پنج شنبه ۲۵ مرداد ۱۳۹۷ / Thursday, 16 August, 2018

مناره‌ها


مناره‌ها
كلمه مناره مصدر میمی است از فعل نار ثلاثی مجرد و منامه و معنی اسم مكان می دهد یعنی جای روشن.
مناره در قدیم الایام بین دو مرز می ساختند و در آن چیزی نورانی قرار می دادند تا مرز وابسته را نشان دهد و كم بكم در میان راه های عمومی نیز اینگونه مناره ‏ها را بنا می كردند تا مسافران و كاروانان بتوانند مسیر و مقصد خود را بشناسند.
اول مناره‏ای كه گفته ‏اند بنا گردید مناره اسكندریه بود كه ارتفاع آن دویست و سی ذراع بوده است.
این گونه مناره ‏های بعد از اسلام و در ممالك اسلامی برای گفتن اذان بنا گردید و از اینرو در بیشتر جاهائی كه بعد از اسلام احداث گردیده مناره ‏های پیوسته به مساجد و یا عماراتی است كه جنبه مذهبی و تقدیس دارد. بیشتر مساجدی كه در قرون اولیه اسلام ساخته شده مناره هم داشته است:
مانند مسجد جورجیر اصفهان كه نوشته‏ اند مناره آن بیش از یكصد ذراع بوده یا مسجد شهرستان كه اینك اثری از مسجد و مناره آن دیده نمی شود.
در این مناره ‏ها جائی هم برای موذن در نظر گرفته‏ اند كه در آنجا اذان بگوید و آن را ماذنه می گویند و روی این اصل است كه بعضی از مناره ‏ها را كه در آن چنین جائی ساخته نشده مربوط به پیش از اسلام می دانند. شرح مناره ‏ها چنین است:
● مناره باقوشخانه
شاید ساختمان مزبور با مناره ‏ها مرتبط باشد و در زمان سنجر ساخته شده باشد و تقریباً از نظر تاریخ بنا مربوط به حدود قرن ششم می ‏گردد.
از كتیبه زیر مقرنس های بالای مناره كه به خط ثلث سفید معرق بر زمینه كاشی لاجوردی رنگ است فقطه جمله (و من دخله( باقی مانده كه در وقایع قسمتی از آیه:
ان اول بیت وضع للناس الذی ببكهٔ مباركا و هدی اللعاغلمین فیه آیات بینات مقام ابرایهم و من دخله كان آمنا می ‏باشد.
به نظر نگارنده این آیه دلالت دارد كه محل مزبور مشتمل بر مسجدی بوده و در اثر مروز زمان از میان رفته است.
در داخل مرنس های مناره ‏ها هر سوسن یا طاس شامل یك كلمه است و كلمات موجود به خط ثلث سفید معرق بر زمینه كاش لاجوردی چنین است:
«محمد» «علی» «وفاطمه» «والحسن» «والحسین»
پوشش تزییناتی مناره ‏ها مزبور به خط بنائی فیروزه ‏ای بر زمینه شطرنجی آجری در هفت ردیف به شرح زیر است:
ردیف اول كلمه (الله(، ردیف دوم تكرار كلمه« اكبر»، ردیف سوم تكرار كلمه (الله(، ردیف چهارم تكرار كلمه «محمد»، ردیف پنجم تكرار كلمه «و علی»، ردیف ششم تكرار كلمه «و حسن»، ردیف هفتم تكرار كلمه «و حسین» این مناره زیر شماره ۲۷۲ به ثبت تاریخی رسیده است.
● مناره ساربان
این مناره هم در محله جوباره در میان فضائی وسیع واقع شده و از مناره ‏های بسیار زیبای عهد سلاجقه در اصفهان است. مؤلف دانشمند گنجینه آثار تارخی اصفهان راجع به این مناره چنین نوشته است:
این مناره كه یكی از زیبارتین مناره ‏های عهد سلاجقه در اصفهان است در انتهای شمالی محله جوباره ناحیه یهودی نشین اصفهان نزدیك مناره چهل دختران در گوشه یك میدان كوچكی كه یقیناً در زمان ساختمان آن محل مسجد كوچیك در پای مناره بوده است واقع شده.
