جمعه ۱۳ شهریور ۱۳۹۴ / Friday, 4 September, 2015
بادرنجبویه

بادرنجبویهدر فارسی در مناطق مختلف با نامهای بادرنجبویه و لرنجمشك نامیده می شوند و چون در اسناد مختلف علمی و كتب قدیمی این دو نام فارسی برای این چند گیاه در بعضی كتب برای یكی و در برخی كتب دیگر برای گیاه دیگر امده است ، یعنی گیاهی كه در یك كتاب با نام فرنجمشك امده در كتاب دیگری همان گیاه بادرنبویه نامیده شده است. واز طرفی خوشتختانه این چند گیاه از نظر عطر و بوی گیاه و تاحدود زیادی خواص طبی و دارویی نیز شبیه هستند و شاید علت اصلی این اخلاط شناسایی نیز همین باشد لذا این چند گیاه رادر این بخش به شرح زیر می اوریم :
۱) گونه Melissa officinalis L. كه نامهای مترادف ان Melissa cordifolia pers و Melissa romana Mill و M.fraveolens Host میباشد. به فرانسوی Melisse و Melisse officinale و Ciltrionelle و The France و به انگلیسی Balm و L emon balm گویند.
گیاه فوق را به فارسی « بادرنگ بویه » گویند و در كتب طب سنتی با نامهای « بادرنجبویه » ، « مفرح القلب » و « قرنفل بستانی » امده است.
نام علمی ان در رشت و اطراف ان « وارنگ بو » می باشد. فلور ایران این گیاه را « فرنجمشك » نام گذارده است و در مازندران با نام محلی « پلانگ مشك » شناخته میشود . ضمنا توجه شود كه در كتب قدیم نظیر ابو منصور موفق نام « فرنجمشك » و « پلنگ مشك » برای نوعی ریحان امده است O. gratissimum كه ریحان بوته ای می باشد.
وجه تسمیه این گیاه این است كه در زبان لاتین به زنبور عسل ملیسا می گویند و چون گل این گیاه فوق العاده مورد علاقه زنبور عسل است این گیاه را نیز ملیسا و به یونانی ملیسا فولون یا برگ زنبور عسل نامند. سابقا مرسوم بوده كه برای گرفتن زنبور عسل برگ بادرنجبویه را خرد كرده و در محل مورد نظر كه می خواسته اند زنبورها جمع شوند می ریخته اند.
اگر برگ بادرنجبویه یا بادرنگ بویه را بین دو انگشت فشار داده له كنند بوی عطر مطبوعی شبیه بوی بادرنگ ( Citrus medica ) یا شبیه بوی لیمو از ان استشمام می شود كه این نیز وجه تسمیه این گیاه به فارسی است و چون بوی شبیه مشك می دهد ان را فرنگ مشك یا فرنجمشك یا قرنفل بستانی نیز می نامند.
● مشخصات
گیاهی است چند ساله كه بلندی ان ۸۰ – ۴۰ سانتی متر ، برگها متقابل به رنگ سبز تیره و درخشان . ساقه ان چهار گوش بی كرك . گلهای ان كوچك سفید كه معمولا در تابستان ظاهر می شوند و مورد هجوم زنبورهای عسل قرار می گیرند . رنگ گلها در بعضی ارقام كمی تیره و به رنگ گل به و در بعضی موارد تیره تر حتی سرخ و بنفش می باشد. میره ان دراز ، قهوه ای و كوچك است.
تكثیر این گیاه با كاشت با جوشهای گیاه در پاییز صورت میگیرد و پس از ان با پخش طبیعی بذر گیاه به سهولت گسترش می یابد.
برداشت گیاه معمولا در اواخر اردیبهشت قبل از ظهور گلها باید انجام شود. برگها و سرشاخه ها كه برداشت می شود در محلی در جریان هوا قرار می دهند كه به سرعت خشك شود و پس از ان باید در محل تاریك و خشك نگهداری شود.
این گیاه بومی مناطق مدیترانه ای است و در اروپا و اسیا نیز در همین مناطق انتشار دارد. در ایرران در كنار مجاری ابها و مناطق اطراف تهران ، در شمال ایران در رشت و اطراف ان ، رودبار و در اذربایجان و مناطق شرقی ایران و استانهای غربی می روید .
