دوشنبه ۲۵ تیر ۱۳۹۷ / Monday, 16 July, 2018

تصویر به جای کلام


تصویر به جای کلام
شاید کسی به خوبی سائول استاینبرگ زندگی و هنر آمریکاییان را از طریق کارتون و طراحی مورد بررسی و نقد قرار نداده باشد، حداقل از سال ۱۹۴۲ که استاینبرگ وارد خاک آمریکا شد و با مجله معتبر نیویورکر همکاری اش را آغاز کرد، نزدیک به ۶ دهه هنر تصویرگری آمریکا تحت تاثیر این هنرمند رومانی تبار قرار گرفت. استاینبرگ با کارتون هایش هیجان و عطشی می آفرید که سایر هنرمندان این عرصه نیز از حرارت آن گرما می گرفتند. آثار او همگی به گونه ای استادانه خلق شده اند و به راستی دایره المعارفی از سبک های مختلف هنری به شمار می آیند و این گونه است که به رغم حجم عظیم آثاری که از او به یادگار مانده، یافتن حتی یک اثر متوسط در میان آنها تقریباً به معجزه شباهت دارد. استاینبرگ خطوط آثارش را ماهرانه انتخاب می کرد و سپس با اسکلت بندی بسیار استوار آن را هنرمندانه در سطوح مختلف کاغذ قرار می داد به طوری که هر اثر او را می توان از زوایای مختلف نیز تماشا کرد و لذت برد.
با این همه بر فراز قله و قلمرو هنر او طنز قرار گرفته است، در آنجا نوعی بازیگوشی و بوالهوسی خود نمایی می کند که همانا مرز مشترک طراحی های او با کارتون است.استاینبرگ با آنکه تعلق خاطر فراوانی به مسایل فلسفی دارد اما همین دیدگاه فلسفی را نیز بدون هراس از پیچیدگی های آن به سادگی و در قالب طرح هایی که تنها از چند خط بدون هاشور ساخته شده اند ارائه می دهد.از ویژگی های آثار استاینبرگ تنوع ایده ها و سطح کیفی بالای آنها است به گونه ای که می شود از همه آنها آموخت. درمیان کارهای او همان طور که گفته شد اثر متوسط معنی ندارد، آنها همگی از یک معماری اشرافی برخوردار هستند و بدون کوچکترین لغزش شکل گرفته اند، اشکالی که همانند معادلات ریاضی هر یک از اجزای آن در مکانی درست در همان جایی که باید باشند مخاطبان خود را همانند قهرمانان قصه های «بورخس» آرام آرام به سوی معادلات پیچیده هستی سوق می دهند، استحکام و در عین حال ظرافت آثار او را می توان با نغمات زیبای «سباستین باخ» در عالم موسیقی مقایسه کرد.
استاینبرگ دارای استعدادی بود که می توانست بدون استفاده از کلام نشان دهد انسان ها چگونه با یکدیگر ارتباط بر قرار می کنند، تصاویری که به جای کلمات از دهان پرسوناژهای او بیرون می آید بیان کننده لحنی است که گوینده مایل است به مخاطب خود منتقل کند. استاینبرگ برای این کار از علائم و سمبل هایی استفاده می کرد که به تناوب در بسیاری از آثارش دیده می شد.از نگاهی دیگر این سمبل ها و نشانه ها در آثار استاینبرگ به گونه ای استفاده شده اند که می توانند به خوبی احساسات کاراکترهای او را نمایان کنند. این خلاقیت ها جایگاه هنری او را در مکانی قرار می دهد که قبل از وی هیچ هنرمندی به آن دست نیافته است.تاثیر کارتون های او بر بسیاری از هنرمندان نامی جهان همچون تومی انگرر و نسلی از هنرمندان فرانسوی هنوز نیز ادامه دارد، تاثیر هنر استاینبرگ بر افرادی چون فولون، دکلوز، سمپه، آندره فرانسوا بر کسی پوشیده نیست، هنرمندانی که خود بارها از هنر او و سبک نیویورکر ستایش کرده اند و خود را وامدار نبوغ او می دانند.کارتون های استاینبرگ را باید نه فقط کارتون بلکه به عنوان نماد جامع هنرهای زیبا به حساب آوریم چیزی که با خود خلاقیت های پیکاسو را به همراه دارد و اغراق نیست اگر گفته شود همان گونه که پیکاسو نمونه بی بدیل خلاقیت و جسارت به شمار می آید استاینبرگ نیز در دنیای کارتون و طرح های تخیلی در چنین جایگاهی قرار می گیرد.من هیچ گاه طرح زیبای ویولنیست او را فراموش نمی کنم، استاینبرگ در این اثر زیبا وقتی می خواهد احساس هنرمند ویولنیست را نشان دهد خطوط زمینه طرح را به صورت لرزان شکل می دهد. قدرت طراحی و فیگور و استحکام خطوط او به گونه ای است که بیننده پس از تماشای این اثر بی اختیار حس و حال نوازنده را در درون خود لمس می کند.در انتهای این مقاله جا دارد با احترام فراوان از خانم ایراندخت محصص نیز یاد کنم، او که برای اولین بار سبب شد تا هنرمندان ایرانی با آثار این نابغه هنر آشنا شوند.


