یکشنبه ۳۰ اردیبهشت ۱۳۹۷ / Sunday, 20 May, 2018

هر ساعت یک کنسرت


هر ساعت یک کنسرت
● نگاهی به فعالیت های موسسه پژوهش های تطبیقی آكوستیك، موسیقی
پاریس، سال ۱۹۶۹ زمان اتمام بزرگترین پروژه فرهنگی هنری فرانسه: «مركز ملی هنر و فرهنگ ژرژ پمپیدو» اثری تا آن زمان منحصر به فرد كه به وسیله دو تن از معماران جوان اروپایی یعنی رنزو پیانو و ریچارد راجرز طراحی و ساخته شد. مركز ژرژ پمپیدو واجد خصوصیاتی كاملا استثنایی است. كانونی چند منظوره كه شامل موزه ملی هنرهای مدرن، مركز طراحی صنعتی، اداره توسعه فرهنگی و دو ارگان مهم دیگر یعنی كتابخانه عمومی مرجع و موسسه پژوهش های تطبیقی آكوستیك موسیقی IRCAM است.
ژرژ پمپیدو رئیس جمهوری وقت فرانسه پس از بنیانگذاری موسسه پژوهش های تطبیقی، مدیریت آن را به پیر بولز آهنگساز و مولف پیشروی فرانسوی سپرد. اندیشه ابتدایی بولز در موسسه، گسترش پژوهش در زمینه منابع نوین صوتی، آموزش آزاد و كمك به شكوفایی نسل جوان آهنگساز بود.
با اینكه اصول فكری بولز در زمینه موسیقی بسیار غیرمنعطف و بنیاد محور به نظر می رسید اما او توانست با بهره گیری از مشاورین و آهنگسازان خط واحد فكری خود را منعطف تر ساخته و كاربری موسسه و حیطه های فعالیت كار گروه های تخصصی را افزایش دهد.
دوران مدیریت بولز دوران رویدادهای بزرگ موسیقی در موسسه بود. كنسرت های آهنگسازانی چون لوئیجی نونو، لیگتی، تریستان موری و ژرارگریسی، زایش موسیقی اسپكترال، كشف منابع جدید صوتی، پژوهش و طراحی روش های نوین آموزش، نگاه بنیادین به اجرا Performance پیوند دو مقوله علم و موسیقی و تاسیس آنسامبل های پیشرفته ای چون «Intercontemporain» از مهمترین رخدادهای آن زمان است.
تمامی این جهش ها، موسسه تحت سرپرستی بولز را تبدیل به یكی از مهمترین كانون های پژوهشی آموزشی در سطح جهان كرد و هنوز هم این مركز برای بسیاری از هنرمندان و دانش پژوهان نمونه اتوپیای هنری در جهان مدرن است.از دهه ۸۰ و با ورود نرم افزارهای رایانه ای به جهان موسیقی همكاری موسسه با نهادهای آكادمیك در زمینه طراحی برنامه های سایبر آكوستیك و سایبرسونیك شدت بیشتری گرفت.
در این دهه بیش از ۵۰ پروژه مشترك بین موسسه و نهادهایی چون وزارت علوم، ارتباطات و مخابرات Telecom و آژانس های فعال در زمینه زیست صوتی، پژوهش های شهری، ادیوسفر و كانون های آموزشی به انجام رسیده است.
در ۱۹۹۲ و با ورود نگرش های غیرمحافظه كارانه لوران بایل به حوزه مدیریتی موسسه، همكاری بیشتری بین این نهاد با سایر نهادها به خصوص در زمینه كنسرت و كارگاه های اجرایی آغاز شد. تاسیس فستیوال آگورا Agora یكی از دستاوردهای این دوره از فعالیت های موسسه قلمداد می شود. مدیریت جدید با درك موقعیت و اهمیت شبكه وب مرحله قابل پیش بینی و نوینی از آموزش و پژوهش را آغاز كرد. روال و چشم اندازهای موسسه تا به امروز به جز در چند مورد تغییر چندانی نكرده است.
