دوشنبه ۲۹ مرداد ۱۳۹۷ / Monday, 20 August, 2018

قارچ‌های قدرتمند


قارچ‌های قدرتمند
کشف قارچ خوراکی در آسیا تاریخی ۲۰۰۰ ساله و در اروپا قدمتی ۳۰۰ ساله دارد. با خاتمهٔ جنگ جهانی دوم کشت قارچ‌های خوراکی در بسیاری از کشورهای اروپائی به سرعت افزایش یافت. به‌طوری‌که اکنون تولید قارچ در ۵۸ کشور تولیدکننده به مرز سه میلیون و ۱۶۳ هزار و ۹۳۴ تن در سال رسیده است. امروز مصرف سرانهٔ کشورهای اروپائی و به مرز ۴ کیلو و برداشت قارچ از هر تن کمپوست به ۳۵۰ کیلو رسیده است. با وجود این‌که نزدیک به ۵۰ سال از اولین تولید قارچ خوراکی در ایران می‌گذرد، اما در مقایسه با بسیاری از کشورها از قدمت بیشتری برخوردار است. اما مشکلاتی از قبیل دانش فنی، نبود افراد متخصص و نیز عدم وجود مراکز تحقیقاتی مطابق با علم روز باعث شده تا میزان تولید و مصرف قارچ در ایران در سطح هیچ‌یک از کشورهای پیشرفته جهان نرسد. در ایران قارچ صدفی و قارچ تکمه‌ای تولید و کشت می‌شود. تا امروز ۹۷ واحد پرورش قارچ تکمه‌ای در کشور احداث شده است.
نخستین همایش تولید قارچ‌های خوراکی در ایران ۱۶ شهریورماه در فرهنگسرای اشراق برگزار شد. این همایش با همکاری انجمن صنفی پرورش‌دهندگان قارچ‌های خوراکی، شرکت تعاونی تولیدکنندگان قارچ‌های خوراکی، سازمان جهان کشاورزی استان تهران، معاونت باغبانی وزارت جهادکشاورزی و فرهنگسرای اشراق برگزار شد. در این مراسم جمعی از مقامات کشوری، اساتید علمی و تولیدکنندگان قارچ نیز حضور داشتند.
● هدف از برپائی این همایش:
تحلیل و بررسی مشکلات تولیدکنندگان قارچ در ایران
بررسی امکان افزایش کمی و کیفی تولید قارچ در ایران
حمایت از حقوق تولیدکنندگان
ترویج فرهنگ مصرف قارچ در میان اقشار گوناگون جامعه
تلاش در جهت افزایش میزان اشتغال در بخش تولید قارچ در کشور
ارتقاء سطح دانش و مهارت و گسترش فن‌آوری جدید در تولید قارچ در ایران
در نخستین بخش دکتر فرهاد دانشجو، دبیرکل جمعیت دفاع از تولید ملی با اشاره به فعالیت‌های این جمعیت گفت: جمعیت دفاع از تولید ملی یک سازمان غیردولتی است، که به‌عنوان یک حزف علمی، سیاستی و فرهنگی در کشور ثبت شده است. هدف اصلی ما شناسائی و رفع مشکلات داخلی کشور است و نیم‌نگاهی اساسی هم به معضل بیکاری داریم. تصور ما این است که ایران در ۲۰ سال آینده باید یکی از قطب‌های اصلی اقتصاد و علم در منطقه باشد. ما با حمایت از تولیدات داخلی می‌توانیم به این هدف برسیم. البته در صورتی‌که تولید داخلی از نظر کمی و کیفی چنان بالا رود که قابل رقابت با سایر کشورها باشد. البته لازمهٔ این رقابت تحول در تولیدات داخلی است. اگر ایران ناشناخته وارد WTO شود، آسیب زیادی به تولیدات داخلی می‌خورد. و از سوی دیگر وارد نشدن به (WTO) هم مشکلات دیگری به‌همراه دارد.
گاهی منع ورود کالاهای خارجی دفاع از تولید ملی است و گاه دیگر ورود کالای خارجی. وی افزود: جمعیت بر این باور است که حمایت از تولید به‌عنوان یک آرمان ملی وظیفهٔ تمام کسانی است که خواستار توسعهٔ همه‌جانبهٔ میهن اسلامی‌اند.
دکتر دانشجو در ادامه اضافه کرد: درصدد هستیم تا پایان سال ۱۳۸۴ یک فراخوان عضویت برای جمعیت دفاع از تولید ملی داشته باشیم، چرا که این جمعیت حضور خود را در عرصه‌های فرهنگی ضروری می‌داند. باعث افتخار است که مردم ما هنگام خرید، جنس ایرانی بخرند و این میسر نمی‌شود مگر اینکه ما در تولید داخلی مطالعه و بهره‌وری داشته باشیم و با امکانات موجود استفاده کنیم.
