چهارشنبه ۲۹ شهریور ۱۳۹۶ / Wednesday, 20 September, 2017

قرآن در فرهنگ عامه ایران


قرآن در فرهنگ عامه ایران
دراین تاریکی‌های زمانه، وناباوری‌های فضیلت سوزانه، با آنکه جای نگرانی هست ، اما حافظا در کنج فقر و خلوت شب‌های تار تا بود وردت دعا و درس قرآن غم مخور به تحقیق کتاب‌های آسمانی وازآن میان قرآن کریم، برای ارشاد وهدایت انسان آمده است، ان هذا القرآن یهدی للتی هی اقوم، وهدایت کاملش ازآن کسانی است که ایمان و پرهیز کاری را اصل حیات اجتماعی و ارزشی خود قرارداده‌اند، ذلک الکتاب لاریب فیه هدی للمتقین، و برای نااهلان چه بسا به گونه‌ای باشد که یهدی به کثیراً و یضل به کثیرا و به زبان مولانا جلا الدین مثنوی ما چو قرآن مدل هادی بعضی و بعضی را مضل این کتاب هدایتگر نیز به‌سان دیگر کتاب‌های آسمانی، گاه تقدس همه جانبه‌اش به چند تقدس نمادی و ظاهری تبدیل شده است.
یعنی مطالب و مفاهیم و پیام‌های نجات بخش و سازنده‌ی آن ناشناخته مانده وآگاهی ازآنها، با آن‌که لقد یسرنا القرآن للذکروهل من مذکر ، در طی زمان کاستی یافته اما همچنان مقدس و قابل احترام به حیات خود ادامه داده است به همان صورت که کتاب مقدس یهود ، تقدس خود را نگاه داشته و باورمندان آن دیانت، آن را می بوسند، به آن احترام می گذارند و در پاره‌ای ازآیین‌های مذهبی، آن را در پارچه‌های گران قیمت می پیچند و سخت درآغوش می کشند و جماعت باورمند، همگام با "خاخام" ها و"ربان" ها به سماع مذهبی بر می خیزند، اما ازمحتوای کتاب مقدس ناآگاهند، یا بیش و کم آگاهی دارند، و بخشی ازآنان برخلاف آن عمل می کنند، تجاوز می کنند و تمامی احکام شریعت مطهر موسی علیه السلام را نادیده می‌انگارند: مثل الذین حملوا التورا‌‌ت ثم لم یحملوها کمثل الحمار یحمل اسفارا؛ و چه زیبا سعدی شیرازی درباره‌ی آنان و هماهنگان آنان ازهر دین و مذهب آورده است :
نه محقق بود نه دانشمند چارپایی بر او کتابی چند
محققان ازکاربرد این شیوه درباره‌ی دیگر کتاب‌های مقدس چون اوستا، ودا وانجیل نیز گفتگو به‌میان آورده‌اند که مجال پرداختن به آن را نداریم و بی تردید جهالت و نفاق و سواستفاده از باو‌ها و صداقت مردم، گاه کتاب آسمانی، مسلمانان را هم، درغربت قرار داده و به صورت "شئ مقدس" درآورده است، نااهلان به دلیل "نادانی" و نشناختن زمان و مکان تبلیغ و تبشیر، موجب نوعی آسیب شده اند، چنانکه در بی توجهی به اصل محکم آیات وعناد در فروع و حواشی مولانا فرموده است :
ما ز قرآن مغز را برداشتیم پوست را پیش خران بگذاشتیم
و درنابهنگامی‌های امربه معروف به قول سعدی
گرتوقرآن بدین نمط خوانی ببری رونق مسلمانی
و منافقان و فریبکاران، پدیدآورنده‌ی نوع دیگری از آسیب‌های معنوی شده اند، به قول لسان الغیب:
حافظا می خور و رندی کن وخوش باش ولی دام تزویر مکن چون دگران قرآن را
و نیز ستمگری‌های تاریخی دربرابرعاملان راستین احکام الهی، چنانکه وصال آورده است:
قرآن کنند حرز و امام مبین کشند یاسین کنند حفظ و به طه کشند تیغ
سوگند یادکردن به "شئ"یا"امری"که برای آن تقدس پدید آمده، و یاد کردن نام و نشان آن در زمان هایی به جای منطق و استدلال ((Logic برای آن امر مقدس نوعی حقانیت (Legitimation) به وجود آورده است.از این شمارند سوگند‌ها و قسم‌های گوناگون:
