پنج شنبه ۳ اسفند ۱۳۹۶ / Thursday, 22 February, 2018

از صدای‌ پای‌ آب‌


از صدای‌ پای‌ آب‌
● درباره‌ سهراب‌ سپهری‌
اردیبهشت‌، ماهی‌ بود كه‌ در آن‌ بسیاری‌ از شاعران‌ كهن‌ و معاصر ایرانی‌ به‌ جهان‌ آمدند یا چشم‌ از جهان‌ فرو بستند. «سهراب‌ سپهری‌»، یكی‌ از این‌ شاعران‌ است‌ كه‌ حدود بیست‌ و شش‌ سال‌ پیش‌ در همین‌ ماه‌، درگذشت‌. «سپهری‌» شاعری‌ بود كه‌ میان‌ هم‌ترازهای‌ نوپرداز خود، از اقبال‌ بیشتری‌ بین‌ مردم‌ برخوردار بود. هرچند برخی‌ منتقدین‌ نقدهایی‌ تند و تیز بر اشعار او نوشته‌ بودند و او را در حد و اندازه‌ دیگر شاعران‌ معاصر نمی‌دانستند. آنچه‌ می‌خوانید یادداشتی‌ است‌ از خبرنگار سایت‌ ادبی‌ «آتی‌بان‌»، در مورد زندگی‌ و آثار «سهراب‌ سپهری‌»:
سپهری‌ بعد ازحركت‌ خوب‌ و ممتد خود در شعربلند« صدای‌ پای‌ آب‌» متولد می‌شود و نشان‌ می‌دهد كه‌ به‌ زبان‌ خاص‌ خود دست‌ یافته‌ است‌. زبانی‌ ساده‌ و صمیمی‌ با موسیقی‌ آشكار و وزنی‌ مناسب‌ با موضوع‌ شعر.
سهراب‌ سپهری‌ ۱۵ مهرماه‌ ۱۳۰۷ خورشیدی‌ در شهر كاشان‌ به‌ دنیا آمد و دوران‌ نوجوانی‌ خود را نیز در همان‌ شهر به‌ درس‌ خواندن‌ و یاد گیری‌ نقاشی‌ گذراند.او بیشتر دوران‌ كودكی‌ خود را در طبیعت‌ سپری‌ كرد و تاثیر این‌ همنشینی‌ را می‌توان‌ در اشعاری‌ كه‌ بعدها می‌سراید بخوبی‌ مشاهده‌ كرد. از همان‌ دوران‌ نوجوانی‌ و جوانی‌ كه‌ به‌ سرایش‌ شعر علاقه‌مند می‌شود مطالعه‌ اشعار شاعران‌ ایرانی‌ و خارجی‌ را نیز در برنامه‌های‌ خود قرار می‌دهد.
سپهری‌ را باید از جمله‌ شاعرانی‌ دانست‌ كه‌ با آگاهی‌ كامل‌ از ادبیات‌ گذشته‌ خود دست‌ به‌ نو گرایی‌ در شعر می‌زند و در كنار شاعرانی‌ چون‌ نیما، فروغ‌، اخوان‌ و شاملو صفحه‌یی‌ تازه‌ را در تاریخ‌ شعر ایران‌ باز می‌كند. در دوره‌ جوانی‌ برای‌ ادامه‌ تحصیل‌ در زمینه‌ نقاشی‌ به‌ تهران‌ می‌آید و در دانشكده‌ هنرهای‌ زیباثبت‌ نام‌ می‌كند. می‌توان‌ گفت‌ در این‌ دوران‌ است‌ كه‌ سپهری‌ حركت‌ در شعر را آغازكرده‌ و آهسته‌ آهسته‌ در شعر پیش‌ می‌رود.