دکتر حسن رکنی، رئیس سازمان جهادکشاورزی استان تهران در ادامه گفت:
مجموعهٔ فعالیت‌هائی که در سطح کشور انجام می‌شود، سه قسمت هستند: کارهای خدماتی، صنعتی و کشاورزی. در بخش کشاورزی خیلی از کشورها علیرغم ادعائی که در حذف یارانه داشته‌اند، حرفی برای گفتن دارند.
ما کشوری مسلمان هستیم باید اراده کنیم و نان‌مان را خودمان تولید کنیم. محدودیت اقتصادی در صورتی باعث شکست و نابودی یک کشور می‌شود که بخش کشاورزی آن کشور مرده و نابود شده باشد. در بخش صنعت علیرغم تلاش‌های ارزنده‌ای که صورت گرفته، ما حرف زیادی برای گفتن نداریم.
اما در بخش کشاورزی، بهتر عمل کرده‌ایم. در بخش کشاورزی با استفاده از روش‌های قدیمی آب زیادی هدر می‌رود به‌طور مثال در فضای آزاد و کشت باز برای تولید ۱ کیلو خیار به ۶ لیتر آب نیاز است در حالی‌که در سیستم گلخانه‌ای این نسبت به یک کاهش پیدا می‌کند، تصور کنید چه تحولی صورت می‌گیرد. در زمینهٔ تولید قارچ باید گفت که بخش خصوصی بسیار جلوتر از بخش دولتی است. امروز میانگین مصرف سرانهٔ قارچ ۲۲۰ هزار و ۲۵۰ گرم در سال است. این در حالی است که مصرف سرانه در کشورهای پیشرفته ۳ کیلو برای هر نفر است. میزان تولید قارچ در کشور در دو دههٔ گذشته کمتر از بیست گرم بوده است که ما در این زمینه قدم‌های خوبی برداشته‌ایم اما کافی نیست.
دکتر حسین ریاحی، عضور هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی و صاحب‌نظر در تولید قارچ خوراکی گفت:
در گواتمالا تصاویری از خدایان متعلق به ۳۵۰۰ سال قبل از میلاد مسیح به‌دست آمده که خدایان آنها به شکل قارچ بوده‌اند.
مردم دنیا هم به دو گروه تقسیم شده‌اند: ۱. گروهی که قارچ دوست دارند ۲. گروهی که قارچ دوست ندارند.
تا چند سال قبل تصور همگان بر این بود که تنها بیست‌گونه قارچ در دنیا تولید می‌شود. اما در کنگرهٔ امسال که در کشور چین برپا شد آنها اعلام کردند که امروز ۵۰ گونه قارچ برای خوراک و دارو در چین کشت می‌شود. البته بسیاری از قارچ‌ها قابل کشت نیستند اما قابل خوردن است. امروزه، قارچ را داروی قرن ۲۱ نامیده و تعداد واقعی آن‌را به‌صورت تخمینی ۱۴۰ هزار گونه در دنیا دانسته‌اند که فقط ۱۲ هزار گونه از آن شناسائی شده‌ است. در ایران ۲۰۰۰ گونه قارچ خوراکی شناسائی شده است که ۵۰ نوع آن قابل کشت مصنوعی و پروری است. قارچ‌های سمی، داروئی، خلسه‌آور. قارچ خاصیت ضد سرطان، کاهش کلسترول و فشارخون، تنظیم قندخون، جلوگیری از انسداد عروق، ضد آلرژی و التهاب پوست.
مقدار آنتی‌اکسیدان قارچ ۴ برابر جگرسیاه و ۱۲ برابر گندم است. قارچ‌های خوراکی مقدار کمی چربی دارند (۲ درصد) و از درصد بسیار زیادی موادمعدنی (سدیم، کلسیم، پتاسیم، منیزیم، منگنز، آهن و فسفرید) برخوردار هستند. قارچ میزان زیادی پروتئین دارد که دقیقاً بعد از گوشت قرار می‌گیرد و می‌تواند برای کسانی‌که منع خوردن گوشت قرمز را دارند جایگزین بسیار مناسبی باشد.