● گسترش پژوهش
موسسه تحت سرپرستی بولز با وجود آوردن كادرهای متخصص، پذیرای روش های گوناگون علمی جهت تاثیرگذاری بر موسیقی مدرن شد. فیزیك آكوستیك، فیزیك مكانیك، دانش رایانه ای و روانشناسی از جمله علومی بوده و هستند كه در تركیبی ویژه و فعال با موسیقی مرز بین عقل كاربردی و الهامات هنری را به طور نسبی از میان برداشتند. فعالیت ها و چشم انداز سالانه بخش پژوهش به وسیله كار گروه های تخصصی طراحی و به تیم های اجرایی واگذار می شود. هر تیم مسئولیت اجرایی كردن طرح ها و تطبیق آنها با روش های علمی را در راستای اهداف و اصول موسسه برعهده می گیرد. پژوهش در زمینه تولید برنامه های رایانه ای تجزیه و تحلیل تزهای پیشنهاد شده از وظایف این بخش است. گروه پژوهشی شامل بیش از ۸۰ پژوهشگر و آهنگساز، زیر نظر مسئول گروه فعالیت های تحقیقی ارسالی به موسسه را مورد مطالعه قرار می دهند.
▪ الف تیم آكوستیك و ادوات پردازش صوت
بخش فعالیت های آكوستیك به بررسی و طراحی رفتارهای صوتی محیطی و ادوات تولیدكننده صوت یا همان منابع تولید صدا می پردازد.
ترسیم عوامل نوسانی، لرزشی، پخش و انتشار صوت، طراحی سیستم های مد پردازش گر، طراحی و نمایش پتانسیل و وضعیت صدادهی ادوات نوین صوتی از جمله فعالیت های تیم آكوستیك هستند. یكی از پروژه های همیشگی این بخش آزمایش و مونیتورینگ پخش صوت در فضا، طراحی محیط های صوتی براساس پارامترهای طراحی شده، ارائه گزارش از آزمایشات در اتاق آكوستیك طراحی اودیوسفر و همكاری با پروژه های معماری است. مطالعه نوع انتشار و انتقال صوت در محیط های باز و بسته با بهره گیری از سیستم های فضاسازی مجازی از جمله فعالیت های این تیم است.
شبیه سازی آكوستیك یكی از مهمترین روش ها در آهنگسازی معاصر به حساب می آید. با شبیه سازی، آهنگساز می تواند بهترین روش چیدمان محیطی، تركیب بندی و مكان نگاری منابع صوتی را در كنسرت ها و پروژه های چند رسانه ای به دست آورد. اتاق آكوستیك و شبیه سازی اودیوسفر در زمینه های دیگر نیز كاربردهای فراوانی دارد. پژوهشگران آلودگی صوتی، صنایع اتومبیل سازی، رسانه های دیداری، شنیداری، علوم ارتباطات و مخابرات نیز از این بخش استفاده می كنند. در ۱۹۹۹ به سفارش وزارت فرهنگ، موسسه با تاسیس تیم تحقیقاتی طراحی صوتی یك پروژه جدید و طولانی مدت را در زمینه طراحی صوتی محیطی و چیدمان در فضاهای عمومی آغاز كرد.
▪ ب تیم آنالیز
این كارگروه با گسترش پژوهش در زمینه پردازش اصوات، تجزیه و تحلیل و روش های وابسته به آن به صورت بندی، فهرست نگاری نتایج شبیه سازی ها، تهیه گزارش از آزمایشات منابع صوتی و كنترل سیستم به گروه های دیگر یاری می رساند.