ارتفاع این مناره در حدود ۴۸ متر است و محیط قاعده آن ۱۴ متر می‏ باشد و از پائین به بالا دارای هفت قسمت متمایز است:
قسمت اول آن آجر چینی ساده است. قسمت دوم و سوم آن دارای تزیینات عالی آجری می‏ باشد. قسمت چهارم آن تاج اول مناره است كه مقرنس های آجری توأم با كاشی فیروزه ‏ای دارد و بسیار جالب و پر حالت است. قسمت پنجم آن تزیینات آجری است. قسمت ششم آن تاج دوم مناره است و قسمت هفتم آن تارك مناره است.
در قاعده دو تاج این مناره دو كتیبه بسیار زیبا از بهترین رنگ فیروزه ‏ای كاشی دیده و خوانده می ‏شود. مناره مزبور كه از ارتفاع اولیه آن اندكی كاسته شده است در حال حاضر به سمت مغرب متمایل شده و این تمایل از دور و نزدیك كاملاً نمایان است. سال ساختمان این مناره در كتیبه ‏های فعلی آن موجود نیست لذا به طور قطع نمی ‏توان زمان ساختمان آن را معلوم كرد. پرفسور پوپ سال ساختمان این مناره را اواخر قرن پنجم هجری می‏ داند و آقای مایرون به منت سمیث ساختمان آن را بین سالهای ۵۵۰تا ۶۸۸ هجری تخمین زده است. كتیبه فوقانی مقرنس های تارك این مناره به خط كوفی فیروزه ای بر جسته بر زمینه آجری به شرح زیر است:
«لا اله الا الله صادقا مخلصا محمد رسول الله »
كتیبه زیر مقرنس ها به خط كوفی فیروزه ‏ای بر جسته بر زمینه آجری به شرح زیر است:
«بسم الله الرحمن الرحیم و من احسن قولا ممن دعا الی الله و عمل صالحاً و قال اننی من السلمین»
كتیبه وسط این مناره به خط بنائی فیروزه ای بر زمینه آجری تكراری نام های: (محمد) و (ابوبكر) و (عمر) و (عثمان) و (علی).
در نصف تحتانی مناره مزبور و در اشكال مربع به خط بنانی فرو رفته بر زمینه شطرنجی و به طور درهم و بر هم عبارات زیر تكرار شده است:
(لا اله الا هو) (و هو بكل شی‏ء علیم) (و هو السمعی البصیر).
در تاریخچه اصفهان نوشته شده كه مناره ساربان به مناره مسجد علی شباهت دارد و ارتفاع آن ۴۴/۲ متر و مدخل پلكان در ارتفاع ۷ متری تنه مناره واقع شده و تعداد پلكانش ۱۳۵ است و پهنای پلكانهای ۶۸ سانتیمتر است.
و نیز گفته است كه ساختمان مناره متعلق به عهد سلجوقیان و بنا به گفته گدار فرانسوی مربوط به سالهای ۵۲۵ تا ۵۵۰ هجری است. كتیبه‏ های مناره را چنین بیان كرده كه از سه كتیبه كوفی تزیین یافته است:
۱- كتیبه یكم با كاشی آبی عبارت: لا اله الله صادقاً مخلصاً محمد رسول الله بر آن منقوش است.
۲- كتیبه دوم شامل آیه ۳۳ سوره فصلت قرآن است.
۳- كتیبه سوم به خط كوفی چهار گوش با آجر تراش بر روی كاشی آبی شامل اسامی: محمد (ص) و خلفای راشدین است.
این مناره كمی به سمت مغرب تمایل پیدا كرده و زیر مناره كه خالی و به جای زیر زمین از آن استفاده می‏ كردند در سال یكهزار و سیصد و بیست و چار شمسی به طرز خوبی بسته و پر شده است.
پس می ‏توان گفت كه مناره ساربان ارتفاعش بین ۴۴/۲ متر تا حدود ۴۸ متر و محیط قاعده آن ۱۴ متر و دارای ۱۳۵ پلكان و سه كتیبه كوفی می‏ باشد و تاریخ ساختمان قرن پنجم و ششم بوده است.
● در كتاب نصف جهان فی تعریف الاصفهان چنین گفته:
و در محله جویباره هم چند مناره دارد یكی از آنها را مناره ساربان می ‏نامند و از همه این منارها منار ساربان بلندتر و خوش نماتر ساخته شده و معتبرتر است و به خاطر فقیر چنان می ‏رسد كه این منار را نام منار سارویه بوده و در آن محل واقع بوده است، اسم آن محل متروك و مهجور شده و كسی نام سارویه ندانسته است، آن را ساروان خیال كرده و با آن نام اشتهار یافته باشد و الله اعلم.