از بحث فوائد خوراکی قارچ که بگذریم نکتهٔ قابل اهمیت دیگر مسئلهٔ اشتغال‌زائی آن است. کشور چین در سال ۶/۸ میلیون تن (تقریباً ۷۰ درصد تولید جهانی) قارچ دارد که برای ۳۰ میلیون نفر در این کشور شغل ایجاد کرده است. چین بزرگترین تولیدکنندهٔ قارچ در جهان است بعد از چین، آمریکا و هلند قرار گرفته‌اند. ایران در این میان رتبهٔ ۱۷ را به‌خود اختصاص داده است. حال اگر ما بخواهیم مثل چین عمل کنیم چه باید بکنیم؟مهمترین نکته ایجاد یک انستیتو تحقیقات قارچ خوراکی است. با ایجاد این مؤسسهٔ تحقیقاتی می‌توان به ۳ هدف مهم دست یافت:
۱. آموزش در سطوح مختلف
۲. برگزاری دوره‌های آموزشی
۳. آموزش روستائیان
در کشور چین در مدت ۲۵ سال بیش از ۸۰ دوره در ۱۴۰ دورهٔ آموزش در کل کشور برگزار شده است و ۲۳۰ محقق در آنجا مشغول به‌کار هستند. ما علیرغم داشتن پتانسیل بالا متأسفانه از سطح دانش و تحقیقات برخوردار نیستیم. ما ۵/۲۳ میلیون تن کلش گندم و برنج داریم به اضافه ضایعات مرغداری و کشاورزی. ما این ضایعات را می‌سوزانیم! اما بهتر است که آنها را برای تولید پروتئین به‌کار ببریم. اگر آموزش در سطح روستا صورت بگیرد و ما به روستائیان بیاموزیم که چگونه می‌توانند از ضایعات کشاورزی بهترین استفاده را داشته باشند، علاوه بر منبع درآمد از بسیاری از مهاجرت‌ها نیز جلوگیری به‌عمل می‌آید.
یکی دیگر از نکات قابل اهمیت در کشت قارچ این است که در تمام تولیدات کشاورزی فقط از واحد سطح برای کشت محصول استفاده می‌شود در صورتی‌که در پرورش قارچ‌های خوراکی، از تمامی محیط استفاده و بهره‌وری می‌شود.
دلیل این‌که کشت قارچ در فضای بسته و کنترل شده انجام می‌شود، تولید آن بدون وقفه و در تمام طول سال صورت می‌گیرد که این مسئله در راندمان تولید بسیار مؤثر است.
مهندس محمدرضا نوربخش، عضو انجمن صنفی تولیدکنندگان قارچ خوراکی گفت:
تولید قارچ در ایران از سال ۱۳۳۷ آغاز شده است.
در همان سال مصرف سرانه قارچ در انگلیس ۳۰۰ گرم بود و ما هنوز قارچ تولید نکرده بودیم. قبل از انقلاب ۲ واحد کشت قارچ احداث شد که جمع تولید آنها ۶۰ گرم بود. موج دوم از سال ۶۴ آغاز شد.
امروز مصرف سرانهٔ قارچ در کشورهای اروپائی به مرز ۴ کیلوگرم رسیده است. در حال حاضر چین، آمریکا و هلند از نظر تولید قارچ به ترتیب در رده‌های اول تا سوم قرار گرفته‌اند و ایران مکان هفتم را به‌خود اختصاص داده است که این باعث افتخار است. اما نداشتن برنامهٔ مناسب و پائین بودن مصرف سرانه، رقابت شدید و عرضهٔ بیش از تقاضا باعث کاهش فروش شده است.
قارچ یک محصول کشاورزی است. اما در بند ۳ قانون بودجه در تعرفهٔ کشاورزی قرار نگرفته است. وزیر نیرو ما را واجد شرایط برای تعرفه نمی‌داند. فقط آب مشمول این تعرفه می‌شود. خواهشمندیم که نمایندگان مجلس به ما کمک کنند. امروز متأسفانه شاهد ورود کنسروهای قارچ چینی به بازار هستیم. از سیستم بانکی کشوری می‌خواهیم که به ما وام‌های ارزان و سریع بدهند. در ماه فروردین ۲۰ روز تعطیلی است که ما مجبور هستیم در این دوره قارچ را به کنسرو تبدیل کنیم اما سازمان مالیات ما را مشمول مالیات می‌داند و می‌گوید این یک صنعت غذائی است. ما مجبور هستیم قارچ را به تبدیل به کنسرو کنیم، بله اگر مادهٔ دیگری مثلاً لوبیا به آن اضافه می‌کردیم حرف آنها درست بود اما توجه کنید اگر تبدیل نشود قارچ از بین خواهد رفت.
دیگر این‌که راندمان تولید قارچ در ۶۸ کیلوگرم در مترمربع امروز در کشور ما به ۲۲ کیلوگرم در متر مربع رسیده است. تولید جهانی در هر مترمربع ۲۵ کیلوگرم است که ما فاصله زیادی با آن نداریم و برای این‌که بتوانیم در بخش قارچ کشور تحول ایجاد کنیم، با یک سرمایه‌گذاری ۴۵ میلیارد تومانی هم ۷۶۵۰ شغل جدید ایجاد کرده‌ایم و هم اینکه اگر ده‌میلیارد برای بهسازی مزارع و سیستم‌های تأسیساتی تولید در نظر گرفته شود میزان تولید ما به ۳۰ هزارتن خواهد رسید.
