جمعه ۴ اسفند ۱۳۹۶ / Friday, 23 February, 2018

صحابه و تبرک به آثار پیامبر(صلی الله علیه وآله)


صحابه و تبرک به آثار پیامبر(صلی الله علیه وآله)
سخن از توسل و تبرك و مشروعیت آن، مطلبی است كه از دیدگاه عقل و شرع، باید از بدیهیات شمرده شود; زیرا نه عقل مانع از آن است كه انسانِ مؤمن، با اعتقادِ خالص به توحید خداوند، به مقدّسات این عالم تبرّك جوید و به آنها احترامبگذارد و یا آنها را وسیله تقرّب الهی قرار دهد و نه در میان ادلّه شرعی و نصوص قرآنی و روایی میتوان دلیلی یافت كه مشروعیت تبرك و توسل را زیر سؤال ببرد. افزون بر این، شواهد و دلایل بسیاری در كتاب و سنت وجود دارد كه به تبرك و توسّل توصیه كرده و آن را وسیله قرب به خداوند قرار داده است.
آیه كریمه: ...وَ ابْتَغُوا إِلَیْهِ الْوَسِیلَهَٔ....(۱) با صراحت، دستور میدهد كه بندگان پرهیزكار، برای راهیابی به مقام قربِ ربوبی، از وسیلهای استفاده كنند.
«وسیله»، بهگونه مطلق ذكر شده و شامل هر شخص و هر چیز و هر عملی است كه بتواند انسان را به خداوند نزدیك كند و كدامین وسیله برتر از اولیا و انبیا و امامان(علیهم السلام)؟! كه اینان رابطه فیض میان خدا و خلقاند.
قرآن كریم آنجا كه از یوسف صدیق(علیه السلام) سخن میگوید، تصریح دارد كه یوسف پیراهن خود را برای پدرش یعقوب، كه از فراق فرزند نابینا شده بود، فرستاد و گفت: آن را بر دیدگان وی نهند تا بینایی خود را بازیابد; اذْهَبُوا بِقَمِیصِیهذا فَأَلْقُوهُ عَلی وَجْهِ أَبِییَأْتِ بَصِیراً...(۲)
در برابر این بیان صریح قرآنی، كسی را چه رسد كه بگوید: این منافی با
. مائده: ۳۵
. یوسف: ۹۳
توحید است كه پیراهن وسیله بینایی چشم نابینا شود!؟ در این میان، مایه
شگفتی است كه این موضوع عقلی ونقلی را ـكه قرآن برآن مهر تأیید میزند و صدها دلیل و روایت از سنت نبوی و ائمه طاهرین(علیهم السلام) و سیره صالحین در مشروعیت آن میتوان یافتـ گروههای متحجّر و افراطی (وهّابی) انكار كرده و تبرك و توسل را منافی با توحید خواندهاند و با این دستاویز پوچ و موهوم، بر شیعه تاختهاند كه چرا به زیارت قبور امامان میروند و به آنان توسّل میجویند و آثار پیامبر و امامان(علیهم السلام) را گرامی میدارند و یا با زیارت آنان از خدا حاجت میطلبند؟!
افزون بر دانشمندان شیعه، از علمای عامه و اهلسنت نیز با ذكر مستندات روایی و دلایل معتبرِ تاریخی، تبرّك و توسل و زیارت قبور اولیا را مشروع دانسته و بدان توصیه كرده و خود در عمل به آن مبادرت ورزیدهاند كه این پاسخ دندانشكنی است به گروههای افراطی و قشری كه از بسیاری مسائل ضروری و وظایف حتمی، كه حیات امت اسلام بدان وابسته است، روی برتافته و نیروهای فكری و علمی را مصروف بحثهای بیحاصل و تفرقه افكن نمودهاند و بدون هیچ دلیل عقلی و شرعی، بر طایفه عظیمی از امت مسلمان هجوم تبلیغاتی آورده و صدها كتاب و رساله و مقاله در این مورد نوشته و منتشر كردهاند و به اختلاف میان جامعه اسلامی دامن زدهاند.
پاسخگویی به كسانی كه این حركت و هجوم تبلیغاتی را راه انداختهاند، از وظایف عالمان متعهّدی است كه احساس مسؤولیت كرده و در این باره كتابها و ی نگاشته و نشر دادهاند. از آنجا كه روشنگری در موسم حج و حرمین شریفین، میتواند از معتقدات اسلامی و شیعی رفع ابهام كند، لذا آگاهی بیشتر به این آثار مكتوب، بهویژه اظهارات برادران اهل سنت و عالمان آزاد اندیش آنان در این مورد، برای روحانیان محترم و زائران گرامی میتواند سودمند و مغتنم باشد و ترجمه و برگردان حاضر، در راستای این هدف سامان یافته است.
مؤلّف محقق، محمد طاهر كردی، كه از دانشمندان و مؤلفان اهلسنت است، در كتاب خود «تبرّك الصحابه بآثار رسولالله»(صلی الله علیه وآله) به موضوع تبرّك پرداخته و مشروعیت آن را از طریق روایات نبوی، كه به تواتر معنوی میرسد، مورد تأكید قرار داده و از سیره صحابه، شواهدی آورده است كه برگردانِ آن با پارهای حذف و اصلاحات، تقدیم خوانندگان گرامی فصلنامه «میقات حج» میگردد:«مترجم»
● آثار رسولالله(صلی الله علیه وآله) و تبرّك صحابه
ستایش آفریدگار جهانیان را و درود بر پایانبخش رسالتداران و خاندان و یاران و پیروانش!
در رساله حاضر ـكه در موضوع خود نمونه و آرامبخش دل مؤمنان استـ روایاتی را با اسناد صحیح آوردهام كه گواه است صحابه پیامبر به آثار رسول خدا(صلی الله علیه وآله) تبرّك جستهاند; همانگونه كه آیات قرآن از منزلت والای پیامبر(صلی الله علیه وآله) و نام بلند و جایگاه رفیع اوسخن گفته و این فضیلتی است كه خداوند حضرتش را بدان اختصاص داده و با وجود مباركش سلسله نبوت را به پایان میبرد و با مقام محمود، در روز باز پسین گرامی داشتهاست.
از خداوند بزرگ میخوهم كه این نوشتار را، برای آنان كه دارای قلب سلیماند، سودمند گرداند و پاداش آن را برای روز جزا و جوار ربّ العالمین و بهشت برین، كه فوز عظیم است، ذخیره سازد. این است فوز عظیم و اوست بهترین بخشنده كریم.
این رساله را در سال ۱۳۷۶ هـ. ق. در مكّه مكرمه نكاشتم و برای نخستین بار در سال ۱۳۸۵ به چاپش رساندم و در سال ۱۳۹۴ برای چاپ دوم آماده ساختم و خدای را بر این توفیق سپاس میگویم.
تبرّك به آثار پیامبران(علیهم السلام)، از دیرباز یك سنت بوده كه در آثار و اخبار پیشینیان آمده است. روایت كردهاند كه در دوران خلیفه عباسی «متقی لله»، در سال ۳۳۱ هجری پادشاه روم نامهای به او نوشت و از وی خواست دستمالی را كه در كنیسه رهبان نگهداری میشود و به عقیده آنها حضرت مسیح(علیه السلام) آن را به صورت خود مالیده و تصویر وی در آن منعكس است، برای او بفرستد و متعهّد شد كه اگر این دستمال را بفرستد، ده هزار از اسیران مسلمان را آزاد كند. با آمدن این نامه، خلیفه فقها را فراخواند و از آنها در این خصوص استفسار كرد و آنان فتوا دادند كه دستمال را برای او بفرستد و او چنین كرد و بدینگونه اسرای مسلمان آزاد شدند.(۱)
شك نیست كه آثار رسولالله(صلی الله علیه وآله)، كه برگزیده خلق خدا و برترین پیامبران است،
ـ ر.ك. به: تاریخ الخمیس.
صفحه ۱۹۷
قابل اعتمادتر و مشهورتر و بابركتتر است و بدینسان شایان توجه و تبرّك بیشتری خواهد بود و ما بسیاری از صحابه را شاهدیم كه به تبرّك به این آثار و اهتمام به گردآوری آنها، اجماع كرده و به درج و جمع آن مبادرت كردهاند.
آنان هدایتگران و هدایت شدگان و پیشوایانی بودند كه به موی پیغمبر(صلی الله علیه وآله) و آب وضو و لباس آن حضرت و لمس بدن مباركش و دیگر آثار شریف آن بزرگوار تبرّك جسته و اخبار صحیح اینها را از پیشینیان صالح روایت نمودهاند.
بدینسان تبرك به آثار پیامبر(صلی الله علیه وآله) سنّت صحابه بوده و از آن پس، تابعین و صالحان، راه آنان را پیمودهاند.
تبرّك به آثار پیامبر(صلی الله علیه وآله)، در زمان خودِ آن حضرت رایج بوده و ایشان هیچگاه از آن نهی نكرده، بلكه تأیید نموده و بر آن صحّه گذاشتهاند، كه این خود دلیل قاطع بر مشروعیت تبرك است و اگر جز این بود، از آن نهی میكرد و امت را برحذر میداشت.
