یکشنبه ۳ تیر ۱۳۹۷ / Sunday, 24 June, 2018

دمی‌ باسعدی‌


دمی‌ باسعدی‌
شیخ‌ مصلح‌الدین‌ مشرف‌بن‌ عبدالله‌ متخلص به‌ سعدی‌ شیرازی‌ و معروف‌ به‌ شیخ‌ اجل‌، شاعر و نویسنده‌ بزرگ‌ ایرانی‌ در قرن‌ هفتم‌ است‌ كه‌ اوایل‌ همین‌ قرن‌ در شهر شیراز به‌ دنیا آمد و سال‌۶۹۱ یا ۶۹۴ در زادگاهش‌ از دنیا رفت‌.
سعدی‌ تحصیلات‌ ابتدایی‌ را در زادگاهش‌ گذراند و برای‌ تحصیلات‌ تكمیلی‌ به‌ نظامیه‌ بغداد رهسپار شد و در آنجا شاگردی‌ شیخ‌ سهروردی‌ را نمود. سعدی‌ سیاح‌ و جهانگرد نیز بوده‌ كه‌ بسیاری‌ از سرزمین‌های‌ اسلامی‌ و غیر اسلامی‌ آن‌ دوره‌ را زیر پا گذاشته‌ است‌ و از آن‌ سفرها در حكایات‌ خویش‌ داستان‌ها گفته‌؛ هرچند كه‌ عده‌یی‌ به‌مثابه‌ «جهان‌دیده‌ بسیار گوید دروغ‌»، پاره‌یی‌ سفرهایش‌ را خیالی‌ می‌دانند.
سعدی‌ در نظم‌ و نثر بی‌شك‌ از مقتدرترین‌ و بزرگترین‌ شاعران‌ و نویسندگان‌ فارسی‌ زبان‌ است‌ كه‌ سیطره‌ خود را بر نثر و نظم‌ فارسی‌ تا دوره‌ تجدد ادبی‌ در ایران‌ حفظ‌ كرده‌ بود و ازاین‌رو مقلدین‌ بی‌شماری‌ داشت‌ كه‌ به‌ استقبال‌ گلستانش‌، ملستان‌ و بهارستان‌ و پریشان‌ و... می‌نوشتند و این‌ سیطره‌ چنان‌ قدرتمند بود كه‌ اولین‌ متجددین‌ در انقلابات‌ ادبی‌ برای‌ در هم‌ ریختن‌ سنن‌ نگارشی‌ دوره‌ قاجار به‌ حمله‌ به‌ سعدی‌ دست‌ زدند و امثال‌ تقی‌ رفعت‌ بر ضد سعدی‌ مقاله‌ نگاشتند كه‌ با واكنش‌ شدید ادبای‌ سنتی‌ مواجه‌ و موجب‌ تعطیلی‌ مجله‌ تقی‌ رفعت‌ شد.
تاثیر سعدی‌ بر اخلاق‌ و افكار ایرانیان‌ انكارناپذیر است‌ كه‌ صدها سال‌ گلستان‌ او كتاب‌ درسی‌ مكتبخانه‌ها بود و خطاطان‌ غزل‌هایش‌ را سرمشق‌ می‌نوشتند. اما واقعیت‌ این‌ است‌ كه‌ سعدی‌ از درون‌ جامعه‌ ایرانی‌ جوشید و تمامی‌ خصلت‌ها و خوبی‌ها و بدی‌های‌ ایرانیان‌ را همان‌طور كه‌ بودند به‌ معرض‌ نمایش‌ گذاشت‌ و حتی‌ به‌ این‌ سبب‌ عده‌یی‌ او را نویسنده‌یی‌ رئالیست‌ می‌دانند و همین‌ ویژگی‌ سعدی‌ هم‌ باعث‌ شده‌ كه‌ متجددین‌ معاصر كه‌ به‌ نقد ادبیات‌ كلاسیك‌ پرداختند در اولین‌ قدم‌ سعدی‌ را مورد حمله‌ قرار دهند كه‌ اوج‌ این‌ ایراد گیری‌ را در آثار مرحوم‌ كسروی‌ می‌بینیم‌. بی‌توجه‌ به‌ اینكه‌ خود را باید شكست‌ نه‌ آئینه‌ را كه‌ گناه‌ آئینه‌ فقط‌ راست‌ بنمودن‌ چهره‌ است‌.