منبع : روزنامه شرق

مطالب مرتبط

مردن از سخت ترین کارهاست

مردن از سخت ترین کارهاست
۱) برای نقاش ایرانی که از یک طرف به تاسی تاخیری ۵۰ ساله از نقاشی غرب متهم می شود و از طرفی هم به عدم پیوند با ریشه ها و گویا همیشه در مسیر حرکت به سوی هنر غرب گام برمی دارد، در این ایام مردن از سخت ترین کارهاست. انگار چیزی که تاکنون نبوده یا به تعبیری بهتر فرض نشده است، هست می شود و از پشت خاطره هایی بیشتر شفاهی، زنده زنده در مقابل چشمان مان به تلافی همه سال هایی که دور بوده و دلایلی از این دست کالبدشکافی می شود؛ اما نه این بار با برش هایی از خودش که آثارش. خودش که دیگر نیست و صد حرف از این عنوان. حالا هر چه این هنرمند دورتر و دوری گزین تر باشد و تجربه هایش نزدیک تر به تجربه های اول قرن (البته که شمسی) دردهای گفتن از او بیشتر و زخمه ها محکم تر و شاید ملایم تر (این یکی را دیگر خودتان تشخیص دهید). در وصف نامی پتگر این روزها زیاد نوشته شد که «این هنرمند نقاش از طبیعت گرایی تغزلی به سوی گرایش به تجرد رفته بود. فیگورهایش به نوعی بیان تمثیلی با حال و هوایی تغزلی و شرقی داشتند.
همین ویژگی ها آثار رنگ و روغنی او را از آثار فیگوراتی و غربی متمایز می کرد.»این را بگذارید کنار ایراداتی که به نقاش و نقاشی های ایرانی در دهه های اول قرن (باز هم شمسی) گرفته می شود و ادامه آن به دوران متاخر و نقاشی بازی می رسد. این هم از آن عنوان های دیگری است که این روزها زیاد به کار می رود و خوب یا بد آن ربطی به این نوشته ندارد. اگر زمانی در بی ینال های تهران از تجربه گرایی و نوگرایی استقبال می شد، زمانی دیگر هم این بی ینال ها تنها نمایش دهنده آثار نقاشان شیوه کمال الملک بودند و الان هم مرزهای سنی یکی از شروط برگزاری این بی ینال شده است. اینجا نه دیگر بحث دو سال یا چهار سال که بحث تاریخ است که تکه تکه ساخته می شود. در اینکه فضای نقاشی ایران مملو از تضادهایی این گونه است شکی نیست، اما یکی نیست بگوید دردمان چیست؟ اینجا اگر بحث بر سر تاریخ نقاشی ایران است و نتیجه آن مقایسه خوب ها و بدها، ناگزیر مرزهایی هم هست بین آنها و چه حیف که این مرزها منقطع اند. با این حساب مشکل اساسی تر پر کردن این فضاهای تاریخی است و دیگر اینکه کدام هنرمند کدام قسمت را پر می کند مهم نیست. اگر قرار است تاریخ بسازیم این را هم لازم خواهیم داشت و قضاوت و مرز بندی هایی از این دست نه از آنً ما که از آنً کسانی است که این تاریخ را خواهند خواند.
