شنبه ۱ مهر ۱۳۹۶ / Saturday, 23 September, 2017

امین الدوله،گام هایی کوچک و موانعی بزرگ


امین الدوله،گام هایی کوچک و موانعی بزرگ
«حاجی میرزا علیخان امین الدوله» در سنه ۱۲۶۰ در تهران متولد شده پدرش مرحوم میرزا محمدخان مجدالملك از خانواده های نجیب قدیم ایران كه همیشه در خدمت دولت بوده اند، در مبادی عمر به قدر میسور تحصیلات معمولی و متداولی مملكت را نموده به علاوه به واسطه فرط میل ترقی و تمدن امروزی به تفضیل زبان فرانسه و معلومات عصر جدید پرداخت از نوشتجات حكما و ادبا و فلاسفه آن سرزمین خط وافی و توشه كامل برداشت.»
اولین حضور امین الدوله در دربار به عنوان «منشی مخصوص حضور همایونی» بوده در عصر ناصری؛ حضوری كه ادامه اش در سال ۱۲۹۰ لقب «امین الملكی» و «وزارت رسائل» را برایش به ارمغان می آورد.سامان دادن به امور پست به سبك دول فرنگی از مهمترین خدمات میرزا علیخان در ملازمت وی با «شاه شهید» بوده است. آنچنان كه ناظم الاسلام در این باب چنین می نگارد كه: «اداره پست... در همان اوقات به عهده كفایت و كاردانی معظم له واگذار شد. در اندك مدتی از یمن همت و حسن سیاست او چون اداره پست یكی از ممالك فرنگ مرتب و منظم و یكی از ادارات بزرگ دولتی محسوب شد. خود و دولت را به منافع بسیار رسانید و رعایا را از جور و تعدی آسوده نمود.» از دیگر اقدامات او انجام شایسته نمایندگی دربار در رسانیدن عرض تسلیت شاه به مناسبت درگذشت پادشاه ایتالیا به «سفارت مخصوص» بوده است كه در آن كفایت نشان داده و ناصرالدین شاه را خوشایند آمده. از دیگر مشاغل او می شود تصدی وزارت وظایف و اوقاف ممالك محروسه را در ۱۲۹۷ نام برد.
میرزا علیخان در ۱۲۹۹ به لقب جلیل «امین الدوله» ملقب شد و همچنان در مسیر ترقی سیر كرد. «تا آنكه در سال ۱۳۰۴ به ریاست مجلس وزرا و دارالشورای كبری كه اعظم مناصب دولتی بود، منتخب شد.»
پس از ناصرالدین شاه در سال ۱۲۷۵ مظفرالدین به شاهی رسید. امین السلطان را یك سال همراهی با شاه تازه نصیب شد و پس از این میرزا علیخان به تهران خوانده شد _ از آذربایجان _ برای تصدی رئیس الوزرایی در ،۱۳۱۴ پس از یك سال - در رجب ۱۳۱۵ _ آن رفت و این بماند. امین الدوله به صدراعظمی درآمد تا كوششی كند در حد توان خود و اقتضای مملكت اصلاح امور جاری را. كسروی این ماجرا را اینگونه می نگارد: «امین السلطان همچنان رشته كار را در دست می داشت، ولی پس از یك سال شاه او را برداشت و میرزا علیخان امین الدوله را از تبریز به تهران خواست و رشته كارها را به دست وی سپرد و چنین گفت كه از كسی باك نكرده به پیشرفت كشور بكوشد.»
از دستاوردهای مهم امین الدوله در پایتخت دبستان است به روش جدیده كه در تبریز و به دست رشدیه بنیان گذارده شده بود و اینك به همت میرزا علیخان پای به تهران می گذاشت.
«نیز به جلوگیری از رشوه و ستمگری حكمرانان و درباریان كوشید و برای درآمد كشور سامانی اندیشید.» همچنین چون اوضاع آشفته ملت را از بی قانونی می انگاشت بر آن شد تا قانون بنگارد برای اداره امور و خواست كه آن را به شاه بپذیراند.
«امین الدوله شاه را به آنجا [دبستان] برد و از خود و از شاه و از دیگران سی و شش هزار تومان گرد آورد كه سود آن به دبستان داده شود و برای سركشی به كارهای دبستان و رواج دادن به دانش ها «انجمن معارف» برپا كرد.»
كسروی می نویسد كه پیشرفت دبستان تنها نتیجه اندیشه های امین الدوله بوده است، به رغم دست خطی كه شاه داده است و امر كرده به عدم پروا در امر اصلاحات از كاستن قدرت مطلقه پادشاه. «هرچه هست امین الدوله هم با همه نیكی، مرد دلیر و توانایی نبوده وگرنه با وجود حمایت شاه بر سختی ها چیره آمدی.»
از دیگر اندیشه های امین الدوله «خواستن سه تن بلژیكی» برای اداره و سروسامان دادن به گمركات به دست ایشان است كه تا دیروز «دولت آن را به كسانی به اجاره می داد» و با آمدن این سه تن «اداره ای برای آن به شیوه اروپا بنیاد نهادند.»
●بر افتادن امین الدوله و بازگشت اتابك *
در باب چگونگی بر افتادن امین الدوله در تاریخ بیداری این چنین می آید كه: «بدخواهان از هر سو به كارشكنی برخاستند و دروغ ها ساخته همه را به دشمنی برانگیختند و مقربان حضرت و اجزای خلوت همایونی جمعی به واسطه بر نیاوردن مقاصد و منویات فاسده از قبیل اضافه مواجب و انعام و تیول و غیره كینه در دل داشتند و پاره ای دیگر فریب وعده وعید «خائن دولت و ملت» و برهم زدن حوزه جمعیت (امین السلطان) را خوردند و در نزد مظفرالدین شاه آنچه توانستند به هر اسم و به هر عنوانی بی شرمانه عرضه داشتند.»
بددلی ها با امین الدوله به جایی رسید كه حاج شیخ محسن خان مشیرالدوله «معین الدوله» به شاه اینگونه عرض كرد كه: «اگر امین الدوله یك ماه دیگر بر سر كار باشد دولت قاجاری را براندازد و این گفته او به هنگامی افتاد كه امین الدوله «لایحه»ای به شاه داده و در آن گفته بود: نخست باید ماهانه شاه به اندازه باشد تا بتوان به دیگران ماهانه به اندازه داد.»
ناظم الاسلام در ادامه خاطرنشان می كند كه: «آن اظهار حاجی شیخ محسن خان و این سعایت مقارن شد با ضدیت و كدورت بعضی علما و اظهار عداوت از طرفین.» و روزگار گذشت تا سرانجام «در بهار سال ۱۲۷۸ (۱۳۱۷ ق) امین الدوله از كار برخاست.»
*آنچه درباره بركناری امین الدوله در كسروی آمده اضافه بر «ملك زاده» و «ناظم الاسلام» اشاره ای دارد به «انگیزه بزرگ دیگری» در این كار علاوه بر همه كارشكنی های امین السلطان و دیگران و نیز این نكته قابل تامل كه «خود امین الدوله هم چاره ساز و توانا نبوده.»

