پنج شنبه ۳ خرداد ۱۳۹۷ / Thursday, 24 May, 2018

مناره‌ها


مناره‌ها
كلمه مناره مصدر میمی است از فعل نار ثلاثی مجرد و منامه و معنی اسم مكان می دهد یعنی جای روشن.
مناره در قدیم الایام بین دو مرز می ساختند و در آن چیزی نورانی قرار می دادند تا مرز وابسته را نشان دهد و كم بكم در میان راه های عمومی نیز اینگونه مناره ‏ها را بنا می كردند تا مسافران و كاروانان بتوانند مسیر و مقصد خود را بشناسند.
اول مناره‏ای كه گفته ‏اند بنا گردید مناره اسكندریه بود كه ارتفاع آن دویست و سی ذراع بوده است.
این گونه مناره ‏های بعد از اسلام و در ممالك اسلامی برای گفتن اذان بنا گردید و از اینرو در بیشتر جاهائی كه بعد از اسلام احداث گردیده مناره ‏های پیوسته به مساجد و یا عماراتی است كه جنبه مذهبی و تقدیس دارد. بیشتر مساجدی كه در قرون اولیه اسلام ساخته شده مناره هم داشته است:
مانند مسجد جورجیر اصفهان كه نوشته‏ اند مناره آن بیش از یكصد ذراع بوده یا مسجد شهرستان كه اینك اثری از مسجد و مناره آن دیده نمی شود.
در این مناره ‏ها جائی هم برای موذن در نظر گرفته‏ اند كه در آنجا اذان بگوید و آن را ماذنه می گویند و روی این اصل است كه بعضی از مناره ‏ها را كه در آن چنین جائی ساخته نشده مربوط به پیش از اسلام می دانند. شرح مناره ‏ها چنین است:
● مناره باقوشخانه
شاید ساختمان مزبور با مناره ‏ها مرتبط باشد و در زمان سنجر ساخته شده باشد و تقریباً از نظر تاریخ بنا مربوط به حدود قرن ششم می ‏گردد.
از كتیبه زیر مقرنس های بالای مناره كه به خط ثلث سفید معرق بر زمینه كاشی لاجوردی رنگ است فقطه جمله (و من دخله( باقی مانده كه در وقایع قسمتی از آیه:
ان اول بیت وضع للناس الذی ببكهٔ مباركا و هدی اللعاغلمین فیه آیات بینات مقام ابرایهم و من دخله كان آمنا می ‏باشد.
به نظر نگارنده این آیه دلالت دارد كه محل مزبور مشتمل بر مسجدی بوده و در اثر مروز زمان از میان رفته است.
در داخل مرنس های مناره ‏ها هر سوسن یا طاس شامل یك كلمه است و كلمات موجود به خط ثلث سفید معرق بر زمینه كاش لاجوردی چنین است:
«محمد» «علی» «وفاطمه» «والحسن» «والحسین»
پوشش تزییناتی مناره ‏ها مزبور به خط بنائی فیروزه ‏ای بر زمینه شطرنجی آجری در هفت ردیف به شرح زیر است:
ردیف اول كلمه (الله(، ردیف دوم تكرار كلمه« اكبر»، ردیف سوم تكرار كلمه (الله(، ردیف چهارم تكرار كلمه «محمد»، ردیف پنجم تكرار كلمه «و علی»، ردیف ششم تكرار كلمه «و حسن»، ردیف هفتم تكرار كلمه «و حسین» این مناره زیر شماره ۲۷۲ به ثبت تاریخی رسیده است.
● مناره ساربان
این مناره هم در محله جوباره در میان فضائی وسیع واقع شده و از مناره ‏های بسیار زیبای عهد سلاجقه در اصفهان است. مؤلف دانشمند گنجینه آثار تارخی اصفهان راجع به این مناره چنین نوشته است:
این مناره كه یكی از زیبارتین مناره ‏های عهد سلاجقه در اصفهان است در انتهای شمالی محله جوباره ناحیه یهودی نشین اصفهان نزدیك مناره چهل دختران در گوشه یك میدان كوچكی كه یقیناً در زمان ساختمان آن محل مسجد كوچیك در پای مناره بوده است واقع شده.
ارتفاع این مناره در حدود ۴۸ متر است و محیط قاعده آن ۱۴ متر می‏ باشد و از پائین به بالا دارای هفت قسمت متمایز است:
قسمت اول آن آجر چینی ساده است. قسمت دوم و سوم آن دارای تزیینات عالی آجری می‏ باشد. قسمت چهارم آن تاج اول مناره است كه مقرنس های آجری توأم با كاشی فیروزه ‏ای دارد و بسیار جالب و پر حالت است. قسمت پنجم آن تزیینات آجری است. قسمت ششم آن تاج دوم مناره است و قسمت هفتم آن تارك مناره است.
