پنج شنبه ۲ آذر ۱۳۹۶ / Thursday, 23 November, 2017

بار سفر بستم


بار سفر بستم
نوزدهم فروردین ماه امسال با یكمین سال درگذشت شاعر و ترانه سرای شهیر معاصر زنده یاد اسماعیل نواب صفا مصادف است. این مقاله بهانه ای برای گرامی یاد وی و نیز آشنایی بیشتر خوانندگان گرامی با شخصیت و آثار این ادیب فرهیخته است.
نواب صفا به تاریخ بیست و نهم اسفندماه ۱۳۰۳ ش در كرمانشاه دیده به جهان گشود. خاندان پدری وی از نواب های اصفهان بود و به طور كلی به خانواده منسوب و نزدیك به صفویه «نواب» گفته اند.
معتمدالدوله نشاط اصفهانی شاعر و دانشمند مشهور عصر قاجار دایی پدرش بود. پدر اسماعیل مردی عارف مسلك بود كه از طرف ظهیرالدوله به لقب طریقت نوابعلی مفتخر شد. مادر او نیز بانویی فرهیخته و موسس نخستین مدرسه ملی در كرمانشاه با نام «بصیرت» بود. در چنین فضای خانوادگی نخستین بارقه عشق و دلبستگی به شعر و ادبیات ایران در كودكی در او به وجود آمد. در سال ۱۳۲۴ش به ساختن تصنیف علاقه مند شد و نخستین تصنیف را بر روی یك ملودی كردی با نام وعده گلرخان با مطلع «موسم گل شد و وقت گل چیدن» ساخت. آفرینش این تصنیف و خلق چندترانه دیگر آغازی برای فعالیتش در رادیو بود. در سال ۱۳۲۵ش به عضویت بزرگ ترین كنگره شاعران و نویسندگان و به عنوان جوان ترین عضو این كنگره به ریاست شادروان ملك الشعرای بهار انتخاب شد.
یك سال بعد از طرف حسینقلی مستعان نویسنده و مترجم مشهور به عنوان عضو شورای نویسندگان، قراردادی با رادیو امضا كرد. در همان سال ها با استادان موسیقی چون موسی خان معروفی، حسین یاحقی، ابراهیم منصوری و جواد بدیع زاده آشنایی پیدا كرد. در سال های ۱۳۲۹ تا ۱۳۳۲ به خرمشهر رفت و از سال ۱۳۳۳ با بازگشت به تهران فعالیت هنری و اجتماعی خود را از سر گرفت. با تغییر اداره كل انتشارات و تبلیغات به وزارتخانه به سرپرستی نصرت الله معینیان چنین خواسته شد تا برنامه های رادیو تهران و تصحیح و تصویب ترانه ها زیرنظر نواب صفا باشد. وی پیش از آن و در آن سال ها ضمن داشتن چنین مسئولیتی ترانه ها و تصنیف های ماندگاری چون تك درخت، موج، آمد نوبهار، نیلوفر، رفتی و بازآمدی، چه شب ها، رفتم و بار سفر بستم و ده ها تصنیف و ترانه زیبا و جاودانی دیگر آفرید كه حاصل كشش روحی و حالات درونی این شاعر بود.۱ برخی ویژگی های تصنیف ها و ترانه های نواب صفا را می توان به اختصار چنین برشمرد الف- نزدیكی به زبان و اصطلاحات مردمی و پرهیز از واژگان سست و دور از تناسب ب- صور خیال و تركیب های نو و بدیع مثل پابند جنون (ما را ز چه پابند جنون كردی و رفتی)، موج دربه در (من موج دربه درم، از دنیا بی خبرم)، آتشین صهبا، طفل اشك، در خون نشین، حسرت نصیب، غارتگر جان، رویای هستی و... ج- توصیف و تجسم شعری (تابلویی از طبیعت و زندگی) در ترانه هایی چون تك درخت، موج، باغبان، پرستوی من، گیسوی شب، ناز غنچه و... د- وجود رگه های فلسفی و عرفانی تصنیف هایی چون رویای هستی، مستی عاشقان با صدای زنده یاد بنان، بی خبر با صدای زنده یاد عبدالعلی وزیری، جوانی با صدای زنده یاد قوامی، لب تشنه ام ساقی با صدای زنده یاد محمود خوانساری هـ ـ استفاده از ضرب المثل ها و خلق كنایات و تركیباتی كه خود مثل سایر شده است مثلی «شب سیه ابر پاره پاره، ندیده كس زندگی دوباره» یا «آمد نوبهار، طی شد هجر یار» و- سوگ سروده ها كه یكی از آنها برنامه گل های رنگارنگ ۱۷۴ جهت تجلیل از مقام شامخ استاد فقید موسیقی ایران ابوالحسن صبا بود با مطلع «بگریم، بگریم خون كه ناگه صبا رفت».