حمید ملك زاده

منبع : ایران یکصد سال پس از مشروطیت

مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
چگونه خلاق‌ترین انسان روی زمین شویم؟ , ستاد پیشگیری , بیلبوردهای ضد آمریکایی , الکترود , شیخ مفید , حمایت ترکیه از داعش , ظرفیت رسانه ها , ساینس مانیتور , محمود واعظی رییس‌ دفتر رییس‌جمهور , کوه گل , ورق قلع اندود , فشار تحریم , نمایشگاه دستاوردها , قصه‌های حسنی , انرژی هسته‌ای , خودروی بی کیفیت , عطر برای آقایان , دادگاه عالی لندن , روز مددکار , محمد هادی همایون , ماباهمیم , سیلوستر استالونه , اولین پیروزی پارس جنوبی در اردوی ارمنستان , همتای هندی , شیران , قطعات نانو , پیرامون احوال شخصیه , کاهش معده , جشنواره خارجی , قرارگاه رافع , سوخت وساز بدن , کمبود مواد اولیه , مقالات اقتصادی , نصیری , مدیریت زنان در دانشگاههای جهان , رحیم میر شاه ولد , کنسول روسیه , مجتمع آبرسانی فخر آباد , علیرضا زمانی , کمیته قضایی , بهزاد احد زاده , ماده مربوط به اجباری شدن بررسی اختلالات ژنتیکی زوجین به تلفیق ارجاع شد , آرام شدن , معاون سازمان توسعه تجارت , منطقه 2 کشور , نمونه، , مدنی عزام , سید محمود نبویان نماینده مجلس نهم , نقد برجام , اختلال در بینایی ,

