چهارشنبه ۱ آذر ۱۳۹۶ / Wednesday, 22 November, 2017

خورشید را به قله زرفام می بریم…


خورشید را به قله زرفام می بریم…
● مروری بر تلقی سایه از سیاست و اجتماع
۱ - اگر خواننده نكته یاب به منظور كشف جوهره نگاه هوشنگ ابتهاج (هـ.الف. سایه) به جهان و جامعه مروری بر مجموعه آثار او داشته باشد، به گمانم، «امید» به آینده و شوق سوزان نیل به «فردا»ی آرمانی را ستون و فقرات جهان بینی شاعر می یابد؛ به نظر می رسد تجربیات تاریخی سهمگین، وقتی در سرند ذهن و ضمیر شاعر سرد و گرم چشیده سبك - سنگین می شود، او را به این نتیجه می رساند كه [به روزگار شبی بی سحر نخواهد ماند / چو چشم باز كنی صبح شب نورد اینجاست].
۲ - سایه از نسلی است كه آرمان داشت، درد داشت و برای آرمان ها و آرزوهایش هزینه های گزاف هم پرداخت. پرسش اینجا است كه با وجود آوار تجربیات تلخ و مهیب كه نتیجه طبیعی و قهری آن علی القاعده می بایست «ناامیدی» و «انتظار خبری نیست مرا» گفتن باشد، چرا شاعر همچنان به آینده امیدوار است؟ اگر در جوانی می سرود كه [ره می سپریم همره امید / آگاه ز رنج و آشنا با درد / یك مرد اگر به خاك می افتد / برمی خیزد به جای او صد مرد / این است كه كاروان نمی ماند... در سینه گرم تست، ای فردا / درمان امیدهای غم فرسود / در دامن پاك تست، ای فردا / پایان شكنجه های خون آلود / ای فردا ای امید بی نیرنگ...]
می توان «عجب و ساده دلی جوانی» را علت آن تصور كرد، اما چرا در روزگار پختگی، شاعری كه «زندگینامه»اش را چنین فشرده كرده [یادها انبوه شد / درسر پرسرگذشت / جز طنین خسته افسوس نیست / رفته ها را باز بازگشت] باز از [روزی كه بجنبد نفس باد بهاری / بینی كه گل و سبزه كران تا به كران است] سخن می گوید؟ تحلیل این نكته آموزنده است.
۳ - شاعر در همه مدت عمر هرگز شكی درباره حقانیت «آرمان» خود نداشته است. جوهره آرمان شاعر چه بوده است؟ اول «آزادی» كه [ای شادی! / آزادی! / ای شادی آزادی! / روزی كه تو بازآیی / با این دل غم پرورد / من با تو چه خواهم كرد / وقتی كه فریب دیو / در رخت سلیمانی / انگشتر را یكجا با انگشتان می برد / ما رمز تو را، چون اسم اعظم / در قول و غزل قافیه می بستیم] و دوم «عدالت» كه [درد برهنگان جهانم به ره كشید / هرگز نخواستم كه به اسب و قبا رسم] شاعر از كلیت آرمان خود با عنوان «آرزوی روزبهی» یاد می كند و آن را همزاد جهان و هم سرشت انسان می داند [ای كوه تو آواز من امروز شنیدی / دردی است در این سینه كه همزاد جهان است + نمی روی ز دل ای آرزوی روزبهی / كه چون ودیعه غم در نهاد انسانی]؛ چنین آرمان مقدسی كه ریشه در سرشت بشر دارد و اعتبار آن جاودانی است، طبعاً در شاعر نوعی ایمان و اعتقاد راسخ و فروزان به وجود می آورد [من در تمام این شب یلدا / دست امید خسته خود را / در دست های روشن او می گذاشتم / من در تمام این شب یلدا / «ایمان» آفتابی خودرا / از پرتو ستاره او گرم داشتم]. این ایمان هرگز دستخوش تزلزل نشده است. [من بر همان عهدم كه با زلف تو بستم / پیمان شكستن نیست در آیین مردان]. بلی، بسیاری از حاملان آرمان شاعر البته از بوته آزمایش