از میان آهنگسازان برجسته موسیقی معاصر كه ایشان بر آهنگ هایشان تصنیف ساخته می توان به «مهدی خالدی، مرتضی خان محجوبی، روح الله خالقی، حسین و پرویز یاحقی، مجید وفادار، علی تجویدی، حبیب الله بدیعی، انوشیروان روحانی، جواد لشگری، عباس شاپوری، اسدالله ملك و همایون خرم» اشاره كرد. شادروانان بنان، قوامی، عبدالعلی وزیری، داریوش رفیعی و محمودی خوانساری خوانندگان مرد برخی از آثار نواب صفا بوده اند.
سابقه دوستی نواب صفا با شاعران و ترانه سرایانی چون رهی معیری، پژمان بختیاری، كریم فكور، ابوالحسن ورزی، پرویز خطیبی، تورج نگهبان، بهادر یگانه، معینی كرمانشاهی، بیژن ترقی، عبدالله الفت و... قابل توجه است.
نواب صفا در سال های فعالیت در رادیو مبتكر برنامه هایی چون هنر زندگی، در گوشه و كنار شهر، در پیشگاه تاریخ و برخی برنامه های دیگر بود. در سال ۱۳۴۰ برنامه ای با نام قصه شمع به وجود آورد كه از رادیو پخش شد. در این برنامه ضمن صحبت درباره چگونگی پدید آمدن یك ترانه با شاعر و آهنگساز و خواننده گفت وگو می شد. به یاد چنین برنامه ای بعدها در سال ۱۳۷۶ كتابی با همین نام كه مجموعه خاطرات هنری ایشان بود منتشر شد. این كتاب خاطره حاوی مطالبی ارزنده و خواندنی است و در حكم منبع و مأخذی مفید در تاریخ چهره های موسیقی معاصر است.
آثار مكتوب دیگری چون زندگینامه، شرح حال و منشآت فرهادمیرزا در یك دوره سه جلدی، كاروان شعر، كبوترخانه و عصارخانه های اصفهان یادگار ایشان است. در سال ۱۳۸۰ كتابی در دو بخش با عناوین از یاد رفته مجموعه اشعار كلاسیك و تك درخت حاوی یكصد و ده ترانه با فهرست و اطلاعات كامل هر ترانه از آثار نواب صفا و به همت نگارنده این وجیزه به زیور طبع آراسته شد.
نواب صفا در كنار مسئولیت هنری و رادیویی خود به فعالیت های اجتماعی و سیاسی نیز علاقه مند بود.
در دهه های سی و چهل در كنار شاعران و طنزپردازانی چون پرویز خطیبی، ابوالقاسم حالت، كریم فكور، رهی معیری، ابراهیم صهبا به طنزهای اجتماعی و انتقادی با نام مستعار «مرشد صفا» روی آورد و قلم زد. در سال های ۵۷- ۴۷ به مشاغل دولتی چون عضویت شورای نویسندگان، ریاست اداره كل اطلاعات و رادیوی استان های سیستان و بلوچستان و گیلان، مدیریت كل روابط عمومی شهرداری تهران، مدیریت كل اداره اطلاعات و جهانگردی استان اصفهان و در پایان به نمایندگی مردم اصفهان در مجلس شورای ملی دوره بیست و چهارم برگزیده شد و در این انتصاب ها از اصل عدالت و انصاف و جاده حقیقت و راستی خارج نشد.
امروز در میان رفتگان و ماندگان نام «اسماعیل نواب صفا» در آسمان فرهنگ و ادب فارسی درخشان است و سال هاست نغمه های دل انگیز خوانندگان ترانه های او در آسمان كشور عزیزمان گل افشانی می كند و عطر كلام سحرانگیزش روح و جانمان را به عشق و معرفت صیقل می دهد.