▪ ج واحد رایانه
این تیم، كارگروه ویژه ای است كه به تصویرسازی ساختارهای صوتی و موسیقایی پرداخته تا بدین وسیله مطالعه در زمینه طراحی صوت و ارتباط بین ماده و موسیقی به نحوی شكل پذیر و قابل مشاهده در دسترس آهنگسازان قرار گیرد. تیم با محاسبه و تصویرسازی ساختارهای صوتی موسیقایی در پروژه ای جدید به طراحی نرم افزارهای زبانی برای اجرا و آموزش می پردازد این برنامه ها هر سه ماه یك بار كامل تر می شود و در كارگاه های آموزشی موسسه مورد استفاده قرار می گیرد.
▪ د تیم پژوهش های تطبیقی
این كارگروه فعالیت های خود را بر ارتباط موسیقی آكوستیك با سایر علوم انسانی معطوف ساخته است. ارگونومی، روانشناسی، محیط زیست و علوم رسانه ای خبری از جمله علومی هستند كه در ارتباط با آكوستیك مورد پژوهش قرار می گیرند. تیم پژوهش های تطبیقی فعالیت های خود را در سه زمینه پیگیری می كند: پذیرش تزهای تطبیقی، تركیب و ساخت و پس از آن اجرا.
● آموزش
واحد آموزش موسسه در نوع خود و به واسطه نحوه و روش های آموزشی كم نظیر است. ایده های آموزشی بولز در زمینه تربیت نخبگان نه در كلاس های دانشگاهی و كنسرواتوارها بلكه در كارگاه های آموزشی، دوره های اجرا و در یك كلام در یك محیط باز به ظهور می رسید. با اینكه خود وی یك آكادمیسین نخبه بود اما راه ورود به جهان صوتی ایده ال را در تفكرات رسمی جست وجو نكرد.
ایده های آموزشی وی بیشتر در پیدا كردن روش هایی برای عینیت بخشی، ایجاد حس مشاركت، پرورش ذهن های خلاق در زمینه پژوهش، آفرینش و امور اجرایی نوازندگی بود.در بسیاری از كارگاه های آموزشی چه در دوران مدیریت بولز چه بعد از آن سطح دانشجویان نه به وسیله آزمون ها بلكه به وسیله نظارت در حین یادگیری تعیین می شود. یكی از مهمترین اهداف و چشم اندازهای موسسه ایجاد مشاركت گروهی هنرجویان در پژوهش و آموزش روش های پژوهش و آنالیز گروهی مباحث تدریسی است.
تشكیل آنسامبل های موقت آموزشی برای آنالیز قطعات، درس گفتارهای آزاد و متداوم ، ارائه الگوهای جدید آموزشی دلالت بر گستردگی حیطه های آموزشی موسسه دارد. هر ساله تعدادی از آهنگسازان جوان با ثبت نام در برنامه های آزاد و كارگاه های آهنگسازی، الكتروآكوستیك، اودیوسفر، اصوات محیطی و نوازندگی شركت می كنند.
دوره هایی چون آموزش برنامه نویسی با گرایش صوت شناسی و موسیقی، طراحی صدا در راستای استفاده در آثار چند رسانه ای، مهندسی و مدیریت پروژه های موسیقایی و صوتی در جدول آموزشی موسسه قرار دارد. یكی از پروژه هایی كه حدود هفت سال از اجرای آن می گذرد برنامه «از دبستان تا دانشگاه» است. این برنامه كمك آموزشی هرساله تعداد زیادی از دانش آموزان و دانشجویان را تحت پوشش خود قرار می دهد. گروه آموزشی موسسه با طراحی دوره های فوق برنامه اكثر گروه های سنی را با فعالیت های صوتی موسیقایی موسسه آشنا و مقدماتی را به عنوان مطالب پایه در اختیار آنان قرار می دهد.