اما وجه تسمیه منار ساربان به نظر می‏ رسد گفته نصف جهان درست باشد و ساختمان سارویه كه شرح آن در مبانی معدومهٔالاثر بیان گردیده در همین محله بوده و هنگامی كه خمارتكین تصرفاتی در آن بنا كرد احتمال دارد این مناره را هم او ساخته باشد و مناره به نام محل اشتهار داشته و كم بكم سارویه به ساروان و ساروان به ساربان تغییر وضع داده است. این مناره زیر شماره ۲۳۲ به ثبت تاریخی رسیده است.
● مناره ‏های دردشت
مناره ‏ها كه سر آنها افتاده وصل به ساختنمانی بوده كه واحدی از مدرسه و مسجدی از زمان ال مظفر را تشكیل می‏ داده و پس از خرابی مسجد و مدرسه تبدیل به كاروانسرا گردیده و در زمان حاضر كاروانسرا هم خانه شده است.
در جوار این دو مناره مقبره‏ای است كه گنبد خشتی و بسیار زیاد و مرتفع دارد و در آن سنگ قبری است كه از آن نام صاحب قبر معلوم می ‏گردد.
مؤلف تاریخچه ابنیه تاریخی اصفهان راجع به این دو مناره چنین نوشته است:
در محله در دشت دو مناره قدیمی كاشیكاری مغولی وجود دارد كه قسمتی از سر آنها خراب شده و می ‏گویند هر كس قصد خرابی این دو مناره را نموده از بین رفته است و مربوط به دوره دوم سلجوقی است.
این دو مناره طرفین سر در مدرسه‏ ای بوده كه در زمان شاه ابواسحاق مسجدی وجود داشسته و خراب شده و بعدها به كاروانسرا و حالیه اراضی آن تبدیل به چند خانه مسكونی گردیده و این دو مناره به حالت مخروبه ‏ای هنزو باقی است. در جنب این دو مناره مقبره‏ای است كه گنبد خشتی بسیار زیبا و بلندی دارد. در این بنا سنگ قبر عالی است كه این عبارات بر روی آن خوانده می ‏شود:
«هذه الصخرهٔ المقدسهٔ انشاتها الخاتون العظمی سلطان بخت آغا ابنهٔالامیر خسرو شاه ادام الله توفیقها لنفسها بعد وفاتها فی رمضان سنهٔ ثلث و خمسین ...
و منظور دختر كیخسرو اینجو می‏ باشد كه در سال ۷۵۹ ه وفات یافته، شوهرش شاه محمود و برادر شوهرش شاه شجاع نام داشته كه در جنگ دو برادر رشادت های زیاد به خرج داد و عاقبت شاه محمود او را در حال مستی در سال ۷۶۹ ه بكشت. گویند این سنگ را قبل از فوت خود نقش كرده بوده است. در كنار این كتبیه اطاق كوچكی موجود است كه به زیر نقب یا دخمه ‏ای راه دارد.
نام سلطان بخت آغا و یا آغا سلطان در كتیبه ایوان جنوبی به خط نستعلیق و در سر درب مسجد جامع رو به كوچه ساوجیان به خط كوفی معرق به سال ۷۶۰ ه موجود است.
در گفته‏ های مؤلف تاریخچه ابنیه تاریخ اصفهان دو اشتباه دیده می ‏شود: یكی این كه در عبارت سنگ قبر بجادی ادام الله اشتباهاً ادامه الله نوشته ‏اند در صوتری كه عبارت سنگ قبر همان ادام الله است. دوم این كه بانو سلطان آقا بانی تزیینات ایوان جنوبی مسجد جامع عتیق اصفهان را كه در قرن دهم می ‏زیسته با سلطان بخت آغا دختر كیخسرو و یا خسرو شاه كه در قرن هشتم بوده است اشتباه كرده ‏اند. مؤلف گنجینه آثار تاریخی اصفهان درباره مناره ‏های مزبور بحثی محققانه كرده كه قسمتی از آن به شرح زیر نقل می ‏گردد:
دو مناره در دشت بر فراز سر در بلندی به ارتفاع حدود پانزده متر كه از عظمت دیرین ان حكایت می‏ كند قرار دراند. ارتفاع باقی مانده ‏های دو مناره در دشت از سطح پشت بام آن بیش از ۸ متر نیست و حكایت از بنای مفصل و وسیعی می ‏كند كه در عقب مناره ‏ها و سر در مجلل آن واقع می ‏شده است. از ترتیب استقرار ساختمان های بعد از سر در به علت تغییرات زیادی كه در وضع این ناحیه داده شده اطلاعاتی در دست نیست و از ساختمان وسیع آن غیر از فضای مختصری كه در عقب سر در واقع است چیزی باقی نمانده ولی به طوری كه معمرین ساكن در اطراف این بنای تاریخی برای نگارنده نقل كرده ‏اند تا یك قرن پیش هم اطاق های ویرانه اطراف مدرسه در دشت كه مناره ‏ها و سر در فعلی مدخل آن محسوب می ‏شده باقی بوده است و تدریجاً ضمیمه خانه ‏های اطراف شده و تا یك قرن پیش به صورت (تكیه) محلی برای اجتماع مردم محله در دشت بوده است.