در قاعده دو تاج این مناره دو كتیبه بسیار زیبا از بهترین رنگ فیروزه ‏ای كاشی دیده و خوانده می ‏شود. مناره مزبور كه از ارتفاع اولیه آن اندكی كاسته شده است در حال حاضر به سمت مغرب متمایل شده و این تمایل از دور و نزدیك كاملاً نمایان است. سال ساختمان این مناره در كتیبه ‏های فعلی آن موجود نیست لذا به طور قطع نمی ‏توان زمان ساختمان آن را معلوم كرد. پرفسور پوپ سال ساختمان این مناره را اواخر قرن پنجم هجری می‏ داند و آقای مایرون به منت سمیث ساختمان آن را بین سالهای ۵۵۰تا ۶۸۸ هجری تخمین زده است. كتیبه فوقانی مقرنس های تارك این مناره به خط كوفی فیروزه ای بر جسته بر زمینه آجری به شرح زیر است:
«لا اله الا الله صادقا مخلصا محمد رسول الله »
كتیبه زیر مقرنس ها به خط كوفی فیروزه ‏ای بر جسته بر زمینه آجری به شرح زیر است:
«بسم الله الرحمن الرحیم و من احسن قولا ممن دعا الی الله و عمل صالحاً و قال اننی من السلمین»
كتیبه وسط این مناره به خط بنائی فیروزه ای بر زمینه آجری تكراری نام های: (محمد) و (ابوبكر) و (عمر) و (عثمان) و (علی).
در نصف تحتانی مناره مزبور و در اشكال مربع به خط بنانی فرو رفته بر زمینه شطرنجی و به طور درهم و بر هم عبارات زیر تكرار شده است:
(لا اله الا هو) (و هو بكل شی‏ء علیم) (و هو السمعی البصیر).
در تاریخچه اصفهان نوشته شده كه مناره ساربان به مناره مسجد علی شباهت دارد و ارتفاع آن ۴۴/۲ متر و مدخل پلكان در ارتفاع ۷ متری تنه مناره واقع شده و تعداد پلكانش ۱۳۵ است و پهنای پلكانهای ۶۸ سانتیمتر است.
و نیز گفته است كه ساختمان مناره متعلق به عهد سلجوقیان و بنا به گفته گدار فرانسوی مربوط به سالهای ۵۲۵ تا ۵۵۰ هجری است. كتیبه‏ های مناره را چنین بیان كرده كه از سه كتیبه كوفی تزیین یافته است:
۱- كتیبه یكم با كاشی آبی عبارت: لا اله الله صادقاً مخلصاً محمد رسول الله بر آن منقوش است.
۲- كتیبه دوم شامل آیه ۳۳ سوره فصلت قرآن است.
۳- كتیبه سوم به خط كوفی چهار گوش با آجر تراش بر روی كاشی آبی شامل اسامی: محمد (ص) و خلفای راشدین است.
این مناره كمی به سمت مغرب تمایل پیدا كرده و زیر مناره كه خالی و به جای زیر زمین از آن استفاده می‏ كردند در سال یكهزار و سیصد و بیست و چار شمسی به طرز خوبی بسته و پر شده است.
پس می ‏توان گفت كه مناره ساربان ارتفاعش بین ۴۴/۲ متر تا حدود ۴۸ متر و محیط قاعده آن ۱۴ متر و دارای ۱۳۵ پلكان و سه كتیبه كوفی می‏ باشد و تاریخ ساختمان قرن پنجم و ششم بوده است.
● در كتاب نصف جهان فی تعریف الاصفهان چنین گفته:
و در محله جویباره هم چند مناره دارد یكی از آنها را مناره ساربان می ‏نامند و از همه این منارها منار ساربان بلندتر و خوش نماتر ساخته شده و معتبرتر است و به خاطر فقیر چنان می ‏رسد كه این منار را نام منار سارویه بوده و در آن محل واقع بوده است، اسم آن محل متروك و مهجور شده و كسی نام سارویه ندانسته است، آن را ساروان خیال كرده و با آن نام اشتهار یافته باشد و الله اعلم.
اما وجه تسمیه منار ساربان به نظر می‏ رسد گفته نصف جهان درست باشد و ساختمان سارویه كه شرح آن در مبانی معدومهٔالاثر بیان گردیده در همین محله بوده و هنگامی كه خمارتكین تصرفاتی در آن بنا كرد احتمال دارد این مناره را هم او ساخته باشد و مناره به نام محل اشتهار داشته و كم بكم سارویه به ساروان و ساروان به ساربان تغییر وضع داده است. این مناره زیر شماره ۲۳۲ به ثبت تاریخی رسیده است.