● تركیبات شیمیایی
از نظر تركیبات شیمیایی در برگ بادرنجبویه اسانس وجود دارد كه معروف است و اسانس ملیس نامیده می شود و ماده عامل و موثر گیاه است و اسانس روغنی فرار اكسیژنه می باشد.
● خواص – كاربرد
برگهای بادرنجبویه را در فرانسه مانند چای دم می كنند و برای این كار ۳۰ – ۲۰ گرم برگ خشك در هزار گرم اب جوش ریخته دم می كنند و به عنوان معرق ، ضد تشنج ، محرك معده ضد اسپاسم و برای جلوگیری از قی ۴ – ۳ فنجان در روز می خوردند و به همین دلیل گیاه را در فرانسه به نام چای فرانسه نیز می نامند.
از برگهای این گیاه برای تهیه شربتی به نام او دو ملیس نیز در فرانسه استفاده میشود كه برای سنگینی معده و مبارزه باانواع سنكوپ میخورند.
بادرنجبویه از نظر طبیعت طبق نظر حكمای طب سنتی گرم و خشك است. به صورت جوشانده یا شربت برای تقویت معدهو حواس و كبد و ازدیاد هوش و حافظه تجویز میشود. همچنین برای تنگی نفس و خفقان مفید است و سكسكه را ارام می كند. جویدن ان دهان را خوشبو می كند و بوی شراب را زایل می سازد . مضمضه دم كرده یا جواشنده ان برای استحكام لثه و دندانها مفید است. اگر در محلول جوشانده ان بنشینند در مواردی كه خون قاعده گی بی دلیل قطع شده مفید است و ضماد برگ ان نیز برای درد مفاصل نافع است.
۲) Dracocephalum moldavica L و نام دیگر ان در بعضی كتب Melissa cedronalla به انگلیسی Moldavic calamint و Moldavian balm گفته می شود.
این گیاه را نیز در ارومیه كه به صورت پرورشی در باغچه ها و مزرعه می كارند « بادرنجبویا » می گویند .
از قسمت هوایی این گیاه ، برگ و سرشاخه های ان نیز بوی مطبوع وعطری شبیه لیمو و بادرنگ یا بالنگ متصاعد می شود. تخم این گیاه را در زبان هندی « تخم فرنجمشك » می نامند .
این گیاه در فرانسه در مناطق جنوبی فرانسه در جزیره سیسیل و در مولداویا و در اسیا می روید . در ایران در اذربایجان شرقی و غربی در باغچه ها كاشته می شود و در ارومیه نیز كاشته می شود. تكثیر این گیاه از طریق كشت بذر ان صورت می گیرد كه در اوایل بهار مستقیما در مزرعه كاشته می شود.
● تركیبات شیمیایی
از نظر تركیبات شیمیایی این گیاه دارای اسانس روغنی فرار است كه به عنوان منبع غنی از سیترال است . سیترال یك الدئید مایع است و به فرمول C۹ H۱۵ CHO كه بوی تند لیمویی دارد و معمولا از مركبات و از این گیاه گرفته می شود و در صنعت عطر سازی مصرف دارد.
● مشخصات
گیاهی است یكساله و چند ساله ، به صورت وحشی ، ولی معمولا پرورش داده میشود . از نظر ابعاد گیاه كوچك است دارای گلهای ابی یا بنفش و بندرت سفید می باشد .. قسمت مورد مصرف این گیاه از نظر دارویی برگها و سر شاخه های گلدار و بعضی موارد تخم ان است.
● خواص – كاربرد
د رهندوستان از تخم گیاه به عنوان تونیك ، قابض ، بادشكن وبرای كاهش تب استفاده می شود و از گیاه به عنوان تونیك و قابض و از له شده ان برای التیام زخم استفاده می شود.
از نظر طبیعت این گیاه نیز گرم و خشك است .