در اطراف گردنه گنبد آرامگاه سلطان بخت آغا نیز آثاری مشاهده می ‏شود كه اتصال بقعه در به بناهای دیگر در اطراف آن می ‏رساند و چنین استبناط می ‏شود كه باقی مانده اثاری از یك مجموعه ساختمانی مفصال و وسیع بوده است كه به احتمال قوی بانی ساختمان آن خود سلطان بخت آغا و یا شوهر او سلطان محمود آل مظفر بوده است.
بقعه فعلی از طرف ضلع شمالی راهی به داخل مدرسه داشته است كه فعلاً مسدود می‏ باشد و ترتیب ساختمان در مجاورت سر در و راه داشتن آن به مدرسه باز مؤید این مطلب است كه ساختمان مناره ‏ها و سر در فعلی مدرسه نیز از اقدامات خود سلطان بخت آغا بوده است و بقعه اختصاصی آرامگاه وی نیز در زمان حیات خود او ساخته شده و كلیه این اقدامات ساختمانی با فراغت تمام صورت گرفته است حتی سلطان بخت آغا به موجب الواح موجود بر سنگ قبر نفیس او سنگ مزبور را در زمان حیات خود در سال ۷۳۵ هجری و شانزده سال قبل از آنكه كشته شود دستور تهیه و تزیین ان را داده است و بعد از قتلش در بقعه اختصاصی خود مدفون شده و سنگ مزبور نیز بر آرامگاه او قرار داده شده است.
با علاقه زیادی كه محمود شاه ال مظفر به این زن داشته است و تأثر و تحسر شدیدی كه پس از قتل او اركان زندگی او را فرا گرفتنه و تا آخر عمر او را سخت نادم و پشیمان نموده است و علاقه خود شاه محمود آل مظفر به عمران و ساختمان كه آثار دوره او نیز در صفه عمر در مسجد جمعه اصفهان و در امامزاده اسماعیل موجود است می ‏توان احتمال داد كه اگر ملكه زیبا و زیبا پرست او خود بانی ساختمان بنای مزبور نبوده است یقیناً در تشویق پادشاه وقت به انجام این قبیل امور مشوق مؤثری بوده و نقش مهمی داشته است و با تنوجه به جنگ های متعدد و لشكر كشی ‏های دائمی این سلطان و جنگ و ستیزهای دائمی بین او بردران و رقیبانش كه او را واردار می ‏كرده از پای تخت خود اصفهان خارج شود می ‏توان به احتمال قریب به یقین گفت كه سرپرستی و نظارت در عملیات ساختمانی دوره حكومت او با زن رشد و لایق او سلطان بخت آغا بوده است.


منبع : واحد مرکزی خبر

مطالب مرتبط

تخت فولاد گورستانی آن سوی تاریخ

تخت فولاد گورستانی آن سوی تاریخ
تخت فولاد دركنار قبرستان بقیع مدینه، ابوطالب مكه و وادی السلام نجف اشرف از مهمترین و متبرك ترین مرقدهای جهان اسلام به شمار می رود.