۲) در آذرماه سال ۱۳۸۴ نمایشگاه نقاشی «رئالیسم و هایپررئالیسم» در فرهنگسرای نیاوران برپا شد. این نمایشگاه جدا از اینکه با ایده هایی از نمایشگاه هنرمندان نقاش هلندی که سال پیش از آن در همین مکان و با همین عنوان برگزار شده بود، برگزار شد، مجموعه یی حدود ۸۰ سال نقاشی ایران با هنرمندان متوفی و زنده اش با همین فواصل و مرزهای تاریخی ذکر شده در بالا را در خود داشت و از صنیع الملک تا نقاشان امروز را در کنار هم جای داده بود. فارغ از اشکالات موضوعی و عنوانی درباره این نمایشگاه آنچه بیش از همه در آن سال به چشم می آمد، حضور همه آثار خلق شده نزدیک به عنوان رئالیسم و هایپررئالیسم (این یک مورد را با تردید به عنوان مورد ذکر اضافه کنید) در یکجا بود.
اگر قرار بود کسی تاریخ بنویسد، شاید حضور این کارها کافی بود، اما چرا نشد و نقدها رسید به اینکه باز مرزها را تشکیل دهیم. آنجا و در آن زمان نوشته شد؛ «آثار عرضه شده در این نمایشگاه بزرگ، حضور چندین نوع تلقی از مفهوم «رئالیسم» را نشان می دهند. ۸۰ سال رئالیسم ایرانی به تعبیری نشان دهنده دو قرن رئالیسم تجربه شده اروپایی است. سالم ترین و معتبرترین جریانی که پس از کمال الملک به جذب و فهم هنر اروپایی پرداخت در واقع همین جریان رئالیستی است. کافی است نگاهی دیگر به آثار کمال الملک، صنیع السلطان، حیدریان، رسام ارژنگی، جعفر پتگر و... بیندازیم. هنوز هم دست نایافتنی به نظر می رسند و اگر چنین است به معنای عدم توانایی نسل های بعدی نیست.
این سرزمین با قرن ها سابقه درخشان نگارگری، از دوره صفویه به این سو آرام آرام با هنر مغرب زمین آشنا شده که اوج این آشنایی و مکالمه در هنر کمال الملک متجلی است. ورود مدرنیسم در نقاشی معاصر ایران نه از «در؛ لطفاً وارد شوید»، بلکه از «در؛ به داخل فشار دهید» صورت گرفته است.» (نقد احمدرضا دالوند بر نمایشگاه فوق در تاریخ ۲۷/۹/۸۴) اما حضور پتگرها در این نمایشگاه شاید یکی از فعال ترین حضورهای خانواده پتگر در فضای نقاشی ایران بود. نامی پتگر درباره کمال الملک در همین نمایشگاه گفته بود؛ «کمال الملک در زمان خود از نظر بینش جهانی واپسگرا بود اما در کشور خود، هنرمندی پیشرو محسوب می شد. شاگردان او، همان راه را ادامه دادند تا اینکه نسل بعدی آنها با جریان هنری زمانه خود آشنا شد. این روند را نمی توانیم تقصیر کمال الملک بدانیم. چون این شیوه نقاشی در ایران وجود نداشت و شاگردان او هم در حال پر کردن این خلاء بودند. اگر کمال الملک و شاگردان او نبودند، این خلاء در فضای نقاشی ما هیچ وقت پر نمی شد.» اینکه دید هر دو طرف این ماجرا نه در راستای هم که در مقابل هم است، مورد عجیبی نیست. اینجا دیگر بحث بر سر تفاوت نگاه های هنرمند و منتقد آن هنرمند است و دست هر دو از همه جا کوتاه. با این حساب اگر هر کدامشان هم راهی ارائه دهد و حرفی بزند گوش شنوایی نخواهد بود. شاید باید بپذیریم این هم از آن تضادهای فضای هنری ایران است و چاره یی جز پذیرفتنش نیست.
