دوشنبه ۳۰ بهمن ۱۳۹۶ / Monday, 19 February, 2018

رستنگاه آوای هزاران


رستنگاه آوای هزاران
وی متولد شهر تبریز است و مقالات و نوشته های خواندنی از وی در نشریاتی چون فصلنامه مقام، ماهور، ماهنامه جهان کتاب و... منتشر شده اند. صفرزاده در تمهید و برگزاری نشست های تخصصی موسیقی در بنیاد ایران شناسی نیز کوششی جدی صرف کرده است. ایجاد واحد پژوهش در اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی آذربایجان شرقی و نیز برگزاری چندین کارگاه پژوهشی در تبریز از دیگر تلاش های پژوهشگرانه وی است.
صفرزاده سعی کرده ضمن تماس با جریانات مهم موسیقی در مرکز، چراغ موسیقی سنتی و پژوهش در این زمینه را در شهر تبریز روشن نگه دارد. وی به تازگی کتاب «هنرستان موسیقی تبریز» را به بازار کتاب عرضه کرده است که تنها پژوهش متکی به اسناد و دست نوشته های تاریخی موجود در این باره به شمار می رود. هنرستان موسیقی تبریز از آن جهت اهمیت دارد که فعالیت های آن در حد هنرستان موسیقی تهران بوده است، لذا دانستن تحولات این مرکز آموزشی می تواند، دست اندرکاران موسیقی را در این زمینه یاریگر باشد. متن زیر حاصل گفت وگوی ما با وی است که می خوانید:
* چرا به تالیف کتاب هنرستان موسیقی تبریز پرداختید؟
- مقصود من از تالیف این کتاب، گردآوری و چاپ یادنامه یا مجموعه ای از سند و عکس نبود. بلکه می خواستم به دو موضوع بپردازم. نخست آن که، هنرستان موسیقی تبریز که در سال ۱۳۳۵ تاسیس گردید، چرا در سال ۱۳۵۴ به دانشسرای هنر تبدیل شد؟ و تحلیلی از عملکرد ۱۹ ساله آن داشته باشم. دوم آن که اگر شهر تبریز از چنین تجربه ای برخوردار است از آن چه استفاده ای برای فعالیت دوباره هنرستان موسیقی که گویا قرار است از مهر ماه ۱۳۸۵ راه اندازی شود، می تواند بکند.
بسیار مشتاق هستم که مسئولان و دست اندرکاران فرهنگی و هنری کشورمان با مطالعه این کتاب، در باره سرانجام بی فرجام چنین فعالیت های فرمایشی در شهرستان ها بیشتر بیاندیشند و اگر می توانند طرحی نو دراندازند.
* ولی در نگاه اول، کتاب مجموعه ای از سند و عکس به نظر می آید؟
- متأسفانه بله، ولی تمام سندها و عکس های کتاب برای ارجاع و استناد در متن کتاب به کار رفته اند. به عبارت دیگر، من برای رسیدن به دو هدفی که پیشتر گفتم نیاز به استناد و ارجاع به منابع نوشتاری و شنیداری داشتم که سندها و عکس های کتاب، بخشی از منابع نوشتاری ام بودند و حتی یک برگ سند یا عکس بدون استفاده در کتاب دیده نمی شود.
* برای نگارش این کتاب از چه منابع نوشتاری و شنیداری استفاده کرده اید و در این راه، با چه مشکلاتی مواجه بودید؟
- منابع نوشتاری ام عبارت است از بیش از هفتاد عنوان کتاب که در کتابنامه ذکر شده اند و سندهایی که در پایان هر فصل آمده اند. منابع شنیداری هم، مصاحبه هایی بود که با برخی از مسئولان و هنرجویان هنرستان توانستم انجام دهم. مشکل یا مشکلاتی هم در کار نبود، از بس که نبود!!