برخی از مطالبی که کاربران هم اکنون در حال خواندن آن هستند
این غزل یک دو نوبت از سرسوز , قلعهٔ‌ نصیر، خرم‌آباد , تو چون رفتی به سلطان خیالت ملک دل دادم , از لب شیرین چون شکر نبات آورده‌ئی , در افلاس و رنجوری خود , اورنگ سوم تحفة الا حرار , پادشاهی اشکانیان , تومورهای متاستاتیک , ما نا که بگشاید دلم بندی ز گیسو باز کن , یک غزل آغاز کن بر صفت حاضران , گفت کسی خواجه سنایی بمرد , ممسنی , درمان , پتوبافی , دیت از خوبرویان جست باید , تاكستان، استان قزوین , اوضاع آموزشی , ممانعت‌کننده‌های فتوسنتز (Photosynthetic inhibitors) , نقش‌های سنگی و كتیبه‌ها، استان‌ فارس , سایر علمای زردشتی ,

برخی منابع مهم خبری
tabnak.ir تابناک , harfeno.com حرف نو , payamno.com پیام نو , click.ir کلیک , faradeed.ir فرادید , nano.ir فناوری نانو , imna.ir ایمنا , shabakeh-mag.com مجله شبکه , bona.ir بنا , iranfile.ir ایران فایل , noorportal.net نورپرتال , 9day.ir 9 دی , ictna.ir ایستنا , payamenaft.com پیام نفت , emtiazdaily.ir روزنامه امتیاز , hayat.ir حیات , mojnews.com موج نیوز , asriran.com عصرایران , iranvij.ir ایران ویج , taghrib.ir مجمع جهانی تقریب , iusnews.ir خبرنامه دانشجویان , didban.ir دیدبان , khabarsport.com خبر ورزشی , shana.ir شانا , faryadgar.com فریادگر , edunews.ir آموزش , behdashtnews.ir بهداشت نیوز , rastannews.ir راستان نیوز , fa.irannuc.ir ایران هسته ای , 3nasl.com سه نسل ,

