دوشنبه ۲۵ تیر ۱۳۹۷ / Monday, 16 July, 2018

اطلاعاتی درباره استفاده از انرژی زمین گرمایی در کشاورزی


اطلاعاتی درباره استفاده از انرژی زمین گرمایی در کشاورزی
كشاورزی یكی از بخشهای اقتصاد است كه میتواند به شكل مستقیم و با توسعهای سریع از انرژی زمین‌گرمایی استفاده كند. این تحول به همت FAO – سازمان خواربار و كشاورزی ملل متحد- و شبكه CNRE برای استفاده از این انرژی فراهم شده است. شماری از نتایج فنی / فناورانه مثبت و نتایج اقتصادی حاصله از این قرار است:
●گرمایش گلخانه:
در حال حاضر ۹۰۰ گلخانه از گرمایش ژئوترمال استفاده میكنند كه ۵۰ درصد آنها در كشورهای مدیترانه قرار دارند و این استفاده معادل ۱۴ درصد كل استفاده مستقیم از این انرژی در دنیاست. پس از كاربرد آن در فرانسه، مقدونیه، یونان و چند كشور شرق و مراكز اروپا در اواخر دهه ۷۰ و اوایل ۸۰ و توسعه یك رشته فناوریهای تكمیلی برای ساخت انواع گلخانه ها و نوع كشت ها (گل و سبزیجات) این فرایند با توسعه ای دائمی در سطح جهان جریان پیدا كرده است.
«دانش فنی» حاضر استفاده از این انرژی را اقتصادی یا قیمت رقابتی چه در گلخانه‌های ساده یا پیچیده كرده است به گونه‌ای كه فناوریهای مربوطه به شكلی پیوسته در حال تكوین است و چه در سیستم‌های متمركز و یا پروژههای حرارتی منطقهای این منبع انرژی قابل استفاده شده است. به هر صورت موفقیت نهایی فنی/ كاربردی و اقتصاد بهرهبرداری تا حد بسیاری به كیفیت طراحی سیستمهای گرمایشی بستگی دارد.
●گرمایش در فضای باز:
درجه حرارت پایینی كه ریشه گیاه را گرم كند سبب میشود بسیاری از محصولات سریعتر رشد كرده و امكان برداشت از آنها در ماه‌های بهار- زمانی كه قیمتها از تابستان گرانتر است- میسر میشود. آزمایشهای پیشین در دهه ۸۰ در فرانسه به دلیل انتخاب نوع كشت (ذرت وگندم) موفق نبود. به هر صورت رویش مارچوبه در یونان عكس این امور را ثابت كرد و نشان داد كه استفاده از انرژی زمینگرمایی بسیار سودمند است و به این روال كاربرد آن بسیار توسعه یافت. در حال حاضر فناوریهای توسعه یافته آن در دسترس بوده در شرایط مختلف آب و هوایی و با كشتهای مختلف قابل استفاه است به هر صورت اقتصاد استفاده از آن عمدتاً به انتخاب نوع كشت بستگی دارد.
●آبیاری با آب گرم:
استفاده از آب گرم برای آبیاری گیاهان بسیار غیرمعمول بود و از آن برای روشهای عادی آبیاری پرهیز میشد. در هنگامی كه گلخانههای پیچیده تكمیل شدند این كار معمول شد و در سالهای اخیر در انواع سادهتر كشتزارهای فضای باز برای گیاهان مختلف مورد استفاده قرار میگیرد. بهترین شكل این كاربرد انرژی زمین؛ گرمایی بهره‌گیری از آن در مرحله آخر در سیستم آبشاری است كه مقرون به صرفه بودن آن را بیشتر میكند.
●پرورش آبزیان:
در بسیاری كشورهای جهان مزارع پرورش ماهی با كاربرد مستقیم انرژی زمین‌گرمایی – جاهایی نظیر فرانسه، مجارستان، یونان، ایالات متحده آمریكا. چین و غیره – معمول شده است. اما مسایلی كه وجود دارد مربوط به زیستشناسی و بیولوژی تا مشكلات فنی/ فناورانه است. پرورش جلبك به این طریق در یونان و بلغارستان معمول شده و نوید گسترش آن را در آینده میدهد.
●خشك‌كردن محصولات كشاورزی:
دمای كم برای خشككردن انواع محصولات كشاورزی میتواند كیفیت محصول نهایی را بالا برد و قیمت آنها را نیز رقابتی كند. آزمایشهای عالی خشك كردن برنج د در مقدونیه وسبزیجات در گواتمالا نمونههای بارزی است ضمن این كه خشك كردن آلفا- آلفا و سایر علوفه ویژه حیوانات در كشورهای دیگر با این شیوه دنبال میشود.
●استفاده در صنایع پردازشی و تبدیلی كشاورزی:
صنعت پردازش مواد غذایی یكی از نویدبخش‌ترین عرصه‌های استفاده مستقیم از انرژی زمینگرمایی به شكل اقتصادی است. به هر صورت عوامل دیگری نیز در این مجموعه دخیل است و به همین دلیل در بعضی مناطق (نظیر چین) تجربههای عملی كمی در دسترس است. به هر صورت ثابت شده كه فنآوریهای فعلی را میتوان به كاربری انرژی زمین‌گرمایی مجهز كرد و توسعه این روش نیز دیر یا زود آغاز خواهد شد.
در كل هزینه استفاده از انرژی زمین‌گرمایی در كشاورزی و صنایع تبدیلی آن در مقایسه با ۸-۷ سال كمتر شده و به خصوص در كشورهای مركزی و شرق اروپا كه از پیشرفت مناسبی در این زمینه برخوردار بوده و هستند، چشمگیرتر است و با افزایش ثبات اقتصادی آنها انتظار میرود در سالهای آینده این پیشرفت فرایند بیشتر شود. مثال تولسن نمونهای بسیار مثبت است بخصوص كه كاربرد این انرژی در كشاورزی و صنایع غذایی نسبت به ده سال پیش با شتاب بیشتری دنبال میشود. این فناوری در انحصار كشورهای پیشرفته یا كشورهایی با اقتصاد متوسط نیست بلكه میتواند برای بهبود سودآوری كشورهای كمتر پیشرفته بسیار موثر باشد.
