یکشنبه ۳۰ اردیبهشت ۱۳۹۷ / Sunday, 20 May, 2018

دولت و رکن چهارم


دولت و رکن چهارم
بدون شك آزادی مطبوعات و روزنامه نگاری آزاد در روزگار ما شاخص توسعه یافتگی و تمییز عقب ماندگی از پیشرفت است و هر چه تحمل دولت ها نسبت به ركن چهارم دموكراسی مطبوعات بیشتر باشد زمینه برای پیشرفت و آبادانی جامعه در سایه نظارت دقیق مطبوعات فراهم تر است. بنابراین بیهوده نیست كه جوامع و ملت ها همواره برای دستیابی به توسعه یافتگی خواست آزادی مطبوعات و تحقق جریان آزاد اطلاعات و اخبار را مطرح و دنبال كرده اند و البته در تاریخ تحولات سیاسی اجتماعی ایران نیز چنین بوده است تا آنجا كه نخستین بار فضا برای رونق و آزادی مطبوعات از نهضت مشروطه باز شد و مترقی ترین قوانین مطبوعات ایران نیز به همان دوره بازمی گردد.
در جایی كه برای تضمین آزادی مطبوعات حتی كسب مجوز انتشار نشریه از دولت نیز در قانون گنجانده نشده بود چرا كه دریافت مجوز از دولت، خود نوعی محدودیت توصیف می شد و ناشران تنها موظف به رعایت حقوق دولت و شهروندان بعد از انتشار بودند. از آن زمان تا امروز جامعه ایران فراز و نشیب های بسیاری را طی كرده است اما هنوز با حدود دارا بودن ۱۸۰ سال سابقه انتشار نشریه و روزنامه باز هم مطلوب نهایی به دست نیامده است و قد و قواره ركن چهارم هنوز كوتاه و نحیف است و توان ایستادن در برابر سه ركن دیگر را ندارد و هرازگاه باید هشداری را تحمل كند یا تهدیدی را پذیرا شود.
شرایطی كه مطبوعات را چند خانه به عقب بازمی گرداند و یا حیات آن را با مخاطره مواجه می سازد. اكنون كه در ایران دولت هفته خود را گرامی می دارد و در عین حال تاكید می شود كه دولت برای رفع فقر و رسیدن به توسعه و پیشرفت و آبادانی كشور تلاش می كند این پرسش مطرح می شود كه دولت برای تقویت مطبوعات و رونق روزنامه نگاری آزاد، مستقل و متكثر كه شرط توسعه یافتگی است چه كرده است و چه برنامه ای برای بهبود مطبوعات در ایران اندیشیده شده است. واقعیت این است كه روزنامه نگاری ایران، به لحاظ كیفیت و كمیت، شرایط مطلوبی ندارد و مطبوعات متناسب با خواست جامعه پیشرفت نداشته اند و رفع موانع موجود نیز تا حد زیادی به اراده دولت بازمی گردد، اما راه آن تنها اختصاص سهمیه كاغذ و اختصاص وام و كمك هایی از این دست نیست. برای آنكه جوانمرگی مطبوعات پایان یابد، روزنامه نگاران به خاطر نبود امنیت شغلی و سختی ها از این حرفه نگریزند، مردم رغبت درخوری برای خرید مطبوعات داشته باشند و مدیر روزنامه بتواند چرخ اقتصادی نشریه را بگرداند، راهی باقی نیست جز آنكه رویكرد دولت در قبال مطبوعات متحول شود و سیاست ها مورد بازنگری قرار گیرد.
تحمل دولت در شنیدن صدای مخالف و انتقاد منتقد همچون دیگر كشورهای جهان كه هر روز صداوسیما نقد آن دولت ها را از زبان مطبوعات آنها بازگو می كند، افزون تر از امروز شود و دولت خود برای تصویب قوانینی مناسب در مسیر تحقق جریان آزاد اطلاعات و اخبار اقدام كند و بپذیرد كه تحمل انتقاد، هزینه رسیدن به توسعه و آبادی و عدالت است و ایمان بیاورد كه مطبوعات گرچه به ناگزیر ضریبی از خطا دارند اما بهترین راهكار و سازوكار نظارت در جامعه و تحلیلگر عملكرد نهادها و تشكیلات هستند و دریابد كه استفاده مناسب از توان، ظرفیت و فرصت مطبوعات، ازجمله بهترین راه برای پیشبرد برنامه های دولت ها است.
