وضعیت کنونی نظام بانکی و عدم وجود اقتدار و استقلال در بانک مرکزی، گفت: هم‌اکنون طرح ...
متن طرح پیشنهادی اتحادیه اروپا به شورای امنیت درباره آتش بس فراگیر در غزه - منابع دیپلماتیک از ادامه رایزنیها میان نمایندگان کشورهای عضو شورای امنیت در خصوص طرح پیشنهادی اتحادیه اروپا برای برقراری آتش بس دائم در نوار غزه خبر دادند.
6 وزیر این هفته به مجلس می روند/ بررسی ساماندهی مد و لباس در کمیسیون فرهنگی - بررسی سانحه سقوط آنتونوف 140 در کمیسیون عمران، بررسی طرح کاهش ساعات کاری کارکنان در ماه رمضان در کمیسیون بودجه، بررسی روابط ایران با قطر و کویت در کمیسیون امنیت ملی و ...
سرمایه‌گذاری کمپانی ماشین‌سازی در صنعت سینمای چین - کمپانی ماشین‌سازی چینی با قراردادی 650 میلیون دلاری وارد صنعت سرگرمی می شود.
جزئیات شناسایی مشترکان پُرمصرف آب/ وزارت نیرو: فعلا هشدار می‌دهیم - قائم مقام وزیر نیرو با بیان اینکه برخی مشترکان آب کشور با مصرف خارج از الگو باعث صدمه به دیگران می شوند، گفت: پُرمصرف‌ها به راحتی قابل شناسایی هستند، اما فعلا سیاست ...
انعقاد قرارداد جدید سیستم فیلترینگ هوشمند/ مشخص شدن امواج مضر برای سلامتی - وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات از انعقاد قرارداد جدید راه‌اندازی سیستم فیلترینگ هوشمند در کشور و بررسی و مشخص شدن امواج و تشعشعات مضر و بی‌ضرر برای سلامتی افراد خبر داد.
وکیلی: عملکرد پنج وزیر، کارنامه دولت را پربار کرده است - مدیرمسئول روزنامه ابتکار اظهار کرد: بخش‌های مختلف دولت نمره یکسانی ندارند، براساس نظرسنجی‌ها عملکرد پنج وزیر معدل کارنامه دولت را افزایش داده است.
طراحی‌ رایانه‌های خنک‌تر با دستاورد جدید محققان ایرانی - پژوهش دانشمندان ایرانی دانشگاه رایس نشان داد، یک نانوسازه متخلخل سه بعدی می‌تواند با داشتن تعادلی از استحکام، سختی و قابلیت انتقال گرما، به حوزه‌هایی مانند نانوالکترونیک، ذخیره گاز و مواد کامپوزیتی دارای عملکرد چندگانه بهره برساند.
شروط پلیس راهور برای سرویس‌های مدارس - رییس پلیس راهنمایی و رانندگی تهران بزرگ ضمن اعلام آغاز ساماندهی سرویس‌های مدارس از شروط تعیین شده برای رانندگان و خودروهای سرویس مدارس را تشریح کرد.
یکسال گذشت:محمد امین کجاست؟ - می‌گوید بارها خوابش را دیده که می‌خندد، آرام به سمت او دویده و به او می‌گوید:« بابا من برمی‌گردم». بارها در خواب دیده که در فضای سبزی شاد، آرام و و فارغ از هر غمی، به دنبال توپ سفیدی می‌دود و شاد است!
پنتاگون: آمریکا به دنبال استراتژی طولانی مدت علیه داعش است - سخنگوی وزارت دفاع آمریکا (پنتاگون) اعلام کرد، این وزارتخانه معتقد است که بهترین راه برای مقابله با تهدید صورت گرفته از جانب دولت اسلامی (داعش) یک رویکرد شفاف، بین‌المللی و منطقه‌ای بلند مدت برای نبرد با این نیروهاست.
تشییع پیکر کارگردان «پدر سالار» از مقابل خانه سینما - پیکر اکبر خواجویی، خالق سریال «پدر سالار» صبح روز یک‌شنبه (دوم شهریور ماه) از مقابل خانه سینما تشییع می‌شود.
کرانچار: افشای قراردادها دست‌مان را بست/ به عنوان فولاد خوزستان حمله‌ور می‌شویم - سرمربی تیم فوتبال سپاهان می‌گوید انتشار علنی قراردادها در اروپا وجود ندارد و هیچ کس نمی‌داند که موارد واقعی داخل قراردادها چیست.
تاثیر خشکیدن هامون بر اقتصاد منطقه - عضو هیات علمی دانشگاه سیستان و بلوچستان گفت: خشکیدن دریاچه هامون بر کارکردهای شهری و اقتصادی منطقه سیستان تاثیرات مستقیم گذاشته است.