اگر مراکز متمرکز کمپوست ساخته شوند و کمپوست به شهرستان‌ها برده شود، راندمان تولید شهرستان‌ها نیز بالا خواهد رفت. باید مراکز کمپوست به شکل متمرکز باشد یعنی هر مجموعه کمپوست را برای خودش تهیه نکند و اگر دو واحد دیگر به دو واحد قبلی اضافه شود کمپوست ناحیهٔ اطراف تهران تأمین می‌شود.
دکتر حمید سعادت، نمایندهٔ مجلس شورای اسلامی و عضو کمیسیون آموزش نیز گفت:
به لحاظ تئوریک مشکل اینجاست که ۳ نهاد عمده در جوامع بشری هستند که در تعامل با یکدیگرند، دولت، مردم و نهادهای مردمی. اگر هر یک از این سه بخش تکلیفش را انجام ندهد مشکلات بسیاری برای افراد جامعه و همین‌طور رفاه در جامعه به‌وجود می‌آید. خوشبختانه با بررسی‌های انجام شده و اصل ۴۳۴۴، دولت مجبور شده است در برنامه‌های آینده حجم تصدی‌گری خود را کم کند، شرکت‌های دولتی را واگذار کرده و به کارهای حاکمیتی بپردازد. رابطه با اهمیت کار جمعیت دفاع از تولید ملی باید گفت: در دنیا پشتوانهٔ پولی که هر کشوری می‌زند همین تولید ملی است. دلار آمریکا ۲۷ درصد تولید جهان را در اختیار دارد و تولید، ارزش دلار را بالا می‌برد. ما تا زمانی‌که تولید ملی را بالا نبریم نمی‌توانیم در مورد برابری نرخ ارز حرفی بزنیم. ین ژاپن ۱۵ درصد تولید جهانی را در اختیار دارد. ژاپن منبع طبیعی ندارد. فقط مغز در اختیار دارد. اما روسیه تنها ۱ درصد از تولید جهانی را در اختیار دارد.
پس از اتمام سخرانی‌ها میزگردی با حضور تولیدکنندگان قارچ خوراکی، مدیران دستگاه‌های دولتی، نمایندگان مجلس و اساتید دانشگاه برگزار شد که در این میزگرد دکتر افشار گفت: آنچه در جامعهٔ ما تولیدکنندگان را رنج می‌دهد دید و نگاه جامعه به تولیدکننده است سازمان‌های دولتی با تولیدکننده همکاری نمی‌کنند و تولیدکننده را به چشم انگل می‌بینند، به‌عنوان کسی‌که سرمایه‌دار است و حق بقیه را خورده است، می‌خواهند از او انتقام بگیرند. ما تولیدکنندگان مشکلات مختلفی را تحمل کرده‌ایم تا یک واحد تولیدی را احداث کنیم و برای گروهی از جوانان ایجاد شغل کرده و به استقلال سیاسی و اقتصادی کشور کمک کنیم و انتظار داریم جامعه ما را با چشم احترام ببینند نه به‌عنوان کسی که منابع مملکت را به‌خود اختصاص داده است.
مهندس کاغذلو، مدیر باغبانی جهادکشاورزی استان تهران در ادامه سخنان دکتر افشار اضافه کرد: همکاران ما در استان تهران در مبحث اقتصادی کردن قارچ زحمات زیادی کشیده‌اند اما در بحث تکنولوژی و استاندارد هنوز مشکل داریم.
مهندس ارجمندی، کارشناس قارچ‌های خوراکی معتقد است: با تصویب تبصرهٔ ۱۱ بند سه کمک بزرگی به ما شده است البته این تبصره هنوز عملی نشده است و بهای آب و برق واحد کشاورزی تأمین نمی‌شود. قارچ‌کاران ما سرمایه‌گذاری‌های کلان کرده‌اند ما باید یاد بگیریم با تعاون و با هم کار کنیم. دکتر علیرضا طاهرپور، نمایندهٔ مجلس گفت: سازمان فنی حرفه‌ای چند سال که آغاز به‌کار کرده است. ۴۰ درصد کارگاه در بخش دولتی و همین تعداد در مواد و ابزار. دکتر طهماسبی نایب رئیس کمیسیون کشاورزی اضافه کرد: اگر نمایندگان مجلس قرار از کار در مجلس درگیر یک کار تولیدی بودند از نزدیک با مشکلات تولیدکنندگان آشنا بوده و سعی نمی‌کردند با تصویب قانونی به مشکل تولیدکننده اضافه کنند.
در باب اهمیت این کار شک و شبه‌ای نیست. تولید قارچ یک زمینهٔ اشتغال‌زائی دارد.


