دوشنبه ۱ بهمن ۱۳۹۷ / Monday, 21 January, 2019

طبلا، مهمترین طبل موسیقی هندوستانی(Hindustani Sangeet) شبه قاره هند


طبلا، مهمترین طبل موسیقی هندوستانی(Hindustani Sangeet) شبه قاره هند
طبلا مهمترین طبل "موسیقی هندوستانی" (Hindustani Sangeet) شبه قاره هند است و شامل دو طبل است که یکی کوچکتر و به صورت کوزه است و نامش "دایان" و دیگری بزرگتر و به صورت کاسه و نامش "بایان". "دایان" که طبلی قابل کوک است، با یکی از نغمه های راگا ی مورد نظر و معمولاً با اصلی ترین نغمه ی راگای مورد نظر کوک می شود که نامش "شاه نغمه" ی راگا است. برخی "بایان" را نیز چند نغمه بم تر (فاصله ی چهارم، پنجم یا اکتاو) کوک می کنند.
در طبلا دست راست روی "بایان" و دست چپ روی "دایان" است (مگر آنکه طبلا نواز چپ دست باشد) و برای نواختنش از انگشتان و کف دو دست استفاده می شود. در حقیقت دستی که روی طبل کوچکتر (بایان) است پرکارتر می باشد و دست دیگر بیشتر حالت کمکی دارد و نوازنده با این دست، رنگ و ترکیب های گوناگونی به دست اصلی اضافه می کند. همچنین برخی اوقات دست فرعی روی طبل بزرگتر فشار هایی را وارد می کند تا کوک صدای "بایان" را به صورت موقت تغییر داده و صداهای گوناگونی را از آن بیرون بکشد. در ضمن به ندرت اتفاق می افتد که نوازنده ی طبلا دست فرعی را از روی طبل بزرگتر برداشته و روی طبل کوچکتر به همراه دست اصلی بنوازد.
پوست طبلا معمولاً از گوسفند یا بز است که توسط "نوار چرمی" روی هر کدام از طبل ها به صورت مجزا بافته می شود و با سفت و شل کردن آن نوار های چرمی، طبلا کوک می گردد. برای راحت تر و دقیق تر کوک کردن طبل کوچکتر، استوانه های کوچک چوبی لای نوار چرمی و بدنه ی آن تعبیه شده است.
پوست طبلا به سه بخش مهم "کنار"، "میدان" و "سیاهی" بخشبندی می شود.
"کنار" در حقیقت همان ناحیه ای است که پوست دیگری در بخش کناره ای طبلا روی پوست اصلی آن کشیده می شود و بنابراین در این بخش پوست طبلا دو لایه است و در طبل کوچکتر صدای اصلی طبلا از این بخش بیرون می آید.
"سیاهی" یک لکه ی دایره ای شکل سیاه رنگ و ماده ی مخصوصی است که روی پوست طبلا چسبانده می شود (در طبل کوچکتر "سیاهی" دقیقاً در مرکز پوست چسبانده شده، در حالی که در طبل بزرگتر "سیاهی" در ناحیه ای بین مرکز و محیط دایره ی پوست است). به وسیله ی این "سیاهی" است که گرفتگی صدای طبلا رخ می دهد.
آن ناحیه که بین "سیاهی" و "کنار" است "میدان" نام دارد.
درباره ی تاریخ طبلا اختلاف هایی وجود دارد و افسانه هایی نیز به آن اضافه شده که بیان سرگذشت این ساز را مشکل تر می کند. در حالی که برخی اختراع این ساز را به امیر خسرو دهلوی، موسیقیدان و شاعر پارسی گوی اهل دهلی نسبت می دهند و برخی دیگر قدمت آن را به هزاران سال قبل می رسانند، بعضی نیز معتقدند که تاریخ آن به پیش از قرن هجدهم میلادی نمی رسد.
با همت و سخت کوشی چند طبلا نواز هندی، چند دهه است که توجه جهانیان به این ساز جلب شده و به خوبی در جهان ترویج یافته است. حتی صدای این ساز به تازگی در موسیقی ایرانی هم شنیده می شود. نمونه های بارز آن کارهای مسعود شعاری با طبلای "درشن آنند" است و آلبوم های غزل "کیهان کلهر" با "سه تار هندی" "شجاعت حسین خان" (پسر یکی از بزرگترین استادان "سه تار هندی"، یعنی زنده یاد "ولایت خان") و طبلای "سندیپ داس".