به قرآن مجید، به کلام الله مجید، به سی جزء قرآن، به‌این قرآن که از سینه‌ی محمد(ص) آمده، و جزاینها؛ و برای تاکید بیشتر: دست می گذارم روی قرآن، دو دستم را می گذارم روی کلام الله، و برای تاکید بسیارموکد با پا می روم روی قرآن که این کار را نکرده‌ام، قرآن را شسته‌ام اگردروغ گویم ؛ به زبان فرخی
گر من امروز شادمانه نیم شسته بادی به دست من قرآن
یا قرآن فرو خوردن به‌جای سوگند به قرآن، چنانکه شانی آورده است:
شانی به‌ ترک عشق تو سوگند می خورد باورمکن اگرهمه قرآن فرو خورد
همچنین از زبان لسان الغیب شیراز:
گفتمش که زلف به خون که شستی؟ گفتا حافظ این قصه درازاست به قرآن که مپرس
همچنین سوگند درفراخواندن خلق به کا‌ر‌های نیک و پسندیده و دوری از ریاکاری:
حافظ به حق قرآن کز شید و زرق بازآی باشد که گوی عیش دراین جهان توان زد
استخاره و طلب نیکویی و خوش احوال بودن با تمسک به آیات کلام الله، از زیرقرآن عبورکردن جهت رفتن به سفر( سپردن به قرآن، در پناه قرآن )، بر پایی بزم عروسی، خرید منزل، شرکت در معاملات، حتی در زمان شرکت در کنکور دانشگاه ه؛، با آنکه استخاره مقدم است و گام نهادن درکا‌های نیکو و درست مقدم برمقدم ! به قول حافظ:
هرگه که دل به عشق دهی خوش دمی بود در کار خیر حاجت هیچ استخاره نیست
نفرین و بدخواهی برای دشمن، چون قرآن به کمرت بزند.تبرک جویی به قرآن به‌مناسبت‌های گوناگون چون بردن قرآن وآینه درمنزل‌های جدید، گذاشتن قرآن درسفره‌ی عقد، نهادن قرآن درسفره‌ی هفت سین نوروزی، آمرزش خواهی از قرآن، که شیوه‌ی متداول مسلمانان شده است و گاه این تصور را پدید می آورد که آیا قرآن برای مردگان آمده است یا برای زنده گان و به زبان دیگر برای زنده کردن مردگانی که اگر قرآن بخوانند و به قرآن عمل کنند، دیوان زشتکار ازآنان دور می شوند . زاهد ار رندی حافظ نکند فهم چه شد دیو بگریزد از آن قوم که قرآن خوانند
و فرشتگان الهی و نفس راضیه و مرضیه در آنان کارایی می یابند:
عشقت رسد به فریاد ار خود به سان حافظ قرآن زبر بخوانی با چارده روایت
خواندن قرآن درمجالس ختم، درقبرستان‌ها، خواندن فاتحه‌الکتاب به‌یاد مردگان و خواندن آیاتی از سوره‌ی الرحمن درمجالس ختم و قرائت و حفظ قرآن که همواره از مکتب خانه‌ها آغاز می شد و معلمان قرآن به‌رسم معمول پس از پایان همه‌ی قرآن،هدایایی چون که در دوره‌های اخیر"کله قند"، هم بود دریافت می کردند. خوشبختانه در زمان ما قرائت و حفظ رونق بسیار یافته است. درگذشته‌ها نیز بیش و کم رواج داشت و حافظان متعددی در تاریخ ادبیات ایران شهرت یافته‌اند که یکی ازآنان خواجه شمس‌الدین محمد حافظ شیرازی است که در این گفتارازاو مدد گرفتیم و اوست که در"چهارده روایت" سینه‌ی خود را درنگاهداشت کلام الهی منور کرده بود و دررسایی شعر خود، سوگند گونه آورده است:
ندیدم خوشتر از شعر تو حافظ به قرآنی که اندر سینه داری
هدیه دادن قرآن به شخصیت‌ها و دوستان یکی دیگراز سنت‌های پسندیده‌ی مؤمنان بود و صحافان و رواقان و نساخان قرآن نیز گاه به قصد تبرک و تیمن به کارهای مربوط به تهیه و تحریر قرآن می پرداختند و گاه به گونه‌ای هدایایی می پذیرفتند که جنبه‌ی دریافت مزد و معامله و خرید و فروش نداشت و متمولان با شیوه‌هایی که جنبه‌ی خودنمایی نداشته باشد، قرآن‌هایی را به مساجد و مراقد و مضاجع منطقه‌ی خود اهدا می کردند.