تا آنجایی كه برخی معتقدند تخت فولاد به واسطه قدمت و قبور متبرك آن، دومین گورستان جهان اسلام است، اما تخت فولاد كجاست؟ بیرون از دایره شهر و محدوده اصفهان ، بجز اندك محققان و پژوهشگران، شاید كمتر كسی بداند مكانی بانام تخت فولاد وجود دارد. این درحالی است كه تخت فولاد بخوبی ظرفیت آن را دارد كه به یكی از مقاصد گردشگری مذهبی ایران و تاریخ معماری اصفهان بدل شود، زیرا كه تخت فولاد فقط یك قبرستان ساده قدیمی نیست. تاریخ مردان و زنان نامی اصفهان، ایران و جهان اسلام است. به گفته «حسین حمیدی» مدیر مجموعه مذهبی ـ تاریخی تخت فولاد، این مكان بخوبی ظرفیت آن را دارد كه به عنوان یك مكان مذهبی به مردم كشور معرفی شود و حتی به اعتقاد برخی، فراتر از این به نظر می رسد. تخت فولاد به واسطه دارا بودن ویژگی های تاریخی و معماری ارزنده، در صورت معرفی درست می تواند در بخش جذب گردشگری فرهنگی خارجی نیز سهم داشته باشد. تخت فولاد دارای نزدیك به ۴۷ تكیه است كه ۱۳ تكیه مربوط به دوره صفوی تا قاجار و ۳۴ تكیه نیز از زمان قاجار به بعد ساخته شده است. همچنین در سال های گذشته، مجموعه فرهنگی ـ مذهبی تخت فولاد، مراكز فرهنگی و موزه های متعددی دراین محدوده ساخته است مانند: كتابخانه ومجموعه باغ طوبی، موزه سنگ نبشته ها، موزه روزنامه نگاران و موزه عكس بزرگان علم و مذهب و هنر اصفهان. همچنین قرار است موزه معاد (برای نخستین بار در ایران) در این مجموعه ایجاد شود.
● تخت فولاد كجاست؟
در جنوب شرقی اصفهان محدوده ای به مساحت ۷۵ هكتار وجود دارد كه از شمال به خیابان میر، از جنوب به خیابان سعادت آباد و محوطه دانشكده پرواز، از شرق به خیابان بهار و از غرب به خیابان مصلا می رسد. نام این منطقه با وجود دست اندازی ها، تخریب ها، ساخت وسازها وخیابان كشی هایی كه از اوائل دهه ۳۰ شمسی به این سو كم كم در آن صورت گرفته هنوز تخت فولاد نام دارد. این فضا بویژه از بالای مناره های مصلای (در حال ساخت) اصفهان بخوبی دیده می شود. شاید تاكنون از بالا به هیچ گورستانی نگاه نكرده باشید. زیر پایتان تا چشم كار می كند سنگ قبر است و تكیه و.... مصلا كه درست درون محدوده تخت فولاد قرار گرفته این امكان را به گردشگر می دهد كه تجربه جدیدی در این زمینه كسب كند.
در كتاب های تاریخی، ازاین گورستان به نام های لسان الارض، بابا ركن الدین و تخت فولاد یاد شده است. وجه تسمیه آن هم ظاهراً به واسطه وجود عبادتگاه و قبر بابا فولاد حلوایی (متوفی به سال ۹۵۹ ه ق) در مركز مخابرات فیض امروزی (یكی از بخش های تصرف شده تخت فولاد در سال های قبل) است. این در حالی است كه پیشنیه تاریخی تخت فولاد به گواهی شواهد تاریخی و بقایای معماری كه تا دهه قبل در لسان الارض(یكی از بخش های معروف تخت فولاد) موجود بوده به اوائل دوره اسلامی برمی گردد و به احتمال زیاد بخشی از محل سكنا گزینی قبل ازاسلام و صدر اسلام شهر تاریخی اصفهان بوده است. به همین واسطه دلایل دیگری را نیز در وجه تسمیه تخت فولاد یادآور شده اند مانند این كه این قبرستان در گذشته تا كنار پل خواجو وسعت داشته (استفاده از سنگ قبر به جای سنگ های معمولی در قسمت هایی از پل این ادعا را قوت می بخشد) و قبل از ساخت پل خواجو، مردم برای رفت وآمد از تخته هایی استفاده می كرده اند كه به فاصله روی سنگ هایی قرار گرفته بوده است. بر این اساس این منطقه تخته پل ها یا تخته پل لاد یعنی پلی كه از تخته درست شده باشد، نام گرفته است (در فارسی لاد به معنای پل است). گفتنی است كه هم اكنون در زبان مردم این مكان تخت فولاد تلفظ می شود.