● مناره ‏های دردشت
مناره ‏ها كه سر آنها افتاده وصل به ساختنمانی بوده كه واحدی از مدرسه و مسجدی از زمان ال مظفر را تشكیل می‏ داده و پس از خرابی مسجد و مدرسه تبدیل به كاروانسرا گردیده و در زمان حاضر كاروانسرا هم خانه شده است.
در جوار این دو مناره مقبره‏ای است كه گنبد خشتی و بسیار زیاد و مرتفع دارد و در آن سنگ قبری است كه از آن نام صاحب قبر معلوم می ‏گردد.
مؤلف تاریخچه ابنیه تاریخی اصفهان راجع به این دو مناره چنین نوشته است:
در محله در دشت دو مناره قدیمی كاشیكاری مغولی وجود دارد كه قسمتی از سر آنها خراب شده و می ‏گویند هر كس قصد خرابی این دو مناره را نموده از بین رفته است و مربوط به دوره دوم سلجوقی است.
این دو مناره طرفین سر در مدرسه‏ ای بوده كه در زمان شاه ابواسحاق مسجدی وجود داشسته و خراب شده و بعدها به كاروانسرا و حالیه اراضی آن تبدیل به چند خانه مسكونی گردیده و این دو مناره به حالت مخروبه ‏ای هنزو باقی است. در جنب این دو مناره مقبره‏ای است كه گنبد خشتی بسیار زیبا و بلندی دارد. در این بنا سنگ قبر عالی است كه این عبارات بر روی آن خوانده می ‏شود:
«هذه الصخرهٔ المقدسهٔ انشاتها الخاتون العظمی سلطان بخت آغا ابنهٔالامیر خسرو شاه ادام الله توفیقها لنفسها بعد وفاتها فی رمضان سنهٔ ثلث و خمسین ...
و منظور دختر كیخسرو اینجو می‏ باشد كه در سال ۷۵۹ ه وفات یافته، شوهرش شاه محمود و برادر شوهرش شاه شجاع نام داشته كه در جنگ دو برادر رشادت های زیاد به خرج داد و عاقبت شاه محمود او را در حال مستی در سال ۷۶۹ ه بكشت. گویند این سنگ را قبل از فوت خود نقش كرده بوده است. در كنار این كتبیه اطاق كوچكی موجود است كه به زیر نقب یا دخمه ‏ای راه دارد.
نام سلطان بخت آغا و یا آغا سلطان در كتیبه ایوان جنوبی به خط نستعلیق و در سر درب مسجد جامع رو به كوچه ساوجیان به خط كوفی معرق به سال ۷۶۰ ه موجود است.
در گفته‏ های مؤلف تاریخچه ابنیه تاریخ اصفهان دو اشتباه دیده می ‏شود: یكی این كه در عبارت سنگ قبر بجادی ادام الله اشتباهاً ادامه الله نوشته ‏اند در صوتری كه عبارت سنگ قبر همان ادام الله است. دوم این كه بانو سلطان آقا بانی تزیینات ایوان جنوبی مسجد جامع عتیق اصفهان را كه در قرن دهم می ‏زیسته با سلطان بخت آغا دختر كیخسرو و یا خسرو شاه كه در قرن هشتم بوده است اشتباه كرده ‏اند. مؤلف گنجینه آثار تاریخی اصفهان درباره مناره ‏های مزبور بحثی محققانه كرده كه قسمتی از آن به شرح زیر نقل می ‏گردد:
دو مناره در دشت بر فراز سر در بلندی به ارتفاع حدود پانزده متر كه از عظمت دیرین ان حكایت می‏ كند قرار دراند. ارتفاع باقی مانده ‏های دو مناره در دشت از سطح پشت بام آن بیش از ۸ متر نیست و حكایت از بنای مفصل و وسیعی می ‏كند كه در عقب مناره ‏ها و سر در مجلل آن واقع می ‏شده است. از ترتیب استقرار ساختمان های بعد از سر در به علت تغییرات زیادی كه در وضع این ناحیه داده شده اطلاعاتی در دست نیست و از ساختمان وسیع آن غیر از فضای مختصری كه در عقب سر در واقع است چیزی باقی نمانده ولی به طوری كه معمرین ساكن در اطراف این بنای تاریخی برای نگارنده نقل كرده ‏اند تا یك قرن پیش هم اطاق های ویرانه اطراف مدرسه در دشت كه مناره ‏ها و سر در فعلی مدخل آن محسوب می ‏شده باقی بوده است و تدریجاً ضمیمه خانه ‏های اطراف شده و تا یك قرن پیش به صورت (تكیه) محلی برای اجتماع مردم محله در دشت بوده است.