۳) Melissa parviflora Benth این گیاه در دامنه های معتدل هیمالیا در هندوستان می روید در ایران تا به حا شناسایی نشده است . این گیاه را به زبان اردو « بارنجبویا » می نامند
این گیاه در هندوستان در مواردی مشابه دو گیاه دیگر مصرف می شود . از برگها و سرشاخه های ان به عنوان تب بر و برای كنترل بیماریهای مغز ، كبد و قلب و از له شده ان در محل گزیدگی حشرات سمی استفاده می شود. از میوه ان به عنوان تونیك مغزی و در موارد مالیخولیا به كار میرود . از دم كرده گیاه برای استحكام لثه ها و برطرف كردن مزه بد دهان استفاده می كنندو به علاوه گیاه محرك و مقوی معده است و برای نرم كردن مو به كار می رود { فوكود } در اندونزی برای معالجه سردرد مصرف دارد.
هر سه گیاه فوق ازنظر طبیعت گرم و خشك توصیف می شود و دركتب طب سنتی برای دو گیاه Melissa و Dracocephale كه در ایران یافت می شود و در دسترس است خواص تاحدود زیادی مشابه ذكر كرده اند. معتقدند كه خوردن و بو كردن انها باز كننده گرفتگی های دماغی است. درد سر را تخفیف میدهند وجویدن برگ ان ها دهان را خوشبو میكند ، برای استحكام لثه ها و دندانها مفیدند. خوردن انها برای تقویت كبد و معده نافع است و به هضم غذای سنگین كمك می كند و باد و گاز معده را تحلیل می برد و چون گرم هستند ، توصیه این است كه اشخاص گرم مزاج نخورند و اگر به هر صورت مصرف دشه باشد ، برای رفع عوارض ان می توان از گل بنفشه و سكنجبین استفاده كرد. به علت تشابه خواص در نسخه های طبی اغلب هب جای فرنجمشك از بادرنجبویه و یا بالعكس استفاده می شود.
● چند نسخه از نظر نمونه طرز مصرف
▪ تهیه شربت بادرنجبویه
الف ) شربت ساده
اب برگ بادرنجبویه / ۱ كیلو گرم
قند / ۱ كیلو گرم با هم جوشانده قوام اورند و هر بار ۱۰ گرم میل شود .
ب ) شربت مركب زیر علاوه بر خواص فوق برای تقویت قلب نیز به تجویز شیخ الرئیس ابو علی سینا مصرف میشده است.
برگ تازه بادرنجبویه / ۴۰ گرم
تخم فرنجمشك – تخم بادرنجبویه
تخم كاسنی از هریك / ۵۰ گرم
گل گاو زبان – مغز ریشه شیرین بیان از هر یك / ۲۰ گرم
رازیانه – بسفایج از هر یك / ۱۶ گرم
ایرسا / ۱۲ گرم
اب سیب شیرین / ۱ كیلو گرم
قند سفید /۷۵۰ گرم
مخلوط داروها را در گلاب و اب سیب بخیسانند و پس از ان بجوشانند و ان را صاف كنند و با ۷۵۰ گرم قند مخلوط و جوشانیده و قوام اورند و هر بار ۳۵ گرم میل نمایند.
مخلوط داروها را در گلاب و اب سیب بخیسانندو پس از ان بجوشانند و ان را صاف كنندو با ۷۵۰ گرم قند مخلوط و جوشانیده و قوام اورند و هر بار ۳۵ گرم میل نمایند
● نسخه دیگر از شیخ الرئیس ابو علی سینا
تخم كاسنی – تخم فرنجمشك – تخم بادرنگبویه از هر یك / ۵۰ گرم
گل گاو زبان – برگ و سر شاخه گاو زبان – ریشه بنفشه
مغز ریشه شیرین بیان از هریك / ۵۰ گرم
پرسیاوشان – بسفایج پوست گرفته و افتیمون از هریك / ۴۰ گرم
برگ بادرنجبویه / ۴۰ گرم
مجموع را در گلاب و عرق بید مشك و اب خیسانده و جوشانده و صاف كنید با ۸۰۰ گرم قند جوشانده قوام اورند و هر بار حدود ۳۵ گرم میل كنند.