● تخت فولاد قدمتی به آغاز خلقت
سابقه تاریخی تخت فولاد همانند نام آن با افسانه توأم است. آنچه قطعی و برپایه شواهد مستند تاریخی استوار است این كه قدمت این محل دست كم به دوران آل بویه می رسد، اما در برخی روایات مانند كتاب ذكر اخبار اصفهان اثر حافظ ابونعیم به زمین لسان الارض(یكی از بخش های تخت فولاد) اشاره شده و آمده است كه قدمت و اهمیت آن با خلقت انسان وزمین و آسمان شروع می شود. در واقع معنای تحت اللفظی آن هم زبان زمین است، اما یكی دیگر از مواردی كه به پیشینه تاریخی و قدیمی این محل اشاره دارد، وجود قبر یوشع نبی(ع) از پیامبران در تكیه لسان الارض است. هر چند وجود قبر یوشع بن نوح، وصی حضرت موسی (ع) در فلسطین، احتمال وجود قبر این پیامبر را در لسان الارض وتخت فولاد تضعیف می كند، اما این احتمال وجود دارد كه این مقبره به یكی از بزرگان و صالحان متعلق باشد. تا دو دهه قبل، لسان الارض با دیواری قدیمی محصور بود و در بعضی قسمت های آن به گفته كارشناسان آثار سبك دیلمی مشهود بوده است. در باقی قسمت های تخت فولاد نیز سنگ قبرهایی پیدا شده كه به دهه ششم و هفتم هجری بر می گردد. همین موضوع مهر تأییدی است بر قدمت این گورستان. حتی در اقوال و اخبار آمده كه در دوره سلجوقی دراین مكان بناهای مجلل موجود بوده وتخت فولاد جایگاه عبادت وزیارت عرفا بوده است. افرادی چون بابا ركن الدین و بابا فولاد كه مقبره های هر دو این ها نیز همانجاست.
با این حال دوره رونق و گسترش این گورستان همانند سایر بخش ها و آثار شهر به سلسله صفویه باز می گردد. می گویند زمان شاه سلیمان صفوی محدوده تخت فولاد به حداكثر وسعت خودرسیده بود تا آنجا كه در آن زمان دارای ۴۰۰ تكیه و خانقاه بوده است، اما از اواخر دوره صفوی بویژه اززمان شاه سلطان حسین، تخریب تكیه ها آغاز و در زمان حضور افغان ها در اصفهان این ناحیه خالی از سكنه شد.
در دوره قاجار هم تخت فولاد با افت و خیزهای فراوانی روبه رو بود، اما هیچ گاه به اوج خود بازنگشت.
اگرچه سازمان میراث فرهنگی در سال ۷۵ اقدام به ثبت این محدوده چندین هكتاری در فهرست آثار تاریخی كشور كرد اما تخریب ها و دست اندازی دراین مجموعه تاریخی ـ مذهبی از سال ها قبل آغاز شده بود.
● سرشناسان و بزرگان تخت فولاد
از تكایای مشهور تخت فولاد می توان به تكیه میرفندرسكی، سیدالعراقین، بختیاری ها، جهانگیر خان قشقایی، فاضل سراب، خوانساری، محمدباقر چارسوقی، شیخ مرتضی ریزی، ملك و گلزار اشاره كرد و از بزرگان و سرشناسان آرمیده نیز می توان به باباركن الدین بنیادی، حكیم میرابوالقاسم فندرسكی، میرزا رفیع الدین نائینی، آقاحسن خوانساری، حكیم معارف، میرمحمد اسماعیل خاتون آبادی، سردار اسعد بختیاری، صمصام السلطنه، ملامحمد بن عبدالفتاح تنكابنی مشهور به فاضل سراب، آقاجمال خوانساری، بهاءالدین محمد اصفهان، میرزا عبدالباقی طبیب اصفهان، آقازین العابدین اشرف الكتاب اصفهانی، ملااسماعیل خواجویی، آقامحمد بیدآبادی، حكیم جهانگیرخان قشقایی، حاجیه خانم امین حسین شهناز و جلال الدین تاج اصفهانی (از هنرمندان موسیقی اصفهان)، داراب افسر بختیاری (شاعر برجسته بختیاری) میرزا تقی خان سرتیپ (روزنامه نگار و ادیب) و عطاء الله دهش(كسی كه برای نخستین بار برق را وارد اصفهان كرد) اشاره كرد.
● یادمان تاریخی اصفهان منتشر شد
شرح گورستان تخت فولاداگرچه در كتاب های قدیمی آمده، اما به تازگی كتاب های مختلفی درباره تخت فولاد به چاپ رسیده، مانند كتاب «سیری در تاریخ تخت فولاد» اثر مصلح الدین مهدوی (نخستین كتاب)، تخت فولاد اثر سیداحمد عقیلی وتعدادی كتاب چاپ شده یا در دست چاپ دیگر، اما به تازگی كتابی سه جلدی با عنوان تخت فولاد، یادمان تاریخی اصفهان به چاپ رسیده كه به نوعی شاید متفاوت و یا كامل تر از دیگر كتاب ها باشد. این كتاب بخشی از تحقیقات گروه پژوهشی متون دوران اسلامی پژوهشكده زبان و گویش است كه برروی این گورستان تاریخی انجام شده است.