ایام سربلند بیرون نیامده اند [سیاه دستی آن ساقی منافق بین / كه زهر ریخت به جام كسان به جای نبید / ندانم آنكه دل و دین ما به سودا داد / بهای آن چه گرفت و به جای آن چه خرید] اما از آنجا كه اعتبار آرمان شاعر، در ذات آن نهفته است، سیاه دستی و پیمان شكنی كسان خللی در آن ایجاد نمی كند پس این درست كه [قدح زهر كه گرفتم به جز خمار نداشت اما با این همه هنوز مرید ساقی خویشم كه باده اش ناب است] و... [شكوه جام جهان بین شكست ای ساقی / نماند جز من و چشم تو مست ای ساقی / صفای خاطر دردی كشان ببین كه هنوز / زدامنت نكشیدند دست ای ساقی]. ایمان راسخ شاعر به آرمان خویش تا بدانجا است كه رد و قبول دیگران بر او هیچ اثری ندارد [سهلست كه با سایه نیامیزند / ماییم و همین غم كه خوش آمیز است] چرا كه او ارزش آرمان خود را از همه چیز بیشتر می داند [چه مایه جان و جوانی كه رفت در طلبت / بیا كه هر چه بخواهی هنوز ارزانی / روندگان طریق تو راه گم نكنند / كه نور چشم امید و چراغ ایمانی / هزار فكر حكیمانه چاره جست و نشد / تویی كه درد جهان را یگانه درمانی].
۴ - البته شعر سایه، از منظری دیگر، آینه ناامیدی های نسلی پرشور و فداكار است؛ نسلی كه تا آستانه درآغوش كشیدن آرزوی روزبهی پیش می آید و ناگهان [باز این چه ابر بود كه ما را فرو گرفت / تنها نه من گرفتگی عالم است این / یكدم نگاه كن كه چه بر باد می دهی / چندین هزار امید بنی آدم است این]. چرا آمال شاعر و نسل او برآورده نمی شود و پی در پی رنگ غم بر شعر او می نشیند؟ شاعر تحلیل درست و بسامانی از این وضعیت در شعر خود عرضه نمی كند. البته بی وفایی و پیمان شكنی یاران درونمایه ای است كه در شعر او بسیار تكرار شده است، اما طبعاً بار این همه ناكامی را صرفاً نباید بر شانه بی وفایان گذاشت. در یك برآورد كلی شعر سایه بیشتر تجلی گاه شكایت از شكست ها است تا اشاره به علل و دلایل آن [نه چنان شكست پشتم كه دوباره سر بر آرم / منم آن درخت پیری كه نداشت برگ و باری + دیدی آن یار كه بستیم صد امید در او / چون به خون دل ما دست گشود ای ساقی + عنكبوت زمانه تا چه تنید / كه عقابی شكسته مگسی است و...]
۵ - «ایمان» و «عشق» دو روی یك سكه اند؛ شاعر ما به آرمان خود ایمان دارد و این ایمان او را به سرحد عشق می كشاند و عشق و ایثار دوستان قدیمند. شعر سایه ستایشنامه فداكاری های عاشقانه سروهای دلاوری است كه خون آنها بر خاك ریخت. [در آن شب های توفانی كه عالم زیر و رو می شد / نهانی شبچراغ عشق را در سینه پروردم / وفاداری طریق عشق مردان است و جانبازان / چه نامردم اگر زین راه خون آلود برگردم] جهان بینی «عاشقانه» شاعر، البته تحمل و شكیب او را در برابر موج خیز حادثه ها افزایش داده است. می توان ادعا كرد كه امید شاعر به فرداهای روشن ریشه در ژرفای نگاه عاشقانه او به زندگی و انسان و درد دیرینه او دارد [درد تو سرشت تست، درمان ز كه خواهی جست / تو دام خودی ای دل تا چون برهانندت / تو آب گوارایی، جوشیده ز خارایی / ای چشمه مكن تلخی گر زهر چشانندت]. باری [طریق سایه اگر عاشقی است عیب مكن / ز كارهای جهان ما همین هنر دانیم].