●دهه جدید استفاده از انرژی زمین‌گرمایی در كره
انستیتوی علوم زمینی و منابع معدنی كره (KIGAM) در سال ۲۰۰۲ یك طرح تحقیق و توسعه را برای كاربرد منابع زمینگرمایی با enthalpy كم در جنوب شرقی كره دنبال كرد. به دلیل كمی فعالیت آتشفشانها در سالهای اخیر امكان تولید برق (به دلیل نبود منابع بالای آنتالپی High Enthalpy)) از منابع زمین‌گرمایی وجود ندارد. در عوض استفاده از منابع زمینگرمایی با انتالپی كم همواره وجود داشته و از جمله میتوان به چشمههای آبگرم و استفاده از آن طی هزاران سال اشاره كرد…. این چشمهها سالهاست كه به منبع جلب گردشگر تبدیل شده است. به این ترتیب پروژه KIGAM نخستین طرحی است كه نمیخواهد از این منابع برای استفادههای پیشین تحقیق كند بلكه هدف استفاده مستقیم از این منابع آبی برای گرمایش فضا استفاده كشاورزی (گلخانه) و پرورش ماهی است. این پروژه را شورای پژوهشی كره برای علوم و فناوری عمومی تامین مالی میكند.
با اطلاعاتی كه از زمین‌شناسی منطقه وجود داشت طرح KIGAM منطقهای نزدیك «پوهانگ سیتی» در جنوب شرقی كره را برگزید. آنها سپس بررسیهای زمین‌شناسی و ژئوفیزیك را در سال ۲۰۰۲ و همچنین تحلیل تصاویر ماهوارهای، تفسیر دادههای چاهها، مطالعات مغناطیسی،مطالعات ریزجاذبه را آغاز كردند… هدف فاز اول پروژه بهرهبرداری از مخازن زمینگرمایی بالقوه با حفر چند چاه (كه آخرین آنها تا عمق دو كیلومتری حفر میشود) بود… با تفسیر این دادهها KIKAM درباره حفر دو چاه اولیه به عمق یك كیلومتر تصمیم گرفت كه اولین آنها از ماه اوت ۲۰۰۳ در حال بهره‌برداری است. KIGAM و موسسه مطالعات ژئولوژی ژاپن (GSJ) برای تفسیر بهتر دادهها، اكتشاف و حفاری در منطقه پوهانگ همایشی مشترك تحت عنوان «تكنیكهای ژئوفیزیك اكتشاف زمینگرمایی و تصویربرداری سطحی در مقر KIGAM در «دای جیون سیتی» در ۲۴-۲۳ سپتامبر ۲۰۰۳ ترتیب دادند. ۷۰ دانشمند و مهندس از دانشگاهها، موسسههای پژوهشی و شركتهای ساختمانی در این همایش شركت داشتند كه عمدتاً از كره بودند و در هیات ژاپنی شش متخصص ژئوفیزیك، یك زمین‌شناس متخصص زمین گرمایی و یك كارشناس حفاری حضور داشتند. به دنبال همایش بازدید دو روزهای از منطقه پوهانگ و كارهای انجام شده صورت پذیرفت. این همایش فرصت بزرگی برای برداشتن گامهای بعدی در زمینه تحقیقات تفصیلی مخازن زمین‌گرمایی پوهانگ و طرح ریزی فعالیتهای مشترك پژوهشی در آینده بود.
خانههای سنتی كرهای با یك سیستم گرمایشی پیچیده زیرزمینی به اسم «دوندول» گرم میشود. آنها با جریان دادن دود از كف در این جریان خانههای خود را گرم میكردهاند. حال در كره مدرن با ساختمان‌های چند طبقه سیستم‌های حرارت از كف وجود دارد اما این سیستمها به میزان زیادی برق یا گاز احتیاج دارند تا خانه گرم شود. كاربرد آب زمین‌گرمایی میتواند جایگزینی مناسب برای این سیستمهای پرمصرف گرمایشی (برق و گاز) باشد، باعث كاهش انتشار CO۲ شود و اتكاء به سوختهای فسیلی را كمتر كند. امید میرود پروژه نوآورانه KIGAM نخستین گام مهم در كاربرد انرژیهای زمین‌گرمایی در دهه آینده در كره باشد.