برنامه آموزشی «ATIAM» یكی از مهمترین برنامه های موسسه در زمینه مطالعات آكوستیك است كه در دو سطح عالی و فوق عالی تدریس می شود.این برنامه با مشاركت دانشگاه پاریس شش UPMC وزارت ارتباطات و موسسه پژوهش های تطبیقی در جهت پذیرش و آموزش آهنگسازان و محققانی است كه نیازمند فراگیری اصول علمی فیزیك آكوستیك در جهت ساخت آثار موسیقایی هستند. گروه تدریس پاریس شش طراحی و اجرای این دوره ها را برعهده دارد.كارگاه های اجرایی با نام «یك ساعت، یك كنسرت» از دیگر برنامه های بخش آموزش موسسه است.
● فعالیت های چند رسانه ای
سال ۱۹۹۵ آغاز نگرش های تلفیقی و ارائه آثار چند رسانه ای در موسسه بود. نگرش هایی كه در پی ایجاد فضایی برای بازتعریف تناسب بین موسیقی و سایر رسانه ها، به خصوص هنرهای بصری Visual است. پروژه های تلفیقی این موسسه اكثرا به صورت مشاركتی و چند جانبه تولید و اجرا می شود. اولین مجموعه از آثار چند رسانه ای موسسه، پروژه «مسنجر آلكس» و «تونلی زیر آتلانتیك» بود. پروژه مسنجر به مدت هفت ماه در نمایشگاه Cine Cite به نمایش درآمد. این برنامه حاصل كارگروهی «Cinqueiem Agence» و تیم های چند منظوره موسسه بود.
تركیبی سمعی و بصری با تاثیرات چند جانبه كه رابطه ای را بین یك چهره گرافیكی مجازی و بیننده برقرار می كرد. تكنیك های گرافیكی این پروژه به وسیله «Medialab» و ایستگاه موسیقی موسسه پژوهش های تطبیقی طراحی و اجرا شد. این پروژه اولین اجرا از ایده پردازش صدا، آوای انسانی و تصویر در جهت ارتباط مستقیم با مخاطب است كه با عملكردی براساس مكان نگاری و موقعیت سنجی مخاطب به وسیله حس گرهای اپتیكال و واكنش تصویری صوتی چهره مجازی صورت می پذیرد. همان طور كه اشاره شد تركیب، فضای صوتی و چیدمان منبع صدا براساس حركات بازدیدكننده تنظیم و پخش می شود. پارامترها، سطح و كیفیت تونالیته، نوع انتشار صوتی به وسیله مخاطب كنترل شده است.
ساخت اصوات در استودیوی موسسه صورت پذیرفته و پس از اصلاحات مورد نظر به چیدمان تصویری اضافه شده. پروژه مسنجر با ایجاد فضایی شبیه سازی شده سعی در تركیب، تشدید و كنترل اصوات به شكلی همزمان داشت. اگر مخاطب بی حركت می ایستاد سكانس صوتی به طنین پركاشن فلزی تبدیل می شد. حركت مخاطب باعث ایجاد صدای پردازش شده جزر و مد دریا می شد. در موسسه پژوهش های تطبیقی سالانه بین چهار تا شش پروژه چند رسانه ای به اجرا گذاشته می شود.
با گذشت حدود ۴۰سال از تاسیس IRCAM این كانون علمی هنری توانسته است ایده های پی یر بولز، تریستان موری، جوشوا فاینبرگ و ژرار گریسی در زمینه گسترش منابع صوتی و پژوهش های كاربردی و خلاقیت آكوستیك را حفظ كند. این موسسه یكی از مصادیق بارز و نشان دهنده عمق ضرورت و نیاز هنر به پژوهش و ارتباطات میان موضوعی است.
موسسه پژوهش های تطبیقی و سایر نهادهای پژوهشی نه براساس ایده های «دستوری شده ای» چون جنبش نرم افزاری، نهضت تولید علم و كرسی های نظریه پردازی به فعالیت های خود ادامه می دهد و نه براساس كلام پردازی های هیجانی و خودشیفته وار ایدئولوژیك زمینه و بستر پژوهش های كاربردی و پایدار لیبرالیسم فرهنگی، انسان محوری و دموكراسی است. هیچ جامعه ای بدون درك و رسیدن به این مفاهیم قادر به گسترش پژوهش و كاربردی كردن آن به شكلی پایدار نخواهد بود.