چنانچه در دنیای امروز نیز ثابت شده است كه پیروزی و موفقیت دولت ها یعنی جلب افكار عمومی و داشتن رسانه های قوی و تاثیر گذار. شاید برخی مخالفت ها و انتقادها و اعتراض هایی كه مطبوعات در برابر دولت مطرح كنند تمام و كمال نباشد و خطا یا اشتباهی در آن نهفته باشد، كه البته خطا در این حرفه گریزناپذیر است و پذیرفته شده، اما سنجش آن با مجموعه مزایا و خدمتی كه مطبوعات و روزنامه نگاران به كشور ارائه می دهند و دولت ها همیشه از آن بهره می برند و كاستی های خویش را شناخته و ترمیم می كنند قابل مقایسه نیست و حكم عقل و منطق آن است كه هرگونه قضاوت در این عرصه با در نظر داشتن مجموعه دستاوردها اتخاذ شود. باید پاسخ داده شود كه چرا اقبال مردم به مطبوعات كاهش یافته است، چرا صدها روزنامه و نشریه در تیراژ پایین فقط چاپ می شوند اما خریداری ندارند و گردانندگان آن در بدترین شرایط حرفه ای و با كمترین امكانات و تجهیزات فعالیت می كنند و یاس و ناامیدی از نداشتن مخاطب گریبان آنها را فشرده است.
باید پیش از هرگونه كوچك سازی دولت و واگذاری صنایع به بخش خصوصی و مردم، از حجم دخالت دولت در مطبوعات كاست. دولت همچنان كه تاجر خوبی نیست، نشریه دار خوبی هم نیست. تا زمان اصلاح قانون مطبوعات، دولت می تواند به صدها بلكه چند هزار تقاضای نشریه پاسخ مثبت دهد، شكایت از مطبوعات را متوقف كند و پیش نویس قوانین حامی جریان آزاد اطلاعات و اخبار را به مجلس ارائه دهد چه در غیر این صورت وعده های داده شده تحقق نخواهد یافت و مطبوعات به عنوان رابط شهروندان و دولت از ایفای كاركرد های خویش باز خواهند ماند.

رامین رادنیا

منبع : روزنامه شرق

مطالب مرتبط

حقوق به زبان ساده

حقوق به زبان ساده
در مقدمه‌ی قانون اساسی تحت‌عنوان "وسایل ارتباط جمعی" نظارت بر عملكرد مسؤولان به‌عنوان یك حق مسلم برای مردم شناخته شده است؛ و نیز در اصل هشتم قانون اساسی نقد گفتار و رفتار مسؤولان به‌عنوان یك وظیفه‌ی همگانی به‌رسمیت شناخته شده است.
یكـی از راه‌های اعمال نظارت مـردم و نقد سیاست‌های مسؤولان استفـاده‌ی بهینه از رسانـه‌های گروهی است و به‌همین‌دلیل در اصل بیست‌و‌چهارم قانونی اساسی، آزادی مطبوعات به‌عنوان یك "حق برای ملت ایران" به‌رسمیت شناخته شده است.
بدیهی است وقتی سخن از آزادی مطبوعات به میان می‌آید، آن‌چه به ذهن خطور می‌كند، بیش‌تر انتقادات و ایرادگیری‌های سازنده است تا مدیحه‌سرایی‌ها و نقل حوادث و تعریف و تمجید از این و آن. به سخن دیگر به‌روشنی می‌توان دریافت كه نظر قانون‌گذار در اصل بیست‌وچهارم قانون اساسی بیش‌تر متوجه مطبوعات مخالف عملكرد حاكمیت بوده تا موافقان آن. زیرا در هیچ حكومتی-حتی مستبدترین آن‌ها-موافقان حكومت نه‌فقط هرگز مشكلی در داشتن مطبوعات و بیان نظرات خود نداشته بلكه حاكمان به شیوه‌های گوناگون آن‌ها را مورد لطف و عنایت خود نیز قرار می‌دهند؛ و بالعكس مطبوعاتی كه ساز مخالف می‌زده‌اند با انواع محدودیت‌ها روبه‌رو بود‌ه‌اند.