خبرنامه فصلی IGA : اكتبر- دسامبر ۲۰۰۵

مطالب مرتبط

کود سبز

تناوب زراعی و تنوع ژنتیکی از دیر باز به عنوان ارکان سیستمهای تولید کشاورزی سنتی و موفق به شمار می آمده اند . در نیمه اول قرن بیستم ، تناوب زراعی مورد توجه بسیار قرار داشت و تا چند دهه پیش نیز پژوهشهای مربوط به تناوب همچنان ادامه داشت با پایان گرفتن جنگ جهانی دوم ، کودها ازته نسبتا ارزان قیمت به بازار معرفی شدند و بدین ترتیب جاذبه ای اقتصادی موجب جایگزینی کودها با تناوب زارعی گردید و تحقیقات و ترویج نیز بر همین مبنا متمرکز شدند . این امر تا بدین جا پیش رفت که امروزه بسیاری از زارعین ، حاصلخیزی خاک را با میزان مصرف کود برابر می دانند .قبل از معرفی کودهای شیمیایی ، استفاده از بقولات در تناوب برای بهبود حاصلخیزی خاک به عنوان یک شیوه مهم و رایج مدیریتی به شمار می آمد . به منظور افزایش ازت و در نتیجه بهبود حاصلخیزی خاک ، از دو نوع بقولات استفاده می شد : « بقولات یکساله دانه ای و بقولات علوفه ای چند ساله به عنوان کود سبز ».آنچه که اجرای تناوب زراعی را در حال حاضر پیچیده می سازد وجود برخی عوامل اقتصادی است که مزایای بیولوژیک این شیوه مدیریتی را تحت الشعاع قرار می دهند . یقینا هیچ کشاورزی رازی به جایگزین کردن محصول پر بازده خود مثل غلات با دیگر گیاهان به نسبت کم بازده نیست . البته در نظامهایی که تناوب اجرا می شود در مقایسه با نظامهای تک کشتی حتی اگر کود ازت در آنها به اندازه کافی مصرف شده باشد ، عملکرد محصولات غالبا ۱۰ تا ۴۰ درصد بیشتر است .حاصل خیزی پایدار خاک به مفهوم قابل دسترس بودن دائمی عناصر غذایی برای گیاه است . حاصل خیزی پایدار هنگامی تحقق می یابد که تمامی عناصر غذایی جذب شده توسط گیاهان به خاک برگردد ؛ به طوری که این عناصر بتوانند مجدداً مورد استفاده این گیاهان قرار گیرند . در چنین وضعیتی است که چرخه عناصر غذایی شکل می گیرد . تفاوت اساسی نظامهای طبیعی و زراعی در آن است که در نظامهای زراعی مقدار نسبتاً زیادی از عناصر غذایی از طریق برداشت محصول از سیستم خارج می شود . بنابراین در صورت استفاده مداوم از نظامهای مذکور لازم است . که عناصر غذایی مصرف شده در انها به طریقی جایگزین شوند .در سیستمهای فعلی چرخهٔ عناصر غذایی به طور کامل بسته نمی شوند ، زیرا این عناصر دائماً به چرخه یاد شده اضافه شده و یا از آن خارج می شوند . به حداقل رساندن تلفات عناصر غذایی در چرخه مذکور و تامین نهاده های ضروری برای گیاه رمز موفقیت حاصل خیزی خاک در نظامهای کشاورزی پایدار است .
فرسایش و آب شویی
مادامی که عوامل فرساینده خاک از قبیل رواناب و باد کنترل نشوند ، انسان شاهد هدر روی عناصر غذایی از این طریق خواهد بودحجم هدر روی عناصر غذایی از طریق آب شویی تحت کنترل اقلیم ، خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک ، نوع محصول ، و نوع عنصر غذایی و غلظت آن در خاک است . اثرات متقابل این عوامل موجب می شود که تلفات عناصر غذایی از راه آب شویی دارای دامنه ای وسیع باشد . از آن جا که عناصر غذایی به وسیله آب از محدوده ریشه و نهایتا از چرخه خارج می شوند لذا نوع نزولات جوی و نحوه توزیع آنها بر میزان هدر روی عناصر غذایی از طریق آب شویی تاثیر می گذارد یک روش کاستن از تلفات ناشی از آب شویی استفاده از کودهایی است که عناصر غذایی آنها به مرور در طی فصل رشد آزاد می شود . بارزترین نمونه این کودها ، کودهای دامی و کودسبز است که به موازات تجزیه در خاک عناصر آنها آزاد شده و در اختیار محصول قرار می گیرد . البته اگر مقدار ازت تولیدی توسط این کود ها بیش از حد نیاز محصول بعدی باشد ، مشکل آب شویی نیترات و خروج آن از محدوده ریشه وجود خواهد داشت .
بقولات و تثبیت بیولوژیکی ازت
در فرآیند تثبیت ازت ، یک رابطه همزیستی ،‌ بین گیاه میزبان و باکتریهای ریزوبیوم در گرهکها برقرار می شود . در این همزیستی ، گیاه میزبان علاوه بر آن که انرژی مورد نیاز باکتریها را به صورت کربن تثبیت شده تامین می نماید انرژی لازم جهت توسعه گرهکها را نیز فراهم نموده. باکتریهای ریزوبیوم نیز به نوبه خود با واکنش تسریعی آنزیمهای نیتروژنازی که تولید می نمایند ازت اتمسفری (N) را به آمونیاک تبدیل نموده و آمونیاک تولیدی پس از تبدیل به اسیدهای آمینه ، از راه آوندهای چوبی به بافتهای در حال رشد انتقال می یابد .در فرآیند تثبیت ، به ازای هر مولکول ازتی که تثبیت می شود به جا به جایی شش الکترون نیاز است ، این نیاز موجب می شود که در شرایط ایده آل به ازای تثبیت هر مولکول ازت ، ۲۱ مولکول ATP به مصرف برسد به عبارت دیگر به ازای هر کیلوگرم ازتی که تثبیت می شود ، ۴ کیلوگرم هیدرات کربن به مصرف می رسد . البته در فرآیند تثبیت ازت ، گرهکها گاز هیدروژن (H) نیز تولید می نمایند که این خود موجب کاهش کارایی فرآیند انتقال الکترون می شود . اضافه شدن این مشکل به موازنه الکترونی فوق علاوه بر انرژی مورد نیاز جهت نگه داری باکتریها و گرهکها ، موجب می شود که به ازای تثبیت هر کیلوگرم ازت ۸ تا ۱۷ کیلوگرم هیدرات کربن به مصرف برسد . در نتیجه می توان چنین برآورد نمود که ۱۰ تا ۴۰ درصد از کربنی که طی فرآیند فتوسنتز در بقولات تثبیت می شود ، صرف تثبیت ازت می شود .