وبگردی
ازدواج قربانی اسید پاشی اصفهان
ازدواج قربانی اسید پاشی اصفهان - مرضیه ابراهیمی در جریان اسیدپاشی یکی از قرنیه‌هایش را از دست داد و بدنش نیز به‌ شدت آسیب دید و یک قسمت از سرش سوراخ شد.
پخش شدن محموله تریاک کف جاده در میناب
پخش شدن محموله تریاک کف جاده در میناب - فیلم پخش شدن محموله تریاک کف جاده و جمع کردن توسط مردم!
نگار جواهریان همسر رامبد جوان در خندوانه / فیلم
نگار جواهریان همسر رامبد جوان در خندوانه / فیلم - رامبد جوان همسر سوم خود نگار جواهریان را به خندوانه دعوت کرد.
بالاخره خودروی چینی بخریم یا نه؟
بالاخره خودروی چینی بخریم یا نه؟ - جیلی، چری، لیفان، ام وی ام، جک و ... همگی اسامی ماشین های چینی است که در چند سال اخیر بازار ایران را قرق کرده اند. ماشین های خوش بر و رویی که حالا مشتری های زیادی هم پیدا کرده اند و به دلیل آپشن های مختلفی که دارند، خیلی ها را به سمت خودشان جلب کرده اند اما از آنجا که پشت سر اجناس چینی هیچ وقت خوب حرف نمی زنند، این ماشین ها هم هیچ وقت با اقبال عمومی مواجه نشدند.
مشاهده زندگی جدید خانم رهنما فعلآ بلامانع است / عکس
مشاهده زندگی جدید خانم رهنما فعلآ بلامانع است / عکس - عقد «بهاره رهنما» و همسرش در حرم امام رضا (ع)
اولین گفت‌وگو با بهاره رهنما و همسر دومش / فیلم
اولین گفت‌وگو با بهاره رهنما و همسر دومش / فیلم - فیلم - اولین گفت‌وگو با بهاره رهنما و همسر دومش بعد از شروع زندگی مشترک را تی وی پلاس منتشر کرد.
لحظه دیدار امیرعباس (کچلیک) و محمدرضا گلزار!
لحظه دیدار امیرعباس (کچلیک) و محمدرضا گلزار! - امیر کچلیک، کودک خوش زبان مازندرانی را حالا همه می شناسند. کودک بامزه ای که با ویدئوی کچلیک در اینستاگرام مشهور شد و به برنامه ماه عسل هم راه پیدا کرد. او چندی پیش در یک ویدئوی دیگر گفت که آرزو دارد محمدرضا گلزار را ببیند. آرزوی امیر حالا برآورده شده و او توانسته با محمدرضا گلزار دیدار کند. عکس العمل تماشایی امیر کچلیک را در لحظه دیدن گلزار در ویدئوی زیر ببینید.
تصاویر ازدواج مجدد بهاره رهنما
تصاویر ازدواج مجدد بهاره رهنما - بهاره رهنما که بیشتر کارهای او با مضمون ظنز و کمدی است . روز شنیه 4 شهریور با امیر خسرو عباسی ازدواج کرد.
جنجال جدید جواد خیابانی
جنجال جدید جواد خیابانی - «فدای سرت که سرم را می‌بری» این جمله یعنی اینکه من اصلا کاری که تو می‌کنی (داعش) برام مهم نیست. من اینجا آمده ام تا در دفاع از حریم و حرمت خاندان پیامبرم سر بدهم.
اولین گفتگو با حمید صفت پس از دستگیری / تصاویر
اولین گفتگو با حمید صفت پس از دستگیری / تصاویر - حمید صفت خواننده رپ،پس از پنج ساعت انکار سرانجام در جریان تحقیقات پلیس به قتل پدرخوانده اش اعتراف کرد.
فیلم حضور تینا آخوندتبار در مسابقات بوکس!
فیلم حضور تینا آخوندتبار در مسابقات بوکس! - این بازیگر ایرانی که مدتهاست خبری از حضور او در عرصه هنر نیست برای اولین بار مقابل حریف چینی مسابقه داد.
فیلم لحظه فوت میوه فروش پس از درگیری با ماموران شهرداری
فیلم لحظه فوت میوه فروش پس از درگیری با ماموران شهرداری - در صحنه درگیری ماموران شهرداری قم بادستفروشی درخیابان شاهد،ماموران باکوبیدن سردستفروش به جدول خیابان وی رابقتل رساندند
ویدیو کامل از نبرد و اسارت شهید حریم آل الله محسن حججی
ویدیو کامل از نبرد و اسارت شهید حریم آل الله محسن حججی - شهید محسن حججی از مدافعان حرم در سوریه بود که پس از اسارت بدست تروریست های داعش به شهادت رسید.
جشن تولد ۶۰ سالگی مهرانه مهین‌ترابی
جشن تولد ۶۰ سالگی مهرانه مهین‌ترابی - جمعه ۲۰ مرداد بیست و پنجمین مراسم «تولد ماه» به مناسبت سالروز تولد مهرانه مهین‌ترابی، بازیگر سینما و تلویزیون، با حضور جمعی از هنرمندان در موزه هنرهای دینی برگزار شد.
سلفی حقارت فراموش شدنی نیست
سلفی حقارت فراموش شدنی نیست - تصویر پشت صحنه برنامه رادیویی فرزاد حسنی و دوستانش را مشاهده می کنید.
دختر خلخالی: پدرم خشن نبود/ اهل مماشات نبود
دختر خلخالی: پدرم خشن نبود/ اهل مماشات نبود - مدرسه که می‌رفتم تقریباً همه معلم‌های من می‌دانستند که پدر من کیست. این خیلی اذیت می‌کرد. تک‌وتوک می‌آمدند و سفارش دوست و آشنایی را برای کاری می‌کردند.
اسکورت تامل برانگیز و عجیب خودروی مهران مدیری در مشهد!
اسکورت تامل برانگیز و عجیب خودروی مهران مدیری در مشهد! - مهران مدیری که برای حضور در جمع مخاطبان فیلم سینمایی «ساعت 5 عصر» به مشهد رفته بود با اسکورت ویژه به سینمایی رفت که هوادارانش برای استقبال منتظر او بودند.
حرکات عجیب احمدی  نژاد هنگام تعریف خاطرات بقایی از زندان!
حرکات عجیب احمدی نژاد هنگام تعریف خاطرات بقایی از زندان! - حرکات عجیب احمدی نژاد هنگام تعریف خاطرات حمید بقایی از دوران زندان کوتاه مدتش
پربازدیدها