سعدی‌ در غزلیات‌ خود شاعری‌ دلسوخته‌ و عاشق‌پیشه‌ است‌ كه‌ كمتر مفاهیم‌ عرفانی‌ را در آثارش‌ می‌بینیم‌ و ازاین‌جهت‌ یكی‌ از بهترین‌ شاعران‌ غزل‌سرای‌ جهان‌ است‌ كه‌ عاشقانه‌هایش‌ واقعا زیباست‌ و درآخرین‌ حد لطافت‌ و زیبایی‌ و لطیف‌ترین‌ معانی‌ در ساده‌ ترین‌ و فصیح‌ ترین‌ و كامل‌ترین‌ الفاظ‌ آمده‌ است‌.
سعدی‌ هرچه‌ در گلستان‌ نویسنده‌ یی‌ واقع‌ گرا است‌، در بوستان‌ شاعری‌ آرمان‌خواه‌ است‌ و دنیا را آنچنان‌ كه‌ میل‌ دارد می‌خواهد.
بهترین‌ تصحیحات‌ از آثار سعدی‌ توسط‌ مرحوم‌ محمدعلی‌ فروغی‌ ذكاء الملك‌ و از غزل‌هایش‌ توسط‌ حبیب‌ یغمایی‌ و بهترین‌ تصحیح‌ از گلستان‌ و بوستان‌ توسط‌ مرحوم‌ دكتر غلامحسین‌ یوسفی‌ انجام‌ شده‌است‌.
غزلی‌ زیبا از این‌ شاعر و نثر نویس‌ توانای‌ فارسی‌ زبان‌ را باهم‌ می‌خوانیم‌:
شب‌ عاشقان‌ بی‌ دل‌ چه‌ شبی‌ دراز باشد
تو بیا كز اول‌ شب‌،در صبح‌ باز باشد
عجب‌است‌ اگر توانم‌ كه‌ سفركنم‌ ز دستت‌
به‌ كجا رود كبوتر كه‌ اسیر باز باشد؟
زمحبتت‌ نخواهم‌ كه‌ نظر كنم‌ به‌ رویت‌
كه‌ محب‌ صادق‌ آن‌ است‌ كه‌ پاكباز باشد
به‌ كرشمه‌ عنایت‌، نگهی‌ به‌ سوی‌ ما كن‌
كه‌ دعای‌ دردمندان‌ ز سر نیاز باشد
سخنی‌ كه‌ نیست‌ طاقت‌ كه‌ زخویشتن‌ بپوشم‌
به‌ كدام‌ دوست‌ گویم‌ كه‌ محل‌ راز باشد؟
چه‌ نماز باشد آن‌ را كه‌ تو در خیال‌ باشی‌؟
تو صنم‌ نمی‌گذاری‌ كه‌ مرا نماز باشد
نه‌ چنین‌ حساب‌ كردم‌،چو تو دوست‌ می‌گرفتم‌
كه‌ ثنا و حمد گوییم‌ و جفا ناز باشد
دگرش‌ چو باز بینی‌،غم‌ دل‌ مگوی‌ سعدی‌
كه‌ شب‌ وصال‌ كوتاه‌ و سخن‌ دراز باشد
قدمی‌ كه‌ بر گرفتی‌ به‌ وفا و عهد یاران‌
اگر از بلا بترسی‌،قدم‌ مجاز باشد

نقل‌ از سایت‌ «آتی‌بان‌»
اردوان‌ امیری‌ نژاد

منبع : روزنامه اعتماد

مطالب مرتبط

بر فردوسی‌ پاک‌ ایشان‌ درود

بر فردوسی‌ پاک‌ ایشان‌ درود
عادت‌ كرده‌ایم‌ گزارش‌هایمان‌ همه‌ از تهران‌ باشد و میدان‌ ولیعصر و انقلاب‌ و... اما این‌ بار به‌ دیار خراسان‌ رفته‌ایم‌ و توس‌. مهد دلیران‌ و شاهنامه‌نویسان‌.هر چند هدف‌ اولیه‌ سفر دیدار با خانواده‌است‌، اما تقارن‌ این‌ روزها با روز بزرگداشت‌ «فردوسی‌» و تلفن‌های‌ یك‌ دوست‌ تو را وا می‌ دارد كه‌ اینجا هم‌ بیكار نمانی‌.