به گفته گیلان فقیه میرزایی، مدیر گروه متون دوران اسلامی، در اجرای این طرح تحقیقاتی كه از سال ۱۳۷۷ آغاز شده و هنوز ادامه دارد، به طور همزمان پژوهش به شكل كتابخانه ای و میدانی صورت گرفته است. مطالعه متون تاریخی، جغرافیای تاریخی، تذكره رجال، دیوان شعرا، اسناد و مدارك و... ازجمله پژوهش های كتابخانه ای و كار بر روی تكایا و مقبره ها به ترتیب قدمت، تحلیل و تطبیق اطلاعات میدانی و تدوین گزارش جامع در هر زمینه، بخش میدانی پژوهش را شامل می شود. به گفته مدیر گروه دوران اسلامی، برنامه های دیگری نیز از سوی گروه متون دوران اسلامی درباره با تخت فولاد دنبال می شود. او ارائه طرح های پیشنهادی درباره ساماندهی این گورستان همچون یك موزه تاریخی، گزارش سنگ مزارهای مفقود شده، اطلاع رسانی به مقامات مسئول به منظور حفظ و جلوگیری از روند سریع تخریب تكایا، پیشنهاد برگزاری مراسم بزرگداشت و یادمان مشاهیر و انتشار آثار علمی این بزرگان، كه اغلب در مجموعه های نسخ خطی پنهان مانده را از دیگر برنامه هایی برشمرد كه ازسوی گروه متون دوران اسلامی دنبال می شود. بررسی تكایای این گورستان، از جنبه های معماری، تهیه نقشه (پلان، نما و مقطع)، محل قرار گرفتن قبور، بررسی نقوش، سیر تحول خط، كاتب، سنگتراش، پژوهش در احوال و آثار بزرگان و نخبگان علمی مدفون در آن و ویژگی های خاص تاریخی- فرهنگی این گورستان از دیگر موضوعات مورد پژوهش است.

وبگردی
ویدئو / مراسم رونمایی جدیدترین اثر همایون شجریان
ویدئو / مراسم رونمایی جدیدترین اثر همایون شجریان - مراسم رونمایی از آلبوم موسیقی «ایران من» با آواز همایون شجریان و آهنگسازی «سهراب پورناظری»، چهارشنبه شب (۲۴ مرداد) در تالار وحدت برگزار شد.
تریلی در اهواز چپ کرد، مردم بارش را غارت کردند!
تریلی در اهواز چپ کرد، مردم بارش را غارت کردند! - یک تریلی در اهواز واژگون شد و مردم به جای کمک به راننده مصدوم بار تریلی را بردند
بازگشت گوگوش به ایران و نحوه برخورد با او در فرودگاه
بازگشت گوگوش به ایران و نحوه برخورد با او در فرودگاه - در ویدئوی زیر روایت فائقه آتشین (گوگوش) را از بازگشت به ایران بعد از انقلاب و نحوه برخورد پاسدار فرودگاه و دادستانی با او می شنوید. او این خاطرات را سال ۲۰۰۰ در تورنتوی کانادا روایت کرد.
ماجرای عکس متفاوت وزیر جوان و هشتگ‌های توییتری
ماجرای عکس متفاوت وزیر جوان و هشتگ‌های توییتری - نكته جالب در اين ميان، گستردگي و تنوع واكنش‌ها به پوشش «وزير جوان» بود. تا آن‌جا كه در ميان كاربران بودند گروهي كه اين پوشش را در حد «شق‌القمر» بالا برده و اين تفاوت ظاهري را نشانه‌اي از تفاوتي عميق در نوع نگاه آذري‌جهرمي تحليل كردند و در مقابل، طيفي نيز «وزير جوان» را به‌خاطر تلاش براي آنچه ازسوي اين كاربران نوعي «پوپوليسم» و «عوام‌فريبي» خوانده شد
اظهارات تند احمدی نژاد علیه روحانی و دولت!
اظهارات تند احمدی نژاد علیه روحانی و دولت! - محمود احمدی نژاد با انتشار پیام ویدیویی تندی علیه رئیس جمهور، وی را هم دست رئیس دو قوه دیگر نامید و خواستار کناره گیری حسن روحانی از مقام ریاست جمهوری شد.