ابتدا مانند دیگر شاعران‌ هم‌ عصر خود تحت‌ تاثیر جریان‌ شعر روز در قالب‌ «چهار پاره‌» به‌ سرایش‌ شعر دست‌ می‌زند.اولین‌ كتاب‌ سپهری‌ مجموعه‌ شعری‌ با عنوان‌ « آرامگاه‌ عشق‌» است‌،كه‌ شامل‌ اشعار احساسی‌ و دوران‌ ناپختگی‌ سپهری‌ در شعر می‌شود. در اولین‌ اثر نسبتا موفق‌ خود با عنوان‌ « مرگ‌ رنگ‌» نشان‌ داد كه‌ مانند دیگر شاعران‌ همعصر خود از طرفداران‌ نو گرایی‌ و شعر نو است‌. او در این‌ مجموعه‌ با گرایش‌ به‌ قالب‌ شعر نیمایی‌ حركت‌ خود را در عرصه‌ شعر آزاد آغاز می‌كند. صداقت‌ در بیان‌، زبان‌ ساده‌ و روان‌، توصیف‌های‌ زیبا، تصویرهای‌ تازه‌ و بدیع‌، تركیبات‌ قابل‌ قبول‌، موسیقی‌ گوش‌ نواز و استفاده‌ از اصطلاحات‌ عامیانه‌ و محلی‌ در شعر از خصوصیات‌ شعری‌ سپهری‌ است‌ كه‌ به‌ مرور زمان‌ و در مجموعه‌های‌ بعدی‌ او نمایان‌ تر و مستحكم‌ تر می‌شود.
سپهری‌ در مجموعه‌ شعربعدی‌ خود با عنوان‌ « زندگی‌ خوابها»سعی‌ می‌كند از زبان‌ نیما به‌ زبان‌ شعری‌ خود برسد. اگر چه‌ در این‌ مجموعه‌ چندان‌ موفق‌ به‌ عملی‌ كردن‌ آرزوی‌ خود نمی‌شود، اما در آینده‌یی‌ نه‌ چندان‌ دور به‌ آن‌ دست‌ می‌یابد.
او در ادامه‌ سعی‌ و تلاشهای‌ شاعرانه‌ اش‌ در كتاب‌ « آوارآفتاب‌» تا حدودی‌ موفق‌ به‌ فاصله‌ گرفتن‌ از دیگر شاعران‌ نوگرای‌ همعصر خود شد و شاید بتوان‌ گفت‌ زبان‌ شعری‌ سپهری‌ در این‌ كتاب‌ تاحدودی‌ زبانی‌ است‌ میان‌ زبان‌ شعری‌ فروغ‌ فرخزاد و احمد شاملو كه‌ هنوز دارای‌ آن‌ موسیقی‌ ریتمیك‌ كه‌ در مجموعه‌های‌ بعدی‌ او مشاهده‌ می‌شود نیست‌. برای‌ مثال‌ می‌توان‌ به‌ شعر « شا سوسا» اشاره‌ كرد:
كنار مشتی‌ خاك‌
در دور دست‌ خودم‌، تنها، نشسته‌ ام‌
نوسان‌ها خاك‌ شد
و خاك‌ها از میان‌ انگشتانم‌ لغزید و فرو ریخت‌
شبیه‌ هیچ‌ شده‌یی‌!
چهره‌ ات‌ را به‌ سردی‌ خاك‌ بسپار
اوج‌ خودم‌ را گم‌ كرده‌ ام‌
می‌ ترسم‌، از لحظه‌ بعد، و از این‌ پنجره‌یی‌ كه‌ به‌ روی‌ احساسم‌
گشوده‌ شد
برگی‌ روی‌ فراموشی‌ دستم‌ افتاد: برگ‌ اقاقیا!
بوی‌ ترانه‌یی‌ گمشده‌ می‌دهد، بوی‌ لالایی‌ كه‌ روی‌ چهره‌ مادرم‌
نوسان‌ می‌كند...
● «شاسوسا» از مجموعه‌ شعر آوار آفتاب‌
سپهری‌ روز به‌ روز در عرصه‌ شعر پیشرفت‌ می‌كند و با آشنایی‌ و مطالعه‌ بیشتر در زمینه‌ عرفان‌ و نقاشی‌ دست‌ به‌ خلق‌ آثاری‌ می‌زند كه‌ نشان‌ از تولد یك‌ شاعر توانمند می‌دهد. او دركتاب‌« شرق‌ اندوه‌ » با اشعاری‌ موزون‌ تر از گذشته‌ و دارای‌ موسیقی‌ بارزتر به‌ بیان‌ بعضی‌ دیدگاههای‌ عرفانی‌ نیز می‌پرداز. سهراب‌ بدون‌ شك‌ آشنایی‌ خوبی‌ با شعرشاعران‌ بزرگ‌ ایرانی‌ چون‌ حافظ‌ و مولانا دارد. اشعار مجموعه‌ شعر « شرق‌ اندوه‌» بخوبی‌ نشان‌ از تاثیر موسیقی‌ غزلیات‌ مولانا در آثار سپهری‌ می‌دهد.