مشهدی‌ كه‌ باشی‌ و بخواهی‌ در مورد «فردوسی‌» گزارشی‌ تهیه‌ كنی‌، ناخودآگاه‌ احساس‌ غرور می‌كنی‌. تنت‌ مورمور می‌شود. چیزی‌ شبیه‌ به‌ ماشین‌ زمان‌ تو را می‌ برد به‌ هزار سال‌ قبل‌ و ما اسمش‌ را گذاشته‌ایم‌ «حافظه‌ تاریخی‌».
روزگار فردوسی‌؛ سوالات‌ متعددی‌ كه‌ ذهنت‌ را فرا می‌گیرد. از میان‌ خروارها اطلاعات‌ و تجربیات‌ مفید و غیرمفید كه‌ توی‌ ذهنت‌ خاك‌ می‌خورد می‌توانی‌ جوابی‌ برایشان‌ بیابی‌. اما اینكه‌ ارزشی‌ ندارد. باید بدانی‌ دیگران‌ چه‌ فكر می‌كنند. مردم‌ كجا هستند و تو كجا. آیا از میانگین‌ شان‌ بالاتری‌ یا پایین‌تر. تو می‌توانی‌ زندگینامه‌ كوتاهی‌ از فردوسی‌ بیان‌ كنی‌. مقداری‌ هم‌ شاهنامه‌ بلدی‌ كه‌ زیاد نیست‌. دیگر چه‌؟ بگذریم‌.
اولین‌ چیزی‌ را كه‌ مشخص می‌شود نمی‌دانی‌، نام‌ كامل‌ «فردوسی‌» است‌. این‌ را پیرمردی‌ می‌گوید كه‌ مسئول‌ نگهداری‌ از فضای‌ سبز داخل‌ «میدان‌ فردوسی‌» مشهد است‌. می‌داند كه‌ فردوسی‌ شاعر بوده‌. سعی‌ می‌كند با لهجه‌ تهرانی‌ جوابم‌ را بدهد. سختش‌ است‌. لهجه‌ مشهدیم‌ را نشانش‌ می‌ دهم‌ تا خیالش‌ راحت‌ شود. می‌گوید نام‌ كاملش‌ این‌ است‌: «حكیم‌ ابوالقاسم‌ فردوسی‌ طابرانی‌ توسی‌». اما «طابران‌» یعنی‌ چه‌؟ و از كجا آمده‌؟ نمی‌داند. این‌ را از جوانانی‌ كه‌ در یك‌ بعدازظهر نسبتا گرم‌ از اردیبهشت‌ به‌ سایه‌ درختان‌ مرتفع‌ میدان‌ پناه‌ آورده‌اند می‌پرسی‌.
یكیشان‌ اظهار بی‌اطلاعی‌ می‌كند. دیگری‌ می‌گوید نام‌ یك‌ بسته‌ بندی‌ چای‌ است‌. آن‌ جوان‌ اگر فقط‌ یك‌ بار بسته‌ بندی‌ همان‌ چای‌ را كامل‌ می‌خواند، می‌دانست‌ كه‌ «طابران‌» یا «تابران‌» نام‌ قدیم‌ منطقه‌یی‌ بوده‌ كه‌ «توس‌» قسمتی‌ از آن‌ به‌ شمار می‌رفته‌ است‌.