منبع : مجله بهکام

مطالب مرتبط

کشت هیدروپونیک گیاهان

کشت هیدروپونیک گیاهان
در اواخر قرن نوزدهم با شناخت مواد غذایی پرمصرف و بعدها نیاز به مواد کم‌مصرف و فراهم نمودن شرایط تهویه مناسب در محلولهای غذایی بطور مصنوعی سیکل کامل تولید از مرحله سبز شدن تا مرحله باردهی و مرگ از نظر علمی در حوالی سالهای ۱۹۳۰ ـ ۱۹۲۰ امکان‌پذیر اعلام گردید. اصطلاح هیدروپونیک (Hydroponicum) اولین بار بوسیله Gericke پیشنهاد شد که او موفق گردیده بود در کالیفرنیا تولید نباتات را در معیار تجارتی بدون استفاده از خاک از رشد اولیه تا مرحله باردهی نشان دهد. این اصطلاح مجموعه‌ای است از یک لغت یونانی Hydro یعنی آب و کلمه لاتین Ponero یعنی جای دادن که بطور خلاصه مفهوم قرار گرفتن چیزی در آب از آن استنباط می‌گردد.
هنگامی که استفاده از روش آب کشت و تولید محصولات کشاورزی بدون استفاده از خاک مطرح می‌شود این سوال ظاهرا بسیار ساده پیش می‌آید که وقتی میلیونها هکتار زمین مزروعی وجود دارد که قسمتی هم بدون استفاده مانده، وقتی خاک به عنوان منبع مواد غذایی گیاهان و محیط طبیعی رشد آنها به بشر ارزانی شده چرا به جای استفاده از آن به دنبال روش تولید بدون استفاده از خاک برویم؟ پاسخ این سوال در مواردی که جامعه مصرف کننده مثلا سبزیجات تازه به دلایل صنعتی ، تجارتی ، نظامی و غیره در منطقه بدون خاک مزروعی مستقر شده و یا دسترسی با آب ارزان قیمت نداشته و مسائل حمل و غیره مطرح باشد نسبتا آسان است.
● سیر تکاملی
از زمانی که Gericke در سال ۱۹۲۹ امکان کشت تعدادی از نباتات را بدون استفاده از خاک تا مرحله تکامل و باردهی آنان به ثبوت رساند تا امروز که در نقاط مختلف جهان تولید با روش آب‌کشت به صورت تجارتی معمول گردیده، فکر دانشمندان و متخصصین به تکامل این روش و رفع نواقص آن مشغول بوده است. دستگاه یا ظرفی که Gericke از آن استفاده کرد در حقیقت جعبه‌ای یود که به جای درب آن یک ورق توری قرار داشت. روی توری بستر بذور و زیر آن مقداری فضای خالی و بعد از فضای خالی محلول غذایی در کف محفظه واقع می‌شد.
نبات پس از سبز شدن در بستر بذر که از جنس سنگریزه یا ماده دیگری غیر از خاک بود ریشه خود را از سوراخهای توری عبور داده و ریشه پس از طی فضای خالی زیر توری خود را به محلول غذایی می‌رساند. با پاشیدن آب یا محلول غذایی روی بستر بذر ، رطوبت برای رشد بذر و جلوگیری از خشک شدن آن قسمت ریشه که داخل محلول غذایی قرار نداشت، تامین می‌گردد. به علاوه با تبخیر مختصری که از سطح محلول غذایی و یا در اثر محلول‌پاشی از بالای توری حاصل می‌شد درصد رطوبت فضای زیر توری تا سطح محلول غذایی را بالا نگه داشته و از خشک شدن ریشه‌های واقع در این قسمت جلوگیری می‌گردید. ضمنا این ریشه‌ها حداکثر دسترسی به هوا را داشتند.
با این روش Gericke تضاد مکانیسم آب و هوا را در محیط رشد ریشه به شکلی از بین برد اما این روش برای تولید تجارتی راه حل مناسبی ارائه نمی‌داد و چند نقص کلی و عمده داشت. یکی اینکه طبیعت این نباتات اقتضا نمی‌کرد که ریشه آنها در هوا آویزان باشد بلکه برعکس نیاز به اتکا داشتند. و دیگر مشکل اینکه در طوقه ریشه گیاهان حساس پوسیدگی ایجاد شد. ولی در هر حال با تلاش شبانه روزی دانشمتدان و محققان ، امروز مطالعه و تحقیق و کسب تجربه در این زمینه به حدی توسعه یافته و مورد توجه قرار گرفته است که آینده کار برد روش آب‌کشت را خیلی روشن جلوه می‌دهد. در حال حاضر تولید تجارتی محصولات با روش آبکشت در آمریکا ، ژاپن ، اروپا و هندوستان رو به افزایش بوده و در سایر نقاط دنیا در حال پیشرفت است. بدون تردید کشور ما نیز دور از این تکنولوژی قرار نخواهد گرفت.