برای این‌كه سخن به درازا نكشد به این مختصر در این زمینه بسنده می‌شود و به اختصار به حقوق قانونی مطبوعات می‌پردازیم:
۱) روشن‌ساختن افكار عمومی و بالا‌بردن سطح معلومات و دانش مردم در زمینه‌های خبری‌، اجتماعی‌، سیاسی‌، اقتصادی‌، كشاورزی‌، فرهنگی‌، دینی‌، فنی‌، علمی‌، نظامی‌، هنری‌، ورزشی و امثال آن‌ها از اساسی‌ترین حقوق مطبوعات است.
برای مثال اگر در نشریه‌ای عملكرد یك یا چند نفر از مسؤولان-ولو از دیدگاه مسؤولان مربوطه نابه‌جا-به نقد كشیده شود، نمی‌توان مدیرمسؤول یا نویسنده‌ی مطلب را مورد مؤاخذه قرار داد؛ زیرا همان‌گونه كه اشاره شده است نشریات هم "حق دارند و هم مكلفند" كه عملكرد مسؤولان را زیر ذره‌بین قراردهند. و بدیهی است این مسؤولیت خطیر نمی‌تواند خالی از اشتباه و خطا باشد.
۲) ‌هر نشریه‌ای حق دارد از درج مطلب یا مقاله‌ی مقامات دولتی و غیردولتی كه درصدد اعمال فشار بر مطبوعات باشند، خودداری نماید.
۳) ‌هیچ مقام دولتی یا غیردولتی حق سانسور و كنترل نشریات و مطبوعات را ندارد.
۴) ‌انتشار اخبار داخلی و خارجی به‌منظور افزایش آگاهی‌های عمومی و حفظ مصالح جامعه از حقوق اولیه‌ی مطبوعات است و هیچ نشریه‌ای را نمی‌توان به‌خاطر نشر اخبار- ولو این‌كه بخشی یا تمام خبر كذب باشد- مؤاخذه نمود، مگر این‌كه در دادگاه شایسته با حضور هیأت منصفه‌ی منتخب مردم، احراز گردد كه آن نشریه با علم و اطلاع كامل از كذب‌بودن خبر آن‌را منتشر نموده یا آن‌را جعل كرده است و اثبات‌گردد قصد مسؤولان نشریه از انتشار خبر كذب، آن بوده كه اذهان عموم یا مقامات مسؤول را مشوش نماید؛ زیرا هیچ نشریه‌ای چنین تكلیفی ندارد و امكان آن را ندارد كه در مورد صحت و سقم اخبار واصله به تحقیق بپردازد.
‌مثلاً اگر حادثه‌ای از قبیل آتش‌سوزی، زلزله یا انفجاری در محلی رخ دهد، در ساعات اولیه‌ی وقوع حادثه تعداد كشته‌شدگان ۱۰۰ نفر و مجروحان ۲۰۰ نفر اعلام‌گردد اما در بررسی‌های بعدی مشخص‌گردد كه میزان تلفات حادثه بیش‌تر یا كم‌تر از ارقام اعلام شده است، هرگز نمی‌توان مسؤولان نشریه یا گزارش‌گر خبر را به‌عنوان نشر اكاذیب یا هرعنوان مجرمانه‌ی دیگر تحت‌تعقیب قرار داد.
۵) ‌هیچ نشریه‌ای را نمی‌توان به‌لحاظ انتشار مطلب‌، تصویر‌، كاریكاتور و امثال آن و به ادعای توهین‌آمیز بودن موارد مذكور تحت‌تعقیب قرار داد؛ مگر این‌كه مورد به‌صراحت دلالت بر توهین نماید و در عرف مردم نیز توهین تلقی‌گردد.