همچنین اخبار صحیح و اجماع صحابه بر مشروعیت آن دلالت دارد و نیز بر قوّت ایمان و علاقه شدید صحابه و ولایت و اطاعت آنان نسبت به پیامبر بزرگ(صلی الله علیه وآله) همانگونه كه شاعر میگوید:
امرّ علی الدیار دیار سلمی *** أقبّل ذا الجدار و ذا الدیارا
فما حبّ الدیار شَغَفْنَ قلبی*** و لكن حبّ من سكن الدیارا(۱)
«بر دیار سلمی میگذرم و دیوارهای آن را میبوسم،
محبتِ سرزمین قلب مرا شیفته نساخته، بلكه محبت آن كس كه ساكن آن سرزمین است، دل از من برده است.»
خواننده گرامی در این رساله خواهد دید حوادث و رخدادهایی كه احادیث صحیح آورده است، بر تبرّك صحابه و تابعین و نسلهای بعدی، به آثار گرانقدر نبوی دلالت دارد.
از جمله آنهاست روایتی كه از غزوه بدر به ما رسیده است:
«هنگامیكه پیامبر(صلی الله علیه وآله) میان صفوف سپاهیان قدم میزد، چوبی در دست داشت و به وسیله آن، صفها را مرتب میكرد، در این میان چوب دستی به شكم
ـ این شعر را به مجنون عامری نسبت دادهاند كه بر دیار لیلی میگذشت و میسرود.
«سوادبن غزیه» همپیمان بنینجار كه در خارج صف بود، اصابت كرد و بدینوسیله او را در صف وارد نمود.در این حال سواد عرضه داشت:
یا رسولالله(صلی الله علیه وآله) مرا به درد آوردید، شما به حق و عدل برانگیخته شدهاید. اجازه دهید آن را قصاص كنم.
پیامبر(علیه السلام) پیراهن خود را بالا زد و فرمود: قصاص كن.
در این حال سواد پیامبر(صلی الله علیه وآله) را در آغوش گرفت و شكم مبارك آن حضرت را بوسید. پیامبر(صلی الله علیه وآله) فرمود: چرا چنین كردی؟!
پاسخ داد: ای پیامبر خدا، در وضعیت دشواری هستیم، شاید آخرین دیدار ما با شما باشد، خواستم بدنم با بدن شما تبرك شود.
پیامبر در حق وی دعا كرد.»(۱)
بنگرید این اعتقاد راسخ و محبت بیمانند را از صحابه نسبت به آن پیامبر بزرگ(صلی الله علیه وآله)كه این ارادت و محبت از دیرباز نسبت به آن حضرت، و حتی پیش از رسالت، مشهود بوده است. در جوانی لقب «امین» به او دادند و خدایش برانگیخت تا مردم را از ظلمت بیرون آورد و به نور و روشنایی راهبری كند و با معجزات آشكار تأیید كرد تا محبّت مؤمنان را افزون سازد و علاقه آنان را مستحكم نماید; چرا چنین نباشد، در حالی كه اوست رسول خدا و خلیل و برگزیده او. این محبّت عمیق و ارادت بیمانند، تا بدانجا بود كه وقتی در صلح حدیبیه، قریش «عروهٔبن مسعود ثقفی» را كه بزرگ اهل طائف بود، خدمت آن حضرت فرستادند و او رفتار صحابه را نسبت به پیامبر(صلی الله علیه وآله) دید، كه هرگاه وضو میگرفت، گردآمده وجهت گرفتن آب وضویش وتبرك بهآن، سرودست میشكستند و قطرات آب را به سر و صورت میكشیدند و هنگام سخن گفتن، صدایشان را فرو مینهادند و با تواضع تمام سرها را به زیر میافكندند، عروه چون این بدید، نزد قریش برگشت و به آنان گفت: ای گروه قریش، به خدا سوگند من به دربار كسری و قیصر با آن عظمتی كه داشتند، رفتهام. زمامداری را ندیدهام كه مانند محمد(صلی الله علیه وآله) در میان قوم خود اینگونه محبوبیت داشته باشد. قومی را دیدم كه هرگز حاضر نیستند دست از او بردارند. پس به فكر كار خود باشید و اگر راه رشد و هدایت را به شما بنماید، بپذیرید. من به شما نصیحت میكنم، بیم آن دارم كه در معارضه با او دستخوش شكست و ذلّت شوید.
این داستان به گونههای دیگری نیز نقل شده كه پیام و مفهوم همه آنها یكی است.
یاران صادق پیامبر(صلی الله علیه وآله) اینگونه نسبت به حضرتش ابراز علاقه و محبت مینمودند. دیگر مسلمانان نیز در هر زمان و مكان دوستدار او میباشند، بیش از آنكه دوستدار جان و مال و فرزندان هستند.
محبّت وی را بر همه چیز ترجیح میدهند و با عشق تمام به آثار شناخته شده آن حضرت تبرّك میجویند...
● تبرك به آب وضوی پیامبر(صلی الله علیه وآله)
ـ بخاری در صحیح، باب «خاتم نبوّت» به اسناد خود از جعید بن عبدالرحمان روایت میكند كه گفت:
«خاله من شرفیاب محضر پیغمبر(صلی الله علیه وآله) شد. مرا با خود برد و عرض كرد: ای پیامبر خدا، فرزند خواهرم آسیب دیده است (و شفای او را میخواهم)، آن حضرت دست بر سر من كشید و دعا كرد و برای من خیر و بركت خواست و وضو گرفت و من از آب وضوی آن حضرت نوشیدم...»(۱)
از گفته این صحابی كه میگوید: از آب وضوی پیغمبر(صلی الله علیه وآله) نوشیدم، میتوان برای مشروعیت تبرك استفاده كرد.
ـ همچنین بخاری در باب «صفات پیامبر» روایتی را از قول «ابی جحیفه» آورده كه گفت:
«پیامبر در ابطح بود و برای آن حضرت خیمهای سرپا كرده بودند، در این حال بلال اذان نماز را سرود و سپس مانده آب وضوی پیامبر را آورد، مردم هجوم آورده آن را گرفتند (و بدان تبرك جستند)».(۲)
بخاری این حدیث را در جای دیگر كتاب خود در باب «جواز استعمال آبِ وضویغیر» آورده است.(۳)
ـ و نیز بخاری در كتاب «لباس» به اسناد خود از «ابوجحیفه» آورده كه گفت:
ـ صحیح بخاری، ج۶، ص۵۶۱، (۳۵۴۱)
ـ صحیح بخاری، ج ۶، ص۵۶۷
ـ همان، ج۱، ص۳۹۴
«پیغمبر(صلی الله علیه وآله) را درخیمهای سرخ رنگ، كه ازپوست تعبیه شدهبود، زیارت كردم. بلال را دیدم كه آب وضوی آن حضرت را همراه دارد و مردم برای تبرك به آن، با یكدیگر مسابقه میدادند، آن را به بدن خود میمالیدند و كسانی كه به آن آب دسترسینداشتند رطوبت دست دیگری را میگرفتند وبه آن تبرك مینمودند».(۱)از جمله موارد، تبرك اصحاب به نیمخورده آب آشامیدنی و یا آبی بود كه آن حضرت دستهای مبارك خود را در آن شستشو داده بود و تبرك به ظرفهایی كه از آن آب مینوشید.
ـ بخاری و مسلم در صحیح، از ابوموسی اشعری روایت كردهاند كه گفت:
«پیامبرگرامی(صلی الله علیه وآله) در منزل جِعرانه ـمیان مكه و مدینهـ بودند و من شرفیاب محضرآن حضرت بودم، بلال نیز حضورداشت. مرد اعرابی خدمت پیغمبر(صلی الله علیه وآله)آمد و عرضكرد: آیا به وعدهای كه به من دادهاید وفا میكنید؟ پیامبر(صلی الله علیه وآله) پاسخ داد: تو را بشارت میدهم. عرض كرد: بیش از بشارت، بفرمایید. پیامبر(صلی الله علیه وآله) با حالی شبیه خشمگین روبه ابوموسی و بلال كرد و گفت: او بشارت مرا رد كرد! شما بشارت را بپذیرید. گفتند: پذیرفتم. آنگاه قدح آبی را طلبیدند و دستهای خود را در آن شستند و با آب دهان خود تبرك نمودند و فرمودند: از این آب بنوشید و به صورت وگردن خود بمالید. آنها قدح را گرفتند. امّ سلمه از پشت پرده صدا زد: «مقدار باقیمانده آن را به مادرتان بدهید. آنها بخشی از آن را به وی دادند.»(۲)
این روایت را بخاری در كتاب «مغازی» در غزوه طائف آورده و مسلم در كتاب «فضائل صحابه»، ضمن احوالات ابوموسی اشعری ذكر كرده است.
ـ امّ ثابت، كبشه دختر ثابت خواهر حسان بن ثابت میگوید:
«پیامبر خدا(صلی الله علیه وآله) بر ما وارد شد. از مشگی كه آویزان كرده بودیم در حالت ایستاده آب نوشید. من از جای برخاستم و آن قسمت را كه پیامبر با دهانشان
ـ همان، ج۱۰، ص۳۱۳، و ۱، صص۵۷۵ ـ ۵۷۶
ـ صحیح بخاری، ج۸، ص۴۶; صحیح مسلم، ج۴، ص۱۹۴۳
تبرك نموده بودند بریدم.
