پنج شنبه ۲ شهریور ۱۳۹۶ / Thursday, 24 August, 2017

اعلم الدوله اولین شهردار مشروطه


اعلم الدوله اولین شهردار مشروطه
پس از استقرار مشروطیت، مجلس شورای ملی با حضور وزیران، نمایندگان سیاسی داخل و خارج كشور و تعدادی از علما و مجتهدین در روز یكشنبه ۱۸ شعبان سال ۱۳۲۴ هـ.ق در كاخ گلستان رسماً افتتاح شد. مهم ترین وظیفه این مجلس تدوین و تصویب قانون اساسی مشروطه بود. مجلس قانون فوق را كه ابتدا نظامنامه خوانده می شد در پنجاه و یك ماده تدوین كرد و در روز چهاردهم ذی القعده سال ۱۳۲۴ هـ.ق به امضای مظفرالدین شاه و محمدعلی میرزا ولیعهد رسانید. در قانون تصویبی از شهر تهران به عنوان پایتخت و محل انعقاد مجلس شورای ملی نام برده شده است كه در این زمینه با تصویب قانون بلدیه در همین مجلس ساماندهی و اداره امور خدماتی شهر تهران به این سازمان كه متشكل از اداره مركزی، صحیه و معاونت عمومی، ارزاق و احصائیه، ساختمان مهندسی و تنظیف و محاسبات بوده واگذار می شود. بعدها دكتر خلیل خان ثقفی (اعلم الدوله) به عنوان نخستین رئیس بلدیه (شهردار) تهران و بعد از استقرار مشروطه برگزیده می شود.
دكتر خلیل خان ثقفی ملقب به اعلم الدوله فرزند حاج میرزا عبدالباقی حكیم باشی معروف به اعتضاد الاطباء (از پزشكان صاحب نام عصر ناصرالدین شاه) در ماه شعبان سال ۱۲۷۹ هـ. ق در تهران به دنیا آمد. تحصیلات مقدماتی را در تهران شروع كرد. ریاضیات و هیئت و نجوم را نزد میرزامحمد علی خان شیرازی و مقدمات علم طب را نزد پدرش و آقامحمدرضا قمشه ای فرا گرفت و در سال ۱۲۹۳ هـ.ق وارد دارالفنون شد. پس از چهار سال ضمن ادامه تحصیل به عنوان معلم زبان فرانسه و جغرافیا با تعیین ۱۲ تومان حقوق سالیانه در همان مركز مشغول به تدریس گردید. در سال ۱۳۰۵ هـ.ق در رشته طب فارغ التحصیل شد.
سپس دانشیار دكتر آلبو (از اساتید رشته طب دارالفنون) و بعد از آن استاد رشته طب دارالفنون و معلم كلیه دروس جدید در مدرسه نظام ناصری شد. وی اولین شخصی است كه در ایران به عنوان دكتر معروف و شناخته شده است زیرا تا آن تاریخ این عنوان مخصوص پزشكان فارغ التحصیل از اروپا بوده است. دكتر ثقفی در سال ۱۳۱۲ هـ.ق به كوشش دكتر «طولوزان» از شاه اجازه یافت كه جهت ادامه تحصیل به فرانسه سفر كند. در پاریس به ادامه تحصیل در رشته طب پرداخت.
در سال ۱۳۱۶ هـ.ق از طرف دولت ایران در مجلس شورای بهداشت بین المللی پاریس سمت نمایندگی را بر عهده داشت و چند ماه پیش از آغاز سلطنت مظفرالدین شاه به ایران مراجعت كرد و در دستگاه شاهی مقامی عالی یافت. سپس به عنوان پزشك مظفرالدین شاه و رئیس اطبای دولتی مشغول به كار شد. پس از فوت مظفرالدین شاه نیز مدتی در دستگاه شاهزاده ملك منصور میرزا شعا ع السلطنه پسر دوم مظفرالدین شاه به عنوان طبیب وی و مدتی نیز به عنوان معلم دارالفنون به تدریس طب مشغول بود.
مرحوم اعلم الدوله گذشته از مناصب اداری و فرهنگی، شخصی روشنفكر بود. مردی بود فاضل و اهل تتبع و نویسنده ای با انشای بسیار روان و سلیس. با شروع نهضت مشروطه به مشروطه خواهان پیوست و از طرفداران این نهضت بود و رابطه نزدیكی با سران مشروطیت داشت. وی با توجه به نفوذ و آشنایی كه با خانواده شاهی به خصوص مظفرالدین شاه داشت اقدامات موثری در این زمینه انجام داد.
نقل است بعد از فوت مظفرالدین شاه و روی كار آمدن محمدعلی شاه و سپس به توپ بستن مجلس، محمدعلی شاه از اعلم الدوله خواست كه شهادت دهد در زمان صدور فرمان مشروطیت و فوت شاه به عنوان پزشك بر بالین بستر وی حضور داشته است و مشاهده كرده مظفرالدین شاه در زمان صدور فرمان مشروطه از لحاظ جسمی و عقلی در حال عادی نبوده است.
مرحوم اعلم الدوله از این كار امتناع می نماید و مورد غضب شدید محمدعلی شاه واقع می گردد.۱
وی در دوره مشروطیت و پس از خلع محمدعلی شاه در زمان نیابت سلطنت علیرضاخان عضدالملك به ریاست اولین بلدیه (شهرداری) تهران انتخاب شد و چندی نیز پست های قنسول ایران در لوزان سوئیس و رئیس كل معارف و معاونت آن وزارتخانه را نیز بر عهده داشت.
اعلم الدوله گذشته از مقام استادی در رشته طب و علوم وابسته، در رشته های دیگر نیز تبحر داشت و با برخورداری از قلمی شیرین و جذاب، نوشته های ادبی او نیز در روشنگری عصر مشروطه بی اثر نبوده است. چندین تالیف نفیس در موضوعات مختلف از خود به یادگار گذاشته است كه تعدادی از این آثار به چاپ رسیده است كه از آن جمله می توان به كتاب های هزار و یك حكایت، خردنامه جاوید، ۱۵۰ مقاله یادگار عصر جدید، ترجمه كنت مونت كریستو، ترجمه قسمت هایی از افسانه های لافونتن، واژه نامه فرانسه به فارسی و فرهنگ فارسی به فرانسه اشاره كرد.
وی آشنایی كامل به زبان فرانسه داشت و تعدادی از كتب منظوم و منثور فارسی را به فرانسه ترجمه كرد كه از آن جمله می توان به كتاب باغ سرور اشاره نمود كه مجموعه ای است از ترجمه چندین داستان شیرین شعرای فارسی زبان از جمله نظامی، امیرخسرو دهلوی و جامی كه چندین بار در پاریس تجدیدچاپ شده است.
اعلم الدوله علاوه بر نگارش مقالات و كتب ادبی و ترجمه، در زمینه علمی نیز جزوات و كتب زیادی جهت تدریس در دارالفنون و دیگر مراكز علمی نوشت كه از آن جمله می توان به رسالاتی در باب حساب، شیمی، فیزیك، مثلثات و لگاریتم، جراحی، تشریح، پاتولوژی و... اشاره كرد.
او در زمان حیات خود موفق به دریافت چندین نشان علمی، لشكری و كشوری از دولت ایران و كشورهای دیگر شد كه از آن جمله نشان «لژیون دونور» از فرانسه، نشان «استانیسلاس» از روسیه، نشان «تاج پروس» از آلمان، نشان «فرانسواژوزف» از اتریش و... به وی اهدا شد. مرحوم اعلم الدوله در روز دوشنبه هفتم فروردین ماه ۱۳۰۳ شمسی فوت كرد و در قسمت شمالی حیاط اصلی گورستان امامزاده عبدالله شهر ری در آرامگاهی كه متعلق به سعدالدوله یكی دیگر از چهره های سرشناس عصر قاجار و مشروطه است به خاك سپرده شد.