در اطراف گردنه گنبد آرامگاه سلطان بخت آغا نیز آثاری مشاهده می ‏شود كه اتصال بقعه در به بناهای دیگر در اطراف آن می ‏رساند و چنین استبناط می ‏شود كه باقی مانده اثاری از یك مجموعه ساختمانی مفصال و وسیع بوده است كه به احتمال قوی بانی ساختمان آن خود سلطان بخت آغا و یا شوهر او سلطان محمود آل مظفر بوده است.
بقعه فعلی از طرف ضلع شمالی راهی به داخل مدرسه داشته است كه فعلاً مسدود می‏ باشد و ترتیب ساختمان در مجاورت سر در و راه داشتن آن به مدرسه باز مؤید این مطلب است كه ساختمان مناره ‏ها و سر در فعلی مدرسه نیز از اقدامات خود سلطان بخت آغا بوده است و بقعه اختصاصی آرامگاه وی نیز در زمان حیات خود او ساخته شده و كلیه این اقدامات ساختمانی با فراغت تمام صورت گرفته است حتی سلطان بخت آغا به موجب الواح موجود بر سنگ قبر نفیس او سنگ مزبور را در زمان حیات خود در سال ۷۳۵ هجری و شانزده سال قبل از آنكه كشته شود دستور تهیه و تزیین ان را داده است و بعد از قتلش در بقعه اختصاصی خود مدفون شده و سنگ مزبور نیز بر آرامگاه او قرار داده شده است.
با علاقه زیادی كه محمود شاه ال مظفر به این زن داشته است و تأثر و تحسر شدیدی كه پس از قتل او اركان زندگی او را فرا گرفتنه و تا آخر عمر او را سخت نادم و پشیمان نموده است و علاقه خود شاه محمود آل مظفر به عمران و ساختمان كه آثار دوره او نیز در صفه عمر در مسجد جمعه اصفهان و در امامزاده اسماعیل موجود است می ‏توان احتمال داد كه اگر ملكه زیبا و زیبا پرست او خود بانی ساختمان بنای مزبور نبوده است یقیناً در تشویق پادشاه وقت به انجام این قبیل امور مشوق مؤثری بوده و نقش مهمی داشته است و با تنوجه به جنگ های متعدد و لشكر كشی ‏های دائمی این سلطان و جنگ و ستیزهای دائمی بین او بردران و رقیبانش كه او را واردار می ‏كرده از پای تخت خود اصفهان خارج شود می ‏توان به احتمال قریب به یقین گفت كه سرپرستی و نظارت در عملیات ساختمانی دوره حكومت او با زن رشد و لایق او سلطان بخت آغا بوده است.


منبع : واحد مرکزی خبر

مطالب مرتبط

مسجد جامع عتیق

مسجد جامع عتیق
مسجد جامع عتیق یا مسجد جمعه یا مسجد جامع یا مسجد آدینه، از كهن ترین مساجد قدیمی شیراز است كه در مشرق شاهچراغ قرار دارد.
این مسجد دو ایوانی در سال ۲۸۱ ه.ق. به دستور عمرولیث صفاری ساخته شد. ساختمان مسجد كه اولین هسته تاریخی شهر شیراز است مشتمل بر بنایی مرتفع است كه دارای چندین حجره و شبستان است و برخی قسمت های آن دوطبقه می باشد. این مسجد دارای ۶ درب ورودی و خروجی بوده است. یك درب در ضلع شمالی، یك درب در ضلع جنوبی، دو درب در ضلع غربی و دو درب در ضلع شرقی.
درب ورودی ضلع شمالی به دوازده امام معروف است و كتیبه ای بر فراز آن قرار گرفته است كه در دوره صفوی و در سال ( ۱۰۳۱ ه.ق. ) به خط علی جوهری نگاشته شده است این كتیبه تاریخ مرمت مسجد را در سال مذكور بیان می نماید.
سر در شمالی مسجد با كاشی مقرنس كاری شده است.
بر روی چهار كتیبه نام دوازده امام بر روی كاشی نگاشته شده و در جرزهای دو طرف این سر در نصب شده است. در وسط ضلع شمالی مسجد، طاق نمای مرتفعی قرار گرفته است كه در دو طرف بام آن دو گلدسته وجود دارد و سقف آن با آجر مقرنس كاری شده است. در حاشیه بالای داخلی این طاق نیز سوره هل اتی با خط نسخ بر روی كاشی نگاشته شده است. در انتهای آن پلكانی است كه به پشت بام و گلدسته ها ختم می شود و در پیشانی و جلو آنها كاشی كاری شده است و روی آنها با خط نسخ آیات قرآنی نگاشته شده است.