ترمذی میگوید: این روایت، نیكو و صحیح است.(۱)
شارح این حدیث، مؤلف كتاب «ریاض الصالحین» مینگارد:
«آن قسمت از مشگ را كه با دهان پیامبر(صلی الله علیه وآله) تماس داشته، به این منظور جدا كرده كه برای همیشه نگهدارد تا از بین نرود و به جایگاه دهان آن حضرت تبرك جوید. بدینگونه، صحابه به آشامیدن باقیمانده ظرف آشامیدنی پبغمبر(صلی الله علیه وآله) اصرار میورزیدند.»
ـ در صحیح بخاری، كتاب «نوشیدنیها»، باب اول، ذیل عنوان «نوشیدن از ظرف آب پیامبر(صلی الله علیه وآله)» از قول عبداللهبن سلام آورده، كه گفت:
«به ابی برده گفتم: آیا نمیخواهی از ظرفی كه پیامبر از آن آب نوشیده است، تو را آب دهم؟»
و نیز بخاری در همین باب به اسناد خود از قول سهل بن سعد ساعدی(رحمه الله) حدیثی را نقل كرده كه در بخشی از آن چنین آمده است:
«پیامبر(صلی الله علیه وآله) در سقیفه بنی ساعده حضور پیدا كرد و نشست و یاران شرفیات محضر او شدند. آن حضرت رو به سهل كرده، فرمود:
ای سهل، برای ما آب خوردن بیاور. سهل قدحیرا آورد و از آن به آنها آب داد.»
ابوحازم گوید:
«سهل این قدح را آورد و ما با نوشیدن آب از آن، تبرك نمودیم چرا كه پیامبر(صلی الله علیه وآله)از آن نوشیده بود.»
سپس میافزاید:
«بعدها عمر بن عبدالعزیز از سهل خواهش كرد كه آن قدح را به او هدیه كند و او آن را به وی بخشید.»(۲)
مسلم نیز این روایت را در كتاب «آشامیدنیها» آورده است.(۳)
ـ صحیح ترمذی، ج۴، ص۲۷۰
ـ صحیح بخاری، ج۱۰، ص۹۸ و ۹۹
ـ صحیح مسلم، ج۲، ص۱۵۹۱
قرطبی در «مختصر بخاری» گوید:
در برخی نسخههای قدیمیِ بخاری چنین آمده است:
ابو عبدالله بخاری گفت: آن قدح را در بصره دیدم و از آن آب نوشیدم; از جمله اموال موروثی نضربن انس بود كه به هشتصد هزار خریداری شده بود...»
ـ و نیز بخاری در باب «شرب مبارك» با اسناد خود از جابر بن عبدالله انصاری روایت كرده كه گفت:
«همراه پیامبر(صلی الله علیه وآله) بودم، وقت نماز عصر رسید و جز اندكی آب نداشتیم، آن را در ظرفی ریخته نزد پیامبر(صلی الله علیه وآله) آوردیم، آنحضرت دست خود را در آن آب نهاد و انگشتان خود را گشود و گفت: بشتابید به وضو! و بركت از خدا است.
در این حال دیدم كه از میان انگشتان دست پیامبر(صلی الله علیه وآله) آب جاری شد و همه از آن آب وضو گرفتند و نوشیدند و من نیز سیر نوشیدم و میدانستم كه این مایه بركت خواهد بود.»
«سالم بن ابی جعد» گوید:
«از جابر پرسیدم آن روز شما چند نفر بودید؟ پاسخ داد: هزار و چهار صد نفر بودیم.»(۱)
روایات دیگری به این مضمون در كتب صحاح آمده است.
● تبرك به مو و عرق پیامبر خدا(صلی الله علیه وآله)
روایات بسیار دیگری هست كه دلالت میكند یاران به موی پیغمبر(صلی الله علیه وآله) و عرق بدن مباركش تبرك جسته و به آن شفا طلب میكردند; از جمله در روایت صحیح آمده كه آن حضرت هرگاه سر خود را میتراشیدند، موی سر را به یكی از یاران; مانند ابوطلحه انصاری میدادند تا اصحاب به آن تبرك جویند.
انس بن مالك گوید:
«رسول خدا(صلی الله علیه وآله) را دیدم كه حلاّق (آرایشگر) سر او را میتراشید و اصحاب
ـ صحیح بخاری، ج۱۰، ص۱۰۱
اطراف آن حضرت جمع شده بودند. آنان چیزی جز این نمیخواستند كه هر تار موی آن حضرت به دست یكی از یاران بیفتد.»(۱)
بخاری از قول انس بن مالك نقل میكند:
«چون رسول خدا(صلی الله علیه وآله) سر خود را میتراشید، طلحه نخستین كسی بود كه موی آن حضرت را میگرفت.»(۲)
ابوعوانه در صحیح مطلب را با این عبارت آورده است:
«رسولالله(صلی الله علیه وآله) به حلاّق میگفت: سر او را بتراشد، نیمی از آن (سمت راست) را به ابیطلحه میداد و نیمی از آن را به وی میسپرد تا میان مردم تقسیم كنند.»
همین معنا را مسلم از طریق ابی عینیه، از هشامبن حسن از ابن سیرین با این عبارت نقل میكند:
«هنگامی كه پیامبر(صلی الله علیه وآله) رمی جمره میكردند و قربانی خود را ذبح مینمودند، میگفتند نیمی از سر مباركشان را بتراشند و ابوطلحه را طلب میكردند و آن را به وی میدادند، سپس نیم دیگر ـ سمت چپ ـ را میتراشیدند و به ابوطلحه میگفتند آن را در میان مردم تقسیم كند...»(۳)
روایات دیگری با این مضمون در كتب صحاح وجود دارد كه بنا به مفهوم آنها پیامبر(صلی الله علیه وآله) دستور میداده موی سرشان را میان مردم تقسیم كنند و این امر و حرص مردم برای به دست آوردن یك یا دوتار موی پیامبر(صلی الله علیه وآله)، قویترین دلیلاست براینكه تبرك به آثار پیامبر(صلی الله علیه وآله) امری رایج و فراگیر میان یاران بوده و پیامبر(صلی الله علیه وآله) آن را امضا كرده و مورد تأیید قرار دادهاند و تنها كسانی به انكار آن پرداختهاند كه خلل در ایمانشان رخه كرده است.
بخاری در صحیح، در خلال كتاب وضو، ذیل عنوان: «آبی كه از موی انسان تراوش میكند» به اسناد خود از ابن سیرین نقل كرده كه گوید:
«به عبیده گفتم: تعدادی از موی پیامبر(صلی الله علیه وآله) نزد ماست كه به وسیله انس یا خاندان او به دست ما رسیده است. او گفت: اگر یك تار موی پیامبر(صلی الله علیه وآله) نزد من
ـ صحیح مسلم، ج۴، ص۱۸۱۲
ـ بخاری، ج۱، ص۲۷۳
ـ صحیح مسلم، ج۲، ص۹۴۸، ر.ك. به: تاریخ الخمیس، ج۲، ص۱۵۱ و منهاج نووی و مناسك كرمانی.
باشد بیشتر دوست دارم تا اینكه همه دنیا و ثروتش را داشته باشم.»(۱)
این عبارت بخاری بود. اسماعیلی با عبارت دیگر نقل كرده كه «یك تار موی پیامبر(صلی الله علیه وآله) را بهتر از گنجینههای طلا و نقره دوست میدارم».
در روایات دیگر آمده است كه تعدادی از موی پیامبر(صلی الله علیه وآله) نزد امّ سلمه بوده، كه آن را در جعبهای نهاده بود و مردم برای شفای بیماریها بدان تبرك میجستند و گاه آنها را در قدح آب مینهادند و از آن مینوشیدند و گاه در طشتی نهاده و آن جعبه را در آن مینهادند و در آن آب مینشستند تا از بیماری شفا یابند.(۲)
به نقل مسلم در ترجمه ابوایّوب انصاری، این عبارت آمده است، سعید بن مسیب گوید:
«ابوایّوب از محاسن پیغمبر(صلی الله علیه وآله) تعدادی با خود داشت. سعید به او گفت: با داشتن موی پیامبر(صلی الله علیه وآله) هرگز درد و رنج نخواهی دید.»(۳)
و نیز مسلم از قول «ثابت بنانی» روایت كرده كه انس بن مالك یك تار موی پیامبر(صلی الله علیه وآله) را به او داد و گفت:
«چون وفات كردم، آن را زیر زبان من بگذار و من چنین كردم و او را به خاك سپردند.»