تكته قابل ملاحظه ای از یادداشتهای دكتر Dr.Schlimmer
در بازار دارویی تهران طبق مطالعات و ملاحظات شلیمر سابقا اغلب به جای بادرنجبویه گیاه دیگری به نام Asperugo procumbens به خریداران عرضه می كردندو این بررسی توسط اقای Dr.Haussknecht همكار شلیمر شخصا به عمل امده است. بنابر این توجه میدهد كه اشخاصی كه علاقه دارند از بادرنجبویه استفاده كنند با توجه به این كه این گیاه در اطراف تهران در پس قلعه – شمیرانات و در سایر مناطق شمال و اذربایجان فراوان میروید ، شخصا اقدام به تهیه گیاه اصلی بادرنجبویه نمایند. زیرا گیاه Awperugo procumbens با این كه شكل ظاهری گیاه شبیه بادرنجبویه است ولی ان خواص را ندارد. برای مزید اطلاع مختصری در باب این گیاه در زیر نوشته می شود.
گیاه Asperugo procumbens L گیاهی است از خانواده Borraginaceae كه به فرانسوی Rapette و به انگلیسی Goose grass گفته می شود.
خزده یكساله برگهای بیضی شكل – گلهای ابی كوچك كه از بغل برگها در می اید این گیاه نیز در اطراف تهران ، شمیرانات و در دامنه های البرز در گچسر و در شمال دراطراف رشت پیر بازار ، اذربایجان در مزادع اطراف تبریز ، كرمانشاه در دامنه كوه پرو ، نهاوند ، كبوتر خان همدان و سرانجام در خرابه های شوش و بیشه دیده میشود و شاید هم علت این اشتباه همین باشد كه در اغلب مناطقی كه بادرنجبویه می روید این گیاه نیز میروید و درحقیقت این گیاه از انواع گاوزبان است و خواص ان در حد گاوزبانها می باشد.


منبع : موسسه اطلاع‌رسانی طعام اسرار

مطالب مرتبط
جهان در غم مرگ دردناک کودک سوری / تصاویر - آیلان کردی، کودک سه ساله سوری اهل کوبانی جهان را در غم و اندوه فرو برده است. آیلان به همراه والدین خود قصد مهاجرت به اروپا را داشت اما متاسفانه جسد وی در بدروم ترکیه از آب گرفته شد.
دستگیری رامبد جوان برای خرید مواد مخدر / دوربین مخفی - ماشین آقای رامبد جوان مجری برنامه خندوانه تو این دوربین مخفی به خاطر داشتن مواد مخدر توقیف میشود و ...
حضور یک معتاد کارتن خواب در نشست خبری - در خلال این برنامه یک معتاد بی سرپناه برای مواجه مستقیم با مسولان به استودیو شبکه خبر هدایت شد. وی اعلام کرد تاکنون ۵ بار به کمپ ترک اعتیاد رفته اما به دلیل نبود کار و انگیزه زندگی مجددا گرفتار اعتیاد شده است.
کشف ضدانقلاب جدید توسط آقای وزیر ! - این روزها وزیر صنعت و خودروسازان در حالی بر طبل توخالی گرانی خودرو می‌کوبند و ضد انقلاب را منشاء نارضایتی‌ها از قیمت و کیفیت خودروها عنوان می‌کنند که افراد زیادی به دلیل پایین بودن کیفیت خودروهای صفر برای خرید دست نگه داشته‌اند و همین مسئله باعث انباشت خودرو در پارکینگ‌های خودروسازان شده است.
گلزار و آمیتاباچام در روی جلد مجله / عکس - این روزها شایعاتی در مورد بازی محمد رضا گلزار هنرپیشه صاحب نام کشورمان در یک فیلم مشترک هندی ایرانی منتشر شده است که هنوز مشخص نیست که این طرح به کجا می انجامد.در همین حال محمد رضا گلزار در یک اقدام پیش دستانه عکسی منتشر کرده است که یکی از طرفدارانش ساخته و اورا کنار آمیتا باچان بر روی یک مجله ساختگی نشان می دهد....
«تعبیر وارونه یک رویا» و تحقیر سیستم اطلاعاتی ایران - برای چنین کارهایی باید هنرمندانی آستین بالا بزنند که شاید به رنگ ارغوان ها را ساخته اند! کسانی که این گفتمان را خوب فهم کرده اند؛ به اجزای آن مسلط هستند و دغدغه های آن را درک می کنند! با همه احترام به کارگردانانی که نبردهای اطلاعاتی را در حد بازی دزد و پلیس می دانند، بهتر است آنان همان دزد و پلیس ها را بسازند!