پی نوشت ها:
۱- نقل از مقالات اعلم الدوله كه نزد آقای دكتر جمشید ثقفی امانت است.
دكتر ثقفی در حال حاضر استاد دانشگاه در آمریكاست.
* كارشناس ارشد
مریم فریام منش*

منبع : روزنامه شرق

مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
ویندوز 7 , انتقال آب قطری به شاهرود , امور حقوقی , نگ , بی اعتمادی ایران به غرب , زنان کنیز , تعزیزات حکومتی , مراجع قانونی , مدیرکل عتبات , لایروبی قنات , هرمزی , بان رفاه , مد و لباس , اعزام نوروزی , کشاورزی گچساران , شعر مذهبی , سلول خونی , 26 روز تعطیلی , مهندس ایتالیایی , ایتالیایی برزیلی , بنیاد فردید , متخصص ریه , جام در جام اروپا , مطالعه بیشتر , قربانیان خشونت سلاح , جمیله قدوسی , حذف سکانس از سریال , حملات اخیر , نماد نازی ها , پایان تولید , تصرف رودخانه , خالد بن حمد , ماسایی , محبوبیت , سرلشکر پاسدار محمد باقری , رژیم کودک کش , یوریه , گودال آتش , کنگره زیبایی , کارگردان البرز , طرح های عمرانی , ابراهیم غفاری , رهایی یک محکوم به قصاص , اسامی داوران , مبارزه با دوپینگ , نمایش دشمن خدا , خرید سکه و طلا , میلاد امام حسین , بنیاد کارِنگی , متن محرمانه ,