مثلاً اگر شخصی انگشت شست خود را به‌صورت آخته به‌طرف مقابل نشان دهد، در عرف مردم ایران توهین‌آمیز است و می‌توان مرتكب را مؤاخذه نمود. ولی اگر مرتكب این عمل، خارجی باشد و در عرف مردم آن سرزمین این عمل توهین‌آمیز تلقی نگردد-همان‌گونه كه در عرف برخی از ملل معنای مثبت نیز دارد-نمی‌توان مرتكب چنین عملی را به‌عنوان ارتكاب عمل توهین‌آمیز تحت‌تعقیب قرارداد.
مثال دیگر: چنان‌چه شخص بگوید فلان مسؤول یا فلان مقام "صلاحیتِ داشتن فلان سمت را ندارد" انتشار این گفتار نمی‌تواند جنبه‌ی مجرمانه داشته باشد و نمی‌توان آن‌را عمل توهین‌آمیز تلقی نمود؛ زیرا اعلام این مطلب كه شخصی صلاحیت علمی یا فنی یا اخلاقی برای احراز سمت معینی ندارد، فی‌نفسه نمی‌تواند واجد جنبه‌ی مجرمانه باشد؛ همان‌گونه كه در قوانین مختلف برای احراز سمت‌های گوناگون شرایط مختلفی درنظر گرفته شده است.
۶) ‌اظهار‌نظر درخصوص امور مذهبی و دینی و همچنین تحلیل پاره‌ای از مراسم و آیین‌های مذهبی و شعایر دینی تا زمانی‌كه جنبه‌ی روشن‌گری و تحلیلی دارند، از حقوق مطبوعات تلقی می‌گردد و صرفاً درصورتی می‌توان انتشار مطالب فوق‌الذكر را جرم دانست كه در دادگاه شایسته با حضور هیأت‌منصفه‌ی منتخب مردم‌، احراز گردد كه:
الف) ‌مطلب منتشرشده به‌صراحت موهن است.
ب) ‌قصد انتشاردهنده، اهانت به مقدسات باشد.
‌مثلاً اگر در نشریه‌ای آیین "قمه‌زدن یا زنجیر‌زدن" در ایام عاشورا بهنقد كشیده شود، نمی‌توان انتشار این مطلب را توهین‌آمیز تلقی نمود؛ زیرا نشریه در واقعِ امر به رسالت خود كه روشن‌گری افكار عمومی در امور دینی است عمل نموده؛ مگر این‌كه تحقق دو شرط فوق‌الذكر در دادگاه ثابت‌گردد.
۷) ‌انتشار اسناد طبقه‌بندی شده و اسناد نیروهای مسلح و مذاكرات غیر‌علنی مجلس شورای اسلامی و مذاكرات محاكمات غیر‌علنی دادگستری بدون مجوز قانونی ممنوع است ولی اگر نشریه‌ای اتهامات انتسابی به متهمی را كه در دادگاه غیر‌علنی محاكمه شده است با رضایت شخص متهم یا بدون ذكر نام و مشخصات متهم منتشر نماید، این اقدام نمی‌تواند جنبه‌ی مجرمانه داشته باشد؛ زیرا ذكر اتهامات اشخاص با رضایت آن‌ها یا بدون ذكر نام و مشخصات، نمی‌تواند از مصادیق انتشار مذاكرات محاكمات غیر‌علنی تلقی‌گردد. بالعكس اگر نشریه‌ای حتی در محاكمات علنی قبل از صدور حكم قطعی، اتهامات متهمان را با ذكر نام و مشخصات منتشر نماید، می‌تواند تحت‌عنوان افتراء تحت‌تعقیب قرارگیرد.
بدیهی است انتشار مطلب به‌طوركلی و بدون ذكر نام و مشخصات متهم یا متهمان به‌نحوی كه به آبرو و حیثیت كسی آسیب نرسد، منعی ندارد.
