چهارشنبه ۲ اسفند ۱۳۹۶ / Wednesday, 21 February, 2018

روایت های دومیه از کلاس های قرن نوزدهم


روایت های دومیه از کلاس های قرن نوزدهم
● یادداشت های مدرسه
نیم رخ عاقله مردی را به نظاره نشسته ای، موهای جوگندمی و بادقت شانه شده اش روبه بالا لمیده اند تا سیمای جدی و با صلابت او كه به دوردست خیره شده، بیشتر به چشم بیاید. اما «دومیه» نقاش و كاریكاتوریست بزرگ فرانسه در پشت این سیمای جدی و در ژرفای ذهن، رخدادهای غرقه در شیطنت و بازیگوشی دوران مدرسه اش را مرور می كند. نوستالژی مدرسه برای دومیه تنها سركشی پسینه ذهن و واكاوی شادی ها و بی خیالی های از دست رفته نبوده است. در سال های میانی قرن نوزدهم میلادی همچنان كه مردم با كندی حیرت انگیزی سرانجام به تابلوهای نقاشی و كاریكاتورهایش در سالن های پاریس اقبال نشان می دادند، او عطشناك روزگار مدرسه را سراغ می گرفت. روزهای سیالی ذهن، لحظه های جسارت و ترس از تنبیه و كلاه تنبلی كه تلخی لحظه های آمیخته به شیرینی اش تا اعماق جان می دود.
رفتارشناسی مردم و كشف تیپ های شاخص جامعه قرن ۱۹ اروپا برآمده از ذهن خلاق هنرمندی است كه موشكافانه رفتارهای غریب و پیچیده جامعه شهرنشین در حال ظهور فرانسه را می كاود و رندانه هر آنچه را كه در حال وقوع است، طنزگونه نقد می كند. مدرسه عصر دومیه آوردگاه نظام آموزشی مبتنی بر انضباط وهم انگیز سنتی با ظرفیت و انرژی سرشار نسلی است كه جز با زور و ارعاب از استبداد مكتب خانه ای تمكین نمی كند. حاصل این برخورد، سیلابی از وقایع و واقعیت ها با ظاهری جدی و تراژیك است كه در ژرفا به شدت طنزآمیز است. دومیه پرده آهنین مدرسه های عصر خویش را كنار می زند تا علاقه مندان آثارش به تماشای نمایش های طنزآمیزی كه در قفای این پرده جریان دارد نائل آیند.
هنرمند متعلق به دورانی است كه میراث «بناپارتیسم» همچنان بر مناسبات اجتماعی فرانسه از جمله نظام آموزشی سنگینی می كند و پدرسالاری، چوب وفلك و كلاه تنبلی را به عنوان اصلی مسلم و خدشه ناپذیر برای تأدیب كندذهن ها و بازیگوش ها تا پای میز و نیمكت كلاس ها می گستراند. در چنین هنگامه ای رفتار جمعی دانش آموزان با آنچه كه در سایه برخوردهای عتاب آمیز آمیخته با چوب و كتك از این نسل مطالبه می شود، كاملاً در تضاد است و سرانجام آن كه غالب می شود طبع سهل گیر، مدارا جو و بازیگوش نسلی است كه در آینده «آندره مالرو» نویسنده بزرگ را بر مسند وزیری آموزش و پرورش می نشاند. «دومیه» اهل نصیحت و موعظه نیست، طنزآوری است كه زوایای تاریك و پنهان جامعه زمان خود را برملا می كند. مجموعه كاریكاتورها و طرح های طنزآمیز مدرسه نوعی تاریخ نگاری به شیوه دومیه است كه به بیننده فرصت می دهد با عبور از دالان زمان، به مدرسه های قرن نوزدهم فرانسه سرك بكشد.
طرح های دومیه در مجموعه مدرسه همچون دیگر آثار كمیك این هنرمند برجسته سرشار از حس و حركت است. در این طرح ها نگاه به رفتار جمعی در عین دقیق شدن به جزئیات كار دشواری است كه از او برمی آید. مهارت های هنرمند در به تصویر كشیدن توده های انسانی را با آثار شگفت انگیز و جادویی «دلاكروا» نقاش بزرگ مقایسه كرده اند. دومیه اما در طرح های مدرسه ضمن نمایش توان حیرت انگیزش در طراحی پیكره و آناتومی آدم ها و فضاسازی قانونمند گرایش های طنز را در جزئیات اثر به تماشا گذاشته است و همچون كارگردان توانای یك فیلم سینمایی، یك یك نفراتش را به ایفای نقش واداشته است. این ویژگی در جزیی ترین حركات، حالت چهره ها و حسی كه بر كل اثر حاكم است، قابل دیدن و درك كردن است.
در طرح های مدرسه رنگ های تیره و سایه های هراسناك ترس سنگینی را القا می كنند، اما بیننده با اندكی دقت و تامل طنز شیرین و موشكافانه دومیه را از لابه لای سایه های هراس پیدا می كند.
لحظه های ملال آور درس، صدای یكنواخت و خواب آور درس دهنده و خمیازه های كشدار دانش آموزان را در آثار دومیه می توان دید، شنید و حس كرد و حتی پاورچین به گوشه ای از كلاس خزید و از نزدیك نظاره گر رخدادها بود. حبس و زندان در مدرسه مجازات اجتناب ناپذیر تنبل ها، سركش ها و بازیگوش ها است. دومیه چون یك وقایع نگار هوشمند این رخدادها را تحلیل می كند. نگاه مات و متحیر ناظم با زبان درازی یكی از همین مجازات شدگان كه گرفتار شده، تضاد خنده داری را به رخ می كشد. دومیه از نمایش این تضاد در فضایی كه نور و سایه همخوانی شگفت انگیزی با رفتارها دارند، مغلوب را در بالادست و در آن سوی پنجره نشان داده است.
هنرمند سیر تحولات تاریخ مدرسه در كشورش را در مقیاس تاریخ می بیند نه سرنوشت كودكی كه به جرم كندذهنی یا بازیگوشی و داشتن روحیه ای سركش از مدرسه رانده می شود. در گوشه چپ یكی از طرح ها كه دانش آموزی با كلاه تنبلی در گوشه ای كز كرده و همكلاسی دیگرش با مجازاتی سنگین تر ضربه های چوب را تحمل می كند، شاگرد باذوقی طرح یك گلابی را روی دیوار می كشد. گلابی در فرهنگ فرانسویان نماد ساده لوحی و حماقت است. این گلابی نماد نقد طنزآمیز نظام آموزشی عصر دومیه است و نگاه او به آینده ای كه سخت باورش داشت.