● انواع روشها
۱) کشت مستقیم در محلول غیر متحرک
این روش شباهت زیادی به اولین روش تولید آبکشی دارد که در آن قسمتی از ریشه‌ها به منظور جذب اکسیژن در هوا قرار داشته و قسمتی در محلول غذایی جایی می‌گیرند. به دلایلی عمده امروزه در سیستمهای تجارتی از آن استفاده نمی‌شود.
۲) کشت در مه
این روش شباهت زیادی به روش کشت در محلول دارد با تفاوت که غذا به صورت مه یا باران پودر شده به نباتات پاشیده می‌شود ولی به همان دلایل ذکر شده از قبیل اشکالاتی که نگه داشتن نباتات دارد و همان مشکلات بیولوژیکی روش بالا ، روش کشت در مه هنوز تجارتی نگردیده و در حال حاضر تحقیقاتی در این مورد در کشور ایتالیا جریان دارد.
۳) کشت در ماده جامد با مدار باز از نظر محلول غذایی
در عمل مثل روش کشت در خاک است با این تفاوت که به جای خاک ماده بی‌اثری مثل شن یا سنگریزه مورد استفاده قرار گرفته و ریشه‌ها در این ماده رشد می‌کنند. از نظر وسایل و ساختمان و تاسیسات ، روی هم رفته خیلی ساده می‌باشد. مشهورترین نوع این روش ، کشت در ماسه یا شن با استفاده از محلول غذایی از سطح ماسه مصرف شده و پس از آنکه مقداری بوسیله ریشه‌ها جذب گردید، بقیه به صورت فاضلاب از سیستم خارج می‌شود. خروج فاضلاب از مدار محلول دهی باعث می‌شود که این روش از نظر صرفه جویی در مصرف آب در مواردی که هزینه تامین آب زیاد است مقرون به صرفه و قابل توصیه نباشد.
۴) روش کشت در ماده جامد با مدار بسته از نظر محلول غذایی
در این سیستم کشت در حوضچه‌های متصل به مخزنهایی صورت می‌گیرد که بوسیله بتن یا استفاده از مواد دیگر ساخته شده است. محلول غذایی از مخزن مربوط بوسیله پمپ وارد حوضچه شده و سطح ارتفاع آن در حوضچه بالا آمده و مجددا بوسیله پمپ تخلیه گردیده و به مخزن مربوطه برمی‌گردد. این عمل بر حسب نیاز نبات به آب و غذا چند بار در روز تکرار می‌گردد.
مزیت عمده این روش در مقایسه با روش مدار باز امکان صرفه جویی در مصرف آب به مقدار زیاد بوده و با مقدار قابل ملاحظه‌ای نیز در مصرف مواد غذایی صرفه‌جویی می‌شود. بدیهی است از نظر کنترل کیفیت و کمیت محلول غذایی مراقبت و دقت بیشتری لازم خواهد بود. به علاوه هزینه تاسیسات اولیه به مراتب بیشتر می‌باشد . در این گلخانه‌ها مورد توجه باشد ، استفاده از سیستم تغذیه و آبیاری با مدار بسته توصیه و تاکید می‌گردد.
● موارد استفاده
▪ محدودیت اراضی
▪ تولید برخی محصولات خاص
▪ تولید محصول در غیر فصل طبیعی
● مزایا
▪ کنترل محیط از نظر عناصر غذایی
▪ یکی از مزیت‌هایی که در ارتباط با تغذیه گیاه در کشت بدون خاک مطرح بوده کنترل محیط از نظر عناصر غذایی است. فرمول محلول غذایی تهیه شده قابل دسترسی است. به عبارت دیگر می‌توان هر ماده‌ای با هر نوع غلظتی تهیه و در محلول قرار داد. نسبت بین یون‌ها را به خوبی می‌توان حفظ کرد. مثلا می‌توان در محلولی نسبت یون آمونیوم به نیترژون را تنظیم کرد. ولی در محیط خاک این مسأله قابل کنترل نیست.
● معایب
▪ مشکل تهویه
▪ عدم وجود خاصیت تامپونی
▪ سرمایه‌گذاری زیاد اولیه
در سیستم‌های بدون کشت می‌توان از طریق تعویض محلول غذایی و تهویه مصنوعی تهویه را تأمین کرد. در خاک خاصیت بافری یا تامپونی برای عناصر غذایی وجود دارد ولی در محلول‌های غذایی این مشکل وجود ندارد. مسأله دیگر در کشت بدون خاک سرمایه‌گذاری اولیه برای گیاه می‌باشد. معمولا هیدروپون‌ها نیاز به سرمایه‌گذاری دارند که ممکن است برای هر نوع محصولی این مساله اقتصادی نباشد.