«رفته های عمر گذشته را چون كبوتر بهشتی به ارمغان طبیعت پیشكش می كند. صبح خندان را با نغمه پرستوی خود در گلشن هستی دلربا می كند. نقش غم را در دنیای اشك، مهرآفرین می سازد و نیلوفر گواه عشق و جوانه ها و شادكامی هایی است كه در سایه تك درخت باغبان خسته روزگار، عشق بی پایانی را رقم می زند. ساقی را می طلبید تا ساغر عمر رفته را با یاران عزیزش نوش جان كند. افسوس كه یارانش بی خبر بار سفر بستند و ناله دل شاعر ما را به آسمان كشاندند. بنان، قوامی، خالدی، صبا، عبادی، محجوبی و... گواه عشق او بودند. پیرمرد گوشه نشین در فرجام عمر، هستی سوز گشت و دست خدایا چه كنم بر زانوان می زد، اما مستی عاشقانه او همیشگی است و ناله شبگیرش نشانی از گرمی عشق اوست. تمام این آشفتگی ها بهانه ای برای زلف یار بود تا با آمدن نوبهاری دیگر هجر یارانش طی شود و به معشوق حقیقی اش واصل شود.» یاد و روانش گرامی باد.
پی نوشت:
۱- برای مطالعه و آشنایی بیشتر خوانندگان گرامی با دیگر عناوین ترانه های نواب صفا رجوع شود به كتاب «از یاد رفته/ تك درخت» مجموعه اشعار و ترانه ها به كوشش علی عبدلی، نشر پیكان، تهران، ۱۳۸۰.
علی عبدلی


منبع : روزنامه شرق

مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
ستاد عتبات عالیات استان اصفهان , طرح بان کی مون , کیوان علیمحمدی , کمپین شهر سالم , رونق کتاب فروشی ها , تفکرات اقتصادی , استاندارد نمک , فرهنگسرای ولاء , پذیرش دانشجویان , ترکتور سازی , حماسه 22 بهمن , دروازه جهنم , سبک بی اصل , مالی سیتی گروپ , موزه خلیج فارس , معاون ترامپ , تاریخ روابط عربستان , دیدار جابری انصاری و لاورنتیف در کنفرانس آستانه 3: , جاریدرامد , میکل آنژ , دیدار محرمانه , اسکان مردم , رئیس‌جمهور تشکیلات خودگردان فلسطین , سازمان آزادی بخش , عزت الرشق , آب شور , امام حسن عسکری , برف سنگین , شرکت اسنوا , کپی , رها سازی ماهی , پیوند استخوانی , یالثارات , شب نوزدهم , ذخایر گازی , صندوق ضمانت سپرده‌ها , معضل مسکن , بازگشت به زندگی , احداث کتابخانه , محمد تقی‌پور , خودروهای بمب‌گذاری‌ , کمونیست‌های فیلیپین , کلید مشکلات , مرغ وگوشت , پرجمعیت ترین , دیدار واشنگتن دی سی , سعید حلافی , زائر بحرینی , آبی و اناری , شست‌خبری ,

برخی از مطالبی که کاربران هم اکنون در حال خواندن آن هستند
تغییر فکر , سوختگی , خطوط مخابراتی , صاحبا عمر عزیزست غنیمت دانش , در ستایش غیاث الدین محمد میرمیران , چنان خوب رویی بدان دلربایی , موج نوی سینمای چک (۲) , پیش‌آگهی , مسجد امامزاده , فرم ضمانت‌نامه‌ها , ید رادیواکتیور , برنامه‌های تفریحی و سرگرمی , درمان , تهران , مراحل تکامل تکنولوژی آموزشی , دانش‌هاى بلاغى فارسى , سر آغاز , دیابت اولیه , صحت اخباری (Predictive accuracy) , بررسی خطا و کنترل جریان ,

برخی منابع مهم خبری
bultannews.com بولتن نیوز , boursenews.ir بورس نیوز , e-estekhdam.com ای استخدام , siasatrooz.ir سیاست روز , alodoctor.ir الو دکتر , niksalehi.com نیک صالحی , iraneconomist.com ایران اکونومیست , navad.net روزنامه نود , rooyeshnews.com رویش , emtiazdaily.ir روزنامه امتیاز , eghtesadonline.com اقتصاد آنلاین , salamati.ir سلامتی , eranico.com ارانیکو , mashreghnews.ir مشرق نیوز , newsrahemardom.ir روزنامه راه مردم , iusnews.ir خبرنامه دانشجویان , sena.ir سنا , eghtesadnews.com اقتصادنیوز , ghanoondaily.ir روزنامه قانون , chetor.com چطور , etedaal.ir اعتدال , press.jamejamonline.ir روزنامه جام جم , afkarnews.ir افکار نیوز , shahrefarda.ir شهرفردا , otaghkhabar24.ir اتاق خبر 24 , eghtesad-pooya.com روزنامه اقتصاد پویا , memarinews.com معماری نیوز , smtnews.ir روزنامه صمت , esteghlaljavan.ir روزنامه استقلال جوان , mehrnews.com خبرگزاری مهر ,

وبگردی
نهنگ تباهی !