احترام و گرامی داشت خاص چون بوسیدن، به سر گذاشتن قرآن به‌ویژه در شب‌های احیاء روی سینه‌ی غش کننده نهادن به‌عنوان بهبودی او، خواندن سوره‌ی والشمس موقع غروب برای رفع سردرد‌های شدید، نوشتن آیات خاص روی کاغذ و شستن و نوشیدن، آب آن برای رفع پاره‌ای بلایا، خواندن آیاتی برای آسان شدن درد زایمان، نهادن قرآن روی سینه مردگان به نشانه‌ی اعتقاد درواپسین لحظه‌های حیات .
شفا خواهی و رفع موانع اجتماعی و طبیعی، چون آیه‌الکرسی، ختم انعام هفتاد حمد بالای سر بیمار، خواندن یس، خواندن چهار قل موقع خواب، خواندن آیات خاص برای خواب دیدن کسی را که می خواهند، خواندن آیات خاص برای بیدارشدن دروقت معین، خواندن هفت قل‌هو‌الله درهفت جهت، خواندن آیه‌ی شریفه‌ی امن یجیب المضطراذا دعاه و یکشف السوء، برای شفا و برآمدن حاجات. خواندن آیات دعایی در نماز و در قنوت چون ربنا آتنا فی الدنیا حسنه و فی الاخره حسنه و قنا عذاب النار، ربنا لاتزغ قلوبنا بعد اذ هدیتنا و هب لنا من لدنک رحمه انک علی کل شئ قدیر و جزاینها. خواندن آیات در حوادث ناگوار طبیعی چون زلزله، خسوف و کسوف، حتی در مواقع خطر و حمله‌ی حیوانات(چون سگ) و اشخاص نابکار، خواندن آیات در خواستن باران همزمان با ترانه‌های محلی، چنان که در قزوین می خوانند:
ای خدا بده باران از بهر گنه کاران
یک مشت گندم داشتیم، پشت دروازه
کاشتیم، از خدا امید داشتیم، ای خدا بده باران از بهر گنه کاران .
خواندن سوره‌ی انا انزلنا درموقع وضو، خواندن سوره‌ی جمعه در نمازهای جمعه، خواندن سوره‌های خاص در پاره‌ای نمازها و خواندن ان یکاد برای دور شدن از چشم زدن‌های دشمنان و مناعدان. چنانکه لسان الغیب در یکی ازغرل‌های زیبایش به‌این امراشاره دارد:
معاشران گره از زلف یار باز کنید شبی خوش است بدین قصه‌اش درازکنید
حضورخلوت انس است و دوستان جمعند و ان یکاد بخوانید در فراز کنید
نصب کاشی‌ها و گچ کاری‌های زیبایی بر سردر خانه‌ها، یدالله فوق‌ایدیهم، چون‌الملک لله، والله خیرحافظا وهو ارحم الراحمین، فادخلوها بسلام آمنین، و حک آیات خاص بر روی مهرهای سلطنتی و دیوانی، برای مثال مهر آقا محمد خان قاجار چنین بود "افوض امری الی الله،عبده الراجی محمد" و خوشنویسی‌های گوناگون که خود بحث دیگری است.