● مواد غذایی مورد نیاز در کشت هیدروپونیک
خاک دارای خاصیت تامپونی و بافری است. بدین مفهوم که اگر عنصری توسط گیاه جذب شد و غلظتش در محلول خاک کاهش پیدا کرد خاک این توانایی را دارد که از فاز جامد یا فاز تبادلی آن عنصر را آزاد و وارد محلول خاک کند و غلظت را به همان سطح اولیه خودش برگرداند. خاصیت تامپونی یا همان حفظ غلظت و آزاد کردن عناصر از فاز جامد یا تبادلی است. ولی در محلول‌های غذایی یا کشت هیدروپونیک تجدید غلظت وجود ندارد. در بعضی از سیستم‌ها ، محلول غذایی حالت چرخشی داشته و در یک محدوده (یا مخزنی) کمبود غلظت خود را جبران کرده و دوباره وارد سیستم خواهد شد که این خود یکی از مزیت‌های خاک در رابطه با کشت بدون خاک است.
در سیستم‌های بدون خاک در تغذیه گیاه از محلول‌های غذایی استفاده می‌کنند لذا برای تهیه محلول‌های غذایی از نمک‌های عناصری مانند نیترات پتاسیم و سولفات پتاسیم استفاده می‌کنند. معمولا برای تهیه این محلول‌ها ، فرمول‌های غذایی متعددی پیشنهاد شده است. برای هر گیاه خاص با توجه به نیاز غذایی آن گیاه ، فرمول غذایی خاصی تنظیم می‌شود. یعنی غلظت لازم در محلول غذایی کنترل می‌شود. بطوری که تمامی عناصر غذایی مورد نیاز در آن به مقدار کافی وجود داشته باشند.

وبگردی
منابع ملی را به چینی‌ها اجاره داده و سالها به مردم دروغ گفته‌اند
منابع ملی را به چینی‌ها اجاره داده و سالها به مردم دروغ گفته‌اند - به فاصله چندسال از انتشار اخباری که حکایت از واگذاری مجوز صید ترال به چینی‌ها در آب‌های جنوبی کشورمان داشت و همواره تکذیب می‌شد، بالاخره مشخص شد که تکذیب‌های مسئولان غیرواقعی بوده است؛ واقعیتی عجیب که موجب بروز ابهامات فراوانی می‌شود.
پشت پرده سفر مجرّدی عراقی‌ها به مشهد
پشت پرده سفر مجرّدی عراقی‌ها به مشهد - اردیبهشت ۹۴ بود که روزنامۀ انگلیسی «گاردین»، در فقدان رسانه‌های کارآمد محلّی، گزارشی منتشر کرد با عنوان «عبادت، غذا، سکس و پارکِ آبی در شهر مقدس مشهدِ ایران»
ویدئو / تشییع پیکر «آقای بازیگر» سینمای ایران
ویدئو / تشییع پیکر «آقای بازیگر» سینمای ایران - پیکر مرحوم عزت‌الله انتظامی بازیگر باسابقۀ سینما و تئاتر ایران صبح یکشنبه (۲۸ مرداد) با حضور جمعی از اهالی فرهنگ و هنر، وزیر ارشاد و علاقه‌مندان سینما و تئاتر، از تالار وحدت تشییع شد. عزت سینمای ایران بامداد جمعه (۲۶ مرداد) در سن ۹۴ سالگی درگذشت.
مراسم تشییع پیکر عزت‌الله انتظامی
مراسم تشییع پیکر عزت‌الله انتظامی - پیکر عزت‌الله انتظامی، بازیگر فقید سینما، تئاتر و تلویزیون، صبح یکشنبه - ۲۸ مرداد - با حضور جمع زیادی از هنرمندان و علاقه‌مندان، از تالار وحدت تشییع و در قطعه هنرمندان بهشت زهرا (س) تهران به خاک سپرده شد.
عکسی عجیب از  تجمع حوزویان قم
عکسی عجیب از تجمع حوزویان قم - براستی داستان درگذشت آقای هاشمی و استخر چه بوده است؟ چرا از تهدید سیاسی و امنیتی در این تصویر استفاده شده است؟ چه افراد و جریانی پشت این پلاکارد هستند؟
واکنش اشک آلود جمشید مشایخی به درگذشت انتظامی
واکنش اشک آلود جمشید مشایخی به درگذشت انتظامی - اشک های جمشید مشایخی برای عزت الله انتظامی در بیمارستان و واکنشش به درگذشت همبازی و همکار چندین دهه اش
سفیر آلمان تعطیلات خود را در بین عشایر بختیاری گذراند
سفیر آلمان تعطیلات خود را در بین عشایر بختیاری گذراند - میشائل کلور برشتولد، سفیر آلمان در ایران برای گذراندن تعطیلات تابستانی خود با عشایر بختیاری در دره کوهرنگ زاگرس همراه شده است. منبع
تریلی در اهواز چپ کرد، مردم بارش را غارت کردند!