تعریف کود سبز
کود سبز شامل گیاهی است که آنرا قبل از کاشت محصول اصلی کشت کرده و بعد از مقداری رشد سبزینه ای آنرا به زمین بر می گردانند بدون اینکه از این گیاه محصولی برداشت کنند این گیاه می تواند شامل هر گیاهی باشد غیر از آنهایی که بخشهای خشوی دارند یا اثر آللوپاتی بر روی گیاه محصول دار بعدی می گذارند . در اصل کود سبز یک تناوب است که محصول ندارد و برای بهبود باروری و حاصلخیزی خاک و در صورت لگوم بودن تامین کل یا بخشی از ازت مورد استفاده محصول بعدی استفاده میشود به طوری که از نظر رطوبت با محصول اصلی در رقابت نباشد .فواید کود سبز
کود سبز یک روش دیرینه کشاورزی است که استفاده از آن فواید زیادی را به همراه دارد . یک هکتار کود سبز معمولا بین ۲۵ تا ۵۰ تن شاخه ، برگ و انساج گیاهی تازه تولید می کند و این بقایا را وارد خاک می کند که خود حدودا برابر با ۱۰ تا ۲۰ تن کود حیوانی بود که این مقادیر حدود ۱تا ۲ تن هموس به خاک بیافزاید .یکی از مهمترین فواید کود سبز بهبود خواص فیزیکی خاک می باشد . بالا رفتن هموس باعث تشکیل خاک دانه ها می شود و لوله های مویین خاک بیشتر شده و تهویه و نفوذ پذیری خاک را افزایش می دهند . کود سبز از دو طریق بر میزان تلفات ناشی از آب شویی تاثیر می گذارد یکی از طریق انتقال آب از خاک به اتمسفر بر اثر تعرق ، و دیگری از طریق جذب عناصر غذایی از محلول خاک و جلوگیری از انتقال آن به زه آبها ، در صورتی که محصول دارای سایه انداز (کانوپی ) گسترده باشد و سطح خاک را به طور کامل بپوشاند ،‌ تعرق مکانیزم اصلی اتلاف رطوبت خاک خواهد بود . اتلاف رطوبت خاک از راه تعرق موجب کاهش نفوذ آب به پایینتر از محدوده ریشه شده و در نتیجه میزان تلفات ناشی از آب شویی را کاهش می دهد . از برخورد مستقیم قطرات باران با خاک جلوگیری کرده و مانع از دیس پرس خاک توسط قطرات باران می شوند و هچنین از طریق بهبود خاک دانه ها نیز باعث جلوگیری و مقاومت خاک در برابر دیس پرس می شوند این گیاهان از فرسایش بادی نیز به وسیله پوششی که در روی خاک دارند جلوگیری کرده و همچنین به وسیله این پوشش مانع از تشکیل روا ناب شده و آب جذب شده توسط خاک را افزایش می دهند . بقولات به خاطر رشد ریشه ای زیادی که دارند می توانند مواد غذایی شسته شده که عمدتا کلسیم و ازت است را که در لایه های پایین تر خاک هستند جذب کرده در خود نگهداری کنند و بعد از برگرداندن آنها به خاک آنها را در لایه های سطحی رها سازند و آنها را مجددا به جریان می اندازند و در نتیجه بر قابلیت دسترسی و استفاده از این عناصر توسط محصولات بعدی تاثیر می گذارند .موردی دیگر از فواید کود سبز در زمینهای است که به خاطر کمبود اکسیژن خاک مشکل دینیتریفیکاسیون دارند . وجود شرایط بی هوازی در خاک ،‌ که لازمه انجام فرآیند دینیتریفیکاسیون است ، می توان ناشی از رطوبت زیادی خاک باشد ؛ زیرا چنین وضعیتی مانع ورود اکسیژن (O) به خاک می شود .البته ، میزان رطوبتی که خاک دریافت می نماید بستگی به شرایط اقلیمی منطقه دارد. شیب زمین ، پوشش گیاهی ‿، و بافت و ساختمان خاک نیز از جمله عوامل موثر بر میزان رطوبت خاک بوده و از این رو توان انجام دینیتریفیکاسیون در آن را تحت تاثیر قرار می دهند . استفاده از کود سبز با بهبود ساختمان خاک و ایجاد تهویه مناسب می تواند تاثیر مثبتی بر زهکش خاک داشته باشد و با تاثیر مطلوب بر ساختمان خاک ظرفیت اکسیژن پذیری آن را افزایش داده و همچنین با تعرق مقداری از آب را به صوت بخار از زمین خارج کرده و از این رو موجب کاهش میزان دینیتریفیکاسیون می شوند یکی دیگر از فواید کود سبز افزایش ازت خاک است البته این در موردی صادق است که گیاه مورد استفاده لگوم باشد . نیتروژن برای هر گیاه لازم است تا بتواند رشد کند . سالانه ۱۱۰ میلیون ازت برای تولید غذا در جهان استفاده می شود ولی تنها قسمت کمی از این مقدار توسط کودهای شیمیایی جایگزین می شود . قسمت عمده این ازت توسط لگوم ها جایگزین می شود . لگوم ها تقریبا تنها گیاهانی هستند که می توانند مشکل ازت را با توجه منبع نامحدود ازت که همان جو است رفع کنند. در صورت در تناوب قرار ندادن این گیاهان با غیر لگوم ها مجبور به جایگزین کردن ازت خاک توسط کود شیمیایی هستیم که منبعی محدود و تولید آن به انرژی زیادی نیاز دارد که مشکلات زیست محیطی زیادی به دنبال دارد .گیاهان لگوم با توجه به رابطه همزیستی که با باکتریهای تثبیت کننده ازت دارند منبع خوبی برای افزایش ازت خاک هستند این باکتری ها که شامل انواع ریزوبیوم ها هستند می توانند ازت موجود در جو را به صورت قابل جذب برای گیاه در آورده و در عوض مقداری از گیاه مواد غذایی که عمدتا قندها هستند برای ادامه زندگی خود دریافت کند که با توجه به مقدار ازتی که به گیاه می دهد این مقدار قند قابل مقایسه نیست . گیاه این مقدار ازت را در طول دوره رویش خود جذب کرده و بعدا به زمین بر می گرداند البته تنها ازت نیست که این مسیر را طی می کند بلکه عناصر دیگری مثل فسفر ، کلسیم و عناصر کم مصرف نیز توسط گیاه از لایه های زیر زمین جمع آوری شده و به قسمتهای فوقانی می دهد همچنین این سیکل از شستشوی مواد غذایی در طول فصل رویش جلوگیری می کند .