امان خواهی‌ها ؛ گاه برای جلب یاغیان و مخالفان از طرف شاهان وامیران و صاحبان قدرت قرآن امضا می شد و ارسال می گشت و طرف مقابل در صورت اطمینان خود را تسلیم می کرد و متاسفانه بسیار اتفاق افتاده است که پس از تسلیم، حکم به دستگیری و کشتن از طرف امضا کننده پیمان صادرمی شد و این امر، یکی از کارهای ناشایست زورمندان مزور تاریخ بوده است.
بی تردید درارتباط قرآن با فرهنگ عامه مطالب بسیاری وجود دارد که به گمان من تحقیق جدا گانه‌ای را طلب می کند.
اگر دراین سخنان اندک فایدتی دیده شود، به یمن قرآن است و دست آوردهایی است از آن کتاب مقدس
صبح خیزی و سلامت طلبی چون حافظ هرچه کردم همه از دولت قرآن کردم
دراین گفتارفزون بر برخورداری‌های شفاهی از دوستان و همکاران پژوهشگر خود، پاره‌ای کتاب‌ها و مقالات درباره‌ی فرهنگ عامه، محققان را به خواندن دو کتاب مفاتیح الجنان شیخ عباس قمی چاپ‌های متعدد و ابواب الجنات رضا قاضی تهرانی چاپ ۱۳۶۲ قمری دعوت می کنم.همچنین در باب اهمیت قرآن، این کتاب مقدس و آموزنده و حیات بخش حیف است به نکته‌ای اشاره نکنم؛ مرحوم آیه‌الله حاج سید رضا زنجانی می فرمودند: در گذشته مسلمانان کوشیدند تا قرآن و حریم قرآن را از شر دشمنان قرآن حفظ کنند و حالا باید از قرآن بخواهیم که ما را از شر دشمنانمان محفوظ نگاه دارد .


مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
تصنیفی دوباره در نقاشی قاجاری , بندر دوبی , باهر محمد , شناسایی رژیم صهیونیستی , پلی یانسکی , تقلید صدا , حضور زنان در مساجد , شرکت غله و خدمات بازرگانی , سمپوزیوم مجسمه‌سازی , وزرای اقتصادی دولت دوازدهم , بی طرفی در انتخابات , خدمات علمی پژوهشی , مزارع آلوده , بیمارستان بادرود , مادر بزرگ اوباما , موتور بنزینی برون نصب دریایی , خرید بلیت , نخستین همایش سلول های بنیادی , عبدالله السینی , اورژانس تهران , دکوری های ساده , ضریب ایمنی جاده ها , نرخ , رییس انجمن پاراتکواندو , مصرف ویتامین ها , کد پیشوار , نرم افزار غیرمجاز , روزنه های امید , روح الله حسینی مقدم , سرمایه گذاران اروپایی , بهراد جوانبخت , روبل روسیه , مسیگر , نصب پمپ , شجاع الدینی , وام‌دهندگان , عرصه طبیعی , رسانه گردشگری , عملیات سپاه , زبن طنز , حمیدی , شیخ سعود , درمانگاه خلیج فارس , مصدومیت فتحعلی اویسی , رفع تحریم‌های اقتصادی , شایگو متیس , بخشنامه درحکم قانون , شورای اسلامی استان کردستان , نجف تا کربلا , نان جو ,

برخی از مطالبی که کاربران هم اکنون در حال خواندن آن هستند
اختلالات مربوط به هیپرکلسمی و هیپوکلسمی , انواع مطالعات همگروهی , گرهٔ شل , اسامی اقلام صادراتی ایران به فنلاند , شك‌دوزی، استان هرمزگان , اقدامات قبل از جراحی در رابطه با بیهوشی , ترخیص کالا - اظهارنامه گمرکی , درمان , بانكول، مهراب، ایلام , در - پنجره , قالی‌بافی , رخساره‌ها و سیماهای اجتماعی همسان‌سازی ـ سطح کلان (جامعه بازار) , مرا از بخت اگر کاری برآید , فیلترهای پولاریزاتور , بانکداری و سیستم اعتباری , سنگ‌نبشته‌ها، نقش‌ها و حجاری‌ها (۲) , معده , گرافیک خبری , اندیشه خودکشی (Suicidal ideation) , برآمد باد صبح و بوی نوروز ,