۶ - در كنار عشق، نوعی نگاه حكیمانه نیز «امید» را در جهان بینی سایه تقویت می كند. نگاهی به سیر زندگی بشر نشان می دهد كه اساساً زندگی آدمی روی در پیشرفت داشته است. این پیشرفت البته هم مادی و هم معنوی بوده است اگرچه تعالی معنوی بشر هرگز همپای پیشرفت مادی او نبوده است؛ اما به نظر شاعر «زمان» اكسیری است كه مس بیدادی ها و حقارت های نوع بشر را به زر «داد و وداد» مبدل خواهد ساخت. [گر مرد رهی غم مخور از دوری و دیری / دانی كه رسیدن هنر گام زمان است]. «زندگی» سرانجام به انسان ها خواهد آموخت كه طرحی نو دراندازند و عالمی و آدمی از نو بسازند ولو اینكه درك این سعادت نصیبه شاعر و نسل او نباشد [هزار عمر در این آرزو توانم بود / تو هر چه دیر بیایی هنوز باشد زود / تو سخت ساخته می آیی و نمی دانم / كه روز آمدنت روزی كه خواهد بود]. آری [زمان بی كرانه را / تو با شمار گام عمر ما مسنج / به پای او دمی است این درنگ درد و رنج].
۷ - ایمان شاعر به حقانیت آرمان هایش، نگاه عاشقانه و فداكارانه او به انسان و سرنوشت او به انضمام تلقی سایه از بی كرانگی زمان و سیر كلی روبه بهبود بودن اوضاع جهان، رسالت تازه ای برای او تعریف می كند؛ رسالت شاعر امید است و تلاش است و سپردن «آرزوی روزبهی» [چونان ودیعه ای به كودك فردا. [رود رونده سینه و سر می زند به سنگ / یعنی بیا كه ره بگشاییم و بگذریم + آبی كه برآسود زمینش بخورد زود / دریا شود آن رود كه پیوسته روان است]. از این رو، شعر سایه اگرچه یكی از درخشان ترین جلوه گاه های اندوه و ناامیدی جریان پیشرفت طلب ایران معاصر است، اما از نظرگاه اجتماعی و انسانی مروج نگاهی مثبت و روشن اندیش به انسان و سرنوشت اوست؛ حاصل این نگاه مسئولیت پذیری، آرمان طلبی و كوشش فداكارانه برای بهبود زندگی بشر است. [من آن ستاره شب زنده دار امیدم / كه عاشقان تو تا روز می شمارندم / سری به سینه فرو برده ام مگر روزی / چو گنج گم شده زین كنج غم برآرندم / كدام مست می از خون سایه خواهد كرد / كه همچو خوشه انگور می فشارندم].
۸ - و سخن آخر اینكه: بسان رود / كه در نشیب دره سر به سنگ می زند / رونده باش / امید هیچ معجزی زمرده نیست / زنده باش.