ترجمه: علیرضا امیرحاجبی

منبع : روزنامه شرق

مطالب مرتبط

موسیقی و جایگاه آن نزد مولانا

موسیقی و جایگاه آن نزد مولانا
مهارت مولانا در علم موسیقی، سبب شده که وی بتواند در ۵۵ بحر از بحور مختلف، شعر بسراید. وی هم در موسیقی علمی تبحر داشته و هم در موسیقی عملی. او به خوبی وزن شناسی را می دانسته و نوازنده چیره دست «رباب» نیز بوده است. مهارت وی در نواختن رباب تا حدی بوده که حتی در ساختمان این ساز تغییراتی نیز پدید آورده بود.
‌● موسیقی و ادیان
افلاطون می‌گوید: «نغمه و وزن موسیقی تاثیر فوق العاده‌ای در روح انسان دارد و اگر درست به کار رود، می‌تواند زیبایی را در رویاهای روح جایگزین کند». موسیقی تاثیری شگرف بر روح آدمی دارد و می تواند لطیف‌ترین احساسات انسانی را بر انگیزد.
ابونصر فارابی، فیلسوف موسیقیدان شهیر ایرانی و صاحب «الموسیقی الکبیر» نیز میان فطرت انسان و موسیقی، پیوند قائل است و پیدایش موسیقی را معلول سرشت آدمی می‌شناسد.
جایگاه موسیقی در فرهنگ معنوی و مذهبی نیز، بسیار با اهمیت است. ادیان و مذاهب مختلف، تجلی گاه نمونه های متعالی از موسیقی هستند. آیین‌ها و مراسم گوناگون موجود در هر کیش و مذهبی، هر یک به نوعی، با گونه ای از موسیقی همراه‌اند.
اساساً موسیقی انسانهای نخستین، به هر شکل و صورتی که بوده، جنبه روحانی داشته و در قالب ستایش و نیایش خدایان و مناسک دینی بوده است.
در فرهنگ اسلام هم، می توان از موسیقی عاشورایی و تعزیه، موسیقی عبادی (اذان، تلاوت قرآن، روضه، نیایش و...) و موسیقی عرفانی به عنوان جلوه هایی از این حضور نام برد.
بودائیان کتب مذهبی خود را با نوعی موسیقی می‌خوانند و آداب مذهبی آنان همراه با رقص و آواز است. عقیده چینیان نیز بر این بوده است که :«با خدایان، با زبان موسیقی می توان سخن گفت.»
● موسیقی، شعر و مولانا
موسیقی پیوندی دیرینه با شعر دارد و در فرهنگ اسلامی نیز چنین است. ابونصر فارابی، معتقد بوده است که اقاویل شعر اگر با موسیقی همراه شوند، عنصر تخییل در آن ها افزون تر خواهد شد و بر میزان فعل و انفعالات ِ نفس در برابر اثر می‌افزاید.
دکتر حسین نصر(از فلاسفه معاصر اسلامی) نیز به این ارتباط تنگاتنگ موسیقی و شعر اشاره دارد و می گوید: «در تمدن اسلامی، به طور کلی موسیقی بسیار آمیخته با شعر بوده است. شعر شکل مطلوب هنر در جهان اسلام است و این توجه به شعر مستقیماً ناشی از ساختار شاعرانه وحی قرآن است. هیچ ملت مسلمانی را نمی یابید که سنت شعری بسیار غنی نداشته باشد. برخی از بزرگترین شاعران در جهان اسلام، نوازندگان و موسیقیدانان بزرگی نیز بوده اند، لذا شعری آفریده اند که بسیار موسیقایی است.»