فیلم | قرار نبود روحانیت در همه چیز اظهارنظر کند!
فیلم | قرار نبود روحانیت در همه چیز اظهارنظر کند! - فیلم - مدتی قبل حجت الاسلام زائری مهمان خبرآنلاین بود و در کافه خبر به بررسی مسایل فرهنگی و اجتماعی ایران و نقش روحانیت در جامعه پرداخت.
فیلم | چرا مردم مسئولین را مسخره می‌کنند؟
فیلم | چرا مردم مسئولین را مسخره می‌کنند؟ - فیلم - چرا مردم مسئولین را مسخره می‌کنند؟ پاسخ این سوال را در ویدئوی زیر ببینید.
فیلم سانسور شده خوانندگی سحر قریشی در یک برنامه
فیلم سانسور شده خوانندگی سحر قریشی در یک برنامه - سکانس سانسور شده مسابقه «13 شمالی» که در آن سحر قریشی ترانه های مشهور چند تن از خوانندگان را می خواند، ببینید. اولین قسمت این مسابقه در شبکه نمایش خانگی توزیع شده است.
عاشق شدن لیلای سریال پدر،داستانی کاملا واقعی!
عاشق شدن لیلای سریال پدر،داستانی کاملا واقعی! - روایت نازنین پیرکاری،مجری و تهیه کننده تلویزیون از عاشق شدن خود که داستان سریال پدر شد...
یک ژن خوب تازه: جان متاعی است که هر بی سروپایی دارد
یک ژن خوب تازه: جان متاعی است که هر بی سروپایی دارد - مهمترین بخش های سخنان او اینجاست که عنوان می کند: چه کسی در جریان انقلاب بوده؟ اگر یک عده ای جان دادند، یک عده ای هم این وسط پول دادند. او که گویا دستی در شعر هم دارد، سخن عجیب تری از آنچه پیش از این گفته بر زبان جاری می سازد و با به کار بردن این بیت که «جان چه باشد که نثار قدم دوست کنم *** این (جان) متاعی است که هر بی سروپایی دارد» ...
ترامپ حتی به شلیک یک گلوله نیاز ندارد
ترامپ حتی به شلیک یک گلوله نیاز ندارد - برای آمریکا کم هزینه‌ترین استراتژی ادامه وضع موجود است. ترامپ در یک سال گذشته کاری کرد که ۳۰ میلیارد دلار دارایی ایران از کشور خارج شود. این پول به کشور‌هایی مثل ترکیه، گرجستان، ارمنستان، مالزی و ... که از ثبات و امنیت برخوردارند رفت و در این کشور‌ها سرمایه گذاری شد. همین موضوع کمر اقتصاد ایران را می‌شکند. در این یک سال دلار به نزدیک ۱۰ هزار تومان رسیده است. ترامپ حتی به شلیک یک گلوله نیاز ندارد. اگر…
سحر تبر چهره واقعی‌اش را آشکار کرد!
سحر تبر چهره واقعی‌اش را آشکار کرد! - سحر تبر سال گذشته برای اولین بار در رسانه‌های جهان دیده شد. گمانه زنی می‌شد که او برای شباهت پیدا کردن به آنجلینا جولی ۵۰ عمل جراحی داشته است. اما او در نهلایت شبیه شخصیت "عروس مرده" تیم برتون به نظر می‌رسید.
ترجیح می‌دهید کدام‌ زن همکار شوهر شما باشد!
ترجیح می‌دهید کدام‌ زن همکار شوهر شما باشد! - یک بنر تبلیغاتی که ظاهراً با هدف ترویج فرهنگ حجاب طراحی شده، سبب‌ساز واکنش‌های کاربران شبکه اجتماعی توییتر شده است. در این بنر، از رهگذران خواسته شده بین دو گزینه موجود، زنی چادری و زنی مانتویی، انتخاب کنند ترجیح می‌دهند کدام‌یک همکار همسرشان باشد!
فیلم قتل عجیب زن جوان توسط شوهرش در اسلامشهر!
فیلم قتل عجیب زن جوان توسط شوهرش در اسلامشهر! - در اتفاقی عجیب و غیر قابل باور فردی امروز به دلیل درخواست طلاق همسرش در خیابان اسلامشهر وی را با ضربات چاقو از پای درآورد، از سرنوشت این خانم اطلاع دقیقی در دست نیست.