میلاد عظیمی

منبع : روزنامه شرق

مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
ایالت کیووی شمالی , کریستین چنووس , گردان های رزمی , کپسول اوریون , نفت و گاز , شیر آلوده , اکبر جلیلی , پادشاه , محمدقلی یوسفی , مراکز بیمارستانی , بینال ونیز , نمایش علیمردان خان , ماموریت پلاتو , بازیگران هالیوود , درد دندان , پیوندهای دوستی , افراطیون , یوسف قادریان , شکستن رکورد گردشگری , یشع , اهم اخبار روز , شش اکتبر , بابک رضازاده , مهرداد محسنی , خاک کشور , موشک زلزال 3 , سفر خاورمیانه , طوطی طوق صورتی , سرویس مدارس , اتهام زنی , انجمن بین المللی تربیت بدنی و ورزش , تیم بسکتبال بانوان موزامبیک , اعتراض دانشجویی , شبکه دو سیما , لغزنده , مائده مرتضوی , سیم کارت ایرانسل , مرد 30 ساله , معاون وزیر صنعت،‌ معدن و تجارت , شهرستان اردبیل , حامد یزدانی , قرقاش , دیدار نمایندگان با دانشجویان , ایران و تارتارستان , هم کفو , رتبه پنجم , گلدکوئست , مدارس ماندگار , آلودگی در اهواز , صادرات و واردات ,

برخی از مطالبی که کاربران هم اکنون در حال خواندن آن هستند
خصومت عامه نسبت به شک سازمان‌یافته , سپیدان، استان‌ فارس , مواظبت از بره‌ها از زایش تا از شیرگیری , نکات لازم در مراقبت از کودک بیمار (۲) , د. و. گریفیث و تحول قالب روائی در سینما (۵) , پشمالو(۲) , وله فی النصیحه , دانیال , فئوكروموسیتوم‌ ـ pheochromocytoma , آدنیت بزاقی , اتیولوژی , ۱۵۵۳ م. نخستین دایرةالمعارف بومی فرانسه , قوه قضائیه , این چه بادست که از سوی چمن می‌آید , شتر , زانو , پارسى‌نويسان از آغاز سدهٔ دهم تا ميانهٔ سدهٔ دوازدهم هجرى , شاخص‌های عمده جمعیتی , ما گل به دست خود ز نهالی نچیده‌ایم , آریتمی قلبی و پیس‌میکرها (۲) ,

برخی منابع مهم خبری
jonoubnews.ir جنوب نیوز , didban.ir دیدبان , namayande.com نماینده , kaenat.ir روزنامه کائنات , nasle-farda.ir روزنامه نسل فردا , caffecinema.com کافه سینما , mosalas.ir مثلث , jahanesanat.ir روزنامه جهان صنعت , 90tv.ir نود , vatanemrooz.ir روزنامه وطن امروز , kojaro.com کجارو , citna.ir سیتنا , cup.ir کاپ , alef.ir الف , honarnews.com هنرنیوز , banifilm.ir بانی فیلم , khabarsport.com خبر ورزشی , karyab.net کاریاب , fa.alalam.ir العالم , memarinews.com معماری نیوز , banifilm.ir روزنامه بانی فیلم , modeonline.ir مدآنلاین , behdashtnews.ir بهداشت نیوز , khorasannews.com روزنامه خراسان , siasatrooz.ir روزنامه سیاست روز , eghtesad-pooya.com روزنامه اقتصاد پویا , mashreghnews.ir مشرق نیوز , ettelaat.com روزنامه اطلاعات , sourehcinema.ir سوره سینما , jamnews.ir جام نیوز ,

وبگردی
دیدار پوتین و اسد
دیدار پوتین و اسد - ولادیمیر پوتین رئیس جمهوری روسیه در دیدار با بشار اسد رئیس جمهوری سوریه در شهر سوچی روسیه، پیروزی بر تروریست های بین المللی را به وی تبریک گفت و طرفین درباره روندحل و فصل سیاسی و دراز مدت اوضاع سوریه با یکدیگر مذاکره کردند.