در حقیقت کودهای سبز چه لگوم و چه غیر لگوم باشند مانند یک گاو صندوق عمل می کنند که مواد غذایی را در زمانی که گیاه محصول در زمین نیست در خود نگهداری کرده و آنرا بعدا در اختیار گیاه محصول قرار می دهند . آیش تابستانه باعث کاهش مواد آلی خاک می شود چون مواد آلی در این مدت به راحتی و به سرعت تجزیه می شوند . آیش تابستانه برای خاکهای غنی از مواد آلی می تواند روش خوبی باشد زیرا با تجزیه مواد آلی و فراهم شدن مواد غذایی مورد نیاز گیاه زمین حاصلخیزی خوبی پیدا می کند . آیش تابستانه روش خوبی برای کاهش جمعیت علفهای هرز است . و همچنین روش خوبی برای در معرض قرار دادن خاک در برابر انواع فرسایشها . ولی کودهای سبز لگوم نه تنها مواد آلی را افزایش می دهند و ساختمان خاک را بهبود می بخشند و علفهای هرز آنرا کاهش می دهند باعث حفاظت خاک در برابر فرسایش نیز می شوند و تنها مشکل آنها کاهش رطوبت خاک است . بنابراین کود سبز می تواند با در تناوب قرار گرفتن خاک را در مدتی از سال که در آیش است بپوشاند . در خاکهایی که از لحاظ رطوبت در محدودیت هستند باید توجه داشت که کود سبز می تواند باعث کاهش رطوبت شود و کاهش رطوبت نیز باعث کاهش عملکرد می شود ولی در مناطقی که بارندگی در حد متوسط و حتی مقداری کمتر هم وجود دارد می توان از کود سبز استفاده کرد . در یک پژوهش آیش تابستانه را با کود سبز مقایسه کردند و مشاهده کردند که بعد از پایان دوره مقدار آب داخل خاک به ترتیب ۴۷ و ۳۱میلی لیتر بود ولی عملکرد دانه گندم پائیز به ترتیب۷ تا ۵/۷تن در هکتار بود این آزمایش نشان می دهد اگر تا حدودی از رطوبت خاک کاسته می شده ولی کود سبز در این شرایط نیز باعث بهبود عملکرد می شود . البته در خاکهایی که غنی از مواد آلی هستند نیز کود سبز می تواند مفید باشد از این جهت که این خاکها بیشتر در مناطق پر باران وجود دارند و از لحاظ بارندگی وضعیت مناسبی دارند همچنین در این مناطق هوا نسبتا گرم است .این گرما باعث افزایش تبخیر از سطح خاک شده و یک لایه خشک را در سطح خاک ایجاد می کند که این لایه در بارندگی بعدی به شدت در معرض دیس پرس قرار می گیرد و متلاشی می شود و باعث بسته شدن لوله های مویین خاک شد و از تهویه و نفوذ پذیری می کاهد و روا ناب را گسترش می دهد که خود مشکلات زیادی به دنبال دارد از این رو کود سبز با پوشش قرار دادن خاک از این مشکل جلوگیری می کند و همچنین چون مقدار بارندگی زیاد است ، برای محصول بعد کمبود رطوبت ایجاد نمی کند .کود سبز همچنین می تواند دمای خاک را تا حدودی نگهداری کند که این باعث می شود که فعالیت میکروارگانیسم های خاک افزایش یابد و آنها نیز به نوبه خود باعث حاصلخیزی خاک می شوند . با توجه به این موارد گلوم ها می توانند جزء بهترین کود های سبز قرار گیرند زیرا جدا از این موارد ازت را نیز به خاک می افزایند که خود عامل مهمی در بالا رفتن عملکرد می شود براساس آزمایش در آلمان باقلای سفید عملکرد غله را تا ۱.۵ تن در هکتار و شبدر قرمز تا ۱ تن در هکتار افزایش داد . البته مقدار نیتروژن تثبیت شده توسط این گیاهان بستگی به رقم و گونه مورد استفاده ، مقدار و نوع باکتری های همزیست آنها ، و وضعیت حاصلخیزی خاک و شرایط اقلیمی دارد . کود سبز معمولا سریع شده بوده و بیشتر از ۳ تا ۶ هفته از فصل رشد را به خود اختصاص نمی دهد و معمولا زود هم تجزیه می شود . در آزمایشی دیگر آیش تابستانه و کود سبز شبدر قرمز و نوعی خلر با هم از لحاظ اقتصادی مقایسه شدند که در این آزمایش هزینه های مصرف شده در عملیات زراعی برای هر کدام از تیمارهای محاسبه شد . در آخر هزینه خالص حاصل از کسر کردن ارزش مقدار ازت بدست آمده از تیمارها را برآورد کردند که در زیر نمایش داده می دهد .
آیش شبدر قرمز خلر
هزینه ناخالص ۲۰ ۱۷.۳۲ ۳۴.۹۸
ارزش تثبیت ازت ___ ۳۵ ۱۱.۵۲
هزینه خالص ۲۰ ۱۷.۳۲_ ۲۳.۴۶
مقادیر به دلار می باشند.
در این آزمایش کارهای هزینه بردار شامل شخم – بذر – بذرپاشی و دیسک است . براساس این آزمایش شبدر قرمز نه تنها هزینه ناخالص نداشت بلکه به میزان ۶۸/۱۷ دلار در مصرف کود ازته در محصول بعدی صرفه جویی کرد آیش و خلر نیز به ترتیب ۲۰ و ۴۶/۲۳ دلار هزینه برداشتند که با توجه به این که مصرف کود سبز باعث بهبود خاک می شود و این در سالهای متوالی می تواند باعث افزایش عملکرد شود استفاده از کود سبزی مثل خلر نیز که هزینه بردار است می تواند در محصول بعد باعث افزایش عملکرد شود .