در روایت بخاری آمده كه انس بن مالك گفت:
«امّ سلمه برای پیامبر(صلی الله علیه وآله) فرشی از پوست میگسترانید و گاه پیامبر(صلی الله علیه وآله) روی آن میخوابید و هرگاه بدن آن حضرت عرق میكرد، آن را در شیشهای جمعآوری میكرد و چون انس را مرگ در رسید وصیت كرد كه آن را با حنوط بیامزند و چنین كردند.»(۴)
● تبرّك به مانده غذای پیامبر(صلی الله علیه وآله)
در روایات آمده است كه اصحاب، به مانده غذای پیامبر و به اثر انگشتان مبارك آن حضرت در ظرف غذا تبرك جسته و آن را مایه بركت میدانستند.(۵)
ـ صحیح بخاری، ج۱، ص۲۷۳
ـ ر.ك. به: فتح الباری، ج۱۰، ص۳۵۳; قسطلانی، ج۸، ص۴۶۵
ـ صحیحمسلم، ج۵، ص۳۸۹
ـ بخاری، ج۱۱، ص۷۰
ـ صحیح مسلم، باب الاشربه، ج۳، ص۱۶۲۳
تبرك به لباس پیامبر(صلی الله علیه وآله)
بخاری در كتاب آداب، در باب «حسن خلق و سخاوت»، از سهل بن سعد روایت كرده كه گفت:
«یكی از بانوان مسلمان، ردایی برای رسول خدا(صلی الله علیه وآله) آورد. سهل به اصحاب گفت: میدانید این ردا چیست؟ پاسخ دادند: عبایی است كه حاشیهاش در آن بافته شده است. آن زن گفت: یا رسولالله این را آوردهام تا شما به تن كنید. پیامبر(صلی الله علیه وآله) كه به آن نیازمند بود، آن را گرفت و پوشید، یكی از یاران پیامبر(صلی الله علیه وآله)آن عبا را در تن پیامبر(صلی الله علیه وآله) دید و گفت: چه زیباست! آن را به من بدهید در بر كنم! پیامبر(صلی الله علیه وآله) فرمود: مانعی ندارد. همینكه پیامبر(صلی الله علیه وآله) از مجلس حركت كرد، یاران آن مرد را نكوهش كردند و گفتند: كار خوبی نكردی و لباسی را كه پیامبر(صلی الله علیه وآله) به آن نیازمند بود از او درخواست كردی، در حالی كه میدانستی اگر از پیامبر(صلی الله علیه وآله)چیزی طلب كنند، بخل نخواهد ورزید. آن مرد گفت: میخواستم به وسیله آن متبرّك شوم; چرا كه با بدن پیامبر تماس داشته و بعداً كفن من شود.»(۱)
این حدیث را بخاری در باب «جنائز» و آماده ساختن كفن، آورده است. آن مرد صحابی، كه پیراهن را از پیامبر(صلی الله علیه وآله) درخواست كرد، به گفته ابن حجر، عبدالرحمانبن عوف و به گفته بعضی، سعد بن ابی وقاص بوده است.
علاّمه شیخ حسین مخلوف، مفتی پیشین دیار مصر در كتاب خود «فتواهای شرعی و بحثهای اسلامی»(۲) بعد از آنكه از غسل دادن جنازه زینب دختر پیغمبر(صلی الله علیه وآله) سخن گفته مینویسد:
«پیامبر(صلی الله علیه وآله) به زنانی كه عهدهدار غسل وی بودند، دستور داد كه پس از غسل، پیامبر(صلی الله علیه وآله) را مطلع سازند. همینكه غسل او تمام شد و به پیامبر(صلی الله علیه وآله) خبر دادند، ردای خود را به آنها داد تا بر بدنش بپوشانند و سپس كفن كنند.»(۳)
نامبرده پس از ذكر این روایت مینویسد:
«پیامبر(صلی الله علیه وآله) ردای خود را به آنها دادند و گفتند بدن زینب را با آن بپوشانند تا از بركت وجود مبارك آن حضرت، به وسیله لباس بهرهمند شود و در آغاز به آنها
ـ صحیح بخاری، ج۱۰، ص۴۶۵
ـ فتاوی شرعیه و بحوث اسلامیه، ص۳۵۷
ـ بخاری، كتاب الجنائز; فتح الباری، ج۳، ص۱۳۵
نداد بلكه پس از غسل داد تا فاصلهای نباشد و پس از تماس لباس با بدن پیامبر(صلی الله علیه وآله) بلافاصله به بدن او پوشانده شود و تأثیر خود را بگذارد و این نشانه محبت و علاقه و مهربانی پیامبر(صلی الله علیه وآله) نسبت به دخترش میباشد.»سپس میافزاید:
«این عمل پیامبر(صلی الله علیه وآله) دلیلی است بر مشروعیت تبرّك به آثار صالحان.»
در روایت آمده است، احمدبن حنبل سه تار مو از پیامبر(صلی الله علیه وآله) نزد خود داشت كه وصیت كرد وقتی او را كفن كردند، دو تار از آنها را بر دیدگانش بگذارند و یكی را بر دهانش و این به عنوان تبرك به آثار رسولالله(صلی الله علیه وآله) بوده است.
داستان كعب بن زهیر و اهتمام او به نگهداری ردایی كه پیامبر(صلی الله علیه وآله) به وی داه بود معروف است.
او از شعرای نامداری بود كه پیش از مسلمان شدن، پیامبر خدا(صلی الله علیه وآله) را هجو كرده بود. همینكه مكه فتح شد، گروهی از مشركین; از جمله «كعب» و برادرش «بجیر» كه او نیز شاعر بود، از مكه گریختند، بعداً بجیر به مدینه آمد و خدمت پیغمبر(صلی الله علیه وآله) رسید و به سخن آن حضرت گوش داد و اسلام اختیار كرد.
این خبر وقتی به برادرش كعب رسید، بر او گران آمد و اشعاری را برای وی فرستاد كه او را در آن اشعار نكوهش كرده بود.
این خبر به پیامبر(صلی الله علیه وآله) رسید و دستور داد هركس كعب بن زهیر را یافت به قتل رساند و این هنگامی بود كه آن حضرت از جنگ طائف برگشته بود. بجیر نامهای به كعب نوشت و یادآور شد كه رسول خدا(صلی الله علیه وآله) خون تو را مباح نموده و اگر نیازی میبینی با پیامبر دیدار كن كه او توبه كسانی را كه از گذشته پشیمان باشند، میپذیرد و به اعمال قبل از اسلام مؤاخذه نمیكند.
كعب با آگاهی از این مطلب برجان خود ترسید و قصیدهای در مدح رسولالله(صلی الله علیه وآله)سرود، رهسپار مدینه گشت و با مردی از «جهینه» كه از پیش آشنایی داشت، همراه شد و او كعب را نزد پیامبر(صلی الله علیه وآله) آورد و به او اشاره كرد كه این پیغمبر(صلی الله علیه وآله)است. برخیز و از او امان بخواه، كعب از جای برخاست و آمد و رو به روی آن حضرت نشست و دست پیغمبر(صلی الله علیه وآله)
را گرفت در حالی كه حضرتش او را نمیشناخت. سپس عرض كرد: ای پیامبر خدا، من كعب بن زهیر هستم.
فرمود: همان كسی كه آن سخنان را سروده است؟ كعب رو به ابوبكر كرد و گفت: شعری را كه (در مدح پیامبر(صلی الله علیه وآله)) سروده است بخواند... آنگاه پیامبر(صلی الله علیه وآله) فرمود: به خدا او در امان است. مردی از انصار از جای جست و گفت: یا رسولالله! اجازه دهید او را گردن بزنم. پیامبر(صلی الله علیه وآله) فرمود: او توبه كرده و از گذشته دست برداشته است. سپس كعب به خواندن قصیده معروف خود «بأنت سعاد...» مبادرت نمود و پیامبر(صلی الله علیه وآله) گوش میداد تا به این بیت رسید:
إنّ الرسول لنور یستضاء به *** مهند من سیوفالله مسلول(۱)
«پیامبر، آن شمشیری كه در پرتو وجودش مردم نور و فروغ گیرند، شمشیر آبدیده و برّان از شمشیرهای خدا.»
پیامبر(صلی الله علیه وآله) چون این را شنید، ردایی را كه بر تن داشت بر او افكند، بعدها معاویه ازكعب خواست آن ردا را به ازای دریافت ده هزار درهم به او ببخشد. اما كعب امتناعورزید و گفت: احدی را در این ردا به خود ترجیح نمیدهم. همین كه كعب در گذشت معاویه بیست هزار درهم برای بازماندگانش فرستاد و ردا را از آنان گرفت و اینهمان جامهای است كه نزد زمامداران ماند و خلفا در اعیاد آن را میپوشیدند وبهگفته «شامی» (ابن حجر عسقلانی) آن جامه در حمله تاتار از میان رفت و اكنون اثری از آن نیست.(۲)
تبرك به جایگاه جلوس و نماز پبامبر(صلی الله علیه وآله)
عبدالله بن عمر هرگاه بهیاد پیامبر خدا(صلی الله علیه وآله) میافتاد، میگریست و هرگاه به محل نشستن پیامبر(صلی الله علیه وآله) میگذشت دیده فرو مینهاد. به گفته بیهقی با سند صحیح «ابن عمر» آثار پبامر(صلی الله علیه وآله) را دنبال میكرد و در هر مسجدی نماز خوانده بود حاضر میشد و در راهی كه پیامبر(صلی الله علیه وآله) طی كرده بود خود رهسپار میشد. او حج را ترك نمیكرد و چون به عرفه میآمد در جایی وقوف میكرد كه پیامبر(صلی الله علیه وآله) وقوف كرده بود.(۳)
. بحارالأنوار، ج۲۲، ص۲۵۲
ـ ر.ك. به: الاصابه، ج۵، ص ۵۹۳
ـ ر.ك: الاصابه، ج۵، ص۱۸۶
مالك در «موطأ» در باب دعا آورده است كه:
«عبدالله بن عمر به قریه بنی معاویه، كه یكی از قریههای انصار بود، وارد شد و گفت: آیا میدانید پیامبر خدا(صلی الله علیه وآله) در كدام نقطه از مسجد شما نماز خوانده است؟ عبدالله بن عبدالله بن جابر گفت: آری و با دست خود به نقطهای از مسجد اشاره كرد...»(۱)
این روایت نشان میدهد كه صحابه و تابعین از جایگاه نماز پیامبر(صلی الله علیه وآله) تفحص میكرد و با نماز خواندن در آن جایگاه تبرك میجستهاند.