آب‌ زنید راه‌ را هین‌ كه‌ نگار می‌رسد
مژده‌ دهید باغ‌ را بوی‌ بهار می‌رسد
«مولانا»
باد آمد، در بگشا، اندوه‌ خدا آورد
خانه‌ بروب‌، افشان‌ گل‌، پیك‌ آمد، پیك‌ آمد،
مژده‌ ز« نا » آورد
آب‌ آمد، آب‌ آمد، از دشت‌ خدایان‌ نیز، گل‌های‌ سیاه‌ آورد
ما خفته‌، او آمد، خنده‌ شیطان‌ را بر لب‌ ما آورد
مرگ‌ آمد
ترس‌ شما آورد.
در خاكی‌، صبح‌ آمد، سیب‌ طلا، از باغ‌ طلا آورد.
مجموعه‌ شعر « شرق‌ اندوه‌»
سپهری‌ بعد ازحركت‌ خوب‌ و ممتد خود در شعربلند« صدای‌ پای‌ آب‌» متولد می‌شود و نشان‌ می‌دهد كه‌ به‌ زبان‌ خاص‌ خود دست‌ یافته‌ است‌. زبانی‌ ساده‌ و صمیمی‌ با موسیقی‌ آشكار و وزنی‌ مناسب‌ با موضوع‌ شعر.
سپهری‌ در ادامه‌ شعرهایش‌ به‌ تثبیت‌ زبان‌ شعری‌ خاص‌ خود می‌پردازد و به‌ بیان‌ آنچه‌ در طی‌ سالها آموخته‌ قلم‌ می‌زند. از هرگونه‌ جریان‌های‌ شعری‌ و غیر ضروری‌ كه‌ بسیاری‌ از شاعران‌ را به‌ سقوط‌ در عرصه‌ شعر كشاند فاصله‌ می‌گیرد و تنها به‌ خلق‌ شعر می‌اندیشد، به‌ گونه‌یی‌ كه‌ باید گفت‌ سپهری‌ شاعر ستایش‌ از طبیعت‌ و زندگی‌ است‌. او از جمله‌ تاثیر گذار ترین‌ شاعر برای‌ كشاندن‌ شعر آزاد به‌ میان‌ مردم‌ است‌. تاثیر او نه‌ تنها بر شاعران‌ ایران‌،بلكه‌ بر شاعران‌ فارسی‌ زبان‌ دیگر كشورها نیز بخوبی‌ محسوس‌ است‌.
سهراب‌ سپهری‌ در ۱ اردیبهشت‌ ماه‌ ۱۳۵۹ در تهران‌ دیده‌ از جهان‌ فرو بست‌ و در زادگاهش‌ به‌ خاك‌ سپرده‌ شد، و جامعه‌ ادبی‌ را در سوگ‌ خود نشاند.
باید امشب‌ چمدانی‌ را
كه‌ به‌ اندازه‌ پیراهن‌ تنهایی‌ من‌ جا دارد، بردارم‌
و به‌ سمتی‌ بروم‌
كه‌ درختان‌ حماسی‌ پیداست‌،
رو به‌ آن‌ وسعت‌ بی‌ واژه‌ كه‌ همواره‌ مرا می‌خواند
یك‌ نفر باز صدا زد: سهراب‌!