برخی از مطالبی که کاربران هم اکنون در حال خواندن آن هستند
۱۱ تا ۱۳ سالگى(۳) , غزل , در معنی خلوت , جدول وسایل ارتباطی اتریش در سال ۱۹۸۹ میلادی , آنتی ـ دیابتیک - ANTI - DIABETIC , سینوزیت‌ ـ sinus infection , عید نوروز , آمد بر من جهان و جانم , وضعیت اجتماعی و اقتصادی استان , رده‌های داروئی غیرمجاز , مننژیت ویرال , حفاظت مناطق جنگلکاری شده , استاتوس اپیلپتیکوس , سال و فال و مال و حال و اصل و نسل و تخت و بخت , قلعه ایرج , وابستگی به نشانه‌های فاصله , سندرم HIV (رتروویرال) حاد , شمع شب‌ها بجز خیال تو نیست , بیماری‌ حركت‌ ـ motion sickness , ضمانت اجراء مجازات و پاداش‌دهی اجتماعی ,

برخی منابع مهم خبری
shafaqna.com شفقنا , asreertebat.com عصر ارتباط , akharinnews.com آخرین , tafahomnews.com روزنامه تفاهم , irib.ir صداوسیما , kasbokarnews.ir روزنامه کسب و کار , bahardaily.ir روزنامه بهار , sabanewspaper.com روزنامه صبا , nay.ir نی , khabarsport.com خبر ورزشی , parlemannews.com پارلمان نیوز , tehrooz.com تهران امروز , 24onlinenews.ir 24 , siasatrooz.ir روزنامه سیاست روز , golagha.ir گل آقا , eshraf.ir اشراف , iran-newspaper.com روزنامه ایران , jahaneghtesad.com جهان اقتصاد , hooshnews.com هوش نیوز , irinn.ir شبکه خبر , ettelaat.com روزنامه اطلاعات , sokhanonline.ir سخن آنلاین , ical.ir کتابخانه مجلس , faranashr.com فرانشر , irandoc.ac.ir مدارک علمی ایران , soroushnews.ir سروش , farhangemrooz.com فرهنگ امروز , cinetmag.com سی نت , iana.ir ایانا , hamshahrilinks.org روزنامه همشهری ,