اسماعیل عباسی


منبع : روزنامه شرق

مطالب مرتبط

«سالوادور دالی» هنوز زنده است


«سالوادور دالی» هنوز زنده است
سالوادور دالی یا Salvador Felipe Jacinto Dali در یازدهم ماه مه سال ۱۹۰۴ میلادی در شهر کوچکی به نام «فیگوئراس» در شمال اسپانیا متولد شد. نام مادر او «فلیپا دومنیک» و نام پدرش «سالوادور دالی ای کاسی» و دفترداری از طبقه‌ی متوسط بود. می‌گویند که پدر وی فردی مستبد بوده و حتی او را مسبب مرگ برادر بزرگ‌تر سالوادور که او نیز سالوادور نامیده می‌شد می‌دانند. برادر وی در سال ۱۹۰۱ و در سن دو سالگی درگذشت. بعد از مرگ او، مادر و پدرش لباس‌های این برادر بزرگ‌تر را به تن سالوادور کرده و اسباب‌بازی‌هایش را نیز به او داده و با وی چنان رفتار می‌کردند که گویا همان برادر بزرگ‌تر است و پس از مرگ زندگی مجدد یافته و به جهان بازگشته است.
سالوادور زمانی‌که هنوز دانش‌آموز بود تحت تأثیر بعضی نقاشی‌ها و تابلوهایی که می‌دید قرار گرفت که از آن میان می‌توان از نقاشی‌های Angelus de Millet نام برد. وی کپی این نقاشی‌ها را دیده بود. هم‌چنین هربار که از پنجره‌ی مدرسه به مناظر خارج نگاه می‌کرد، درخت‌های سرو را می‌دید که اغلب در آثارش دیده می‌شوند.
او توسط یکی از دوستان پدرش به نام «پپیتو پیکستوت» تشویق می‌شد، برادر او «رامون» نقاش امپرسیونیست بود که در پاریس زندگی می‌کرد و «پیکاسو» نیز او را می‌شناخت. اما به‌تدریج توجه سالوادور از امپرسیونیست به تحقیق در مورد رنگ‌ها کشیده شد.
وی تابستان سال ۱۹۱۸ و در سن چهارده سالگی اولین تابلوهایش را در نمایشگاه هنرمندان محلی، در تأتر شهر فیگوئراس به نمایش گذاشت و در سال ۱۹۲۲ به دانشکده‎های هنرهای زیبای «مادرید» راه یافت.
وی با «والت دیسنی» تهیه‎کننده و کارگردان شهیر آمریکایی در ساخت کارتن کوتاه و برنده‎ی جایزه‎ی اسکار «دستینو» که در سال ۲۰۰۳ و پس از مرگ وی منتشر شد، همکاری داشت.
او در سال ۱۹۲۵ ابتدا تحت تأثیر «فوتوریسم» و سپس «کوبیسم» قرار گرفت. اما در همین سال به علت نداشتن نظم و ترتیب به مدت یک سال از تحصیل محروم شد و در همین زمان بود که تحت تأثیر فوتوریست‎های ایتالیایی از جمله Eugene Carriere قرار گرفت و به کشیدن نقاشی‎های کوبیسم خود در اطاقش پرداخت. او به دنبال سبکی می‎گشت تا بهتر بتواند آن‎چه را که در اعماق روحش حس می‎کرد را نشان دهد.
در نوامبر سال ۱۹۲۵ اولین نمایشگاه شخصی سالوادور دالی در گالری «دالامو» - بارسلون - برگزار شد. وی در آوریل ۱۹۲۶ در پاریس موفق به ملاقات با پیکاسو شد. پیکاسو بسیار تحت تأثیر تابلوهای او قرار گرفته بود. در همین سال بود که درست یک هفته قبل از امتحانات پایان تحصیل، دانشکده را ترک کرد و در سال ۱۹۲۷ به سربازی رفت.