در حدیث معراج آمده است كه پیامبر(صلی الله علیه وآله) فرمود:
«هنگامی كه مرا بر براق نشانده و به معراج بردند، به سرزمینی رسیدم كهنخلستان فراوان داشت، جبرئیل گفت: فرود آی، و نماز بگزار. نماز خواندموسوار شدم. جبرئیل گفت: میدانی در چه مكانی نماز خواندی؟ گفتم:نه.
گفت: در (مدینه) طیبه نماز خواندی و بدانجا هجرت خواهی كرد. براق حركت كرد، جبرئیل گفت: فرود آی و نماز بخوان، سپس گفت: میدانی كجا نماز خواندی؟ گفتم: نه! گفت: در طور سینا نماز خواندی، آنجا كه شجره موسی قرار داشت و خدا با او سخن گفت.
براق حركت كرد تا به مكان دیگر رسیدیم. جبرئیل گفت: فرود آی، نماز بخوان. نماز خواندم، جبرئیل گفت: میدانی كجا نماز خواندی؟ گفتم: نه، گفت در «بیتلحم» نماز خواندی، جایی كه عیسی بن مریم تولد یافت...»(۲)
از این روایت استفاده میشود كه هر جا اثری از پیامبران(علیهم السلام) یافت شود، آنجا نماز خواندن مطلوب و متبرّك و محترم است; بهویژه آنكه به پیامبر گرامی ما حضرت محمد(صلی الله علیه وآله) كه ما از امت اوییم، منسوب باشد.
در روایت آمده است:
«صحابه از پیامبر(صلی الله علیه وآله) دعوت میكردند كه در خانههای آنها نماز بخواند و خانههایشان تبرك شود».
ـ موطأ، ج۱، ص۲۱۶
ـ سبیل الهدی و الرشاد، ج۳، ص۸۰
بخاری در كتاب نماز آورده است:
«عتبانبن مالك از آن حضرت درخواست كرد كه در محلی از خانه او نماز بگزارد تا آنجا را مصلاّی نماز قرار دهد; زیرا به دلیل ضعف بینایی و بیم سیل نمیتوانست در مسجد نبوی حاضر شود، و پیامبر(صلی الله علیه وآله) به خانه او آمد و گفت: دوست داری در كدام نقطه نماز بخوانم، او به نقطهای از خانهاش اشاره كرد و پیامبر(صلی الله علیه وآله) در آنجا نماز خواند و جمعی به آن حضرت اقتدا كردند.»(۱)
ـ بخاری، باب مساجد، خانهها، ج۱، ص۵۱۹


منبع : سایت پیامبر اعظم

مطالب مرتبط

اندیشه ابراهیمی تفکر حسینی


اندیشه ابراهیمی تفکر حسینی
شناخت سیره انبیاء الهی در هدایت مردم و ساخت نظام منطبق بر آموزه های الهی همواره حلقه وصل اندیشمندان و متفکران حوزه های مختلف فکری - فرهنگی بوده، در این میان بررسی علل قیام سیدالشهداء و مکتب عملی ایشان به عنوان سرسلسله این نیاز فکری مطرح بوده و هست؛ آیت الله عبدالله جوادی آملی از متفکران و مفسران بزرگ معاصر، در گفتاری که در ادامه خواهید خواند با بیانی شیوا علاوه بر تبیین نقش حرکت سیدالشهداء(ع) در بنیانگذاری نظام اسلامی، به وظایف متقابل انسان و پروردگار و مردم و حاکمان نیز پرداخته است؛ چراغ راهی که امروز و با وجود گذشت ۳ دهه از انقلاب شکوهمند اسلامی ایران، و پیشرفت های متعدد دانشمندان جوان ایرانی، بیش از گذشته به آن نیازمندیم.
● دو وجهه حرکت انبیاء
راه انبیاء هم بخش های فرهنگی ـ فکری دارد، هم بخش های مبارزاتی؛ بخش فرهنگی ـ فکری اش را ذات أقدس له در سوره نحل تبیین کرده است که وجود مبارک رسول اکرم همانند انبیای دیگر مردم را با برهان، با موعظه، با جدال احسن به دین دعوت می کند. ادع لی سب یل ربّ ک ب الح کمه والموع ظه الحسنه و جاد لهم ب الّت ی ه ی أحسن (۱). اگر استدلال اثر کرد، اگر موعظه سودمند بود، اگر جدال احسن کارائی داشت که مردم به طرف حق هدایت می شوند. و اگر یک عدّه در اثر لدود و لجوج و عنود بودن نه اهل استدلال اند، نه راه می آیند، نه می گذارند دیگران راهی راه بشوند...خدا از این گروه چنین یاد کرد: و هم ینأون عنه و ینهون عنه(۲). اینها هم ناهی اند، هم نائی. نائی با همزه یعنی دور، خودش دور است. ناهی یعنی دیگران را نهی می کند. فرمود: عدّه ای از تبهکاران جامعه هم نائی اند، هم ناهی. نه خود می آیند، نه می گذارند دیگران در صراط مستقیم حرکت کنند. و هم ینهون عنه و ینأون عنه. این گروه که نصیحت پذیر، حکمت پذیر، موعظت پذیر نیستند، باید اینها را نه از راه تهدید، بلکه از راه انذار و تهدید هدایت کرد، ل تنذ ر ب ه قوماً لدّاً (۳). اگر انذار و تهدید اثر نکرد، آنگاه با جهاد باید مبارزه کرد و اینها را از بین برد. که فرمود: و جاه دهم ب ه ج هاداً کبیراً (۴). که در بخش فرهنگی جهاد فرهنگی است و جاه د الکفّار و المناف ق ین، یا واغلظ علیه م (۵) که جهاد مبارزاتی است. این راهی است که همه انبیاء طی کردند و وجود مبارک خاتم انبیاء (ص) پیمود و حسین بن علی بن أبیطالب(ع) وارث همه اینهاست.
لذا وجود مبارک امام صادق (ع)فرمود: در روز أربعین که شد، به خدا عرض می کنیم خدایا! حسین بن علی را وارث انبیاء کردی، هر چه را به انبیاء دادی، به او هم دادی. و اورثته موار یث الأنبیاء. فأعذر فی الدّعاه و منح النصح (۶). او راه عذر دیگران را بسته است. هیچ کسی نمی تواند عذر بیاورد که من نمی دانستم. چون حضرت نامه نوشت، پیام فرستاد، سخنرانی کرد؛ در مدینه سخنرانی کرد، در مکّه سخنرانی کرد، فاصله سیصد فرسخی مدینه تا کربلا سخنرانی کرد، پیام داد، نامه نوشت. هیچ کسی نیست که بگوید من نمی دانستم. فأعذر فی الدّعاه، یعنی در دعوت کردن، در راهنمائی کردن، راه عذر دیگران را بسته است. و منح النّصح. نصیحت کرد، پند داد، موعظه کرد. آنجا که برهان لازم بود دلیل اقامه کرد، آنجا که پند لازم بود موعظت داد و مانند آن. وقتی دید پند و موعظه اثر نمی کند، خون می خواهد، خون داد...خدایا! حسین بن علی بذل مهجته ف یک ل یستنق ذ ع بادک م ن الجهاله و ح یره الضّلاله (۷). یعنی خونش را داد، خون گلوی خود را داد، خون سر خود را داد، خون آن بچه شیری را داد تا مردم را متدین و عالم کند.
حالا اگر می بینید ایران اسلامی خیلی عالی می اندیشد، چون حسین بن علی خون داد و ما را آگاه کرد. ما موظّفیم دو تا کار بکنیم: یکی راه خودمان را تشخیص بدهیم و طی بکنیم. یکی هم راه دیگران را نبندیم. بگذاریم دیگران آن راه صحیح را طی کنند. این کار با گفتن حل نمی شود. با نصیحت حل
نمی شود. این خون علی اصغر می خواهد و خون علی اکبر می خواهد و خون شهداء می خواهد. این شمشیر می خواهد و ....
● علت عزت ایران اسلامی وجود مبارک زین العابدین(ع) به یزید ملعون
می گوید: حالا که ما داریم می رویم به طرف مدینه، آن سر مطهّر را به ما نشان بده، ما لاأقل یک بار زیارت بکنیم! گفت: دیگر به شما نمی دهم. این آن مصیبت را می خواهد. حرف اگر بنا شد اثر بکند؛ الآن سخنرانان کم نیستند، کتابهای مذهبی کم نیست. ولی شما می بینید بشر به کجا می رود! الآن هم که سفینه ها دارند به آسمان ها سفر می کنند میلیون ها نفر درباره گاو و (جسارت است) مدفوع گاو دارند تقدیس می کنند، الیوم! در هند اینچنین است...