وبگردی
جنجال جدید جواد خیابانی
جنجال جدید جواد خیابانی - «فدای سرت که سرم را می‌بری» این جمله یعنی اینکه من اصلا کاری که تو می‌کنی (داعش) برام مهم نیست. من اینجا آمده ام تا در دفاع از حریم و حرمت خاندان پیامبرم سر بدهم.
اولین گفتگو با حمید صفت پس از دستگیری / تصاویر
اولین گفتگو با حمید صفت پس از دستگیری / تصاویر - حمید صفت خواننده رپ،پس از پنج ساعت انکار سرانجام در جریان تحقیقات پلیس به قتل پدرخوانده اش اعتراف کرد.
فیلم حضور تینا آخوندتبار در مسابقات بوکس!
فیلم حضور تینا آخوندتبار در مسابقات بوکس! - این بازیگر ایرانی که مدتهاست خبری از حضور او در عرصه هنر نیست برای اولین بار مقابل حریف چینی مسابقه داد.
فیلم لحظه فوت میوه فروش پس از درگیری با ماموران شهرداری
فیلم لحظه فوت میوه فروش پس از درگیری با ماموران شهرداری - در صحنه درگیری ماموران شهرداری قم بادستفروشی درخیابان شاهد،ماموران باکوبیدن سردستفروش به جدول خیابان وی رابقتل رساندند
ویدیو کامل از نبرد و اسارت شهید حریم آل الله محسن حججی
ویدیو کامل از نبرد و اسارت شهید حریم آل الله محسن حججی - شهید محسن حججی از مدافعان حرم در سوریه بود که پس از اسارت بدست تروریست های داعش به شهادت رسید.
جشن تولد ۶۰ سالگی مهرانه مهین‌ترابی
جشن تولد ۶۰ سالگی مهرانه مهین‌ترابی - جمعه ۲۰ مرداد بیست و پنجمین مراسم «تولد ماه» به مناسبت سالروز تولد مهرانه مهین‌ترابی، بازیگر سینما و تلویزیون، با حضور جمعی از هنرمندان در موزه هنرهای دینی برگزار شد.
سلفی حقارت فراموش شدنی نیست
سلفی حقارت فراموش شدنی نیست - تصویر پشت صحنه برنامه رادیویی فرزاد حسنی و دوستانش را مشاهده می کنید.
دختر خلخالی: پدرم خشن نبود/ اهل مماشات نبود
دختر خلخالی: پدرم خشن نبود/ اهل مماشات نبود - مدرسه که می‌رفتم تقریباً همه معلم‌های من می‌دانستند که پدر من کیست. این خیلی اذیت می‌کرد. تک‌وتوک می‌آمدند و سفارش دوست و آشنایی را برای کاری می‌کردند.
گروگان‌گیر مشهدی با شلیک گلوله از پای درآمد/ فیلم
گروگان‌گیر مشهدی با شلیک گلوله از پای درآمد/ فیلم - ساعتی پیش پلیس مشهد در خیابان امام رضا (ع)، حوالی میدان بیت المقدس (فلکه آب) به فردی مظنون شد و فصد بازداشت او را داشت که این فرد برای جلوگیری از بازداشت اش یک صاحب مغازه را گروگان گرفت.
اسکورت تامل برانگیز و عجیب خودروی مهران مدیری در مشهد!
اسکورت تامل برانگیز و عجیب خودروی مهران مدیری در مشهد! - مهران مدیری که برای حضور در جمع مخاطبان فیلم سینمایی «ساعت 5 عصر» به مشهد رفته بود با اسکورت ویژه به سینمایی رفت که هوادارانش برای استقبال منتظر او بودند.
حرکات عجیب احمدی  نژاد هنگام تعریف خاطرات بقایی از زندان!
حرکات عجیب احمدی نژاد هنگام تعریف خاطرات بقایی از زندان! - حرکات عجیب احمدی نژاد هنگام تعریف خاطرات حمید بقایی از دوران زندان کوتاه مدتش
آزاده نامداری تیتر یک پرتیراژترین روزنامه سوئیس/ عکس
آزاده نامداری تیتر یک پرتیراژترین روزنامه سوئیس/ عکس - روزنامه پرتیراژ عصر سوییس بنام بلیک که بصورت رایگان توزیع میشود ، این تیتر را برای آزاده نامدارى انتخاب کرد:دورویی!
چرا واکنش افکار عمومی به آزاده نامداری بی رحمانه است؟
چرا واکنش افکار عمومی به آزاده نامداری بی رحمانه است؟ - متاسفانه جامعه ما و نظام ها و نهادهای اجتماعی، سیاسی و فرهنگی جامعه افراد را تشویق و حتی وادار می کنند چیزی غیر از آن خود واقعی خود باشند. اگر خانم نامداری خود را خیلی محجبه نشان نمی داد شاید این واکنش بی رحمانه نسبت به ایشان ایجاد نمی شد.
فیلم | لحظه هولناک اسید پاشی در خیابان ولی‌عصر
فیلم | لحظه هولناک اسید پاشی در خیابان ولی‌عصر - فیلم - تصاویر ضبط شده دوربین مداربسته از لحظه اسید پاشی در یک مغازه در خیابان ولی عصر تهران را در ویدئوی زیر می‌بینید.
مزخرفات علی ضیا در دفاع از آزاده نامدای / فیلم
مزخرفات علی ضیا در دفاع از آزاده نامدای / فیلم - علی ضیاء مجری برنامه فرمول یک درباره بحث‌های پیش آمده پیرامون عکس‌های آزاده نامداری صحبت کرده است.
آزاده نامداری و جنجال تصاویر بی حجابش / فیلم
آزاده نامداری و جنجال تصاویر بی حجابش / فیلم - آزاده نامداری به انتشار تصاویر بی حجابش واکنش نشان داد
اولین فیلم از اظهارات قاتل آتنا مقابل دوربین
اولین فیلم از اظهارات قاتل آتنا مقابل دوربین - دهان آتنا را گرفتم به اتاق پشتی بردم، او را خفه کردم و ...
 اولین تصاویر از مهران مدیری و دخترش شهرزاد
اولین تصاویر از مهران مدیری و دخترش شهرزاد - مراسم افتتاحیه فیلم «ساعت 5 عصر» اولین ساخته مهران مدیری در حالی برگزار شد که شهرزاد دختر این کارگردان نیز در مراسم حضور داشت و برای اولین بار است که دختر مهران مدیری در چنین مراسمی حضور می یابد.
فیلم لحظه شلیک پلیس به مهاجم مترو
فیلم لحظه شلیک پلیس به مهاجم مترو - لحظه شلیک پلیس به مهاجم مترو / این فرد چند مسافر مترو و یک مامور ناجا را با چاقو مجروح و به سمت پلیس های دیگرحمله کرد، در اینجا بود که پلیس به او شلیک میکند...
    پربازدیدها