نسبت‌ به‌ آخرین‌ باری‌ كه‌ اینجا بوده‌یی‌ بعضی‌ چیزها فرق‌ كرده‌. مجسمه‌ را جلا داده‌اند و چند نورافكن‌ اطرافش‌ كار گذاشته‌اند. «حكیم‌ ابوالقاسم‌ فردوسی‌» یا «طابرانی‌ توسی‌» با كتابی‌ در دست‌ چپ‌ و دست‌ راستی‌ كه‌ رو به‌ روی‌ شهر به‌ مسافران‌ خوشامد می‌گوید. اما نه‌ انگار یك‌ چیز دیگر هم‌ تغییر كرده‌ است‌. روی‌ مجسمه‌ به‌ سمت‌ حرم‌ امام‌ هشتم(ع‌) چرخیده‌ است‌. گیج‌ می‌شوی‌. فكر می‌كنی‌. شاید اشتباه‌ می‌كنم‌.
اما واقعیت‌ با چندین‌ متر ارتفاع‌ جلوی‌ رویت‌ است‌. یاد روزهای‌ كودكی‌ می‌افتی‌ كه‌ با چه‌ تلاشی‌ سعی‌ می‌كردی‌ از پایه‌ مجسمه‌ بالا بروی‌. و بعد یاد «میدان‌ فردوسی‌» تهران‌. اما این‌ كجا و آن‌ كجا؟ مساحتش‌ ۲۰ یا ۳۰ برابر میدان‌ فردوسی‌ تهران‌ است‌. خود مجسمه‌ هم‌ ابهت‌ بیشتری‌ دارد. اما دور مجسمه‌ كه‌ می‌چرخی‌ و به‌ اطراف‌ كه‌ نگاه‌ می‌كنی‌ ابهت‌ از چشمت‌ می‌افتد و «آپارتمان‌های‌ مرتفع‌» نماد شكوه‌ قرن‌ اذیتت‌ می‌كند.
مجسمه‌ را گویا چند سال‌ قبل‌ بخاطر احترام‌ به‌ امام‌ رضا(ع‌) تغییر جهت‌ داده‌اند. این‌ نظر شخصی‌ «مرتضی‌» است‌. راننده‌ تاكسی‌ است‌. از او می‌پرسم‌ چقدر می‌گیرد مرا به‌ «توس‌» و آرامگاه‌ فردوسی‌ ببرد. می‌گوید «هر چی‌ تاكسیمتر بگوید.» سوار كه‌ می‌شوم‌ تازه‌ به‌ فكر می‌افتم‌ كه‌ می‌شد با اتوبوس‌ خطی‌ هم‌ بروم‌.
راه‌ حدود ۲۰ كیلومتر است‌ و فرصت‌ خوبی‌ برای‌ صحبت‌ در مورد «شاعران‌ ملی‌ ایران‌»:
چقدر «فردوسی‌» را می‌شناسی‌؟
مثل‌ كف‌ دستم‌. پنج‌ ساله‌ خطی‌ همین‌ مسیرم‌.
منظورم‌ را روشنتر می‌گویم‌. خنده‌اش‌ می‌گیرد و كمی‌ احساس‌ خجالت‌. باز هم‌ شغلش‌ را به‌ میان‌ می‌كشد.
به‌ واسطه‌ شغلم‌ تا حدودی‌ آشنایی‌ دارم‌. بعضی‌ وقت‌ها دكتر، مهندس‌ها سوار می‌شوند مثل‌ شما میان‌ صحبت‌هایشان‌ یك‌ چیزی‌ یاد می‌گیریم‌.
شاهنامه‌ خوانده‌یی‌؟ اصلا توی‌ منزل‌ شاهنامه‌ دارید؟
شاهنامه‌ كه‌ نداریم‌. اما شعر بلدم‌ از فردوسی‌.
و شروع‌ می‌كند به‌ خواندن‌:
بسی‌ رنج‌ بردم‌ در این‌ سال‌ سی‌
عجم‌ زنده‌ كردم‌ بدین‌ فارسی‌
این‌ را هم‌ از روی‌ آرامگاه‌ حفظ‌ شده‌ است‌.