كفش‌ هایم‌ كو؟
«ندای‌ آغاز»

پوریا گل‌محمدی‌

منبع : روزنامه اعتماد

مطالب مرتبط

بدون‌ عشق‌؛ جایگاه‌ شاعر از جامعه‌ رو به‌ تغییر


بدون‌ عشق‌؛ جایگاه‌ شاعر از جامعه‌ رو به‌ تغییر
اگرچه‌ آثار منثور اولیه‌ پاسترناك‌ چندان‌ توجهی‌ برنیانگیخت‌، قصه‌ «بدون‌ عشق‌» كه‌ در ۱۹۱۸ منتشر شد براستی‌ پیشاهنگ‌ دكتر ژیواگوست‌. این‌ داستان‌ كوتاه‌ كه‌ مضامین‌، رویدادها، شخصیت‌پردازی‌ها و نامهایی‌ مشترك‌ با رمان‌ بعدی‌ دارد در عین‌ حال‌ پیش‌درآمدی‌ است‌ بر مضمون‌ دكتر ژیواگو كه‌ در گرایشهای‌ متضاد شخصیت‌های‌ اصلی‌، كووالیفسكی‌ و گالتسف‌ نسبت‌ به‌ انقلاب‌ شكل‌ می‌گیرد. شخصیت‌ دوم‌ در واقع‌ نمونه‌ اولیه‌ یوری‌ ژیواگوست‌. افزون‌ بر این‌، در این‌ داستان‌ كوتاه‌ نشانه‌هایی‌ از شخصیتی‌ می‌بینیم‌ كه‌ وقتی‌ در دكتر ژیواگو تكامل‌ می‌یابد بدل‌ به‌ لارا می‌شود.
پاسترناك‌ كه‌ دیگر شاعری‌ سرشناس‌ شده‌ بود در ۱۹۲۵ با انتشار مجموعه‌ «داستانها» نزد بسیاری‌ از خوانندگان‌ به‌ نویسندگی‌ نیزشناخته‌ شد. این‌ كتاب‌ شامل‌ چهار داستان‌ است‌ كه‌ هر یك‌ از آنها در فاصله‌ ۱۹۱۵ تا ۱۹۲۵ نوشته‌ و چاپ‌ شده‌ بود. این‌ داستان‌ها نیز مانند «بدون‌ عشق‌» نشان‌دهنده‌ واكنش‌ پاسترناك‌ در برابر رویدادهای‌ انقلاب‌ و جامعه‌ بعد از انقلاب‌ است‌. در «راه‌های‌ آسمان‌» از این‌ مجموعه‌ نخستین‌ تصویر كمونیسم‌ و فضای‌ آن‌ را از دید پاسترناك‌ می‌یابیم‌، بویژه‌ تصویری‌ كه‌ او از اخلاق‌ بی‌شفقت‌ فردی‌ عالیرتبه‌ به‌ نام‌ پالیوانوف‌ به‌ دست‌ می‌دهد كه‌ نمونه‌ اولیه‌ استرلینكوف‌ در دكتر ژیواگوست‌ فردی‌ كه‌ آرمان‌ ایدئولوژیكی‌ را فراتر از ترحم‌ و دیگر عواطف‌ انسانی‌ جای‌ می‌دهد. جالبترین‌ داستان‌ در این‌ مجموعه‌، «كودكی‌ ژینا» درباره‌ ژینا لیوورس‌ چهارده‌ ساله‌ و رودررویی‌ او با جهان‌ بیرون‌ و هنگام‌ بلوغ‌ و آنگاه‌ كشف‌ زنانگی‌ است‌.
● مضامین‌ سیاسی‌
در نیمه‌ دهه‌ ۱۹۲۰ پاسترناك‌ با فضای‌ متغیر ادبی‌ روبرو شد كه‌ رویدادها و جریانات‌ سیاسی‌ بر آن‌ اثر می‌نهاد. اگرچه‌ پاسترناك‌ همواره‌ از استعداد روراست‌ نبودن‌ بی‌بهره‌ بود كوشید تا به‌ خواست‌های‌ دوران‌ خود پاسخ‌ گوید و این‌ به‌ سبب‌ فشار مستقیمی‌ بود كه‌ به‌ درجات‌ مختلف‌ بر نویسندگان‌ وارد می‌آمد تا مضمون‌، سبك‌ و لحن‌ گفته‌ خود را با وضع‌ موجود سازگار كند. بدین‌ سان‌ وقتی‌ كه‌ لنین‌ در ژانویه‌ ۱۹۲۴ درگذشت‌، پاسترناك‌ شعری‌ بلند و با عنوان‌ «بیماری‌ والا» منتشر كرد كه‌ با توصیف‌ سخنرانی‌ لنین‌ در نهمین‌ كنگره‌ شوراها در ۱۹۲۱ پایان‌ می‌یافت‌. مضمون‌ مركزی‌ این‌ شعر جایگاه‌ شاعر در جامعه‌یی‌ رو به‌ تغییر در زمینه‌یی‌ از رویدادهای‌ تاریخی‌ است‌. انقلاب‌ همچون‌ توفان‌ بنیان‌ كن‌ تصویر می‌شود كه‌
روشنفكر ایدئالیست‌ را،
كه‌ درباره‌ لذت‌ تباهی‌ خود
پلاكاردهایی‌ می‌نوشت‌ و چاپ‌ می‌كرد.