نمونه بارز چنین شعرایی، مولانا جلال الدین محمد بلخیاست. مهارت مولانا در علم موسیقی، سبب شده که وی بتواند در ۵۵ بحر از بحور مختلف، شعر بسراید. وی هم در موسیقی علمی تبحر داشته و هم در موسیقی عملی. او به خوبی وزن شناسی را می دانسته و در جای جای دیوان غزلیات کبیر می توان نشانه هایی از آگاهی گسترده‌ی او از موسیقی را یافت. چنانچه در غزل:
می‌زن سه تا که یکتا گشتم مکن دوتایی
یا پرده رهاوی یا پرده رهایی
بی زیر و بی‌بم تو ماییم در غم تو
در نای این نوا زن کافغان ز بی‌نوایی
قولی که در عراق است درمان این فراق است
بی قول دلبری تو آخر بگو کجایی
ای آشنای شاهان در پرده سپاهان
بنواز جان ما را از راه آشنایی
در جمع سست رایان رو زنگله سرایان
کاری ببر به پایان تا چند سست رایی
از هر دو زیرافکند بندی بر این دلم بند
آن هر دو خود یک است و ما را دو می‌نمایی
گر یار راست کاری ور قول راست داری
در راست قول برگو تا در حجاز آیی
در پرده حسینی عشاق را درآور
وز بوسلیک و مایه بنمای دلگشایی
از تو دوگاه خواهند تو چارگاه برگو
تو شمع این سرایی ای خوش که می‌سرایی
بیش از ۲۰ اصطلاح موسیقی را از قبیل نام سازها و پرده‌ها و مقام‌ها آورده است. او همچنین در موسیقی عملی هم دستی داشته و نوازنده چیره دست «رباب» نیز بوده است. مهارت وی در نواختن رباب تا حدی بوده که حتی در ساختمان این ساز تغییراتی نیز پدید آورده بود.
دکتر شفیعی کدکنی اعتقاد دارد که:«از عصر شاعرْ – خنیاگران ایران باستان، تا امروز، آثار بازمانده هیچ شاعری به اندازه جلال الدین مولوی، با نظام موسیقیایی ِ هستی و حیات انسان، هماهنگی و ارتباط نداشته است.»
اشعار مولانا، به روشنی بیانگر مهارت موسیقیایی وی بوده و اشعار غنایی مولانا با موسیقی درآمیخته است. شاید بتوان گفت که هیچ شاعری، تا به این حد، موسیقی را در شعر خود وارد نکرده است. عنصر موسیقیایی در غزلیات مولانا آنچنان برجسته است که حتی خواندن ساده اشعار وی، بی ساز و آواز، در مخاطب شور و ترقص می انگیزد و وجد و شور می آفریند. البته به شرط آنکه شدّ و مدّ و تقطیعات اشعارش به درستی رعایت شود:
ای هوس های دلم بیا بیا بیا بیا
ای مراد و حاصلم بیا بیا بیا بیا
ای یوسف خوش نام، ما خوش می روی بر بام ما
ای در شکسته جام ما، ای بر دریده دام ما
مرده بدم زنده شدم، گریه بدم خنده شدم
دولت عشق آمد و من دولت پاینده شدم
● موسیقی و جایگاه آن نزد مولانا
آشنایی مولانای روم با موسیقی، به دوران نوجوانی او بر می‌گردد؛ آن هنگام که وی همراه خانواده، از بلخ به بغداد مهاجرت می کردند. در این سفر، او با موسیقی کاروانی آشنا گشت و نیز از هر شهر که می گذشتند، با موسیقی محلی آن دیار آشنا می‌شد. به تعبیر دکتر زرین کوب: « آهنگ حدی که شتربان می‌خواند و نغمه نی که قوال کاروان می نواخت، او را با لحن ها و گوشه های ناشناخته دنیای موسیقی آشنا می‌کرد».