* گفتید یکی از اهدافتان بررسی و تحلیل عملکرد ۱۹ساله هنرستان موسیقی تبریز بود، ارزیابی تان از عملکرد آن چیست؟
- فصل پنجم کتاب، به این موضوع اختصاص دارد ولی به طور مجمل می توان گفت، هنرستان موسیقی تبریز واحدی از هنرستان های موسیقی ایران بود و آسیب شناسی عملکرد این هنرستان، بدون توجه به مجموعه هنرستان ها و سیاست های کلان فرهنگی کشور در دوره پهلوی، امکان پذیر نیست. این هنرستان از سال ۱۳۳۵ تا ۱۳۵۴ روندی کم فراز و پرنشیب داشت که سرانجام به تعطیلی و تبدیل آن به دانشسرای هنر تبریز کشیده شد. البته اگر هنرستان های موسیقی پایتخت نیز گرفتار مشکلات آموزشی و اداری هنرستان های شهرستان ها بودند، فرجام بهتری نداشتند.
* گفتید که گویا قرار است از مهرماه ۱۳۸۵ هنرستان موسیقی تبریز بازگشایی شود. فکر می کنید که آیا مسئولان باید تدابیری را برای پیشگیری از بروز دوباره مشکلاتی که این هنرستان در دوره اول فعالیتش با آنها مواجه بود، بیاندیشند؟
- شهر تبریز به دلیل موقعیت خاص جغرافیایی اش محل تلاقی و تعامل جریان های سیاسی- اجتماعی و به ناگزیر فرهنگی- هنری مختلفی بوده و جریان های موسیقی متنوعی از قبیل موسیقی عاشقی، کلاسیک، آذری، ایرانی، مذهبی، ارمنی و... در آن وجود دارد. لذا برنامه ریزی برای هرگونه فعالیت فرهنگی و هنری از جمله موسیقی به مطالعه، تأمل و دقت بیشتری نیاز دارد. تأسیس هنرستان موسیقی در تبریز هم، موضوعی است که علاوه بر زیرساخت های فیزیکی و سخت افزاری، پتانسیل های انسانی، کیفی و نرم افزاری مطلوبی را می طلبد. امیدوارم مسئولان توجه داشته باشند که تأسیس هنرستان موسیقی، بدون توجه به عوامل کیفی در کنار مسایل کمی، نقش بر آب زدن است.
* آیا در پیشینه هنرستان موسیقی تبریز، رگه هایی از فعالیت برای تدوین تئوری موسیقی برمبنای موسیقی ردیفی ایران، دیده می شود؟
- نه، هنرجویان هنرستان موسیقی تبریز هم مثل سایر هنرستان های موسیقی ایران، گرفتار این مشکل، یعنی نداشتن تئوری موسیقی بر مبنای موسیقی های شرقی بودند. انگار که شخصی زبان فارسی را با دستور زبان انگلیسی فرا گیرد. البته باید توجه داشت که پیشینه بحث های جدی برای ضرورت تدوین چنین تئوری هایی در ایران به دو دهه اخیر برمی گردد.
* چه آثاری در دست تألیف دارید؟
- کتاب هنرستان موسیقی تبریز، نخستین کار من در زمینه موسیقی تبریز بود و امیدوارم آخرین نیز باشد. اکنون اگرچه روی چند موضوع درباره موسیقی ایران کار می کنم ولی دوست دارم مجموعه مقالات منتشر شده و نشده ام را هر چه زودتر به سرانجام برسانم.
* در پایان، حرفی در باره موسیقی تبریز دارید؟
- هروقت به وضعیت موسیقی در تبریز فکر می کنم این شعر شفیعی کدکنی به ذهنم می آید که:
من دانم و تنهایی باغی که رستنگاه آوای هزاران بود
وینک، خنیا گرش خاموش و آرایه اش خونابه برگان پاییز است.
کیمیا امیری