می‌روبد و به‌ كناری‌ می‌راند. پاسترناك‌ فكر می‌كرد در روزهای‌ نخست‌ روشنفكران‌ برای‌ انقلاب‌ كار كرده‌ بودند، اما بعد از آن‌ تماس‌ با مردم‌ را از دست‌ داده‌ و چنان‌ از ایشان‌ بیگانه‌ شده‌ بودند كه‌ كاری‌ از دستشان‌ بر نمی‌آمد جز آنكه‌ از صحنه‌ پایین‌ بیایند.
راوی‌ كه‌ تجربه‌ شخصی‌ پاسترناك‌ را بازگو می‌كند شرح‌ می‌دهد كه‌ چگونه‌ به‌ قصد پس‌ راندن‌ تردید و دودلی‌ به‌ كنگره‌ شوراها می‌رود و در آنجا جلوه‌ پرابهت‌ لنین‌، آن‌ ایمان‌ از كف‌ رفته‌ را تا حدی‌ به‌ او باز می‌گرداند. زمانه‌ برای‌ پرداختن‌ به‌ مضامین‌ انقلابی‌ و میهنی‌ بسیار مساعد بود و از این‌ روی‌ انتشار مجموعه‌ شعر پاسترناك‌ با عنوان‌ «سال‌ ۱۹۰۵» در ۱۹۲۷ مرحله‌یی‌ مهم‌ در كار هنری‌ او شد. این‌ كتاب‌ چهار بار به‌ چاپ‌ رسید. از آن‌ پس‌ نیز بیش‌ از همه‌ آثار پاسترناك‌ مورد اشاره‌ و ستایش‌ منتقدان‌ شوروی‌ بود و گزیده‌های‌ فراوان‌ از آن‌ منتشر شد. در این‌ مجموعه‌ پاسترناك‌ برای‌ نخستین‌ بار صرفا به‌ مساله‌ همگرایی‌ شعر و تاریخ‌ می‌پردازد و نشان‌ می‌دهد كه‌ با تلقی‌ تسوتایوا از «پدیده‌ متناقض‌ بی‌ زمانی‌ هنر و رابطه‌ محكم‌ آن‌ با زمانه‌اش‌» توافق‌ دارد.


وبگردی
ممنوعیت پروازهای «هواپیمایی آسمان» در اروپا
ممنوعیت پروازهای «هواپیمایی آسمان» در اروپا - پرواز تمام هواپیماهای «آسمان» در اروپا ممنوع است
استحاله! / بررسی نامه احمدی‌نژاد به رهبری
استحاله! / بررسی نامه احمدی‌نژاد به رهبری - دگرديسي‌هاي فراواني در ايران صورت گرفته‌است؛ اصولگرايان اصلاح‌طلب شده‌اند، تحول‌طلبان محافظه‌كار شده‌اند، مسئولان پاسخ ناكارآمدي‌هاي خود را از مردم مي‌خواهند و در تازه‌ترين نوع اين استحاله‌ها فردي كه بسياري مدعي هستند او برآمده از مهندسي انتخابات است با ارسال نامه به رهبرمعظم انقلاب درخواست برگزاري انتخاباتي آزاد، زودهنگام و به دور از مهندسي كرده‌است! محموداحمدي‌نژاد همان پديده خانمان براندازي كه براي…
سیف و بازی تکراری غیر مجازها !