مولانا اما تا پیش از دیدار شمس، چندان به موسیقی نمی پرداخت. او فقیه بود و فقها را میانه ای با موسیقی نبوده و نیست. تا اینکه شمس بر وی طلوع کرد و مولانایی دیگر پدید آمد. شمس، مولانای نو را به سماع خواند؛ کاری که او پیش از آن هرگز انجام نداده بود.
نزد مولانا (مولانای پس از دیدار با شمس!) موسیقی از جایگاه و اعتبار ویژه ای برخوردار بود. مولانا مانند بسیاری از حکمای اسلامی، موسیقی را طنین گردش افلاک می‌دانست. در واقع مولانا با نظریه «فیثاغورث» در باب موسیقی موافق بود و عقیده داشت که اصول موسیقی از نغمات کواکب و افلاک اخذ شده است. همانطور که ضمن داستان ابراهیم ادهم(دفتر چهارم مثنوی) می‌گوید:
پس حکیمان گــفتـه اند این لحـن‌ها
از دوار چــرخ بــگــرفــتـیــم مــا
بانگ گردش های چرخ است اینکه خلق
می‌سرایندش به طنبور و به حلق
چنین معروف است که فیثاغورث با ذکاوت قلبی و روشن بینی خود، نغمه‌های افلاک را می شنیده و سپس اصول موسیقی را بر اساس آن استخراج کرده است. در واقع او موسیقی را، که پیش از آن نیز وجود داشته، با ریاضیات درآمیخت و قواعد و اصول دقیقی برای آن تنظیم کرد. خود فیثاغورث می گوید:«من صدای اصطکاک افلاک را شنیدم و از آن علم موسیقی را نوشتم.»
همچنین مولانا بر این عقیده بوده است که تاثیر نغمات و اصوات موزون بر روان آدمی از آنروست که نغمات آسمانی و ملکوتی جهان پیشین را در ما می انگیزد. چرا که به اعتقاد مولانا، روح آدمی پیش از آنکه به جهان فرودین هبوط کند، در عالم لطیف الهی سیر می کرده و نغمات آسمانی را می شنیده است. بنابراین موسیقی زمینی، تذکار و یادآور موسیقی آسمانی است:
لیک بد مقصودش از بانگ رباب
همچو مشتاقان، خیال آن خطاب
نالــه سـرنا و تـهــدیـد دهـــل
چـیزکـی مـاند بـدان ناقـور کـل
مؤمنـان گویـند کآثـار بهشــت
نغــز گردانــیـد هـر آواز زشــت
ما هـمه اجزای آدم بوده ایــم
در بهشت، آن لحن ها بشنوده‌ایم
گرچه برما ریخت آب و گل شکی
یادمــان آمــد از آنــها چــیزکی
همچنین او در جایی دیگر نیز تصریح می‌کند که عارف در صدای رباب، آواز باز و بسته شدن دروازه بهشت را می‌شنود.
اما علی رغم اینکه موسیقی این جهانی را یادآور موسیقی آن جهانی می‌دانسته، با این حال به تفاوت این دو نوع موسیقی اشاره دارد و می‌گوید:
گرچه برما ریخت آب و گل شکی
یادمان آمد از آنها چیزکی
لیک چون آمیخت با خاک کرب
کی دهند این زیر واین بم، آن طرب؟
آب چون آمیخت با بول وکمیز
گشت زآمیزش، مزاجش تلخ و تیز
چیزکی از آب هستش در جسد
بول گیرش، آتشی را می کشد
گر نجس شد آب، این طبعش بماند
کآتش غم را به طبع خود نشاند
▪ موسیقی؛ زبان عشق
مولانا عقیده داشت که هیچ زبانی توان تعریف عشق را ندارد، مگر نوا و موسیقی:
هر چه گویم عشق را شرح و بیان
چون به عشق آیم، خجل گردم از آن‏
گر چه تفسیر زبان روشن‏گر است
لیـک عشـق بی‏زبان روشـن‏تر اسـت‏
چون قلم اندر نوشتن می‏شتافت
چون به عشق آمد، قلم بر خود شکافت‏
عقل در شرحش چو خر در گل بخفت
شرح عشق و عاشقی هم عشق گفت‏
نی حدیث راه پرخون می‌کند
قصه‌های عشق مجنون می‌کند
▪ مولانا از ناله نی، حدیث راه پرخطر عشق را می شنود و از بانگ رباب، ناله جانسوز عاشق سوخته ای را که از دوست و محبوب دور افتاده است:
هیچ می‌دانی چه می‌گوید رباب؟
زاشک چشم و از جگرهای کباب؟
پوستی ام دور مانده من ز گوشت
چون نـنالـم در فـراق و در عـذاب؟
ما غریـبـان فراقــیـم، ای شــهــان!