۳) حکایت عزیز شدن پس از مرگ در هنر ایران حکایت غریبی نیست. همین روزهاست که بشنوید نمایشگاهی جامع از آثار جمع آوری شده نامی پتگر برگزار می شود یا اینکه خانه او تبدیل به خانه موزه خواهد شد. پیشتر در مورد مارکو گریگوریان، ژازه طباطبایی، ایرج کریم خان زند و... هم مواردی مشابه این شنیده اید. اگر در دیگر هنرها واسطه هایی هست تا شما را به یاد هنرمند درگذشته تان بیندازد و انگار کنید که برای هنرمند میرایی وجود ندارد، لااقل در مورد نقاشی این تعبیر زیاد صادق نیست. اینجا تنها واسطه آثاری است که از او باقی مانده است و به دلیل محدودیت های این واسطه تکثیری به تعداد مخاطبان آن وجود ندارد. تقدیر نقاش امروز ما این است که هر چه بیشتر از او گفته شود و آثارش بیشتر در معرض دید باشند، زنده تر است. این را بگذارید به حساب مشکلات شما و منً مخاطب در سال های پیش رویمان و البته که راه حل این مشکل در گفته هایی که خواهید شنید، نیست.

وبگردی
کدام پسر روحانی سه تابعیتی است؟
کدام پسر روحانی سه تابعیتی است؟ - سرنوشت فرزند بزرگ حسن روحانی از جمله مواردی است که در سال‌های گذشته بارها مورد توجه رسانه‌ها قرار گرفته است. پیش از برگزاری انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۹۲ نیز یکی از وب‌سایت‌های اصولگرا مدعی بود که او به دنبال “شکست عشقی” دست به “خودکشی” زده است. بنا به ادعای برخی از رسانه‌های اصو‌لگرا، فرزند روحانی با کلت کمری پدر خودکشی کرد.
فیلم منزل محمود خاوری درکانادا
فیلم منزل محمود خاوری درکانادا - کاربران شبکه های اجتماعی فیلمی را منتشر کرده اند که گفته می شود مربوط به خانه مجلل محمود خاوری در کانادا است. صحت و سقم این قضیه هنوز تایید نشده است.
چرا آیت‌الله جنتی اینگونه فکر می‌کند؟
چرا آیت‌الله جنتی اینگونه فکر می‌کند؟ - احزاب و شخصیت‌ها - زندگی ساده آیت‌الله جنتی گرچه از ویژگی‌های مثبت شخصیت وی است اما نوع نگاهش به عرصه سیاسی و مصداق‌یابی های وی درخصوص افراد انقلابی انتقادهای زیادی را متوجه او می‌کند.
مائده هژبری و امیرحسین مقصودلو در استانبول
مائده هژبری و امیرحسین مقصودلو در استانبول - امیرحسین مقصودلو (تتلو) با انتشار عکسی از خودش و مائده هژبری، دختر نوجوانی که پس از اعتراف تلویزیونی اش معروف شد، از کنسرت مشترک در استانبول خبر داد.
واکنش فغانی به انتشار تصاویردست دادنش با داور زن برزیلی:کوچکترین اهمیتی برایم ندارد!
واکنش فغانی به انتشار تصاویردست دادنش با داور زن برزیلی:کوچکترین اهمیتی برایم ندارد! - تصاویر با شما سخن می گویند؛ تصاویری بی روتوش با سخنانی بی روتوش‌تر؛ می‌خواهیم با بخش خبری «فوتونیوز»، مقامات با شما بی روتوش و رودررو سخن بگویند. از این پس، عصرگاه هر روز با «فوتو نیوز» تابناک، حرف و سخن مقامات داخلی و خارجی را به عکس بی روتوش‌شان الصاق می‌کنیم، تا بهتر بدانیم چه کسی حرف زده و از چه سخن گفته است. کوتاه و مختصر؛ به احترام وقت شما و فرصتی که برای دانستن می‌گذارید.