پس‌لرزه سياسی
پس‌لرزه سياسی - سياسي‌اش كردند. زود رفتند سراغ مسكن مهر... خدا لعنت كند معاول اول رييس‌جمهوري، آقاي جهانگيري را... نخستين تخم لق سياسي را ايشان گذاشت و زود در جلسه اقتصاد مقاومتي اعلام كرد مسكن مهر... اصلا چه ربطي دارد؟
فیلم | حجاب ورزشی نایکی یکی از ٢۵ اختراع مهم سال
فیلم | حجاب ورزشی نایکی یکی از ٢۵ اختراع مهم سال - فیلم - «مسابقه دادن با حجاب سخت است، اگر جنس لباس سنگین باشد باعث عرق کردن زیادی می شود؛ اگر زیادی سبک باشد ممکن است در طول مسابقه حجاب از سر بیفتد و اگر اشتباه بسته شود حس می کنید در حال خفه شدن هستید»... این ها اظهارات منال رستوم دونده مصری است که در فیس بوک گروه "ناجی حجاب" را راه اندازی کرده و نزدیک به نیم میلیون دنبال کننده دارد. او با طراحی های حجاب کمپانی نایک در مسابقات شرکت کرده است و این…
گریه مجری حین روایت دردناک جواد خیابانی از زلزله
گریه مجری حین روایت دردناک جواد خیابانی از زلزله - جواد خیابانی این روزها برای کمک به مصدومان حادثه زلزله کرمانشاه، در مناطق زلزله زده حضور دارد و در گفتگویی تلفنی با شبکه ورزش، در حالی که اشک می ریخت، یکی از خاطرات دردناک این حادثه را بازگو کرد. مجری برنامه نیز پس از شنیدن خاطره، با صدای بلند شروع به اشک ریختن کرد.
فیلم | توضیحات مهناز افشار درباره ماجرای واردات شیرخشک‌های فاسد توسط همسرش
فیلم | توضیحات مهناز افشار درباره ماجرای واردات شیرخشک‌های فاسد توسط همسرش - فیلم - مهناز افشار در نشستی با خبرنگاران درباره ماجرای واردات شیرخشک‌های فاسد از سوی همسرش گفت: من از شما درباره این موضوع پیگیرترم. صحبت های این بازیگر را در ویدئوی زیر بشنوید.
تصویری از ستونهای مسکن مهر
تصویری از ستونهای مسکن مهر - تصویری عجیب از ستون های مسکن مهر پس از زلزله را مشاهده می کنید. این تصویر صبح امروز پس از عملیات آوار برداری منتشر شد.
فیلم تلخ از لحظه خودکشی مرد آبادانی
فیلم تلخ از لحظه خودکشی مرد آبادانی - مرد آبادانی در اقدامی هولناک خودش را زیر خودروی سمند انداخت و به زندگی اش پایان داد.
مسکن‌مهر در اولین آزمون
مسکن‌مهر در اولین آزمون - واحدهای مسکونی مهر با ساکنانشان بی مهری کردند و به شکل گسترده ای در زلزله کرمانشاه، سرپل ذهاب،قصر شیرین و ایلام و ... تخریب شدند،این در حالی است که قدیمی ترین مسکن مهر در ایران هنوز 10 ساله نشده است.
فیلم تمرینات بدنسازی بهنوش طباطبایی
فیلم تمرینات بدنسازی بهنوش طباطبایی - بهنوش طباطبایی با انتشار این ویدیو در صفحه شخصی خود نوشت: یک هفته پر انرژى با تمرینات آمادگى جسمانى هر روزه
قشر متوسط - ازدواج سفید / قش پائین - تجاوز
قشر متوسط - ازدواج سفید / قش پائین - تجاوز - الان این ازدواج سفید بحرانی است که قشر متوسط دارد ایجاد می‌کند، بعد از آن ازدواج‌های ساندویچی است، یعنی رابطه جنسی ساندویچی. در ازدواج سفید طرفین چندمدت با هم هستند اما اگر قرار شد رابطه ... سر خیابان انجام شود، چه کسی می‌خواهد آن‌ها را بگیرد؟ چند نفر را می‌خواهند بگیرند؟ چند نفر را می‌خواهند اعدام کنند؟
تهران 1396 / تن فروشی در 10 سالگی برای 5 هزار تومان
تهران 1396 / تن فروشی در 10 سالگی برای 5 هزار تومان - فاطمه در 8 سالگی برای مدتی هر روز به بهانه بستنی و... به کارگاه چوب بری کشیده می‌شد و آنجا مورد تجاوز قرار می‌گرفت.