اگر نبود کربلا، ما هم به همین وضع دچار می شدیم. اگر نبود نینوا، ما هم از اینها بدتر می شدیم! چه شد که الآن جهان روی ایران دارد حساب می کند؟ چه شد که انقلاب به ثمر رسید؟ چه شد که در جنگ جهانی سوّم همه کشورها ریختند علیه ایران، نتوانستند در طی این هشت سال ایران را به زانو در بیاورند. چه شد؟ چرا ایران به این عظمت رسیده است؟ مایه شرف و عزّت ایران چه شد؟ جز کربلا و حسین بن علی؟ جز قرآن و عترت؟ جز این مکتب اهل بیت(ع)؟ اینها حقّ حیات به گردن ما دارند. و گرنه خدای ناکرده ما هم راهی می رفتیم که هندوها می رفتند. یا راهی می رفتیم که غربی ها می رفتند.
لذا وجود مبارک امام ششم فرمود: بدانید چرا ما در پیشگاه حسین بن علی(ع) خاضع ایم. به خدا عرض کنید: خدایا! حسین بن علی نصیحت کرد، سخنرانی کرد، موعظه کرد، نامه نوشت، دستور داد، اثر نکرد. دید هیچ چاره ندارد، فقط خون می خواهد، خون داد. و بذل مهجته ف یک ل یستنق ذ؛ » ا ستنقاذ » را معمولاً برای نجات غریق می گویند. می گویند : غریق را، از کسی که دارد می سوزد، در آتش غرق است یا در آب غرق است، این را نجات بدهید. فرمود: حسین بن علی آن خون جگرش را داد تا مردم را عالم کند، تا مردم را عادل کند. عالم کند، تزکیه کند.
همین دو کاری که انبیاء می کردند؛ یزکّیه م و یعلّ مهم الک تاب والح کمه (۸). همین دو کار در زیارت أربعین آمده. انبیاء آمدند مردم را آگاه کنند و تربیت. بعضی ها جاهل اند، عالم نیستند. بعضی عالم اند، ولی عادل نیستند. انبیاء آمدند ما را عالم عادل کنند. یعلّ مهم الک تاب والح کمه یعنی ما را به مسائل دینی مان آشنا کنند، و یزکّیه م، یعنی ما را وارسته کنند. وجود مبارک حسین بن علی هم خون داد تا مردم را از جهالت برهاند، عالم بکند. تا مردم را عادل بکند. هم راه خود را ببینند و طی کنند، هم راه کسی را نبندند.
● تلاش در تولید و قناعت در مصرف
در چنین فضائی می بینیم خود سیّد الشهداء (ع) همین دو چیز را از خدا خواست. یکی معرفت، یکی رغبت به آخرت. در دعاها به خدا عرض می کرد: خدایا! اللّهمّ ارزقن ی ف ی الآخ ره حتّی أعر ف م ن قلب ی ب الزّهاده ف ی الدّنیاء. اللّهمّ ارزقن ی بصراً ف ی الآخ ره (۹). عرض می کرد: خدایا! این دو چیز را به من بده؛ اولا من درباره آینده و درباره آخرت بصیر باشم و آگاه، ثانیا درباره آخرت راغب باشم، علاقه داشته باشم.
بعضی ها نمی دانند بعد از مرگ چه خبر است. بعضی ها می دانند ولی آن گرایش و کوشش را ندارند. عرض کرد: خدایا! هم به من معرفت بده که درک کنم آن عالم بعد از مرگ چه خبر است، هم به من رغبت بده که با میل به طرف فضیلت حرکت کنم. اللّهمّ ارزقن ی الرّغبه ف ی الآخ ره حتّی أعر ف ذل ک م ن قلب ی ب الزّهاده م نّی ف ی الدّنیاء.
من از اینکه بفهمم نسبت به دنیا بی رغبت ام، بی علاقه ام. نسبت به جاه، نسبت به مقام، نسبت به میز و پست بی علاقه ام، می فهمم علاقه ام نسبت به آخرت است. کسی نسبت به آخرت راغب است و نسبت به دنیا بی رغبت است که این دو تا کار را هم بکند؛ یکی تلاش در تولید، یکی قناعت در مصرف! اینها وظیفه ای است که دین به ما آموخت. یعنی ما تا زنده ایم، کار. هیچ کسی حقّ ندارد بگوید من بازنشسته ام! اگر کار علمی دارید، اهل کتابید، اهل نوشتنید، تا زنده اید، قلم باید دستتان باشد. چیز بنگارید، کتاب بخوانید، عینک بر چشم کتاب بخوانید، قلم در دست چیز بنویسید. اگر اهل کارید، تا زنده اید کار. البته هر سنّی یک کاری دارد. گاهی انسان هشت ساعت کار می کند، گاهی شش ساعت کار می کند، گاهی یک ساعت کار می کند. هیچ کس در اسلام حقّ ندارد بگوید من بیکارم!
دوّم: قناعت در مصرف. به ما گفتند: مانند ائمه(ع) باشید. مانند علی بن أبیطالب(ع) باشید. به فکر رفاه دیگران باشید. تا زنده اید کار کنید، ولی در مصرف قانع باشید. یک انسان قانع، عزیز است. جامعه تان را به خودکفایی برسانید. شهرتان را لاأقل نیازمند به غیر نکنید، بگذارید شهرتان در تمام امکاناتتان خودکفا باشد. این معنای رغبت در آخرت است. معنای رغبت در آخرت بیکاری نیست. آن کسی که بیکار است، آخرت را دارد خراب می کند. چون اوّلین سؤالی که بعد از مرگ از او می پرسند، می گویند: عمرت را چه کردی؟ یک آدم بیکار از قبر نمی ترسد، از قیامت نمی ترسد، از سئوال و جواب نمی ترسد، چون سؤال می کنند عمر را چه کار کردی! این که نمی تواند بگوید من بیکار بودم، مسجد بودم، تسبیح می چرخاندم! این که جواب نشد! اوّلین چیزی که از انسان در قبر سؤال می کنند این است که عمر را چه کار کردی؟
پس علاقه به آخرت آدم را فعّال می کند. تا زنده است کار می کند. منتها طوری که به سلامت او، به سنّ او آسیب نرسد؛ ولو یک ساعت در روز اگر پیرمرد است. و در مصرف قانع است، برای اینکه این آیه سوره مبارکه نحل را که فرمود: فلنحی ینّه حیاهً طیّ به (۱۰)، از امام (ع) سئوال کردند حیات طیّب چیست؟ فرمود: یکی از مصادیق حیات طیّب « قناعت » است. یک انسان قانع دارای حیات طیّب است.
وجود مبارک أبی عبد الله عرض کرد: خدایا! مرا در امر آخرت بصیر کن تا به حسنات شوق داشته باشم، تا از سیّئات فرار بکنم، این مال معرفت آخرت. نسبت به آخرت مرا راغب بکن تا نسبت به امور دنیا بی رغبت باشم. کسی در امور آخرت با رغبت است که تلاش و کوشش کند تا زنده است. کسی نسبت به دنیا
بی رغبت است که در مصرف قانع باشد. اینها دعاهای أبی عبد الله است. پس دعای او هم برای ما آموزنده است.
● رمز آرامش در آخرت
دعای او تنها این نیست که خدایا! ما را بیامرز! آئین زندگی و ادب زیستن را سالار شهیدان با دعا به ما یاد داد. چنین که سایر ائمه(ع) هم همین کار را کردند. و وقتی به وجود مبارک أبی عبد الله عرض می کردند: چرا اینقدر هراسناکی و بی تابی، فرمود: کسانی در آخرت آرام اند که در دنیا اهل ترس از خدا باشند. لا یأمن م ن الق یامه لا من خاف الله ف ی الدّنیاء(۱۱). کسانی در قیامت در امان اند که در دنیا از خدا بترسند. خوب؛ این حسین بن علی بن أبیطالب که خون را داد تا ما هم عالم بشویم، هم عادل؛ این راه انبیاء را طی کرده است. حالا ما ببینیم میراث انبیاء چیست؟!
ما در جامعه ای زندگی می کنیم که همه ما مسلمان ایم. یک وظیفه نسبت به خودمان داریم، یک رابطه ای با رهبران دینی مان داریم و رهبران دینی ما با ما رابطه دارند و یک رابطه ای هم با بیگانگان داریم. فعلاً در این دو قسمت بحث است که ما نسبت به یکدیگر چگونه باشیم، با رهبران دینی مان چگونه باشیم. چون رهبران دینی ما شاگردان رهبران الهی اند، جانشینان رهبران الهی اند، باید ببینیم انبیاء (علیهم السّلام) چه راهی را داشتند.
● راه محبت
وقتی خواستیم ببینیم انبیاء (ع) چه راهی داشتند، باید ببینیم معلّم انبیاء چه راهی را دارد. چون انبیاء شاگردان خدایند، جانشینان و خلیفه خلفای الهی اند، هر راهی را که خدا برای هدایت مردم به ما نشان داد و خودش برابر آن راه عمل می کند، شاگردان او یعنی انبیاء و اولیای الهی می کنند، شاگردان انبیاء و اولیای الهی یعنی علماء آن را می کنند و ما هم که متدیّنین به دین اسلام و علاقمند به قرآن و عترت ایم همان راه را باید ادامه بدهیم. ذات أقدس له وقتی بخواهد از هدایت مردم سخن بگوید، آن راه و رسمی را که خودش اداره می کند، راه «محبت» است. فرمود: من برای هدایت مردم، برای حفظ دین مردم، برای استقرار نظام الهی یک افرادی را تربیت می کنم که هم من آنها را دوست دارم، هم آنها من را دوست دارند. فسوف یأت ی الله ب قوم یح بّهم و یح بّونه (۱۲). فرمود: من دین خودم را به دست هر کسی نمی دهم. اگر بخواهم یک عدّه ای را گرفتار انتقام بکنم ممکن است به وسیله دشمنی از دشمنم انتقام بگیرم. این که خدا فرمود: نّا م ن المجر م ین منتق مون (۱۳)، ما از تبهکاران انتقام می گیریم.