کود سبز چند مزیت دیگر نیز دارد از جمله
- در مقایسه با کود دامی ارزانتر و مصرف آن آسانتر است . یک بسته بذر کود سبز بسیار ارزانتر و سبکتر از مقدار معادل کود دامی است
- زمان خاصی از فصل کشت را اشغال نمی کند
- از علف هرز جلوگیری می کند از ۲ طریق یکی از طریق اثر آللوپاتی و دیگری سایه اندازی و رقابت با علف های هرز
- کاهش جمعیت بیماری ها و تعدادی از آفات گیاهی. در میان زارعین اعتقاد بر این است که تناوب گیاهان زراعی خطر شیوع حشرات ، بیماریهای گیاهی ، نماتدها و علفهای هرز را کاهش می دهد . تحقیقات به عمل آمده نشان داده شده است که این کاهش از طریق شکسته شدن چرخه تولید مثلی این ارگانیسمها صورت می گیرد.
- افزایش جمعیت میکروبی خاک و تولید دی اکسید کربن توسط این میکروارگانیسم ها و در نتیجه افزایش فتوسنتز گیاهان گیاهان مختلفی را می توان به عنوان کود سبز انتخاب کرد ولی استفاده از لگوم ها بهتر است زیرا توانایی تثبیت ازت جو را دارند در صورتی که گیاهان غیر گلوم تنها مواد آلی خاک را زیاد کرده و از این را برای بهبود خاک استفاده می کنند . البته می توان از مخلوطی از گیاهان نیز استفاده کرد . مزیت این روش اینست که می توان از اثر آللوپاتی برخی غیر گلوم ها برای علفهای هرز همراه با گیاهان لگومی که ازت کم دارند ولی زود تجزیه می شوند و لگوم هایی که ازت زیاد دارند و دیر تجزیه می شوند استفاده کرد مثل مخلوطی از شبدر یونجه ، شبدر گندم سیاه و ماشک گل خوشه ای چاودار . که گفته شده ماشک گل خوشه ای چاودار یک ترکیب خوب است زیرا ماشک تولید کننده خوبی برای ازت است و چاودار نیز اثر آللوپاتی خوبی بر علفهای هرز دارد .
در انتخاب یک گیاه به عنوان کود سبز باید به نکات زیر توجه داشت
- انتخاب کند رشد بودن یا تند رشد بودن گیاه با توجه به مدت زمانی که زمین بلا استفاده است
- فصل مناسب : زیرا همه رقم ها قادر به رشد و یا زنده ماندن در زمستان نیستند
- وضعیت خاک از لحاظ مقدار ازت و اینکه به ازت نیاز دارد یا نه
- نوع خاک و میزان زهکشی آن
- در دسترس بودن بذر گیاه و به صرفه بودن قیمت آن
- مقدار رطوبت خاک یا مقدار آبی را که می توانیم تامین کنیم .
- اثر آللوپاتی گیاه کود سبز بر روی محصول بعدیرقم های مورد استفاده
چند گیاه کود سبزی که مورد استفاده قرار می گیرند و مقدار ازتی که به خاک می دهند: از لگوم ها شبدر شیرین با ۲۳۳ ، باقلا ۲۶۷ ، سویا با ۱۳۴ ، خلر با ۱۷۸ ، نخود با ۱۰۸ ، عدس با ۱۳۴ ، یونجه با ۲۲۱ ، و شبدر قرمز با ۱۶۷ lbw/ac و همچنین لگوم های دیگر مثل شبدر دو رگ ، ماشک ، یونجه سیاه یا رازکی (Medicago lupulina) ، ماشک گل خوشه ای و شبدر مریمسون (lupinus ongustifolius ) ، chickling vatch و از غیر لگوم ها گندم سیاه ، خردل ، چاودار ، جو و شنبلیله .
خصوصیات برخی از این ارقام :
خلر : دارای ماده خشک خوبی است ولی تثبیت نیتروژن آن محدود است و هزینه قابل توجهی دارد .عدس : بذر کوچکی دارد ولی معمولا بذر آنها در دسترس نیست و یا به مقدار زیاد موجود نمی باشد .رشد گیاه و نیتروژن تثبیت شده توسط عدس ها معمولا کمتر از دیگر لگوم است اما برای خاکهای خشک مناسب است یکی دیگر از مزایای این گیاهان این است که بقایای آن به سرعت خرد شده و به خاک بر می گردد . Chickling vatch : یک گیاه تازه وارد و جدید در سری گیاهان مورد استفاده در کود سبز در جهان است که در نوار باختری کانادا کشت می شود . این گیاه قدرت نسبت نیتروژن خوبی دارد همچنین تقریبا زودتر از عدس نیز به خاک برگردانده می شود . در زمینهای خشک مقدار کافی ازت را برای کشت بعدی که معمولا غلات است فراهم می کند ولی بذر آن به آسانی به دست نمی آید . باقلا : برخلاف دیگر لگوم ها نیتروژن را در تمام فصل رویش می تواند تثبیت کند در شرایط خوب باقلا می تواند مقدار ماده خشک زیادی تولید کند و همچنین نیتروژن را با سرعت بالایی تثبیت کند ولی در رطوبت کمتر از ۸ اینچ نمی تواند نیتروژن را به خوبی تثبیت کند مشکل عمده دیگر این گیاه اینست که بذر آن بزرگ و پر هزینه است و به آسانی نیز در دسترس نمی باشد . شبدر شیرین : بذر آن در دسترس است و هزینه کمی دارد . با وجود بذر کوچک ، این گیاه قادر است مقدار ماده خشک خوبی تولید کند و تقریبا مقدار خوبی ازت را نیز تثبیت می کند تنها زمان برگرداندن آن به خاک حساسیت زیادی دارد . زیرا از رطوبت خاک نسبت به دیگر کودهای سبز بیشتر استفاده می کنند . به طور کلی شبدرها و یونجه ها با توجه به مقدار ازتی که تولید می کنند و توانایی تحمل سرما را نیز دارند و همچنین بذر آنها ارزان و در دسترس است معمولا بهتر از سایر لگوم ها هستند در بین گیاهان کود سبز یونجه ، چاودار و خردل اثر آللوپاتی خوبی بر علفهای هرز دارند در یک تحقیق انجام شده تعداد علفهای هرز بعد از این گیاهان به میزان قابل توجهی کاهش یافت . با توجه به مطالب ذکر شده کود سبزی خوب است که مقدار مصرف آب آن کمینه و تولید ازت آن بیشینه باشد و از لحاظ اقتصادی نیز به صرفه می باشد