راستی‌ جای‌ شاهنامه‌ چقدر در خانه‌های‌ ما ایرانیان‌ خالی‌ است‌. زیر لب‌ زمزمه‌ می‌كنم‌ «بید بی‌ریشه‌ رو شن‌ باد می‌بره‌» اینجا «توس‌» است‌. بی‌هیچ‌ نشانی‌ از تاریخ‌ كهنش‌. بجز تابلویی‌ كه‌ به‌ تو می‌گوید در زمین‌ خشك‌ زیر پایت‌ در گذشته‌ «كشف‌ رود اسطوره‌یی‌» جریان‌ داشته‌ است‌. انگار نه‌ انگار كه‌ در همین‌ منطقه‌ پادشاهانی‌ بزرگ‌ زندگی‌ كرده‌اند و جنگ‌هایی‌ عظیم‌ به‌ راه‌ انداخته‌اند. اینجا توس‌ است‌.
كمی‌ دورتر روستایی‌ هست‌ كه‌ «پاژ» نام‌ دارد و محل‌ تولد فردوسی‌ دهقان‌زاده‌ همانجا است‌. «پاژ» با دو حرف‌ «پ‌» و «ژ» خودبه‌خود تو را به‌ ایران‌ باستان‌ می‌كشد و عجیب‌ نیست‌ كه‌ مردی‌ از این‌ دیار به‌ بازسازی‌ هویت‌ ملی‌ ویران‌ شده‌ بپردازد.
كمی‌ آن‌ سوتر و در چند قدمی‌ «آرامگاه‌ فردوسی‌» كه‌ با سنگ‌های‌ سفیدش‌ همه‌ چیز اطراف‌ را در خود ذوب‌ می‌كند، یك‌ آرامگاه‌ دیگر به‌ چشم‌ می‌خورد. مردی‌ باز از جنس‌ شعر و شاعری‌ و سراینده‌ «خوان‌ هشتم‌». شاگردی‌ از مكتب‌ فردوسی‌. «مهدی‌ اخوان‌ ثالث‌». سنگ‌ قبری‌ بیش‌ نیست‌ اما می‌توانی‌ ساعت‌ها كنارش‌ بنشینی‌ و درد دل‌ كنی‌ كه‌ بر سر ما چه‌ می‌رود وقتی‌ تاریخ‌ خود را نمی‌دانیم‌ و مفاخر خود را نمی‌شناسیم‌.

وبگردی
قیمتهای روانی  / این آقایان عاقل / بیجاره مردم
قیمتهای روانی / این آقایان عاقل / بیجاره مردم - افاضات امروز معاون اول رییس جمهور، البته قبلتر نیز از زبان دیگر مقامات اقتصادی دولت از جمله نهاوندیان و نوبخت شنیده شده بود. یک اظهارنظر کلی و تاکید بر «عدم نگرانی مردم درباره وضعیت معیشتی» ! عجیب است این جملات شگفت انگیز از زبان جهانگیری که خود از منتقدان وضعیت مشابه در دوران احمدی نژاد بود. او حالا همان جملات را با همان ادبیات تکرار می کند! اما آقای جهانگیری! حقیقتاً این دلار و آن سکه و و قیمت های…
لادن طباطبایی در شبکه من و تو / فیلم
لادن طباطبایی در شبکه من و تو / فیلم - لادن طباطبایی، بازیگر شناخته شده سینما و تلویزیون ایران که برای درمان بیماری فرزندش مدتی است در خارج از ایران به سر می برد امروز مهمان شبکه «من و تو» بود و بدون حجاب مقابل دوربین این شبکه حاضر شد.
تصاویر/ لمس "آزادی" در ورزشگاه آزادی
تصاویر/ لمس "آزادی" در ورزشگاه آزادی - مردم تهران برای اولین بار و برای تماشای مسابقه‌ی فوتبال ایران و اسپانیا در جام جهانی ۲۰۱۸ بهمراه خانواده‌های خود به ورزشگاه صدهزار نفری آزادی رفتند
(ویدئو) رفع ممنوعیت صدای جواد یساری پس از ۴۰ سال
(ویدئو) رفع ممنوعیت صدای جواد یساری پس از ۴۰ سال - جواد یساری پس از ۴۰ سال با خواندن در فیلم «دشمن زن» دوباره به عرصه هنر بازگشت.این گزارش توسط تماشا تهیه و منتشر شده است. منبع
انتشار عکس دلخراش حمید بقایی
انتشار عکس دلخراش حمید بقایی - مشاور رسانه‌ای احمدی نژاد دیشب با انتشار عکسی دلخراش از وضعیت جسمی «حمید بقایی» از بازگشت این مجرم پرونده‌ی مالی آن دولت به زندان اوین خبر داد.