رمزگشایی از اسرار قدرت اعجاب‌انگیز مورچه - محققان آمریکایی مدل سه‌بعدی از بدن مورچه تهیه کردند که امکان بررسی ویژگی‌های بیومکانیکی مفاصل گردن این حشره را فراهم کرد.
خیابان‌خوابی دختر دانشجوی خوابگاهی! - "وقتی مطمئن شدم دری برای من باز نخواهد شد به فکر دوستان و آشنایان افتادم، هیچکس در آن شب نبود، تنها من ماندم و خیابان های تهران و صدای بوق و ترمز ماشین ها. ساعت 2 نیمه شب شده بود و هیچ جایی نداشتم و باید به دنبال سرپناهی امن برای این شب می گشتم. مهمانسراها راهم نمی دادند و به سالن ترمینال پناه بردم و تا خود صبح روی صندلی با چشمانی خیره به کفش های مسافران شب را صبح کردم."
زنگ انشا زنگ تفریح است؟ - یک عضو هبأت علمی دانشگاه می‌گوید زنگ انشا از سوی معلم‌ها جدی گرفته نمی‌شود، این در حالی است که انشا می‌تواند زمینه ایجاد تفکر انتقادی در دانش‌آموزان را فراهم کند.
تامین شغلی کارگران با اصلاح قراردادهای موقت - رییس اتحادیه کارگران قراردادی و پیمانی کشور ساماندهی قراردادهای موقت کار را موجب افزایش بهره‌وری و بالارفتن کیفیت کار و تولید دانست.
ادعای دیپلمات‌های غربی درباره روند همکاری هسته‌ای ایران و آژانس - ادعای دیپلمات های غربی درباره روند پیشرفت تحقیقات از برنامه هسته ای ایران، موافقت دولت مصر با ارسال کمک های انسان دوستانه ایران برای مردم غزه از طریق خاک خود، ارائه مشاوره از سوی ایران به کردهای عراق برای مبارزه با تکفیری ها و تکمیل ساخت خط لوله گاز ایران به عراق، از جمله مهمترین مطالب امروز مطبوعات جهان درباره ایران است.
سیر نزولی ایران در 3 المپیاد/ نجوم پر افتخارترین تیم ایرانی در 2014 - هر ساله دانش پژوهان جوان کشورمان راهی 6 المپیاد جهانی در رشته های ریاضی، زیست شناسی، شیمی، فیزیک، کامپیوتر، نجوم و اخترفیزیک می شوند امسال سهم ایران از شرکت در این ...
تظاهرات مردم واشنگتن و لس آنجلس در اعتراض به خشونت پلیس آمریکا - شب گذشته مردم واشنگتن و لس آنجلس در اعتراض به خشونت پلیس این کشور که در دو هفته گذشته موجب کشته شدن دو نفر در ایالت میسوری شده دست به تظاهرات زدند.
درخواست افزایش مبلغ پژوهانه از دولت/ پرداخت سالانه 27 میلیارد تومان به دانشجویان دکتری - معاون توسعه فناوری معاونت علمی و فناوری رئیس جمهوری از برنامه های معاونت علمی برای افزایش مبلغ پژوهانه به دانشجویان دوره دکتری خبر داد و گفت: از دولت درخواست شده برای ...
رئیس جمهور و اعضای دولت با آرمان‌های بنیانگذار انقلاب تجدید میثاق کردند - رئیس جمهوری به همراه اعضای هیات دولت با حضور در حرم امام خمینی(ره) با آرمان های بنیانگذار انقلاب اسلامی تجدید میثاق کردند.
ابن سینا امامت بعد از پیامبر(ص) را به عنوان نظام مطلوب حکومت مورد بحث قرار داده است - خبرگزاری مهر ـ گروه دین و اندیشه: ابن‌سینا مطلوبیت همه نظام‌های سیاسی مستقر در سرزمین‌های اسلامی آن عصر را نفی می‌کند و این اطلاق و کلی‌گویی ابن‌سینا علاوه بر امارت‌های ...
آیا ساختار ذهنی "مریم میرزاخانی" در میان زنان یک استثناست/ افرادی که منطقی هستند به فلسفه رو می آورند - پروفسور پل زاک استاد دانشگاه کلارمونت امریکا معتقد است شواهد متقنی وجود ندارد که ساختار مغز زنان برای انجام فعالیتهای استدلالی چون ریاضیات و فلسفه مناسب نیست و آنچه ...
یک «شبکه ورزش» آباد بهتر از 10 شبکه خراب نیست؟! - معاون سیما در حالی از مطالعه برای راه‌اندازی 10 شبکه ورزشی در آینده خبر می‌دهد که صداوسیما همچنان برای رساندن شبکه‌ی تازه تاسیس ورزش به جایگاه مناسب خود در بین علاقمندان به ورزش و همچنین رقابت با شبکه‌های ورزشی دنیا راه زیادی پیش‌رو دارد.


بیشترین بازدیدها - سرویس خبر
Copyright © 2008 - 2014 vista.ir. All Rights Reserved