روش استفاده از کود سبز
روش کاشت : در هر زمان قبل از زمستان که شرایط برای رشد مناسب باشد می توان آنرا کشت کرد تقریبا تا اواسط پاییز . روش کاشت از این قرار است که می توان زمین را در لایه سطحی به وسیله کلتیواتور یا یک دیسک آماده کرد و مقدار بذر را بسته به نوع کود سبز در سطح زمین پاشید و آنرا لایه سبکی خاک داد تقریبا مثل کشت علوفه . البته در زمین هایی که برای بار اول است که در آنها کود سبز استفاده می شود یا به عبارتی فعالیت های ارگانیک در آن صورت نگرفته به طور یقین جمعیت میکروبی خاک مخصوصا ریزوبیومها و عوامل تجزیه کننده مواد آلی کم است بنابراین پیشنهاد می شود در این شرایط باکتری های مذکور را هنگام کشت کود سبز به زمین اضافه کنیدبعد از گذشت ۴ هفته از کشت ، گیاه به صورت گیاه چه ای در آمده قبل از تشکیل اولین گل باید آنرا به زمین برگردانیم زیرا در این مرحله گیاهان ترد و ضعیف هستند و بافتهای آنها به راحتی تجزیه می شود کود سبز به مدت زمان ۱ تا ۴ هفته بسته به نوع آن تا ۶ هفته برای تجزیه شدن زمان لازم دارد که البته این محدوده بستگی به دمای تهویه خاک دارد که هر چه بیشتر باشد سرعت تجزیه نیز بیشتر می شود .عمق شخم برای بر گرداندن کود سبز به زمین در خاکهای سنگین ۱۵ تا ۲۰ سانتی متر و در خاکهای سبک بین ۲۵ تا ۳۵ سانتی متر است . بهترین زمان برای برگرداندن کود سبز به زمین زمانی است که تثبیت ازت و رشد گیاه در پیشینه و تخلیه آب زمین توسط گیاه در کمترین وضعیت باشد و همچنین با توجه به شرایط محیطی و رطوبت و دمای خاک زمان کافی برای تجزیه آن تا قبل از کشت بعدی وجود داشته باشد . اگر گیاه کود سبز مسنتر شود مقدار بیشتری مواد آلی و نیتروژن را به خاک می دهد ولی دوره رها سازی آن بیشتر طول می کشد ولی گیاهان جوانتر و دارای ساقه نازکتر می توانند زودتر تجزیه شوند ولی در عوض ازت کمتری را تثبیت می کنند . لازم به ذکر است که اگر کود سبز در شرایط آبی کشت می شود باید آنرا به نحوی آبیاری کنیم که تنش خشکی متعادلی در اوایل رشد داشته باشد تا وادار به ریشه دهی بیشتر شود و در نتیجه از این روش می توانیم جهت بالا بردن جمعیت ریزوبیوم ها استفاده کنیم . البته این تنش نباید طوری باشد که رشد سبزینه ای را مختل کند یا باعث اختلال در کار ریزوبیوم ها شود .
کلام آخر
در آخر باید گفت که کود سبز معقولانه ترین و به صرفه ترین کار برای بهبود مواد آلی ساختمان خاک و همچنین جایگزین کردن مقداری از ازت است که توسط غلات از زمین برداشت می شود و نیازمند فعالیتهای بیشتری در این زمینه است . البته نباید انتظار داشت که با یک بار مصرف این کود تمام مزایای آنرا یک جا و به نمو مطلوب دریافت کرد زیرا بهبود ساختمان خاک ، جایگزین کردن مواد آلی خاک و در کل حاصلخیزی و بهبود خاک کاری است که نیاز به زمان و دقت کافی دارد و به مرور زمان می توان از این روش برای بهبود زمین های کشاورزی استفاده کرد . بیشتر نقاط ایران شرایط مطلوبی برای استفاده از کود سبز دارند و با توجه به اینکه محصول اکثر زمینهای کشاورزی ایران را در درجه اول غلات شامل می شود می توان این گیاهان را قبل از چنین محصولاتی کشت کرد تا جدا از بهبود باروری خاک حداقل مقداری از ازت مصرفی به صورت کود شیمیایی را جایگزین کنند . با توجه به شرایط ایران و بذرهای در دسترس در بازار ایران بهترین کود سبز می تواند از انواع شبدر باشد که به راحتی در تمام نقاط ایران در دسترس است و شرایط آب و هوایی مطلوب نیز برای آن مهیا است .
نوشته شده سعید شیخه پور

وبگردی
کدام پسر روحانی سه تابعیتی است؟
کدام پسر روحانی سه تابعیتی است؟ - سرنوشت فرزند بزرگ حسن روحانی از جمله مواردی است که در سال‌های گذشته بارها مورد توجه رسانه‌ها قرار گرفته است. پیش از برگزاری انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۹۲ نیز یکی از وب‌سایت‌های اصولگرا مدعی بود که او به دنبال “شکست عشقی” دست به “خودکشی” زده است. بنا به ادعای برخی از رسانه‌های اصو‌لگرا، فرزند روحانی با کلت کمری پدر خودکشی کرد.
فیلم منزل محمود خاوری درکانادا
فیلم منزل محمود خاوری درکانادا - کاربران شبکه های اجتماعی فیلمی را منتشر کرده اند که گفته می شود مربوط به خانه مجلل محمود خاوری در کانادا است. صحت و سقم این قضیه هنوز تایید نشده است.