در ضلع غربی این طاق نما، دالان درب دوازده امام ( درب شمالی ) و پنج طاق نما قرار گرفته است و در پشت این دالان و طاق نماها، شبستان كوچكی قرار گرفته است.
در سال ۱۳۴۷ ه.ش. در شرق طاق نمای وسطی، شبستانی بزرگ به طول ۳۰ متر و عرض ۱۷ متر با ۵ در آهنی مشبك و محرابی از سنگ مرمر عالی و ازاره هایی تا ارتفاع یك و نیم متر با سنگ مرمر ساخته شده است. قسمتی از این شبستان دو طبقه است و عرض آن نیز ۵.۵ متر می باشد.
بر روی ستون ها و بدنه این شبستان كاشی كاری شده و بر روی كاشی ها، آیات قرآنی، احادیث و تصاویر گل و بته و خطوط اسلیمی نقش بسته است. در حاشیه بالایی آن نیز سوره هل اتی به خط نسخ بر روی كاشی نگاشته شده است.
ضلع جنوبی مسجد با مساحتی برابر با ۱۲۰۰ متر مربع، طاق نمای بزرگی وجود دارد كه به علت تخریب در حال مرمت آن می باشند.
در درون طاق نما، كتیبه ای قدیمی با خط ثلث نگاشته شده است كه بخشی از آن باقی مانده است. بر فراز در ورودی شبستان ضلع جنوبی كتیبه ای دیگر با خط ثلث پیچیده بر روی كاشی نگاشته شده است كه بخشی از آن تخریب شده است. این كتیبه در زمان شاه طهماسب اول صفوی نگاشته شده و در پایان آن تاریخ ۹۷۳ ه. ق. تاریخ مرمت مسجد، ذكر شده است.
در دو طرف شبستان دو طبقه وجود دارد كه سقف آن از آجر است و در انتهای آن نیز، محرابی كاشی كاری شده قرار دارد كه بر فراز آن به خط كوفی سوره توحید و نام پنج تن نگاشته شده و در زیر آن دو آیه قرآنی به خط نسخ نگاشته شده و در پایان تاریخ ۱۳۶۱ ه. قید گردیده است. سقف این محراب با كاشی لاجوردی كاشی كاری شده است و دو طرف محراب نیز سنگ كاری شده است. در كنار این محراب، تاریخچه مرمت مسجد بر روی دو سنگ نقش گردیده است.
در ضلع شرقی این شبستان كوچك، شبستان چهل ستون قدیمی با عرض ۳۲ متر و طول ۴۵ متر واقع شده است. سقف این شبستان از آجر است و در آن چهل ستون مكعب با طول ۲ متر و عرض ۲ متر قرار گرفته است. این شبستان چهار در دارد كه به صحن گشوده می شود. بر سر در این شبستان كتیبه ای است كه با خط ثلث پیچیده نگاشته شده است و هم اینك برخی از قسمت های آن تخریب شده است. این كتیبه نیز در زمان حكومت شاه طهماسب صفوی (۹۳۰-۹۸۴ ه.ق) نگاشته شده و بیانگر مرمت مسجد در آن تاریخ است.
در مغرب شبستان كوچك، در قرینه با شبستان چهل ستون، شبستان بزرگی با عرض ۳۵ متر و طول ۴۵ متر ساخته شده است. سقف این شبستان آهن كوبی شده و در آن ۱۲ ستون بتون آرمه پوشیده از سنگ مرمر قرار دارد. ازاره شبستان تا ارتفاع ۳ متر از سطح زمین، با سنگ مرمر پوشیده شده است. در این شبستان منبری ۱۲ پلكانی از چوب و سنگ مرمر وجود دارد. بر روی دیوار و محراب این شبستان نیز ۱۳ كتیبه از آیات قرآنی و احادیث با خط ثلث و نسخ بر روی كاشی نگاشته شده است.
ضلع غربی دارای دو در است كه سر در یكی از آنها، یزدی بندی است و مقرنس كاری و كاشی كاری و معرق كاری شده است. این در كه یكی از درهای مهم مسجد است، بوسیله اداره باستان شناسی فارس مرمت شده است. بر فراز این در كتیبه ای است كه آیات قرآنی بر روی آن با قلم درشت و به خط ثلث عالی بر روی كاشی نگاشته شده است و تاریخ (۱۰۲۷ ه.) در پایان آن قید گردیده است. در نزدیكی و در امتداد همین كتیبه، كتیبه ای دیگر است كه قسمتی از آن باقی مانده و تاریخ ۱۰۲۶ ه.ق. در آن قید گردیده است كه بیانگر تاریخ مرمت بنا در زمان حكومت شاه عباس كبیر (۹۹۶-۱۰۳۸ ه.ق) می باشد.