۸) ‌انتشار مطلب، شعر، عكس، كاریكاتور یا هر محصول هنری-ادبی طنزآمیزی كه معانی مختلف و متعددی داشته باشد كه هر خواننده یا بیننده‌ای به فراخور حال خود می‌تواند مطالب مثبت یا منفی از آن برداشت نماید و به‌اصطلاح صنعت ایهام در آن به‌كار رفته است، نمی‌تواند واجد جنبه‌ی مجرمانه باشد؛ زیرا آثار طنز‌آمیز غالباً در عین‌حالی ‌كه با نیشخند تلخی عجین هستند، همراه با حسن نیت و به‌قصد انتقاد سازنده خلق می‌شوند.
در پایان، ذكر این نكات ضروری است:
الف) ‌هر جامعه‌ای از افرادی تشكیل می‌شود كه معصوم نیستند و امكان خطا و اشتباه در گفتار و رفتار آن‌ها وجود دارد.
ب) ‌مسؤولان جامعه، ولو این‌كه در انتخاباتی آزاد منتخب واقعی مردم به‌شمار آیند، معصوم نیستند و امكان خطا و اشتباه یا تحت‌تأثیر وسوسه‌های شیطانی قرارگرفتن، برای آن‌ها نیز وجود دارد.
پ) ‌یكی از بهترین راه‌های كنترل مسؤولان، نظارت مستمر مردم بر عملكرد آنان از طریق رسانه‌های گروهی به‌ویژه مطبوعات می‌باشد.
ت) ‌مردم در اِعمال حق انتقاد یا انجام تكلیف اجتماعیِ نظارت بر عملكرد مسؤولان، نمی‌توانند از خطا و اشتباه مصون بمانند.
ث) قانون‌گذار حقوق فوق‌الذكر را در قانون اساسی و قانون مطبوعات برای مردم و متصدیان مطبوعات به‌رسمیت شناخته است.
●●‌نتیجه:
هیچ‌یك از آحاد مردم را نمی‌توان به‌خاطر انتقاد از عملكرد مسؤولان یا سیاست‌های نظام حاكم-‌ولو این‌كه انتقاد یا تحلیل آن‌ها واجد اشتباه و خطا حتی نابه‌جا باشد-‌مورد مؤاخذه قرار داد؛ زیرا در این‌صورت مردم به خودسانسوری دچار خواهند شد و از بیم آن‌كه تحت‌تعقیب قرارگیرند، از هرنوع انتقاد و نظارت بر عملكرد مسؤولان اجتناب خواهند نمود و بدیهی است كه در این‌جاست كه فساد اداری و مالی گسترش پیدا خواهدكرد، یأس و نومیدی بر مردم حاكم خواهد شد و جدایی مردم از دولت تحقق می‌یابد؛ افزون بر آن قانون‌گذاران قانون ‌اساسی و قانون مطبوعات به اهداف والای خود نخواهند رسید و امیدواریم كه هرگز به چنین وضعیتی دچار نشویم.

وبگردی
حمله ماموران شهرداری به پلیس راهور!
حمله ماموران شهرداری به پلیس راهور! - حمله ور شدن ماموران سد معبر شهرداری به ماموران راهنمایی رانندگی
دستگیری معروف ترین شرور تهران، در ۵۰۰ متری مرز ترکیه
دستگیری معروف ترین شرور تهران، در ۵۰۰ متری مرز ترکیه - شرور سطح یک که در آخرین اقدام خود یکی از دوستانش را در منطقه ولنجک به قتل رسانده بود؛ در ۵۰۰ متری مرز ترکیه دستگیر شد.
لحظه ریزش وحشتناک کوه در جاده هراز!
لحظه ریزش وحشتناک کوه در جاده هراز! - ریزش ناگهانی کوه که توسط مسافران به ثبت رسیده است...!
همسر محسن افشانی با ریش و سبیل در استادیوم آزادی دستگیر شد
همسر محسن افشانی با ریش و سبیل در استادیوم آزادی دستگیر شد - قبل از شروع بازی تیم‌های پرسپولیس و الجزیره یکی از بازیگران سینما کشورمان قصد داشت به همراه همسرش وارد ورزشگاه آزادی شوند که این دو نفر توسط نیروهای انتظامی بازداشت شدند.