منبع : روزنامه همشهری

مطالب مرتبط

برگشت جشنواره به دامان پدر


برگشت جشنواره به دامان پدر
در نسل فعلی محققان موسیقی ایران كنار محمدرضا درویشی به سختی بتوان به جز ساسان فاطمی و جهانگیر نصری اشرفی كسی را از چهره های محقق با آثار بالقوه ماندگار در زمینه موسیقی مناطق دانست. وقتی امكانات برابر در دست درویشی و افراد دیگر قرار گرفت، بسیاری چوب نبود دانش نظری درباره روش تحقیق را خوردند. عده ای دیگر دل به حال و هوای موسیقیدان های نواحی دادند كه نوای سازهایشان گویی از صدها سال قبل برمی آمد و معدودی هم بودند كه وقت و بودجه را به رفتن و گشت و گذار در محیط های بكر محلی تخصیص دادند، اما محمدرضا درویشی كسی بود كه سالها با همراه و بی همراه برای بررسی گنجینه هایی كه باید كشف می شدند، روستا به روستا و قریه به قریه كشور پهناورمان را گشت تا ببیند و بپرسد و ضبط كند و عكس بیندازد و جمع كند و گوشه ای بگذارد تا در فرصتی منتشر كند وتا امروز چیزهایی منتشر شده اند و در راهند، آن نوشته ها و صداهایی كه باید منظم و طبقه بندی شوند تا قسمتی از میراث علم بشری محسوب شوند و به گوش علاقه مندان برسند و خود، علاقه مند به فرهنگ كشور تولید كنند. بارها پیمودن ۱۶۴۸۱۹۵ كیلومتر مربع زمین كه گاه فاقد آب مناسب شرب بود و كاركرد كبد درویشی را مختل كرد و مكرر شنیدن برای پیدا كردن بهترین نمونه ها و معرفی برخی از آن بهترین های كمیاب به جشنواره های داخلی و خارجی، توانی را می خواهد كه از یكی از این دو دلیل برمی آید: یا بودجه و سازمان و نظام مالی خاص باید پشتوانه چنین كاری در حفظ گنجینه هنری كشور باشد كه سازمان های متوالی ثابت كرده اند چنین نیست یا عشق و علاقه خاصی باید پشتوانه هر نوع فعالیت تحقیقی درباره هنر كشور قرار گیرد تا نتیجه ای حاصل شود. گرچه این عشق و علا قه كافی نیست و وجود افرادی كه سر از كار علمی و روش های علمی برای انجام دادن كارها درنمی آورند و مشتی اطلاعات طبقه بندی نشده كه محصول جست وجوها و هروله هاشان به این سمت وآن سمت است، نشانه ای است از لزوم شناخت علمی درباره تحقیق، درباره مقوله بكر دست نخورده ای به نام موسیقی مناطق و نواحی. این نكته به این معناست كه اگر فردی علاقه كافی به كار تحقیق داشته باشد و با دل كار كند، الزاما چیز دندانگیری نصیب استفاده كننده ها از تحقیق نخواهد شد و اگر فردی صرفا با دیدگاه عقلانی به سراغ موسیقی نواحی برود، به علت كاملا حسی بودن این نوع هنر، برون ده مناسبی نتیجه فعالیت او نخواهد بود. ضبط آثار نوازندگان و خوانندگان پیشكسوت موسیقی مناطق ایرانی نیاز به برقراری رابطه حسی مناسب با آنها دارد و فردی كه صرفا عقل محور باشد، لاجرم از پس این كار برنمی آید، همچنین تبعات ایجاد آن رابطه حسی آنقدر زیاد است كه بسیاری را یارای تحمل خواسته ها و توقعات این استادها نیست و درویشی توانسته است هر دو- حس و عقل را - برای تحقیق یا تحقیقاتی كه قسمتی از زندگی اش شده اند، به كار گیرد. معمولا اگر كسی باهوش باشد پس از اشعار پیدا كردن نسبت به این همه مشكل به كل چنین كار پرسختی ای را به كنار می گذارد و به صورت تفننی به تحقیق خود ادامه می دهد.روال در فعالیت جدی هنری در ایران همیشه بر این منوال بوده است كه مسوولان نهادهای دولتی در پی ارایه بیلان كاری بوده اند و تهیه كننده های بخش خصوصی، عمدتا دل در گروی برآورده كردن سطحی ترین نیازهای حسی قاطبه مردم داشته اند. به این ترتیب افرادی كه به سراغ فعالیت های هنری رفته اند یا عمده توان خود را در جهت برآورده كردن یكی از این دو نیازها به كار می گیرند یا اصولا بی خیال انجام كار حرفه ای در زمینه فرهنگ و هنر می شوند. خیل میان مایگان موسیقی مردمی ایران و نبود حتی یك ستاره كه همه آثارش بتواند مورد توجه مخاطبان خود آن فرد و نه همه مخاطبان تولیدات فرهنگی محسوب شود، مهمترین دلیل این مدعاست كه كار حرفه ای كردن فرد باهوش در زمینه موسیقی ایرانی، قربانی كردن خود اوست و درویشی هم، یك قربانی خودخواسته است.برگزاری دوره های اول تا سوم جشنواره موسیقی مناطق را محمدرضا درویشی به عهده داشت، اما او به دلیل اختلاف سلیقه ها و نبود هماهنگی با مدیریت های موسیقی كشور از این فعالیت استعفا داد. دو دوره بعدی جشنواره سالانه موسیقی مناطق را فردی دیگر برعهده گرفت كه انتقادات فراوانی را به ارمغان آورد و در راس این انتقادها، استفاده نشدن از علم و تجربه درویشی بود. اوایل همین امسال در گفت وگوی ایرانشهر با دبیر جشنواره نواحی قبلی، وی در پاسخ به این انتقادها صرفا اعلام كرد كه درست نیست همه ساله فقط یك نفر دبیر جشنواره باشد، اما امسال و با تغییر مدیریت مركز موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، جشنواره ای كه فرزند درویشی بود دوباره به دامان خود او بازگشت. امید كه مدیریت مركز موسیقی امسال كاری كند كه دیگر دستمزدهای ۵ رقمی به اهل موسیقی محلی و دستمزدهای ۷ رقمی به عكاسان جشنواره ها تخصیص نیابد.