این در در شبستان بزرگ جدید ضلع جنوبی گشوده می شود.
درغربی این مسجد ده طاق نما وجود دارد و در پشت آنها نیز شبستان كوچكی قرار گرفته است. در یكی از این طاق نماها دالان در ورودی است.
در ضلع شرقی مسجد نیز طاق نمای بزرگی قرار دارد كه در پیشانی آن اندكی كاشی كاری شده است و هم اینك نیز مورد مرمت قرار گرفته است. در شمال این طاق نما، چهار طاق نمای كوچك است و یك راه پله كه در زاویه آن یكی از درهای مسجد قرار گرفته است. در ضلع جنوبی طاق نما نیز، چهار طاق نمای كوچك است كه یكی از این طاق نماها دالان در دوم ضلع شرقی مسجد است و یكی دیگر از این طاق نماها در شبستانی است كه در زاویه جنوب شرقی مسجد قرار گرفته است.
صحن مسجد با مساحت ۱۶۷۲ متر مربع با سنگ های مرمر مفروش بوده و در دالان های ورودی مسجد چندین سنگاب وجود داشته كه همیشه پر آب بوده تا موقع ورود اشخاص به مسجد، ابتدا پای خود را بشویند و وضو بگیرند و پس از آن وارد صحن شوند. هم اینك یكی از این سنگاب ها كه قطر داخلی آن نزدیك به یك متر است و ناحیه خارجی آن دوازده ضلعی است، هم چنین در اطراف آن نقش و نگارهایی وجود ادرد و گرداگرد آن آیات قرآنی و اسلامی نگاشته شده است.
در جلو پلكان ورودی موزه پارس نصب شده است. البته خطوط و نقوش این سنگاب به جهت تأثیر آب، كاملا" مشخص نیست. هم اینك نیز سه نمونه از این سنگاب ها در ابتدای صحن همانند نمونه پیشین آن به صورت دروازده ضلعی موجود است.
در وسط صحن مسجد، بنایی مكعب شكل از گچ و سنگ ساخته شده است كه نزدیك به یك متر از سطح زمین بلندتر است و گرداگرد آن را ایوانی به عرض دو متر فرا گرفته است. این بنا كه در سال ۷۵۲ ه.ق به دستور شاه شیخ ابواسحاق اینجو حاكم فارس، ساخته شده، دارالمصحف، بیت المصحف، خدایخانه و یا خداخانه خوانده می شود و این بدان جهت است كه در این مكان علاوه بر قرآن هایی تاریخی به خط امیرالمؤمنین علی (ع)، امام حسن (ع)، امام صادق (ع) و چند تن از صحابه پیامبر و تابعین او نگاهداری می شده است. محل تلاوت قرآن نیز بوده است. همچنین در این مكان قرآنی به خط عثمان خلیفه سوم وجود داشته كه چندین قطره خون وی، به هنگام قتلش بر روی آن ریخته است و به همین جهت برخی این مكان را قبر عثمان یا دفتر عثمان نیز خوانده اند.
هم اینك برخی از قرآن های مذكور در موزه پارس نگاهداری می شود.
عمارت خدایخانه و ایوان های آن، دارای ۱۲ متر طول و ۱۰ متر عرض است و مساحت اتاقی كه در وسط آن قرار گرفته است به ابعاد ۸ متر طول و ۶ متر عرض می باشد كه از سنگ و گچ ساخته شده است. در ضلع شرقی و غربی این اتاق، دو سنگ مشبك قرار دارد و در دو ضلع جنوبی و شمالی آن، هر كدام یك در ورودی است كه بر روی در ضلع شمالی خاتم كاری صورت گرفته است.
در چهار گوشه خدایخانه، چهار ستون مدور مغازه مانندی وجود دارد كه نمای بیرونی آن از سنگهای مكعب شكل آجر مانندی است كه لابه لای آن سنگ های رنگین به كار رفته و با گچ نصب شده است. روی سنگ های ازاره پایین نیز نقش و نگار هایی دیده می شود.
سقف ایوان های شرقی و غربی آن به وسیله چهار ستون نگاهداری می شود كه سر ستون های آن به شكل مقرنس كاری، حجاری شده است. بر فراز هر یك از این ستون ها، قطعه سنگی است كه به شكل محراب در آورده و داخل آن خالی شده است و خطوط اسلیمی و گل و بته بر آن نقش شده است.