فیلم دو دختر اصفهانی لحظاتی قبل از خودکشی
فیلم دو دختر اصفهانی لحظاتی قبل از خودکشی - فیلم خودکشی دختر اصفهانی (جدید) | دو دختر اصفهانی در فیلمی که پیش از خودکشی ضبط کرده اند، با خوشحالی به سمت مرگ می شتابند. لحظاتی که آنها نزدیکان شان را خطاب قرار می دهند و خودشان را آرام و آهسته می رسانند به بلندترین ارتفاعی که برای خودکشی به ذهنشان آمده یعنی پل شهید چمران اصفهان و در این مسیر هیچ عاملی، هیچ دلیلی نیست که دست دلشان را بگیرد و پشیمان شان کند برای رفتن.
مجری : مسی شما را بعنوان نماینده ایران ! تحویل نگرفت
مجری : مسی شما را بعنوان نماینده ایران ! تحویل نگرفت - توضیحات رضا پرستش درمورد دیدار ناموفق با مسی! / ویدیو از آپارات
قهر مهدی فخیم زاده در برنامه زنده / رفتار عجیب مجری
قهر مهدی فخیم زاده در برنامه زنده / رفتار عجیب مجری - مهدی فخیم زاده مهمان شب گذشته مهمان برنامه زنده «سینما دو» بود که بعد از ارتباط تلفنی با لاله اسکندری و معطلی در استودیو، بعد از پخش آیتمی، بدون خداحافظی برنامه را ترک کرد. ویدیو از آپارات
در منزل بقایی ۷۰۳ سکه تمام بهار آزادی، ۱۸۴۲ نیم‌سکه، مبلغ ۲۱ میلیارد ریال وجه نقد ...
در منزل بقایی ۷۰۳ سکه تمام بهار آزادی، ۱۸۴۲ نیم‌سکه، مبلغ ۲۱ میلیارد ریال وجه نقد ... - زمانی که آقای بقایی در سازمان میراث فرهنگی مسئولیت داشتند چندین شرکت با نام‌های توسعه فناوری اطلاعات، میراث آریا، بهار سرزمین من، تور گردشگری ایران، کانون جهانگردی اتومبیلرانی ایران تأسیس کردند...
فیلم / مالباختگان ایران خودرو
فیلم / مالباختگان ایران خودرو - اعتراض جمعی از مالباختگان نمایندگی ایران‌ خودرو مقابل ساختمان اصلی وزارت صنعت امروز در حالی برای چندمین بار ادامه یافت که شرکت خودروساز با این ادعا که سهامدار نمایندگی، شرکت دیگری است، مسئولیت ماجرا را نمی‌پذیرد.
تصاویر جشن تولد احمدی نژاد
تصاویر جشن تولد احمدی نژاد - کیک تولد 61 سالگی احمدی نژاد که توسط طرفداران به خانه اش برده شد روی کیک نوشته شده: چه خوب شد که به دنیا آمدی و چه خوبتر که دنیای ما شدیدکتر جان تولدت مبارک.
انصافاً هیچ دولتى در شیرین كارى، خلاقیت اینا رو نداشت!
انصافاً هیچ دولتى در شیرین كارى، خلاقیت اینا رو نداشت! - امروز كه این عكسا رو دیدم، یهو دلم واسه كل ایل و تبارشون تنگ شد. انصافاً هیچ دولتى در شیرین كارى، خلاقیت اینا رو نداشت.
آشکارشدن ابعادجدیدی از تجاوز ناپدری به اهورا
آشکارشدن ابعادجدیدی از تجاوز ناپدری به اهورا - یکی از همسایه ها گفت: هنگامی که وارد خانه شدیم اهورا لخت مادرزاد بود و قاتل نیز در حالی که نیمه برهنه بود روی مبل نشسته بود. یکی دیگر از همسایه ها نیز گفت: اهورا را در حالی که از بینی، دهان و.... دچار خونریزی بود از خانه خارج کردیم.
پربازدیدها