گاهی ممکن است خدا یک ظالمی را بر ظالم دیگر مسلّط بکند، و انتقام بگیرد ولی سخن از هدایت نباشد سخن از انتقام گیری باشد. اگر فرمود: نّا م ن المجر مین منتق مون، در سوره انعام هم فرمود: نولّی بعض الظال مین بعضاً (۱۴). ما بعضی از ظالم ها را بر بعضی دیگر مسلّط می کنیم که آن گروه دوّم مظلوم هستند ولی مأجور نیستند. اجر نمی برند، ولی مظلوم هستند. دیدید همین کویتی که امیرش امام راحل (ره) را راه نداد، ظالمانه امام را وادار کرد به برگشتن، یک صدام ظالمی را بر امیر کویت مسلّط کرده است که امیر ظالم کویت مظلوم شد، ولی مأجور نشد. هر مظلومی که مأجور نیست! فرمود: و کذل ک نولّی بعض الظّال مین بعضاً. این از بحث کنونی ما بیرون است. امّا خدا اگر بخواهد یک عدّه ای را هدایت بکند، یک نظامی را مستقر بکند ، آن راه محبّت است. به دست محبوبان خود نظام را مستقر می کند. فرمود: فسوف ی أت ی الله ب قوم یح بّهم و بح بّونه. این گروه محبوبان خدایند ، محبّان الهی اند. محبوبان خدا و محبّان خدا اینها هستند که می توانند دین را حفظ بکنند.
● حب الهی و محبوب مردم در زیارت امین الله ما به ذات أقدس له عرض
می کنیم خدایا! آن توفیق را به ما بده که ما محبّ تو باشیم، محبوب دیگران. تو را دوست داشته باشیم، دیگران هم ما را دوست داشته باشند. خدایا! این نفوس ما را، این أنفس ما را مح بّهً لک، محبوبهً ف ی أرض ک و سمائ ک(۱۵). یعنی اگر شما در قرآن فرمودید: اولا دین خودت را به دست کسانی حفظ می کنی که به تو علاقمند باشند، و ثانیا مورد علاقه مردم هم باشند. چون مردم حرف هر کسی را گوش نمی دهند. گوش دادن حرف یک شخص، تا گرایش دل نباشد اثر ندارد. یک وقتی یک مراسمی است ، یک جائی است، انسان سخنرانی کسی را گوش می دهد. این دلیل نیست که آن حرف اثر کرد ! مردم حرف کسی را گوش می دهند که به او علاقمند باشند. و به کسی علاقمندند که بدانند راست می گوید. و کسی راست می گوید که آنچه می داند عمل بکند.
علاقه را ذات أقدس له باید در قلب های ما القاء بکند. دل ما هم در گ رو کار کسی است که هم عالم باشد و هم عادل وگرنه قلب ما به سمت او نخواهد رفت.
چرا ما در زیارت امین الله این دو چیز را از خدا می خواهیم؟ برای اینکه این دو چیز ابزار کار ماست. خدا فرمود: من دین خودم را به دست کسانی زنده نگه می دارم که هم به من علاقمند باشد و هم مورد علاقه مردم هم باشد . فسوف یأت ی الله ب قوم یح بّهم و یح بّونه. خوب؛ پس ما ابزار کار را در این زیارت ها از ذات أقدس له می خواهیم. این زیارت ها تنها برای این نیست که فقط یک ثوابی ببریم! اینها فرهنگ ماست ، مکتب ماست ، اینها درس زندگی کردن را به ما یاد می دهد. خوب حالا اگر اینچنین شدیم، در جامعه با یکدیگر چگونه رفتار می کنیم؟ با رهبران مان چگونه رفتار می کنیم؟ اگر ما واقعاً اینچنین شدیم، رابطه ما با خدای ما رابطه محبّت بود. یعنی محبّ خدا بودیم از یک سو، محبوب خدا هم بودیم از سوی دیگر. قهراً موجودات دیگر هم به ما علاقه مند می شوند. رابطه ای که ما نسبت به یکدیگر داریم، یعنی جامعه اسلامی؛ رابطه علاقه، محبّت، صمیمیّت، نرمش و مانند آن است. رابطه ای هم که با خدایمان داریم، آن را هم مشخّص خواهیم کرد.
● رابطه افراد در جامعه
در قرآن آیات فراوانی است که رابطه افراد مسلمان در یک جامعه را به خوبی تبیین می کند. یکی همین آیه است که اینها أذ لّهً علی المؤم نین أع زّهً علی الکاف رین (۱۶). یکی آیه سوره فتح است که فرمود: رحمآء ب ینهم، أشّ دآء علی الکفّار رحمآء ب ینهم (۱۷). یکی هم آیه سوره حجرات است که نّما المؤم نون خوه(۱۸). این آیات فراوان که سه نمونه اش را الآن به عرضتان رساندیم وقتی تحلیل می کنید، می بینید قرآن کریم می گوید: افرادی که در جامعه اسلامی به سر می برند، نسبت به یکدیگر نرم اند. ذلول اند، نه ضلیل! اذ لّه علی المؤمن ین. هیچ مسلمانی نسبت به کسی خواه مسلمان، خواه غیر مسلمان ذلیل و خوار نیست. امّا مسلمان نسبت به مسلمان دیگر ذلول است، نرم است، درشت و خشن نیست. پس افراد جامعه اسلامی نسبت به یکدیگر ذلول اند، نرم اند. این یک. أع زّه علی الکاف رین.
این که شما می بینید مقام معظم رهبری سیاست خارجی را چنین بر اساس مصلحت، حکمت و عزّت ترسیم می کند، برای همین است. چون همه این حرف ها شاگرد قرآن اند. قرآن می فرماید: شما با جهان رابطه داشته باشید، چه رابطه سیاسی، چه رابطه اقتصادی، چه رابطه های دیگر، امّا عزیز باشید. عزیزانه رابطه داشته باشید نه ذلیلانه! أع زّه علی الکاف رین أذ لّه علی المؤم نین. نسبت به یکدیگر نرم باشید. اگر برفرض یک کسی یک چیزی گفت، تحمّل بکنید. چون برادر ایمانی شماست. امّا نسبت به دیگران اینچنین نباشید. با عزّت برخورد کنید. أع زّه علی الکاف رین، أذ لّه علی المؤم نین. این کسانی که محبّ خدا و محبوب خدایند، این دو چهره را هم دارند. نسبت به یکدیگر نرم اند، نسبت به دیگران فولاد.
فرمود: رابطه با خارج داشته باش، ولی فولاد منش باش! نسبت به یکدیگر رابطه داشته باش، امّا مثل آب روان باش! نسبت به داخلی آب باش، مایه حیات باش، روان باش، نرم باش؛ نسبت به خارج فولاد! أع زّه علی الکاف رین، اذلّه علی المؤم نین. در آن بخش هم فرمود: أش دّآء علی الکفّار، رحمآء بینهم . نسبت به کافرها خیلی سرسخت، فولاد. نسبت به یکدیگر نرم، ملایم، اهل گذشت و مانند آن.
سرمایه خدادادی دل!
خود ذات أقدس له وقتی خود را معرفی می کند، می فرماید: من نسبت به مؤمنین رئوف ام، مهربان ام. در آیه دیگر می فرماید: پیغمبر هم نسبت به مؤمنین به دستور من رئوأ رحیم، ب المؤم نین رئوأ رحیم. غصّه می خورد اگر خدای ناکرده ما بیراهه رفتیم. اگر پسر او حسین بن علی است که جانش را داد برای اینکه ما را عالم و عادل کند.
آنگاه در چنین نظامی هم مردم به یکدیگر علاقمند اند، بر اساس مهربانی حرکت می کنند؛ هم رابطه مردم و رهبری، رابطه محبت و دوستی است و هم همه ما می دانیم که این دو نعمت، یعنی نعمتی که ما نسبت به یکدیگر داریم، نعمتی که رهبران ما نسبت به ما دارند و ما نسبت به رهبران داریم که این نعمت، نعمت محبّت است؛ این نه ارزان به دست می آید، نه در دست کسی است. این سرمایه مثل معدن نیست که انسان کند وکاو کند، از دل خاک در بیاورد. دل اینچنین نیست، مثل گ ل نیست! این سرمایه ملّی و دینی در آسمانها نیست که کسی با سفینه های با سرنشین یا بی سرنشین از کرات دیگر به عنوان سوغات بیاورد. این فقط در دلهاست و دلها هم به دست هیچ کس نیست، فقط به دست خداست. و کشور را هم هدایت های دل اداره می کند.