سیف و بازی تکراری غیر مجازها ! - حرفهای تکرای بانک مرکزی در مورد صرافی ها و موسسات مالی غیر مجاز با یک جستجوی ساده در اینترنت.
مصاحبه دختری که با ریش به «آزادی» رفت با یورونیوز
مصاحبه دختری که با ریش به «آزادی» رفت با یورونیوز - فیلم - زهرا خوش نواز در گفتوگو با یورونیوز از مراحلی که برای آماده سازی ظاهرش طی کرد تا با چهره‌ای متفاوت وارد استادیوم شود گفت. او می‌گوید: «زمانی که از تونل گذر کردم و وارد ورزشگاه شدم و چشمانم به چمن ورزشگاه افتاد گریه‌ام گرفت.»
بار دیگر زیر گرفتن ماموران پلیس با ماشین سواری توسط دراویش
بار دیگر زیر گرفتن ماموران پلیس با ماشین سواری توسط دراویش - باز هم زیر گرفتن ماموران امنیتی و نیروی انتظامی توسط یک ماشین دیگر سواری توسط اراذل خیابان گلستان هفتم
حمله با اتوبوس به مأموران پلیس در پاسداران
حمله با اتوبوس به مأموران پلیس در پاسداران - کی از دراویش گنابادی با اتوبوس به مردم و مأموران پلیس در خیابان پاسداران تهران / گفته میشود تعداد شهدای ناجا در حمله آشوبگران فرقه ضاله گنابادی و حامیان نورعلی تابنده به ۴ تن رسیده است.
لحظه مواجهه وزیر راه با خانواده قربانیان سانحه هواپیمای
لحظه مواجهه وزیر راه با خانواده قربانیان سانحه هواپیمای - به دنبال سقوط هواپیمای تهران-یاسوج ویدیو لحظه مواجه خانواده های جانباختگان را با وزیر مشاهده می کنید.
حمله با چاقو به یک راننده سر پارک خودرو
حمله با چاقو به یک راننده سر پارک خودرو - تصاویری دردناک از حمله مرد موتور سوار با چاقو به یک مرد راننده در حضور همسر و فرزندش در شهرستان داراب استان فارس را در ویدئوی زیر می بینید. به نظر میرسد این اتفاق در پی جرو بحثی بر سر پارک کردن وسایل نقلیه روی داده است!
اگر «عدم رویارویی با حریفان اسرائیلی» آرمان ماست چرا پنهانی و دزدکی؟
اگر «عدم رویارویی با حریفان اسرائیلی» آرمان ماست چرا پنهانی و دزدکی؟ - آنچه مشخص است جمهوری اسلامی ایران باید تصمیم مشخص و درستی درباره سیاست عدم رویارویی با ورزشکاران رژیم صهیونیستی بگیرد. دیگر نمی‌توان با این روش تعقیب و گریزی با این مسئله برخورد کرد. دیگر نمی‌توان ورزشکاران را از مقابله با کشتی‌گیران اسرائیلی باز داشت و در برابر رسانه‌های جهانی گفت به خاطر مصدومیت در میدان حاضر نمی‌شویم و در داخل جشن بگیریم که ما عزت‌مان را حفظ کردیم و...
بدل ایرانی آنجلینا جولی رونمایی شد !
بدل ایرانی آنجلینا جولی رونمایی شد ! - شب گذشته مراسم اکران فیلم بلوک 9 خروجی 2 به کارگردانی علیرضا امینی و تهیه کنندگی محمدرضا شریفی نیا و نیز فیلم شاخ کرگدن در پردیس سینمایی ملت برگزار گردید.
اظهارات جنجالی احمدی نژاد در مقابل دادگاه
اظهارات جنجالی احمدی نژاد در مقابل دادگاه - سخنرانی پرحاشیه احمدی نژاد در مقابل دادگاه بقایی
    درس‌ هایی از غول‌ های دنیای فناوری
    به نظرم رهبران بسیاری از سازمان‌های بزرگ اعتقادی به تغییر ندارند؛ اما با نگاهی به گذشته، رد پای تاریخ را خواهید دید. بدانید که اگر کسب‌ و کاری بی‌رمق دارید، مسلما با مشکلاتی روبه‌رو خواهید بود.