سبک عجیب شوی لباس در عربستان حاشیه ساز شد!
سبک عجیب شوی لباس در عربستان حاشیه ساز شد! - در پی برگزاری نمایش مد لباس زنان به سبکی عجیب در عربستان، سر و صدای بسیاری در رسانه ها به راه افتاد. ماجرا از این قرار بود که لباسها بدون مانکن و مانند اشباح در حال پرواز با استفاده از پهباد نمایش داده شدند.
ابداع مکتب «سیاست ورزی چرخشی» به نام ولایتی
ابداع مکتب «سیاست ورزی چرخشی» به نام ولایتی - علی اکبر ولایتی، مرد 37 شغله ای که به جز حوزه دیپلماسی، سالیانیست که کارشناس ادبی، فرهنگی، تاریخی، عرفانی و ... تلویزیون نیز هست، و هر سال دهها جلد کتاب به نام او منتشر می شود. همه ی این سوابق معششع یک سو و چرخش مادام سیاسی او در حوزه های مختلف، در سوی دیگر، کار را به جایی رسانیده که ولایتی را با ابداع مکتب «سیاست ورزی چرخشی» نیز می شناسند! ولایتی در تازه ترین تغییر مواضع خود این بار برجام را که روزگاری…
صحبت های تکان دهنده مادر یکی از دانش آموزان تجاوز شده
صحبت های تکان دهنده مادر یکی از دانش آموزان تجاوز شده - در این ویدئو صحبت های تکان دهنده مادر یکی از دانش آموزان تجاوز شده توسط معلم مدرسه را مشاهده می کنید.
افشاگری پوری بنایی درباره واقعیتی تلخ از ناصر ملک‌مطیعی
افشاگری پوری بنایی درباره واقعیتی تلخ از ناصر ملک‌مطیعی - پوری بنایی به عیادت پناهی رفت و دیدارش با مرحوم ناصر ملک‌مطیعی پس از پخش نشدن برنامه‌هایش از تلویزیون تعریف کرد.
(ویدئو) آزار جنسی گروهی دانش آموزان در مدرسه‌ای در غرب تهران!
(ویدئو) آزار جنسی گروهی دانش آموزان در مدرسه‌ای در غرب تهران! - ماجرای تکان دهنده اذیت و آزار گروهی دانش آموزان یک دبیرستان پسرانه در غرب تهران وارد فصل تازه‌ای شد.
آزاده نامداری هم گزارشگر فوتبال شد!
آزاده نامداری هم گزارشگر فوتبال شد! - در ادامه حضور چهره های شناخته شده در کمپین "خانم گزارشگر"، این بار آزاده نامداری مجری تلویزیون تلویزیون اقدام به گزارش فوتبال کرد. او برای این کار بازی خاطره انگیز ایران - استرالیا در مقدماتی جام جهانی 98 فرانسه را انتخاب کرده است که گزارش ضعیف او با انتقادات فراوانی مواجه شده است، تا حدی که وبسایت مربوط به این کمپین ویدئوی گزارش این او را از سایت حذف کرد.
عکسی عجیب و جنجالی از سید ابراهیم رئیسی
عکسی عجیب و جنجالی از سید ابراهیم رئیسی - عکسی از حضور سید ابراهیم رئیسی در مراسمی ویژه منتشر شده است که گفته می شود متعلق به کنفرانس افق نو در مشهد بوده است. در این عکس حرکات عجیب خانمی با لباس های قرمز، چفیه بر گردن و پرچم در دست در مقابل ابراهیم رییسی به چشم می خورد که توجه کاربران بسیاری را در شبکه های اجتماعی جلب کرده است!