نهنگ تباهی ! - شكل و شمايل اين روزهاي جامعه ايران، تركيبي از غم و اندوه، ترس و وحشت و نیمچه اميدی به بهبود وضع موجوداست. قرائت كاريكاتورگونه سياست‌مداران از اميد در كنار اخباري از قتل، جنايت، تجاوز ، كلاهبرداري ، اختلاس ، ارتشا و خلاصه انواع و اقسام فساد، پارادوكسي بزرگ را به نمايش گذاشته است.
پس‌لرزه سياسی
پس‌لرزه سياسی - سياسي‌اش كردند. زود رفتند سراغ مسكن مهر... خدا لعنت كند معاول اول رييس‌جمهوري، آقاي جهانگيري را... نخستين تخم لق سياسي را ايشان گذاشت و زود در جلسه اقتصاد مقاومتي اعلام كرد مسكن مهر... اصلا چه ربطي دارد؟
فیلم | حجاب ورزشی نایکی یکی از ٢۵ اختراع مهم سال
فیلم | حجاب ورزشی نایکی یکی از ٢۵ اختراع مهم سال - فیلم - «مسابقه دادن با حجاب سخت است، اگر جنس لباس سنگین باشد باعث عرق کردن زیادی می شود؛ اگر زیادی سبک باشد ممکن است در طول مسابقه حجاب از سر بیفتد و اگر اشتباه بسته شود حس می کنید در حال خفه شدن هستید»... این ها اظهارات منال رستوم دونده مصری است که در فیس بوک گروه "ناجی حجاب" را راه اندازی کرده و نزدیک به نیم میلیون دنبال کننده دارد. او با طراحی های حجاب کمپانی نایک در مسابقات شرکت کرده است و این…
گریه مجری حین روایت دردناک جواد خیابانی از زلزله
گریه مجری حین روایت دردناک جواد خیابانی از زلزله - جواد خیابانی این روزها برای کمک به مصدومان حادثه زلزله کرمانشاه، در مناطق زلزله زده حضور دارد و در گفتگویی تلفنی با شبکه ورزش، در حالی که اشک می ریخت، یکی از خاطرات دردناک این حادثه را بازگو کرد. مجری برنامه نیز پس از شنیدن خاطره، با صدای بلند شروع به اشک ریختن کرد.
فیلم | توضیحات مهناز افشار درباره ماجرای واردات شیرخشک‌های فاسد توسط همسرش
فیلم | توضیحات مهناز افشار درباره ماجرای واردات شیرخشک‌های فاسد توسط همسرش - فیلم - مهناز افشار در نشستی با خبرنگاران درباره ماجرای واردات شیرخشک‌های فاسد از سوی همسرش گفت: من از شما درباره این موضوع پیگیرترم. صحبت های این بازیگر را در ویدئوی زیر بشنوید.
تصویری از ستونهای مسکن مهر
تصویری از ستونهای مسکن مهر - تصویری عجیب از ستون های مسکن مهر پس از زلزله را مشاهده می کنید. این تصویر صبح امروز پس از عملیات آوار برداری منتشر شد.
فیلم تلخ از لحظه خودکشی مرد آبادانی
فیلم تلخ از لحظه خودکشی مرد آبادانی - مرد آبادانی در اقدامی هولناک خودش را زیر خودروی سمند انداخت و به زندگی اش پایان داد.
مسکن‌مهر در اولین آزمون
مسکن‌مهر در اولین آزمون - واحدهای مسکونی مهر با ساکنانشان بی مهری کردند و به شکل گسترده ای در زلزله کرمانشاه، سرپل ذهاب،قصر شیرین و ایلام و ... تخریب شدند،این در حالی است که قدیمی ترین مسکن مهر در ایران هنوز 10 ساله نشده است.
فیلم تمرینات بدنسازی بهنوش طباطبایی
فیلم تمرینات بدنسازی بهنوش طباطبایی - بهنوش طباطبایی با انتشار این ویدیو در صفحه شخصی خود نوشت: یک هفته پر انرژى با تمرینات آمادگى جسمانى هر روزه
قشر متوسط - ازدواج سفید / قش پائین - تجاوز
قشر متوسط - ازدواج سفید / قش پائین - تجاوز - الان این ازدواج سفید بحرانی است که قشر متوسط دارد ایجاد می‌کند، بعد از آن ازدواج‌های ساندویچی است، یعنی رابطه جنسی ساندویچی. در ازدواج سفید طرفین چندمدت با هم هستند اما اگر قرار شد رابطه ... سر خیابان انجام شود، چه کسی می‌خواهد آن‌ها را بگیرد؟ چند نفر را می‌خواهند بگیرند؟ چند نفر را می‌خواهند اعدام کنند؟
تهران 1396 / تن فروشی در 10 سالگی برای 5 هزار تومان
تهران 1396 / تن فروشی در 10 سالگی برای 5 هزار تومان - فاطمه در 8 سالگی برای مدتی هر روز به بهانه بستنی و... به کارگاه چوب بری کشیده می‌شد و آنجا مورد تجاوز قرار می‌گرفت.