کباب | طرز تهیه کباب چوبی دودی
کباب چوبی و طرز تهیه کباب چوبی دودی و انواع کباب ها و طرز تهیه غذاهای متنوع را در آشپزخانه نمناک ببینید.
وبگردی
سقوط «خرمشهر»، هواپیمایی که چندین سال زمین‌گیر شده بود!
سقوط «خرمشهر»، هواپیمایی که چندین سال زمین‌گیر شده بود! - رویدادی که در بطن آن، هواپیمای ATR شرکت آسمان قرار داشت که با کد EP-ATS رجیستر شده و مسئولان شرکت هواپیمایی آسمان بر آن نام «خرمشهر» را گذارده بودند. نامی که هدف از انتخاب آن هرچه بوده، حتما یادآوری سقوط خرمشهر در ابتدای جنگ تحمیلی نبوده است. رویدادی که ساعاتی پیش بار دیگر رخ داد؛ این بار با سقوط هواپیمایی که خرمشهر نام داشت.
بدل ایرانی آنجلینا جولی رونمایی شد !
بدل ایرانی آنجلینا جولی رونمایی شد ! - شب گذشته مراسم اکران فیلم بلوک 9 خروجی 2 به کارگردانی علیرضا امینی و تهیه کنندگی محمدرضا شریفی نیا و نیز فیلم شاخ کرگدن در پردیس سینمایی ملت برگزار گردید.
فیلم | سریع‌القلم: تقابل ما با جهان چقدر هزینه دارد؟
فیلم | سریع‌القلم: تقابل ما با جهان چقدر هزینه دارد؟ - اقتصاد سیاسی - محمودسریع القلم با بیان اینکه تقابل ما با جهان هزینه دارد،گفت:»هیچ انسانی پیدا نمی شود که بگوید با ظلم موافقم هستم،اما حکمرانی در کشور باید سود و زیان کند که با چه هزینه ای می خواهد این موضوع را پیش ببرد.»
اظهارات جنجالی احمدی نژاد در مقابل دادگاه
اظهارات جنجالی احمدی نژاد در مقابل دادگاه - سخنرانی پرحاشیه احمدی نژاد در مقابل دادگاه بقایی
چه کسی به وقت شام را کمدی خطاب کرد؟!!
چه کسی به وقت شام را کمدی خطاب کرد؟!! - امیرقادری منتقد سینما: حاتمی کیا یک فیلم بد و کاریکاتوری ساخته است
تصاویر/ حاشیه و متن اختتامیه جشنواره فیلم فجر
تصاویر/ حاشیه و متن اختتامیه جشنواره فیلم فجر - آیین اختتامیه سی و ششمین جشنواره فیلم فجر در مرکز همایش‌های برج میلاد با حضور اسحاق جهانگیری معاون اول رییس جمهور و سید عباس صالحی وزیر ارشاد برپا شد.