«لیلا» بدبخت‌تر از «ستایش» - «تنهایی لیلا» سریالی است که زن ایرانی را موجودی منفعل به تصویر می‌کشد. از صدر اسلام تا همین امروز زنان فعال در جامعه در کسوت‌های مختلف، عامل پویای جامعه اسلامی - ایرانی بوده‌اند.
مرحوم بیت‌الله عباسپور در مسابقات جهانی / فیلم - قهرمان پرورش اندام ایران شامگاه سه‌شنبه سوم شهریورماه 1394 و پس از ماه‌ها رنج ناشی از بیماری، در بیمارستان آتیه تهران درگذشت. این ویدئو، فیگورهای عباسپور را در مسابقات پروش اندام IFBB 2012 نمایش می‌دهد.
خاطرات تکان دهنده احمدی مقدم از دستورات احمدی نژاد - احمدی نژاد گفت: «بروید رئیس دولت اصلاحات و بقیه را دستگیر کنید و شر همه را کم کنید» ، گفتم: «مرد حسابی! چه می‌گویی؟ می‌روی می‌گویی خس و خاشاک و آت و آشغال، و حالا می‌گویی بگیرید ببرید و تمام»؟
باز کردن قفل پژو ساخت ایران در یک ثانیه / فیلم - ویدئویی که توسط منبعی ناشناس در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده، یک مرد را نشان می‌دهد که با استفاده از پیچ‌گشتی و چاقو، درها و صندوق‌عقب محصولات پژو ساخت ایران را به راحتی و در عرض مدت یک ثانیه باز می‌کند. دوباره قفل هم میکند !
آقازاده معاون احمدی نژاد در استخر! / عکس - عکس سلفی کیان علی آبادی فرزند محمد علی آبادی از حلقه اول احمدی نژاد
استفاده از زنان در تبلیغات خودروهای ایرانی / تصاویر - این روزها که در شبکه های اجتماعی و رسانه ها صحبت از عدم خرید خودرو به خصوص خودروی صفر است، برخی تصاویر نیز گوشی به گوشی می شود که تبلیغ خودروی ایران خودرو است.
گفت و گو با سه مادر معتاد به شیشه در حاشیه بزرگراه - مرجان مادر دو تا سه قلو است که با تمام استعدادهای عجیب و غریبش ته یک بن بست دست و پا می زند. نسرین که همین چند وقت پیش برای ترک اعتیاد به کمپ رفت اما نتوانست دوام بیاورد.
اولین عکس منتشر شده از گلاره عباسی و همسرش - گلاره عباسی بتازگی ازدواج کرده است. در مراسم رونمایی از نخستین فیلم نرگس آبیار برای اولین بار گلاره عباسی به همراه همسرش در انظار ظاهر شد.
گزارش تصویری از اکران فیلم نرگس آبیار - مراسم رونمايى از فيلم " اشيا از آنچه در آينه مى بينيد به شما نزديكترند" به كارگردانى نرگس آبيار با حضور عوامل فيلم و جمعى از هنرمندان در موزه سينما برگزار شد.
جنجال پوشش بازیگران زن تئاتر پینوکیا / تصاویر - نمایشی که از 15 مرداد اجرایش درسالن ناظرزاده تماشاخانه ایرانشهر آغاز شده بود، پس از سه روز اجرا توقیف شد. در این نمایش بازیگرانی چون پرستو گلستانی، محمد صادق ملک (ملکی )، محمد نادری، بهروز پناهده، پوریا رحیمی سام، شهره سلطانی به ایفای نقش پرداختند.
گزارشی از ایران که در اسراعیل پخش شد / فیلم - کانال ۱۰ تلویزیون رژیم صهیونیستی که در خاک فلسطین اشغالی پخش می‌شود به تازگی مستندی با عنوان «نگاهی از داخل ایران» را در اختیار مخاطبان خود قرار داده است.