چرا آیت‌الله جنتی اینگونه فکر می‌کند؟
چرا آیت‌الله جنتی اینگونه فکر می‌کند؟ - احزاب و شخصیت‌ها - زندگی ساده آیت‌الله جنتی گرچه از ویژگی‌های مثبت شخصیت وی است اما نوع نگاهش به عرصه سیاسی و مصداق‌یابی های وی درخصوص افراد انقلابی انتقادهای زیادی را متوجه او می‌کند.
مائده هژبری و امیرحسین مقصودلو در استانبول
مائده هژبری و امیرحسین مقصودلو در استانبول - امیرحسین مقصودلو (تتلو) با انتشار عکسی از خودش و مائده هژبری، دختر نوجوانی که پس از اعتراف تلویزیونی اش معروف شد، از کنسرت مشترک در استانبول خبر داد.
واکنش فغانی به انتشار تصاویردست دادنش با داور زن برزیلی:کوچکترین اهمیتی برایم ندارد!
واکنش فغانی به انتشار تصاویردست دادنش با داور زن برزیلی:کوچکترین اهمیتی برایم ندارد! - تصاویر با شما سخن می گویند؛ تصاویری بی روتوش با سخنانی بی روتوش‌تر؛ می‌خواهیم با بخش خبری «فوتونیوز»، مقامات با شما بی روتوش و رودررو سخن بگویند. از این پس، عصرگاه هر روز با «فوتو نیوز» تابناک، حرف و سخن مقامات داخلی و خارجی را به عکس بی روتوش‌شان الصاق می‌کنیم، تا بهتر بدانیم چه کسی حرف زده و از چه سخن گفته است. کوتاه و مختصر؛ به احترام وقت شما و فرصتی که برای دانستن می‌گذارید.
اول مرگ بر ربا بعد مرگ برآمریکا
اول مرگ بر ربا بعد مرگ برآمریکا - صحبت های تامل برانگیز آیت الله رودباری درمورد ربا در کشور
مرد رو‌به‌روی مائده هژبری کیست؟
مرد رو‌به‌روی مائده هژبری کیست؟ - دختر بازداشت شده در بخشی از مصاحبه توضیح می‌دهد که صبح دستگیر شده و خانواده‌اش در جریان این موضوع قرار گرفته‌اند و این ادعا نشان می‌دهد تهیه فیلم اعترافات به فاصله یک صبح تا عصر انجام شده که خود نشان‌دهنده این است که برای متهم هنوز دادگاهی تشکیل نشده و جرمی به اثبات نرسیده ‌است.
فیلم | رامبد: دهنتو ببند، فرح‌بخش: دهنتو گِل بگیر!
فیلم | رامبد: دهنتو ببند، فرح‌بخش: دهنتو گِل بگیر! - پس از آنکه فیلم تازه محمدحسین فرح‌بخش در سالن‌های سینمای شهر تهران اکران نشد. احمدی مدیر سینماشهر که از قضا تهیه کننده برنامه خندوانه نیز هست و سوله مدیریت بحران شهر تهران در دوره تهیه کنندگی او به «خندوانه» اختصاص یافت، مانع از این اکران شده بود و همین مسئله واکنش فرح بخش را به دنبال داشت و او را رانت‌‎‌خوار خواند و پای رامبد جوان را به میان کشید.
شاخ‌های اینستاگرامی که نمی‌شناختیم
شاخ‌های اینستاگرامی که نمی‌شناختیم - یکی از دختران که به شدت مورد توجه قرار گرفته است مائده نام دارد. او از چهره‌های شناخته شده اینستاگرام است که ویدئو‌هایی از رقص هایش را در صفحه خود منتشر کرده است. او متولد سال 1380 است. به گفته خودش حدود 600هزار فالوئر دارد. او حالا با قرار وثیقه آزاد است.
تصادف سردار آزمون با پورشه اش (عکس)
تصادف سردار آزمون با پورشه اش (عکس) - سردار آزمون نیمه شب گذشته و در نزدیکی‌های صبح امروز با خودوری پورشه شخصی خود در محور نکا بهشهر پس از عبور از روستای کمیشان با تصادف زنجیره‌ای مواجه شد که در این حادثه خودروهای زیادی خسارت دیدند
فیلم | سرگذشت گنده‌لات تهران تا لحظه جان‌دادن در زندان (۱۴+)
فیلم | سرگذشت گنده‌لات تهران تا لحظه جان‌دادن در زندان (۱۴+) - فیلم - گزارشی کامل و کوتاه از سرگذشت وحید مرادی گنده‌لات تهران تا لحظه جان‌دادن در زندان را در ویدئوی زیر ببینید.
شوخی «عطاران» با «مدیری» در اکران فیلم هزارپا
شوخی «عطاران» با «مدیری» در اکران فیلم هزارپا - مراسم اکران خصوصی فیلم هزارپا با حضور هنرمندان و بازیگران این فیلم سینمایی شب گذشته 9 تیر 1397 در برج میلاد برگزار شد.
قصور تاریخی دولت
قصور تاریخی دولت - چه باید کرد؟ پرسشی که نوبخت پرسیده است، اما شاید به دنبال پاسخ آن نباشد. در شرایط کنونی دولت و حامیان اصلی آن در مظان این اتهام تاریخ قرار خواهند گرفت که چرا به دنبال طرح و پاسخ مهم‌ترین سوال شرایط بحرانی کنونی نرفتند.
تصاویر/ لمس "آزادی" در ورزشگاه آزادی
تصاویر/ لمس "آزادی" در ورزشگاه آزادی - مردم تهران برای اولین بار و برای تماشای مسابقه‌ی فوتبال ایران و اسپانیا در جام جهانی ۲۰۱۸ بهمراه خانواده‌های خود به ورزشگاه صدهزار نفری آزادی رفتند