شما می بینید ذات أقدس له محبّت را، وحدت را، اتّحاد را در قرآن فرمود من به عنوان بهترین نعمت به شما دادم. بعد به پیغمبر(ص) فرمود: تو اگر همه ذخائر زمین را، تمام معدن ها را بخواهی رایگان بین مردم تقسیم بکنی که دلهای مردم به یکدیگر علاقمند بشود، اینچنین نیست. ولو این تقسیم به دست توی پیغمبر(ع) باشد! اینچنین نیست. لو انفقت ما ف ی الأرض جمیعاً ما ألّفت بینهم (۱۹). فرمود: اگر همه معادن و ذخائر زمین را توی پیغمبر با دست خودت بین مردم تقسیم بکنی که اینها محبّت داشته باشند، وحدت داشته باشند، متّحد باشند، این شدنی نیست. چون دل را که با طلا و نقره نمی شود جمع کرد! قلب فرا طبیعت است، نه طبیعت! چیزی که فرا طبیعی است از طبیعت فتوا نمی گیرد. فرمود: هو الّذ ی ألّف ب ین قلوب ه م ألّف ب ینهم. خداست این کار را می کند.
● اندیشه ابراهیمی...
ما الآن در شرائطی هستیم که دشمن بیکار ننشسته! از هر طرف منتظر یک فرصت است. چه کار بکنیم که همانطوری که در انقلاب موفّق شدیم، در جنگ هشت ساله موفّق شدیم، در دوران سازندگی الحمد لله موفق بودید و بودیم، چه کار کنیم این توفیق همچنان بماند؟ این راهش چیست؟ بهترین راهش را خلیل خدا به ما آموخت. ببینید ابراهیم خلیل چه دعا کرد؛ ما از دعا، از عرض ادب به پیشگاه اهل بیت، از گرامیداشت قرآن و عترت غفلت نکنیم! اینها سرمایه های اصلی مملکت است.
وجود مبارک خلیل حقّ می دانید چندین کار مهم کرد؛ خوب آن تبر گرفتن، آن بت شکنی بی سابقه داشتن مال ابراهیم خلیل بود. فجعلهم جذاذاً (۲۰)، همه را تکّه تکّه کرده، بت ها را. بعد هم گفتند: آتش عمیق انباشته کنید، ابراهیم را بسوزانید . گفت: بسوزانید! حرّ قوه وانصروا آل هتکم (۲۱). دیدند اثر نکرد. خوب؛ از یک طرف وجود مبارک خلیل حقّ هر چه را که خدای سبحان به او گفت، کرد. گفت: پسر باید قربانی کنی، گفت: چشم! منتها خدا فرمود: بس است. باید کعبه بسازی، عرض کرد: چشم! بت ها را بشکنی، ریز ریز کنی، گفت: چشم! در آتش بروی به عنوان آزمون، چشم! همه این کارها را کرد.
آیا کسی که این کارها را می کند به تنهائی می تواند یک نظامی اداره کند؟ می تواند یک حکومتی داشته باشد؟ فرمود: نه. کعبه ساختن لازم است، ولی کافی نیست. بت شکنی کردن لازم است، ولی کافی نیست. تا مردم با تو نباشند این دین نمی ماند. خوب چه کار کنم مردم با من باشند؟ فرمود: دعا کن! چه دعایی؟ دعا کن خدا دلهای مردم را متوجّه اسلام بکند. این دعای خلیل خداست! فاجعل افئ دهً م ن النّاس تهو ی ل یه م. عرض کرد: خدایا! کعبه را ساختم، امّا چه کسی بیاید طواف بکند؟ چه کسی به طرف کعبه نماز بخواند؟ بت ها را شکستم، چه کسی جلوی
بت سازی و بت فروشی و بتکده را دوباره بگیرد؟ و راه مرا ادامه بدهد؟
تا مردم ابراهیمی نیندیشند و حسینی فکر نکنند، نظام اسلامی نمی ماند. و این هم خریدنی نیست. قابل خرید و فروش نیست. این فقط با دعاست. لذا وجود مبارک خلیل خدا از ذات أقدس له به عنوان مسئلت و دعا، عرض کرد: خدایا! دلهای عدّه ای از مردم را به طرف فرزندان من متوجّه بکن! ... آتش که را بسوزد گر بولهب نباشد؟! بالأخره یک ابولهب هائی هستند. امّا یک عدّه ای قابل هدایت و جذب اند. و این با دعا حلّ می شود. بنابراین ما هم باید آدم خوب باشیم، همه ما هم باید خوب باشیم، هم در کنار خوبی های ما از خدا بخواهیم که دلهای مردم متوجّه رهبر و نظام باشد. اگر اینچنین شد، ن شآء الله این نظام به دست صاحب اصلی اش که ولی عصر است می ماند. اگر خدای ناکرده ما مشکلی داشتیم یا دعا نکردیم که دلهای مردم متوجه نظام و رهبری بشود، ممکن است خدای ناکرده آسیب ببینیم.


وبگردی
ممنوعیت پروازهای «هواپیمایی آسمان» در اروپا
ممنوعیت پروازهای «هواپیمایی آسمان» در اروپا - پرواز تمام هواپیماهای «آسمان» در اروپا ممنوع است
استحاله! / بررسی نامه احمدی‌نژاد به رهبری
استحاله! / بررسی نامه احمدی‌نژاد به رهبری - دگرديسي‌هاي فراواني در ايران صورت گرفته‌است؛ اصولگرايان اصلاح‌طلب شده‌اند، تحول‌طلبان محافظه‌كار شده‌اند، مسئولان پاسخ ناكارآمدي‌هاي خود را از مردم مي‌خواهند و در تازه‌ترين نوع اين استحاله‌ها فردي كه بسياري مدعي هستند او برآمده از مهندسي انتخابات است با ارسال نامه به رهبرمعظم انقلاب درخواست برگزاري انتخاباتي آزاد، زودهنگام و به دور از مهندسي كرده‌است! محموداحمدي‌نژاد همان پديده خانمان براندازي كه براي…
مصاحبه دختری که با ریش به «آزادی» رفت با یورونیوز
مصاحبه دختری که با ریش به «آزادی» رفت با یورونیوز - فیلم - زهرا خوش نواز در گفتوگو با یورونیوز از مراحلی که برای آماده سازی ظاهرش طی کرد تا با چهره‌ای متفاوت وارد استادیوم شود گفت. او می‌گوید: «زمانی که از تونل گذر کردم و وارد ورزشگاه شدم و چشمانم به چمن ورزشگاه افتاد گریه‌ام گرفت.»
بار دیگر زیر گرفتن ماموران پلیس با ماشین سواری توسط دراویش
بار دیگر زیر گرفتن ماموران پلیس با ماشین سواری توسط دراویش - باز هم زیر گرفتن ماموران امنیتی و نیروی انتظامی توسط یک ماشین دیگر سواری توسط اراذل خیابان گلستان هفتم
حمله با اتوبوس به مأموران پلیس در پاسداران
حمله با اتوبوس به مأموران پلیس در پاسداران - کی از دراویش گنابادی با اتوبوس به مردم و مأموران پلیس در خیابان پاسداران تهران / گفته میشود تعداد شهدای ناجا در حمله آشوبگران فرقه ضاله گنابادی و حامیان نورعلی تابنده به ۴ تن رسیده است.
لحظه مواجهه وزیر راه با خانواده قربانیان سانحه هواپیمای
لحظه مواجهه وزیر راه با خانواده قربانیان سانحه هواپیمای - به دنبال سقوط هواپیمای تهران-یاسوج ویدیو لحظه مواجه خانواده های جانباختگان را با وزیر مشاهده می کنید.
حمله با چاقو به یک راننده سر پارک خودرو
حمله با چاقو به یک راننده سر پارک خودرو - تصاویری دردناک از حمله مرد موتور سوار با چاقو به یک مرد راننده در حضور همسر و فرزندش در شهرستان داراب استان فارس را در ویدئوی زیر می بینید. به نظر میرسد این اتفاق در پی جرو بحثی بر سر پارک کردن وسایل نقلیه روی داده است!
اگر «عدم رویارویی با حریفان اسرائیلی» آرمان ماست چرا پنهانی و دزدکی؟
اگر «عدم رویارویی با حریفان اسرائیلی» آرمان ماست چرا پنهانی و دزدکی؟ - آنچه مشخص است جمهوری اسلامی ایران باید تصمیم مشخص و درستی درباره سیاست عدم رویارویی با ورزشکاران رژیم صهیونیستی بگیرد. دیگر نمی‌توان با این روش تعقیب و گریزی با این مسئله برخورد کرد. دیگر نمی‌توان ورزشکاران را از مقابله با کشتی‌گیران اسرائیلی باز داشت و در برابر رسانه‌های جهانی گفت به خاطر مصدومیت در میدان حاضر نمی‌شویم و در داخل جشن بگیریم که ما عزت‌مان را حفظ کردیم و...
بدل ایرانی آنجلینا جولی رونمایی شد !
بدل ایرانی آنجلینا جولی رونمایی شد ! - شب گذشته مراسم اکران فیلم بلوک 9 خروجی 2 به کارگردانی علیرضا امینی و تهیه کنندگی محمدرضا شریفی نیا و نیز فیلم شاخ کرگدن در پردیس سینمایی ملت برگزار گردید.
اظهارات جنجالی احمدی نژاد در مقابل دادگاه
اظهارات جنجالی احمدی نژاد در مقابل دادگاه - سخنرانی پرحاشیه احمدی نژاد در مقابل دادگاه بقایی
    زیاد نخوان، خوب بخوان!
    به نظر می‌آید دانستن با فهمیدن تفاوت دارد همان طور که دیدن با نگریستن تفاوت دارد یا همان طور که شنیدن با گوش سپردن فرق دارد شاید درست بر عکس هم باشد شاید آنها که کم می‌دانند ولی …