منبع : هنر و موسیقی

مطالب مرتبط

صداهایی در پاییز

صداهایی در پاییز
اما مهرماه كه می شود، حال و هوای تازه ای با خود پدید می آورد. شاید رخوت و سستی گرمای تابستان در پاییز تعدیل می شود. حال سه ماه را پشت سر گذارده ایم و وارد اولین ماه زمستان شده ایم. به پشت سر نگاهی می كنیم تا گذری و نظری به فعالیت های موسیقی در این سه ماه بیندازیم: با یك نظر با وجود اجرا و برگزاری چند كنسرت مهم، اتفاق و رویداد ویژه ای در موسیقی مشاهده نمی شود. با این حال كنسرت ها آنقدر مهم بوده اند تا پیكره جامعه را به سوی خود معطوف كنند.
۱- از همان هفته اول مهر، اركستر سمفونیك تهران، همزمان با روز جهانی موسیقی و جشن سالیانه خانه موسیقی، به مدت ۵ شب سمفونی ۹ بتهون را برای نخستین بار پس ازانقلاب اجرا كرد.
آنچه این اجرا را مهم جلوه می دهد، نه تنها اجرای این سمفونی، كه حضور چهره ای برجسته چون علی رهبری به عنوان سكاندار اركستر بود.
علی رهبری كه حدود ۳۰ سال در خارج از كشور به سر برده و بسیاری از اركسترهای بزرگ دنیا را رهبری كرده است، به وطن مراجعت كرد تا جانی تازه در كالبد اركستر سمفونیك تهران بدمد، اجرای نسبتاً موفق سمفونی۹ توسط وی نوید تازه ای در این عرصه داد.
۲- هرساله خانه موسیقی، همزمان با روزجهانی موسیقی، جشن سالیانه خود را برگزارمی كند. امسال نیز روز ۹ مهرماه پس از ۵ اجرای اركستر سمفونیك و ۲ اجرای اركستر ملی، اهالی خانه گردهم آمدند تا یك جشن تشریفاتی دیگر را رقم زنند. خانه موسیقی كه برای اهالی موسیقی با پرسش های متعدد روبرو بوده است، اكنون پس از گذشت حدود ۶ سال از آغاز فعالیت، توانسته حدود ۸۰۰۰ نفر را جذب كند. شاید مهمترین دستاورد و فعالیت خانه موسیقی، بیمه هنرمندان موسیقی بوده كه به گفته مسؤولین پیگیری بیمه این تشكل _ به نقل از خبرنامه خانه موسیقی _ تاكنون حدود هزار نفر بیمه شده اند. این مسأله خود جای شكر بسیاردارد. هرچند موسیقیدانان بسیار دیرتر از سایر هنرمندان و تحت عنوان نویسندگان بیمه می شوند. البته بیمه از نوع اختیاری مشابه بیمه كارگرانی كه شغل ثابت ندارند و...
با این حال باز هم جای شكر دارد كه موسیقیدانان بالاخره به رسمیت شناخته شده اند تا بیمه شوند. اگر موسیقی به عنوان یك صنف یا شغل موردتأیید نظام بیمه كشور نبود، آن وقت همین دفترچه های بیمه اختیاری هم دراختیار اهل موسیقی قرارنمی گرفت. جشن خانه موسیقی، گزارش عملكرد یك ساله هیأت مدیره خانه موسیقی به همراه چند برنامه موسیقی است. با وجود آنكه هرساله گزارش های معمول و مرسوم ارائه می شود، اما هیأت مدیره خانه موسیقی، با جلسات پیگیر و هفتگی درحوزه كاری خود، تمام تلاش و كوشش خود را مصروف می كنند.
اگر جشن سالیانه شور و حال ندارد و موسیقی درخور و شایسته با كیفیت ممتازی هم اجرا نمی شود، تاحدودی، مسؤولیت آن از شانه برگزاركنندگان ساقط می شود. زیرا بسیاری از بزرگان موسیقی حاضر نیستند در این برنامه حضور یافته یا به اجرای برنامه بپردازند.
با همه اینها، اینكه سالی یكبار، اهالی موسیقی گردهم می آیند تا همزمان با روز جهانی موسیقی لحظاتی را با هم سپری كنند.