برخی منابع مهم خبری
nava.ir نوا , avapress.com صدای افغان , ساخت و ساز , ilna.ir ایلنا , farjamnews.com فرجام نیوز , ilamefarda.ir ایلام فردا , iranfile.ir ایران فایل , shafaf.ir شفاف , sobhanehonline.com صبحانه آنلاین , alborznews.net البرز , taamolnews.ir تعامل , omidnews.com امیدنیوز , vaghayedaily.ir روزنامه وقایع اتفاقیه , harfeno.com حرف نو , shariyan.com شریان , 55online.ir 55 آنلاین , tct.ir شرکت مخابرات , telna.ir تلنا , ical.ir کتابخانه مجلس , bina.ir بینا , kasbokarnews.ir روزنامه کسب و کار , iribtv.ir صداوسیما , goal.com گل , 3nasl.com سه نسل , naghola.com ناقلا , imna.ir ایمنا , persianmags.com پرشین مگز , aftabeyazd.ir روزنامه آفتاب یزد , alodoctor.ir الو دکتر , yalasarat.com یالثارات ,

وبگردی
بالاخره خودروی چینی بخریم یا نه؟
بالاخره خودروی چینی بخریم یا نه؟ - جیلی، چری، لیفان، ام وی ام، جک و ... همگی اسامی ماشین های چینی است که در چند سال اخیر بازار ایران را قرق کرده اند. ماشین های خوش بر و رویی که حالا مشتری های زیادی هم پیدا کرده اند و به دلیل آپشن های مختلفی که دارند، خیلی ها را به سمت خودشان جلب کرده اند اما از آنجا که پشت سر اجناس چینی هیچ وقت خوب حرف نمی زنند، این ماشین ها هم هیچ وقت با اقبال عمومی مواجه نشدند.
مشاهده زندگی جدید خانم رهنما فعلآ بلامانع است / عکس
مشاهده زندگی جدید خانم رهنما فعلآ بلامانع است / عکس - عقد «بهاره رهنما» و همسرش در حرم امام رضا (ع)
اولین گفت‌وگو با بهاره رهنما و همسر دومش / فیلم
اولین گفت‌وگو با بهاره رهنما و همسر دومش / فیلم - فیلم - اولین گفت‌وگو با بهاره رهنما و همسر دومش بعد از شروع زندگی مشترک را تی وی پلاس منتشر کرد.
لحظه دیدار امیرعباس (کچلیک) و محمدرضا گلزار!
لحظه دیدار امیرعباس (کچلیک) و محمدرضا گلزار! - امیر کچلیک، کودک خوش زبان مازندرانی را حالا همه می شناسند. کودک بامزه ای که با ویدئوی کچلیک در اینستاگرام مشهور شد و به برنامه ماه عسل هم راه پیدا کرد. او چندی پیش در یک ویدئوی دیگر گفت که آرزو دارد محمدرضا گلزار را ببیند. آرزوی امیر حالا برآورده شده و او توانسته با محمدرضا گلزار دیدار کند. عکس العمل تماشایی امیر کچلیک را در لحظه دیدن گلزار در ویدئوی زیر ببینید.
تصاویر ازدواج مجدد بهاره رهنما
تصاویر ازدواج مجدد بهاره رهنما - بهاره رهنما که بیشتر کارهای او با مضمون ظنز و کمدی است . روز شنیه 4 شهریور با امیر خسرو عباسی ازدواج کرد.
جنجال جدید جواد خیابانی
جنجال جدید جواد خیابانی - «فدای سرت که سرم را می‌بری» این جمله یعنی اینکه من اصلا کاری که تو می‌کنی (داعش) برام مهم نیست. من اینجا آمده ام تا در دفاع از حریم و حرمت خاندان پیامبرم سر بدهم.
اولین گفتگو با حمید صفت پس از دستگیری / تصاویر
اولین گفتگو با حمید صفت پس از دستگیری / تصاویر - حمید صفت خواننده رپ،پس از پنج ساعت انکار سرانجام در جریان تحقیقات پلیس به قتل پدرخوانده اش اعتراف کرد.