اول مرگ بر ربا بعد مرگ برآمریکا
اول مرگ بر ربا بعد مرگ برآمریکا - صحبت های تامل برانگیز آیت الله رودباری درمورد ربا در کشور
مرد رو‌به‌روی مائده هژبری کیست؟
مرد رو‌به‌روی مائده هژبری کیست؟ - دختر بازداشت شده در بخشی از مصاحبه توضیح می‌دهد که صبح دستگیر شده و خانواده‌اش در جریان این موضوع قرار گرفته‌اند و این ادعا نشان می‌دهد تهیه فیلم اعترافات به فاصله یک صبح تا عصر انجام شده که خود نشان‌دهنده این است که برای متهم هنوز دادگاهی تشکیل نشده و جرمی به اثبات نرسیده ‌است.
فیلم | رامبد: دهنتو ببند، فرح‌بخش: دهنتو گِل بگیر!
فیلم | رامبد: دهنتو ببند، فرح‌بخش: دهنتو گِل بگیر! - پس از آنکه فیلم تازه محمدحسین فرح‌بخش در سالن‌های سینمای شهر تهران اکران نشد. احمدی مدیر سینماشهر که از قضا تهیه کننده برنامه خندوانه نیز هست و سوله مدیریت بحران شهر تهران در دوره تهیه کنندگی او به «خندوانه» اختصاص یافت، مانع از این اکران شده بود و همین مسئله واکنش فرح بخش را به دنبال داشت و او را رانت‌‎‌خوار خواند و پای رامبد جوان را به میان کشید.
شاخ‌های اینستاگرامی که نمی‌شناختیم
شاخ‌های اینستاگرامی که نمی‌شناختیم - یکی از دختران که به شدت مورد توجه قرار گرفته است مائده نام دارد. او از چهره‌های شناخته شده اینستاگرام است که ویدئو‌هایی از رقص هایش را در صفحه خود منتشر کرده است. او متولد سال 1380 است. به گفته خودش حدود 600هزار فالوئر دارد. او حالا با قرار وثیقه آزاد است.
تصادف سردار آزمون با پورشه اش (عکس)
تصادف سردار آزمون با پورشه اش (عکس) - سردار آزمون نیمه شب گذشته و در نزدیکی‌های صبح امروز با خودوری پورشه شخصی خود در محور نکا بهشهر پس از عبور از روستای کمیشان با تصادف زنجیره‌ای مواجه شد که در این حادثه خودروهای زیادی خسارت دیدند
فیلم | سرگذشت گنده‌لات تهران تا لحظه جان‌دادن در زندان (۱۴+)
فیلم | سرگذشت گنده‌لات تهران تا لحظه جان‌دادن در زندان (۱۴+) - فیلم - گزارشی کامل و کوتاه از سرگذشت وحید مرادی گنده‌لات تهران تا لحظه جان‌دادن در زندان را در ویدئوی زیر ببینید.
شوخی «عطاران» با «مدیری» در اکران فیلم هزارپا
شوخی «عطاران» با «مدیری» در اکران فیلم هزارپا - مراسم اکران خصوصی فیلم هزارپا با حضور هنرمندان و بازیگران این فیلم سینمایی شب گذشته 9 تیر 1397 در برج میلاد برگزار شد.
قصور تاریخی دولت
قصور تاریخی دولت - چه باید کرد؟ پرسشی که نوبخت پرسیده است، اما شاید به دنبال پاسخ آن نباشد. در شرایط کنونی دولت و حامیان اصلی آن در مظان این اتهام تاریخ قرار خواهند گرفت که چرا به دنبال طرح و پاسخ مهم‌ترین سوال شرایط بحرانی کنونی نرفتند.
تصاویر/ لمس "آزادی" در ورزشگاه آزادی
تصاویر/ لمس "آزادی" در ورزشگاه آزادی - مردم تهران برای اولین بار و برای تماشای مسابقه‌ی فوتبال ایران و اسپانیا در جام جهانی ۲۰۱۸ بهمراه خانواده‌های خود به ورزشگاه صدهزار نفری آزادی رفتند