سقف ایوان های شمالی و جنوبی خدایخانه نیز به وسیله دو ستون مدور نگاه داری می شود. معماری این بنا مانند خانه كعبه است اما گرداگرد خدایخانه، ایوانی به عرض دو متر ساخته شده است تا اتاق را از گرما حفظ نماید. در لبه بالای ناحیه داخلی ایوان ها، كتیبه ای با قلم درشت در زمان شاه ابواسحاق به خط ثلث عالی به قلم یحیی الجمالی الصوفی بر روی سنگ های یك پارچه و با عرض یك متر نگاشته شده و آن نقر شده است به گونه ای كه خطوط آن كتیبه برجسته شده و لابه لای این خطوط با كاشی های آبی، معرق پر شده است. این كتیبه گرداگرد نمای خارجی و مناره ها را پوشانده است (طول كتیبه) خدایخانه هم اینك مورد مرمت می باشد. مسجد جامع عتیق با مرور زمان و در اثر زلزله های متعدد در دوره های متعدد رو به ویرانی نهاده كه تاكنون نیز چندین بار مرمت شده است.
● تاریخچه مرمت این مسجد با توجه به كتیبه های موجود عبارت است از:
۱) در سال ۹۷۳ ه.ق. در زمان حكومت شاه طهماسب اول صفوی.
۲) در سال ۱۰۲۶ ه.ق. و ۱۰۲۷ ه.ق. در زمان حكومت شاه عباس كبیر.
۳) در سال ۱۰۹۲ ه.ق. در زمان سلطنت شاه سلیمان صفوی.
۴) در سال ۱۳۱۸ ه.ش. از جانب اداره باستان شناسی فارس.
خدایخانه نیز پس از تخریب و از بین رفتن برخی از كتیبه هایش، از جانب اداره باستان شناسی فارس و با همیاری واجد كاتب، سید آقا بزرگ نسابه، صرافت، رحیم صمیم، سید هاشم، در سال ۱۳۲۶ ه.ش. كاملا" مرمت شد.
این مسجد در دیماه ۱۳۱۰ با شماره ۷۲ به ثبت تاریخی رسیده است.

وبگردی
نخل طلای کن در فرودگاه به جعفر پناهی رسید
نخل طلای کن در فرودگاه به جعفر پناهی رسید - عوامل فیلم «سه رخ» با استقبال جعفر پناهی به ایران بازگشتند و جایزه جشنواره فیلم کن را به او رساندند. جعفر پناهی به همراه نادی ساعی ور، برای فیلم "سه رخ" جایزه بهترین فیلمنامه جشنواره فیلم کن امسال را دریافت کردند اما به دلیل آنکه پناهی ممنوعیت قانونی برای خروج از کشور داشت، موفق به حضور در جشنواره و دریافت جایزه نشد.
آزاده نامداری هم گزارشگر فوتبال شد!
آزاده نامداری هم گزارشگر فوتبال شد! - در ادامه حضور چهره های شناخته شده در کمپین "خانم گزارشگر"، این بار آزاده نامداری مجری تلویزیون تلویزیون اقدام به گزارش فوتبال کرد. او برای این کار بازی خاطره انگیز ایران - استرالیا در مقدماتی جام جهانی 98 فرانسه را انتخاب کرده است که گزارش ضعیف او با انتقادات فراوانی مواجه شده است، تا حدی که وبسایت مربوط به این کمپین ویدئوی گزارش این او را از سایت حذف کرد.
عکسی عجیب و جنجالی از سید ابراهیم رئیسی
عکسی عجیب و جنجالی از سید ابراهیم رئیسی - عکسی از حضور سید ابراهیم رئیسی در مراسمی ویژه منتشر شده است که گفته می شود متعلق به کنفرانس افق نو در مشهد بوده است. در این عکس حرکات عجیب خانمی با لباس های قرمز، چفیه بر گردن و پرچم در دست در مقابل ابراهیم رییسی به چشم می خورد که توجه کاربران بسیاری را در شبکه های اجتماعی جلب کرده است!
حمله ماموران شهرداری به پلیس راهور!
حمله ماموران شهرداری به پلیس راهور! - حمله ور شدن ماموران سد معبر شهرداری به ماموران راهنمایی رانندگی
دستگیری معروف ترین شرور تهران، در ۵۰۰ متری مرز ترکیه
دستگیری معروف ترین شرور تهران، در ۵۰۰ متری مرز ترکیه - شرور سطح یک که در آخرین اقدام خود یکی از دوستانش را در منطقه ولنجک به قتل رسانده بود؛ در ۵۰۰ متری مرز ترکیه دستگیر شد.
لحظه ریزش وحشتناک کوه در جاده هراز!
لحظه ریزش وحشتناک کوه در جاده هراز! - ریزش ناگهانی کوه که توسط مسافران به ثبت رسیده است...!