۳- كنسرت های موسیقی بخصوص موسیقی های جدی و هنری نظیر موسیقی كلاسیك ایران، آنقدر كم حضور است كه كنسرت آذرماه حسین علیزاده و كیهان كلهر به همراهی محمدرضا و همایون شجریان، یك اتفاق موسیقایی محسوب می شود.
به هر تقدیر، این كنسرت آنچنان مهم بوده است كه روزهای متمادی نقل محافل عام و خاص و حدود هجده هزارنفر را به دیدن و شنیدن این كنسرت كشاند.
تمام شدن بلیت این كنسرت در روز اول فروش بلیت و ازدحام جمعیت مشتاق و حضور این تعداد در این كنسرت شاید، این شائبه را ایجاد كند كه در كشور ما، هنوز موسیقی كلاسیك ایرانی _ به غلط موسوم به موسیقی سنتی _ این همه خواهان و طرفدار دارد، اما واقعیت چیز دیگری است. مردم ساعتها در صف ایستادند شاید بیش ازهزارنفر، هرشب تا صبح در شهر كتاب نیاوران گردهم می آمدند تا شاید بلیت تهیه كنند و سالن كنسرت نیز علاوه بر حضور آنهایی كه بلیت داشتند، شاهد حضور جمعیتی انبوه و بدون بلیت بود.
با همه این اوصاف، موسیقی رسمی و كلاسیك ایران فاقد مخاطب است و مردم دیگر نه چون گذشته خواهان شنیدن موسیقی كشور خود نیستند.
شاید این سخن قدری عجیب باشد. مگر می شود با وجود حضور ۱۸۰۰۰نفر در یك كنسرت موسیقی ایران، از عدم جایگاه این موسیقی در میان مردم سخن گفت؟ به موضوع دقیق تر می نگریم. اگر مردم هواخواه و مشتاق شنیدن موسیقی ایرانی بودند، باید درهمه كنسرت های این طیف از موسیقی، با حضور مخاطبان، ولو اندك روبرو شویم. مثلاً یك گروه موسیقی كلاسیك ایران كه چندان شناخته شده نیست، باید انتظار مثلاً دویست نفر مخاطب _ از جمعیت ۱۵میلیونی تهران _ را داشته باشد.
اما آیا چنین است؟ به استثنای افراد و گروههای مشهور هیچ موسیقیدان یا گروهی، امیدی به حضور مخاطبان حتی اندك هم ندارد. تجربه نشان داده در اجرای این گروهها اغلب دوستان، آشنایان و مهمانان حضور می یابند و درصد فروش بلیت، رقم قابل گفتاری نیست!
درواقع مردم به كنسرت «شجریان» رفتند. همان گونه كه به كنسرت «ناظری»، «علیرضا اعصار»، «محمد اصفهانی» و «مهران مدیری» هم می روند. موضوع آنها نه خود موسیقی و موسیقی ایرانی، بلكه تفریح و گذران وقت ناشی از حضور در این گونه جمع ها است. مردم با نام خواننده و میزان شهرت او در جامعه یك كنسرت را به رسمیت می شناسند. اگر برای موسیقیدانان حرفه ای، دانشجویان موسیقی و افراد فرهیخته و آشنا به موسیقی، حضور حسین علیزاده و كیهان كلهر مغتنم بود، شاید برای بسیاری از مردم عادی این مسأله چندان مهم هم نبود و اگر مهم هم بود باز به میزان شهرت و اعتبار این دو موسیقیدان ارتباط داشت.
بسیاری از آنها كه به این كنسرت آمدند به كنسرت های مشابه دیگر با هرنوع موسیقی هم رفته و می روند.
میزان استقبال از كنسرت _ از هرنوع موسیقی _ به میزان شهرت افراد بستگی دارد.
سالیان سال است اساتید برجسته موسیقی ایرانی، تمایلی به كنسرت بخصوص كنسرت تكنوازی و بداهه نوازی از خود نشان نمی دهند.اگر سری به سالن كنسرت هایی كه در زمینه موسیقی كلاسیك ایرانی اجرا می شود بزنیم، به خوبی درك خواهیم كرد كه دركجای جهان ایستاده ایم...
فصل پاییز با كنسرت های اركستر ملی با حضور رامین قلی اف و كنسرت گروه ارامنه آرمن باباخانیان در آخرین روز آذرماه به پایان رسید.حالا باید چشم به زمستان داشت.