فیلم حضور تینا آخوندتبار در مسابقات بوکس!
فیلم حضور تینا آخوندتبار در مسابقات بوکس! - این بازیگر ایرانی که مدتهاست خبری از حضور او در عرصه هنر نیست برای اولین بار مقابل حریف چینی مسابقه داد.
فیلم لحظه فوت میوه فروش پس از درگیری با ماموران شهرداری
فیلم لحظه فوت میوه فروش پس از درگیری با ماموران شهرداری - در صحنه درگیری ماموران شهرداری قم بادستفروشی درخیابان شاهد،ماموران باکوبیدن سردستفروش به جدول خیابان وی رابقتل رساندند
ویدیو کامل از نبرد و اسارت شهید حریم آل الله محسن حججی
ویدیو کامل از نبرد و اسارت شهید حریم آل الله محسن حججی - شهید محسن حججی از مدافعان حرم در سوریه بود که پس از اسارت بدست تروریست های داعش به شهادت رسید.
جشن تولد ۶۰ سالگی مهرانه مهین‌ترابی
جشن تولد ۶۰ سالگی مهرانه مهین‌ترابی - جمعه ۲۰ مرداد بیست و پنجمین مراسم «تولد ماه» به مناسبت سالروز تولد مهرانه مهین‌ترابی، بازیگر سینما و تلویزیون، با حضور جمعی از هنرمندان در موزه هنرهای دینی برگزار شد.
سلفی حقارت فراموش شدنی نیست
سلفی حقارت فراموش شدنی نیست - تصویر پشت صحنه برنامه رادیویی فرزاد حسنی و دوستانش را مشاهده می کنید.
دختر خلخالی: پدرم خشن نبود/ اهل مماشات نبود
دختر خلخالی: پدرم خشن نبود/ اهل مماشات نبود - مدرسه که می‌رفتم تقریباً همه معلم‌های من می‌دانستند که پدر من کیست. این خیلی اذیت می‌کرد. تک‌وتوک می‌آمدند و سفارش دوست و آشنایی را برای کاری می‌کردند.
اسکورت تامل برانگیز و عجیب خودروی مهران مدیری در مشهد!
اسکورت تامل برانگیز و عجیب خودروی مهران مدیری در مشهد! - مهران مدیری که برای حضور در جمع مخاطبان فیلم سینمایی «ساعت 5 عصر» به مشهد رفته بود با اسکورت ویژه به سینمایی رفت که هوادارانش برای استقبال منتظر او بودند.
حرکات عجیب احمدی  نژاد هنگام تعریف خاطرات بقایی از زندان!
حرکات عجیب احمدی نژاد هنگام تعریف خاطرات بقایی از زندان! - حرکات عجیب احمدی نژاد هنگام تعریف خاطرات حمید بقایی از دوران زندان کوتاه مدتش
آزاده نامداری تیتر یک پرتیراژترین روزنامه سوئیس/ عکس
آزاده نامداری تیتر یک پرتیراژترین روزنامه سوئیس/ عکس - روزنامه پرتیراژ عصر سوییس بنام بلیک که بصورت رایگان توزیع میشود ، این تیتر را برای آزاده نامدارى انتخاب کرد:دورویی!
چرا واکنش افکار عمومی به آزاده نامداری بی رحمانه است؟
چرا واکنش افکار عمومی به آزاده نامداری بی رحمانه است؟ - متاسفانه جامعه ما و نظام ها و نهادهای اجتماعی، سیاسی و فرهنگی جامعه افراد را تشویق و حتی وادار می کنند چیزی غیر از آن خود واقعی خود باشند. اگر خانم نامداری خود را خیلی محجبه نشان نمی داد شاید این واکنش بی رحمانه نسبت به ایشان ایجاد نمی شد.
فیلم | لحظه هولناک اسید پاشی در خیابان ولی‌عصر
فیلم | لحظه هولناک اسید پاشی در خیابان ولی‌عصر - فیلم - تصاویر ضبط شده دوربین مداربسته از لحظه اسید پاشی در یک مغازه در خیابان ولی عصر تهران را در ویدئوی زیر می‌بینید.
پربازدیدها