در سال ۱۹۳۱ برای بار دوم در شهر پاریس تابلوهایش را به نمایش گذاشت. ابتدای موفقیت او در سال ۱۹۳۲ در امریکا و بعد از نمایش تابلوهایش در «هارتفورد» و «نیویورک» بود. در دسامبر همین سال اولین کتاب خود را به نام «الاغ فاسد» منتشر کرد؛ وی در این کتاب به شرح پایه و اساس روش انتقادی مالی‌خولیایی خود پرداخت.
دالی در سال ۱۹۳۱ با «فروید» ملاقات کرده و تصاویری نیز از او نقاشی کرده است. او می‎گفت: "کله‌ی مدل من - یعنی فروید - مثل حلزون می‎ماند." و به فروید می‎گوید: "فرق من و یک دیوانه در این است که من دیوانه نیستم." بعدها سالوادور از پاریس به ایالات متحده رفته و به خلق اولین جواهراتش پرداخت که از میان آن‎ها می‎توان از «قلب شاهانه» نام برد. در سال ۱۹۷۲ به هولوگرام علاقه‎مند شد و در همین سال تمامی آثار خود و آن‌چه که از آثار سایر نقاشان داشت را به دولت اسپانیا هدیه کرد.
او در دسامبر سال ۱۹۳۲ اولین کتاب خود با نام «الاغ فاسد» را منتشر کرد و در آن به شرح پایه و اساس روش انتقادی مالی‌خولیایی خود پرداخته است.
او در سال ۱۹۷۴ بعد از ده سال تلاش موفق به ایجاد موزه‎ی خود به نام Teatro Museo Dali شد. وی در ۲۳ ژانویه‎ی سال ۱۹۸۹ در اثر سکته‎ی قلبی درگذشت و طبق درخواست خودش در نزدیکی «تئاتر موزه‎ی دالی» به خاک سپرده شد.
دالی نقاش فرا واقع‎گرای اسپانیایی، طراحی ماهر بود که بیش‎تر به‎خاطر خلق تصاویر گیرا و خیالی در آثار فرا واقع ‎گرایش به شهرت رسید. مهارت وی در نقاشی اغلب به تأثیر نقاشان رنسانسی نسبت داده می‎شود. معروف‎ترین اثر سالوادور دالی به نام «تداوم حافظه» در سال ۱۹۳۱ خلق شد. وی هم‌چنین در عکاسی و فیلم‎سازی نیز فعالیت داشت. وی با «والت دیسنی» تهیه‎کننده و کارگردان شهیر آمریکایی در ساخت کارتن کوتاه و برنده‎ی جایزه‎ی اسکار «دستینو» که در سال ۲۰۰۳ و پس از مرگ وی منتشر شد، همکاری داشت. دالی هم‌چنین با «آلفرد هیچکاک» در ساخت فیلم «طلسم شده» - ۱۹۴۵ - همکاری کرد.
وی همواره بر ریشه‎ی عرب خود تأکید داشت و ادعا می‎کرد که اجدادش به نسل «مور»ها که جنوب اسپانیا را به مدت تقریبا" هشت‌صد سال در اختیار داشتند، بازمی‎گردد. خانواده‎ی مادری او ریشه‎ای یهودی در بارسلونا داشتند.
سالوادور شدیدا" خیال‎پرداز بود و علاقه‎ی بسیاری به انجام کارهای عجیب برای جلب توجه دیگران داشت. این قبیل کارها اغلب برای کسانی که به هنر وی علاقه داشتند، خسته‎کننده بود و به همان اندازه برای منتقدین وی آزار دهنده به‎ شمار می‎رفت. این نوع رفتار غیر عادی او گه‌گاهی توجه افکار عمومی را بیش‎تر از آثار هنری وی جلب می‎کرد و در نتیجه همین رسوایی و بدنامی تعمدی منجر به شناخت گسترده‎ی عامه‎ی مردم و تقاضا برای خرید آثار وی توسط طیف گسترده‎ای از مردم شد.