رونمایی از عطر لیلا اوتادی ! / تصاویر - پيشنهادشون براى توليد عطر به نام من براى طرفداران عزيزم رو پذيرفتم، اينكه پيش توليد و توليد عطرها با دو رايحه كاملا متفاوت و ديزاين جذاب يكسال بطول انجاميد،حساسيت من براى هرچه بهتر شدن عطرها و دقت نظر و جلسات متمادى با شركت بود،
فقیهه سلطانی و رویا نونهالی / تصاویر اینستاگرامی - سلفی جالب محسن یگانه با هوادارانش در خیابان، یک سورپرایز بی نظیر برای هواداران محسن که برای غیر هوادارانش چیزی جز ترافیک نداشت.
آقازاده به روایت آقازاده / تصاویر - عارف پوستین دوز ؛ فرزند نعمت ا.. پوستین دوز، مدیر عامل شرکت ملی مس ایران و مدیر عامل سابق گروه خودرو سازی سایپا اخیرا در صفحه شخصی خود عکسهای جالب و متنوعی از خود را منتشر کرده است.
پربازدیدها
در جنوب هند رخ داد: خارج شدن واگن‌های قطار از ریل - در پی خارج شدن تعدادی از واگن‌های یک قطار اکسپرس از ریل در جنوب هند دست‌کم 42 مسافر مجروح شدند.
نگاهی به تحولات امروز اقتصاد/ از وعده امتیاز خاص به خارجی‌ها تا عملکرد منفی در صدور مجوز فعالیت آنها - اقتصاد جهان، ایران و بازارهایش در 13 شهریورماه چه وضعیتی داشتند؟ در گزارش‌‌های خواندنی اقتصادنیوز به مسائل مهم روز اقتصادی پرداخته شده است.
توجیهات کرار برای ترک اردو بهانه است و سوابقش را برای صدور رأی در نظر می‌گیریم - معاون حقوقی باشگاه استقلال گفت: توجیه کرار برای ترک اردو بهانه است و ما طبق گزارش کادر فنی به این موضوع رسیدگی خواهیم کرد.
الشرق الاوسط: هادی به زودی «خالد بحاح» را برکنار می‌کند - روزنامه عربستانی الشرق الاوسط به نقل از یک منبع آگاه از تصمیم رئیس جمهور مستعفی یمن برای برکناری خالد بحاح و تعدادی از وزرایش خبر داد.
«دو به دو» رقابتی برای زوج‌های جوان - مسابقه رادیویی «دو به دو» کاری از گروه جوان و جامعه رادیو جوان با تغییرات جدیدی در ساعت پخش به روی آنتن می‌رود.
تساوی سردار و علی دایی؛ 11 بازی و 7 گل - آزمون یازدهمین بازی خود برای تیم ملی را انجام داد و مثل علی دایی نتیجه ای کاملا مشابه با کارنامه او را به دست آورد؛ 11 بازی و 7 گل.
پوتین: بحران پناهجویان در اروپا نتیجه سیاست‌های اشتباه غرب در خاورمیانه است - رئیس‌جمهور روسیه غرب را متهم کرد که با سیاست‌های غلط در خاورمیانه، اروپا را گرفتار بحران پناهجویان کرده است.
مذاکرات ایران و ژاپن درباره پیمان سرمایه گذاری دوجانبه در تهران - ژاپن اعلام کرد که توکیو و تهران اولین نشست جدی خود در خصوص پیمان سرمایه گذاریهای مشترک دوجانبه بعد از توافق وین را هفته آینده ادامه...
بازگشت طوفانی جهانبخش به میدان عشق! - علیرضا جهانبخش پس از پایان دوران نقاهت، بازگشتی توفانی به فوتبال داشت. او در بازی دوستانه مقابل اوس، سه پاس گل برای هم تیم های خود ارسال کرد تا آمادگی اش برای حضور در ترکیب آلکمار را نشان بدهد.
رئال بالاتر از بارسلونا؛ باارزش ترین تیم دنیا - ارزش رئال مادرید با 30 میلیون یورو افزایش نسبت به سال گذشته، از مرز 700 میلیون یورو نیز گذشت و کهکشانی ها، عنوان باارزش ترین باشگاه فوتبال دنیا را همچنان حفظ کردند.