تریلی در اهواز چپ کرد، مردم بارش را غارت کردند! - یک تریلی در اهواز واژگون شد و مردم به جای کمک به راننده مصدوم بار تریلی را بردند
بازگشت گوگوش به ایران و نحوه برخورد با او در فرودگاه
بازگشت گوگوش به ایران و نحوه برخورد با او در فرودگاه - در ویدئوی زیر روایت فائقه آتشین (گوگوش) را از بازگشت به ایران بعد از انقلاب و نحوه برخورد پاسدار فرودگاه و دادستانی با او می شنوید. او این خاطرات را سال ۲۰۰۰ در تورنتوی کانادا روایت کرد.
ماجرای عکس متفاوت وزیر جوان و هشتگ‌های توییتری
ماجرای عکس متفاوت وزیر جوان و هشتگ‌های توییتری - نكته جالب در اين ميان، گستردگي و تنوع واكنش‌ها به پوشش «وزير جوان» بود. تا آن‌جا كه در ميان كاربران بودند گروهي كه اين پوشش را در حد «شق‌القمر» بالا برده و اين تفاوت ظاهري را نشانه‌اي از تفاوتي عميق در نوع نگاه آذري‌جهرمي تحليل كردند و در مقابل، طيفي نيز «وزير جوان» را به‌خاطر تلاش براي آنچه ازسوي اين كاربران نوعي «پوپوليسم» و «عوام‌فريبي» خوانده شد
اظهارات تند احمدی نژاد علیه روحانی و دولت!
اظهارات تند احمدی نژاد علیه روحانی و دولت! - محمود احمدی نژاد با انتشار پیام ویدیویی تندی علیه رئیس جمهور، وی را هم دست رئیس دو قوه دیگر نامید و خواستار کناره گیری حسن روحانی از مقام ریاست جمهوری شد.
فیلم | قرار نبود روحانیت در همه چیز اظهارنظر کند!
فیلم | قرار نبود روحانیت در همه چیز اظهارنظر کند! - فیلم - مدتی قبل حجت الاسلام زائری مهمان خبرآنلاین بود و در کافه خبر به بررسی مسایل فرهنگی و اجتماعی ایران و نقش روحانیت در جامعه پرداخت.
فیلم | چرا مردم مسئولین را مسخره می‌کنند؟
فیلم | چرا مردم مسئولین را مسخره می‌کنند؟ - فیلم - چرا مردم مسئولین را مسخره می‌کنند؟ پاسخ این سوال را در ویدئوی زیر ببینید.
فیلم سانسور شده خوانندگی سحر قریشی در یک برنامه
فیلم سانسور شده خوانندگی سحر قریشی در یک برنامه - سکانس سانسور شده مسابقه «13 شمالی» که در آن سحر قریشی ترانه های مشهور چند تن از خوانندگان را می خواند، ببینید. اولین قسمت این مسابقه در شبکه نمایش خانگی توزیع شده است.
عاشق شدن لیلای سریال پدر،داستانی کاملا واقعی!
عاشق شدن لیلای سریال پدر،داستانی کاملا واقعی! - روایت نازنین پیرکاری،مجری و تهیه کننده تلویزیون از عاشق شدن خود که داستان سریال پدر شد...
یک ژن خوب تازه: جان متاعی است که هر بی سروپایی دارد
یک ژن خوب تازه: جان متاعی است که هر بی سروپایی دارد - مهمترین بخش های سخنان او اینجاست که عنوان می کند: چه کسی در جریان انقلاب بوده؟ اگر یک عده ای جان دادند، یک عده ای هم این وسط پول دادند. او که گویا دستی در شعر هم دارد، سخن عجیب تری از آنچه پیش از این گفته بر زبان جاری می سازد و با به کار بردن این بیت که «جان چه باشد که نثار قدم دوست کنم *** این (جان) متاعی است که هر بی سروپایی دارد» ...
ترامپ حتی به شلیک یک گلوله نیاز ندارد
ترامپ حتی به شلیک یک گلوله نیاز ندارد - برای آمریکا کم هزینه‌ترین استراتژی ادامه وضع موجود است. ترامپ در یک سال گذشته کاری کرد که ۳۰ میلیارد دلار دارایی ایران از کشور خارج شود. این پول به کشور‌هایی مثل ترکیه، گرجستان، ارمنستان، مالزی و ... که از ثبات و امنیت برخوردارند رفت و در این کشور‌ها سرمایه گذاری شد. همین موضوع کمر اقتصاد ایران را می‌شکند. در این یک سال دلار به نزدیک ۱۰ هزار تومان رسیده است. ترامپ حتی به شلیک یک گلوله نیاز ندارد. اگر…