وبگردی
بار دیگر زیر گرفتن ماموران پلیس با ماشین سواری توسط دراویش
بار دیگر زیر گرفتن ماموران پلیس با ماشین سواری توسط دراویش - باز هم زیر گرفتن ماموران امنیتی و نیروی انتظامی توسط یک ماشین دیگر سواری توسط اراذل خیابان گلستان هفتم
حمله با اتوبوس به مأموران پلیس در پاسداران
حمله با اتوبوس به مأموران پلیس در پاسداران - کی از دراویش گنابادی با اتوبوس به مردم و مأموران پلیس در خیابان پاسداران تهران / گفته میشود تعداد شهدای ناجا در حمله آشوبگران فرقه ضاله گنابادی و حامیان نورعلی تابنده به ۴ تن رسیده است.
لحظه مواجهه وزیر راه با خانواده قربانیان سانحه هواپیمای
لحظه مواجهه وزیر راه با خانواده قربانیان سانحه هواپیمای - به دنبال سقوط هواپیمای تهران-یاسوج ویدیو لحظه مواجه خانواده های جانباختگان را با وزیر مشاهده می کنید.
حمله با چاقو به یک راننده سر پارک خودرو
حمله با چاقو به یک راننده سر پارک خودرو - تصاویری دردناک از حمله مرد موتور سوار با چاقو به یک مرد راننده در حضور همسر و فرزندش در شهرستان داراب استان فارس را در ویدئوی زیر می بینید. به نظر میرسد این اتفاق در پی جرو بحثی بر سر پارک کردن وسایل نقلیه روی داده است!
اگر «عدم رویارویی با حریفان اسرائیلی» آرمان ماست چرا پنهانی و دزدکی؟
اگر «عدم رویارویی با حریفان اسرائیلی» آرمان ماست چرا پنهانی و دزدکی؟ - آنچه مشخص است جمهوری اسلامی ایران باید تصمیم مشخص و درستی درباره سیاست عدم رویارویی با ورزشکاران رژیم صهیونیستی بگیرد. دیگر نمی‌توان با این روش تعقیب و گریزی با این مسئله برخورد کرد. دیگر نمی‌توان ورزشکاران را از مقابله با کشتی‌گیران اسرائیلی باز داشت و در برابر رسانه‌های جهانی گفت به خاطر مصدومیت در میدان حاضر نمی‌شویم و در داخل جشن بگیریم که ما عزت‌مان را حفظ کردیم و...
بدل ایرانی آنجلینا جولی رونمایی شد !
بدل ایرانی آنجلینا جولی رونمایی شد ! - شب گذشته مراسم اکران فیلم بلوک 9 خروجی 2 به کارگردانی علیرضا امینی و تهیه کنندگی محمدرضا شریفی نیا و نیز فیلم شاخ کرگدن در پردیس سینمایی ملت برگزار گردید.
اظهارات جنجالی احمدی نژاد در مقابل دادگاه
اظهارات جنجالی احمدی نژاد در مقابل دادگاه - سخنرانی پرحاشیه احمدی نژاد در مقابل دادگاه بقایی
    من اگر جای تو بودم
    روزی شیوانا از نزدیک مزرعه ای می گذشت مرد میانسالی را دید که کنار حوضچه نشسته و غمگین و افسرده به آن خیره شده است شیوانا کنار مرد نشست و علت افسردگی اش را جویا شد مرد گفت ”این …