فیلم | خسرو معتضد: جسد مومیایی قطعا متعلق به رضاخان است
فیلم | خسرو معتضد: جسد مومیایی قطعا متعلق به رضاخان است - فیلم - در ویدئوی زیر بخشی از صحبت های خسرو معتضد، مورخ را می شنوید که نتیجه تحقیقاتش را درباره مومیایی پیدا شده در حرم حضرت عبدالعظیم بیان می کند.
پهلوانان این روزهای ما
پهلوانان این روزهای ما - تصویری زننده و به شدت ناراحت کننده بر جا مانده از مسابقه انتخابی تیم ملی کشتی ایران که به کتک کاری و جنجال کشید. خانواده عبدولی باز هم پای ثابت این درگیری بود که چهره ورزش پهلوانی ایران را تیره کرد
(ویدئو) تشویق اصغر فرهادی در جشنواره کن توسط بزرگان سینمای جهان
(ویدئو) تشویق اصغر فرهادی در جشنواره کن توسط بزرگان سینمای جهان - در این ویدئو تشویق اصغر فرهادی و پنه لوپه کروز، خاویر باردم و دیگر عوامل فیلم «همه میﺩﺍنند» در جشنواره کن توسط بزرگان سینمای جهان را مشاهده می‌کنید.
فیلم حجوم داعشی‌های حاتمی کیا به یک مرکز خرید و وحشت و اعتراض مردم
فیلم حجوم داعشی‌های حاتمی کیا به یک مرکز خرید و وحشت و اعتراض مردم - عوامل فیلم «به وقت شام» روز گذشته با حضور عجیب و رعب آور در پردیس سینمایی کوروش مردم را وحشت زده کردند. در این حرکت تبلیغاتی بازیگران نقش داعش، با گریم و پوشش داعشی ها، سوار بر اسب راهی پردیس سینمایی کوروش شدند و با حضور در مرکز خرید و فودکورت مجموعه، رفتارهای عجیبی نشان دادند که باعث وحشت و اعتراض مردم شد.
تصاویر مخفی از بزرگترین مرکز فروش مواد مخدر در جنوب تهران / فیلم
تصاویر مخفی از بزرگترین مرکز فروش مواد مخدر در جنوب تهران / فیلم - این گزارش حاوی تصاویری از بزرگترین مرکز فروش و مصرف مواد مخدر در جنوب شرق تهران است که مخفیانه ضبط شده‌است.
کشتار اسب‌های کولبران / فیلم
کشتار اسب‌های کولبران / فیلم - متاسفانه طی یک ماه گذشته دستکم سه نوبت و هر نوبت دستکم 30 اسب باربر متعلق به کولبران در جنگل میرآباد شهرستان اشنویه با شلیک گلوله از پای درآمده‌اند.
سید احمد خمینی معمم شد
سید احمد خمینی معمم شد - سید احمد خمینی فرزند آیت‌الله سید حسن خمینی در حضور جمعی از علما و پدر و پدربزرگ خود در حسینیه جماران معمم شد.
دختران پرسپولیسی با ریش و سبیل در ورزشگاه آزادی!
دختران پرسپولیسی با ریش و سبیل در ورزشگاه آزادی! - امروز عکسی از 5 تماشاگر بازی روز گذشته در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که نشان می‌دهد 5 دختر جوان با گریم‌های عجیب و حرفه‌ای خودشان را به عنوان پسر جا زده و وارد ورزشگاه شده‌اند.
اگر با وجود این مشکلات ملت قیام کند همه ما را به دریا خواهد ریخت
اگر با وجود این مشکلات ملت قیام کند همه ما را به دریا خواهد ریخت - از ملتی که ستون فقراتش شکسته انتظار مقاومت دارید؟ بسیاری از کشور فرار کردند یا جای فرار خود را فراهم آوردند اما ما جای فرار نداریم
جنجال ویدیو دختر بازیگر روی کول بازیکن پرسپولیس!
جنجال ویدیو دختر بازیگر روی کول بازیکن پرسپولیس! - عکس و ویدیویی منتسب به ستاره پرسپولیس فرشاد احمدزاده و ترلان پروانه بازیگر سینما و تلویزیون در فضای مجازی منتشر شده است. عجب پاپراتزی‌هایی داریم!