همسر محسن افشانی با ریش و سبیل در استادیوم آزادی دستگیر شد
همسر محسن افشانی با ریش و سبیل در استادیوم آزادی دستگیر شد - قبل از شروع بازی تیم‌های پرسپولیس و الجزیره یکی از بازیگران سینما کشورمان قصد داشت به همراه همسرش وارد ورزشگاه آزادی شوند که این دو نفر توسط نیروهای انتظامی بازداشت شدند.
فیلم | خسرو معتضد: جسد مومیایی قطعا متعلق به رضاخان است
فیلم | خسرو معتضد: جسد مومیایی قطعا متعلق به رضاخان است - فیلم - در ویدئوی زیر بخشی از صحبت های خسرو معتضد، مورخ را می شنوید که نتیجه تحقیقاتش را درباره مومیایی پیدا شده در حرم حضرت عبدالعظیم بیان می کند.
پهلوانان این روزهای ما
پهلوانان این روزهای ما - تصویری زننده و به شدت ناراحت کننده بر جا مانده از مسابقه انتخابی تیم ملی کشتی ایران که به کتک کاری و جنجال کشید. خانواده عبدولی باز هم پای ثابت این درگیری بود که چهره ورزش پهلوانی ایران را تیره کرد
(ویدئو) تشویق اصغر فرهادی در جشنواره کن توسط بزرگان سینمای جهان
(ویدئو) تشویق اصغر فرهادی در جشنواره کن توسط بزرگان سینمای جهان - در این ویدئو تشویق اصغر فرهادی و پنه لوپه کروز، خاویر باردم و دیگر عوامل فیلم «همه میﺩﺍنند» در جشنواره کن توسط بزرگان سینمای جهان را مشاهده می‌کنید.
فیلم حجوم داعشی‌های حاتمی کیا به یک مرکز خرید و وحشت و اعتراض مردم
فیلم حجوم داعشی‌های حاتمی کیا به یک مرکز خرید و وحشت و اعتراض مردم - عوامل فیلم «به وقت شام» روز گذشته با حضور عجیب و رعب آور در پردیس سینمایی کوروش مردم را وحشت زده کردند. در این حرکت تبلیغاتی بازیگران نقش داعش، با گریم و پوشش داعشی ها، سوار بر اسب راهی پردیس سینمایی کوروش شدند و با حضور در مرکز خرید و فودکورت مجموعه، رفتارهای عجیبی نشان دادند که باعث وحشت و اعتراض مردم شد.
تصاویر مخفی از بزرگترین مرکز فروش مواد مخدر در جنوب تهران / فیلم
تصاویر مخفی از بزرگترین مرکز فروش مواد مخدر در جنوب تهران / فیلم - این گزارش حاوی تصاویری از بزرگترین مرکز فروش و مصرف مواد مخدر در جنوب شرق تهران است که مخفیانه ضبط شده‌است.
کشتار اسب‌های کولبران / فیلم
کشتار اسب‌های کولبران / فیلم - متاسفانه طی یک ماه گذشته دستکم سه نوبت و هر نوبت دستکم 30 اسب باربر متعلق به کولبران در جنگل میرآباد شهرستان اشنویه با شلیک گلوله از پای درآمده‌اند.
سید احمد خمینی معمم شد
سید احمد خمینی معمم شد - سید احمد خمینی فرزند آیت‌الله سید حسن خمینی در حضور جمعی از علما و پدر و پدربزرگ خود در حسینیه جماران معمم شد.
دختران پرسپولیسی با ریش و سبیل در ورزشگاه آزادی!
دختران پرسپولیسی با ریش و سبیل در ورزشگاه آزادی! - امروز عکسی از 5 تماشاگر بازی روز گذشته در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که نشان می‌دهد 5 دختر جوان با گریم‌های عجیب و حرفه‌ای خودشان را به عنوان پسر جا زده و وارد ورزشگاه شده‌اند.
اگر با وجود این مشکلات ملت قیام کند همه ما را به دریا خواهد ریخت
اگر با وجود این مشکلات ملت قیام کند همه ما را به دریا خواهد ریخت - از ملتی که ستون فقراتش شکسته انتظار مقاومت دارید؟ بسیاری از کشور فرار کردند یا جای فرار خود را فراهم آوردند اما ما جای فرار نداریم
جنجال ویدیو دختر بازیگر روی کول بازیکن پرسپولیس!
جنجال ویدیو دختر بازیگر روی کول بازیکن پرسپولیس! - عکس و ویدیویی منتسب به ستاره پرسپولیس فرشاد احمدزاده و ترلان پروانه بازیگر سینما و تلویزیون در فضای مجازی منتشر شده است. عجب پاپراتزی‌هایی داریم!