فیلم دو دختر اصفهانی لحظاتی قبل از خودکشی
فیلم دو دختر اصفهانی لحظاتی قبل از خودکشی - فیلم خودکشی دختر اصفهانی (جدید) | دو دختر اصفهانی در فیلمی که پیش از خودکشی ضبط کرده اند، با خوشحالی به سمت مرگ می شتابند. لحظاتی که آنها نزدیکان شان را خطاب قرار می دهند و خودشان را آرام و آهسته می رسانند به بلندترین ارتفاعی که برای خودکشی به ذهنشان آمده یعنی پل شهید چمران اصفهان و در این مسیر هیچ عاملی، هیچ دلیلی نیست که دست دلشان را بگیرد و پشیمان شان کند برای رفتن.
مجری : مسی شما را بعنوان نماینده ایران ! تحویل نگرفت
مجری : مسی شما را بعنوان نماینده ایران ! تحویل نگرفت - توضیحات رضا پرستش درمورد دیدار ناموفق با مسی! / ویدیو از آپارات
قهر مهدی فخیم زاده در برنامه زنده / رفتار عجیب مجری
قهر مهدی فخیم زاده در برنامه زنده / رفتار عجیب مجری - مهدی فخیم زاده مهمان شب گذشته مهمان برنامه زنده «سینما دو» بود که بعد از ارتباط تلفنی با لاله اسکندری و معطلی در استودیو، بعد از پخش آیتمی، بدون خداحافظی برنامه را ترک کرد. ویدیو از آپارات
در منزل بقایی ۷۰۳ سکه تمام بهار آزادی، ۱۸۴۲ نیم‌سکه، مبلغ ۲۱ میلیارد ریال وجه نقد ...
در منزل بقایی ۷۰۳ سکه تمام بهار آزادی، ۱۸۴۲ نیم‌سکه، مبلغ ۲۱ میلیارد ریال وجه نقد ... - زمانی که آقای بقایی در سازمان میراث فرهنگی مسئولیت داشتند چندین شرکت با نام‌های توسعه فناوری اطلاعات، میراث آریا، بهار سرزمین من، تور گردشگری ایران، کانون جهانگردی اتومبیلرانی ایران تأسیس کردند...
فیلم / مالباختگان ایران خودرو
فیلم / مالباختگان ایران خودرو - اعتراض جمعی از مالباختگان نمایندگی ایران‌ خودرو مقابل ساختمان اصلی وزارت صنعت امروز در حالی برای چندمین بار ادامه یافت که شرکت خودروساز با این ادعا که سهامدار نمایندگی، شرکت دیگری است، مسئولیت ماجرا را نمی‌پذیرد.
تصاویر جشن تولد احمدی نژاد
تصاویر جشن تولد احمدی نژاد - کیک تولد 61 سالگی احمدی نژاد که توسط طرفداران به خانه اش برده شد روی کیک نوشته شده: چه خوب شد که به دنیا آمدی و چه خوبتر که دنیای ما شدیدکتر جان تولدت مبارک.
انصافاً هیچ دولتى در شیرین كارى، خلاقیت اینا رو نداشت!
انصافاً هیچ دولتى در شیرین كارى، خلاقیت اینا رو نداشت! - امروز كه این عكسا رو دیدم، یهو دلم واسه كل ایل و تبارشون تنگ شد. انصافاً هیچ دولتى در شیرین كارى، خلاقیت اینا رو نداشت.
آشکارشدن ابعادجدیدی از تجاوز ناپدری به اهورا
آشکارشدن ابعادجدیدی از تجاوز ناپدری به اهورا - یکی از همسایه ها گفت: هنگامی که وارد خانه شدیم اهورا لخت مادرزاد بود و قاتل نیز در حالی که نیمه برهنه بود روی مبل نشسته بود. یکی دیگر از همسایه ها نیز گفت: اهورا را در حالی که از بینی، دهان و.... دچار خونریزی بود از خانه خارج کردیم.
پربازدیدها