وبگردی
طرح دلالی ملی بنزین !
طرح دلالی ملی بنزین ! - سخنگوی کمیسیون انرژی سخنگوی کمیسیون انرژی مجلس درباره جزئیات طرح نمایندگان درباره اختصاص بنزین به ازای هر ایرانی توضیحاتی داد و گفت: قرار است سامانه‌ای ویژه این کار راه‌اندازی و تعبیه شود که بنزین در آن خرید و فروش شود.
دوربین مخفی ساختمان لواسان داماد شمخانی و فاطمه حسینی
دوربین مخفی ساختمان لواسان داماد شمخانی و فاطمه حسینی - همه چیز درباره ساخت و ساز فاطمه حسینی، داماد شمخانی و داماد صفدرحسینی | سر کشیدن دوربین مخفی شهرداد به ساختمان های آقازاده ها در لواسان! | پخش اختصاصی از صفحه آپارات آوانت
ماجرای دختربازی اسلامی از زبان رحیم پورازغدی
ماجرای دختربازی اسلامی از زبان رحیم پورازغدی - رحیم پورازغدی در مراسمی که با موضوع فجای مجازی بود،گفت: دختر خانم چادری یک عکس آنچنانی از خودش گذاشته و نوشته زن نباید قربانی نگاه شهوت مردانه بشه، بعد پسره زیر پستش نوشته"ما رایت الا جمیلا"
ما به نمایندگی از امام زمان (عج) و به نمایندگی از خدا در امور مردم دخالت می کنیم.
ما به نمایندگی از امام زمان (عج) و به نمایندگی از خدا در امور مردم دخالت می کنیم. - رئیس کل دادگستری خراسان رضوی: ما در نظام جمهوری اسلامی به نمایندگی از امام زمان (عج) و به نمایندگی از خدا در امور مردم دخالت می کنیم. اگر فردی در زمان طاغوت در زندان بود، حبسش از مجازات اخروی او کم نمی کرد اما امروز اگر این تحمل کیفر یا قصاص و شلاق و دیگر احکام توسط حکام اسلامی و شرعی انجام می شوند یکی از آثار اخروی آن برای محکومان این است که این مجازات در آخرت از آنها برداشته می شود
جزئیاتی از منشا بوی بد تهران / فیلم
جزئیاتی از منشا بوی بد تهران / فیلم - بعد از فروکش کردن گازها، به حفاری ادامه دادیم و به یک مخزن بزرگ و استثنایی رسیدیم که بسیار عظیم تر از آنی بود که تصور می کردیم برای جایی مثل پلاسکو ساخته شود. برآورد ما از ابعاد این انبار فاضلاب این است که بین 400 الی 500 متر مکعب وسعت دارد و گازهای محبوس شده در این انبار در چندین دهه برای انتشار بوی بد در محدوده بزرگی از تهران کفایت می کند.
کلیپ جنجالی مهدی یراحی در باره جنگ / پاره سنگ
کلیپ جنجالی مهدی یراحی در باره جنگ / پاره سنگ - مهدی یراحی، خواننده ای که اخیرا موزیک ویدئوی جدید و اعتراضی خود با نام «پاره سنگ» را منتشر کرده است، از طرف برخی رسانه ها و مجید فروغی، مدیر روابط عمومی هنری مورد انتقاد قرار گرفته و شایعه هایی درباره ممنوع الفعالیت شدن یراحی به دلیل این ویدئو کلیپ و همچنین پوشیدن لباس کارگران گروه ملی در حمایت از مردم اهواز در کنسرت 6 دی ماه خود مطرح شده است. یراحی از جمله خواننده هایی است که همیشه نسبت به اتفاقات…
اهمیت فیلم صحنه دار و مرگ 10 انسان !
اهمیت فیلم صحنه دار و مرگ 10 انسان ! - گویا تلخی پخش فیلم صحنه دار، بیش از مرگ ۱۰ نفر است. درست همانطور که مسئله حجاب برای خیلی‎ها مهم تر از معیشت مردم است.
آقازاده شورای عالی انقلاب فرهنگی !
آقازاده شورای عالی انقلاب فرهنگی ! - انقلاب فرهنگی از این بالاتر که فرزند عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی در آمریکا تابعیت بگیرد و از آنجا برای ایرانیان سبک زندگی تدریس بکند؟
رقص گروهی دختران دانشگاه الزهرا در حضور آقایان!
رقص گروهی دختران دانشگاه الزهرا در حضور آقایان! - ویدئویی عجیب از حرکات موزون گروهی دختران در دانشگاه الزهرا درحالی در فضای مجازی در حال انتشار است که مردان نیز در این مراسم حضور دارند!
تیپ پسر الهام و فاطمه رجبی در آلمان!
تیپ پسر الهام و فاطمه رجبی در آلمان! - «شباهت عجیب علی الهام استاد هوا فضا در دانشگاهی در آلمان به غلامحسین الهام معاون رئیس جمهور سابق!
حاشیه تازه برای سید احمد خمینی / تصویر
حاشیه تازه برای سید احمد خمینی / تصویر - سید احمد خمینی، نتیجه امام خمینی که چند هفته پیش با ازدواجش خبرساز شده بود، بار دیگر با انتشار عکسی از او و همسرش در حین سوارکاری حساسیت نسبت به خود را برانگیخته است و باعث تحریک مخاطبان و کاربران در فضای مجازی شده است.
شهردار سابق سلامت و مشغول زندگی جدید است !
شهردار سابق سلامت و مشغول زندگی جدید است ! - پس از اولین گفت وگوی رسمی میترا استاد (نجفی) و تایید ازدواجش با محمدعلی نجفی، حالا شهردار سابق، در نخستین واکنش به جنجال ها، عکس تازه ای از خود و میترا استاد در اینستاگرامش منتشر کرده است.