بشـنـوید از مـا، «الی الله المـآب»
▪ و اشاره می‌کند به اینکه آتش عشق با موسیقی تیزتر شود:
آتش عشق از نواها گشت تیز
همچنان که آتشِ آن جوز ریز
مولانا در بیان مطلب فوق، حکایت شخص تشنه ای را می‌آورد که بر سر ِدرخت گردویی که در زیر آن نهری پر آب قرار داشت، نشسته و گردوها را به درون نهر می اندازد تا نوای برآمده از آن را گوش کند و عطش روحش را فرو بنشاند.● سماع؛ رهایی از تعلقات
و اما سماع؛ ره آورد شمس برای مولانا و توصیه اکیدش به وی. این سماع، که فوق العاده نزد مولانا ارزشمند بوده، چیست و ارمغانش چه می باشد؟
مولانا ابیات بسیاری را در مثنوی و دیوان غزلیات خود، در مورد سماع دارد و حتی چند غزل هم با ردیف سماع سروده است:
سماع از بهر جان بی قرار است
سبک برجه چه جای انتظار است
سماع آرام جام زندگانیست
کسی داند که او را جانِ جانست
بیا، بیا که تویی جانِ جانِ جانِ سماع
بیـا که سـرو روانـی به بوسـتان سـمــاع
برون ز هر دو جهانی چو در سماع آیی
برون ز هر دو جهانست این جهان سماع
اگرچه به بام بلند است بام هفتم چرخ
گذشته است از این بام، نردبـان سـمـاع
بزیر پای بکوبید هر چه غـیـر ویسـت
سـمـاع از آنِ شـما و شما از آنِ سـمـاع
▪ در مثنوی شریف نیز، ضمن داستان هجرت ابراهیم ادهم از ملک خراسان، می‌گوید:
پس عذای عاشقان آمد سماع
که در او باشد خـیـال اجـتمـاع
قوتی گــیــرد خـیـالاتِ ضــمـیـر
بل که صورت گردد از بانگ و صفیر
از این رو، مولانا سماع را غذای روح عاشقان می‌داند و محرک خیال وصل و جمعیت خاطر. منظور از خیال اجتماع(اجتماع خیال) و یا جمعیت خاطر اینست که سالک، خاطر خود را از ما سوی الله منقطع کند و تنها در یاد حضرت حق متمرکز شود (نقطه مقابلِ پریشانی خاطر و خیال). جمعیت خاطر سبب می شود که قوای جسمی و روحی انسانِ سالک ذخیره شود. چرا که پریشان خاطری و افکار مشوش، همچون رخنه ای است که ذخایر جسمانی و روانی آدمی از آن طریق به هدر می‌رود.
▪ رقص که در طی سماع، صورتی از وجد و هیجان صوفیانه را نشان می دهد، در نظر مولانا، نوعی رهیدگی از جسم و خرسندی در هوای عشق حضرت دوست محسوب می‌شود:
در هوای عشق حق رقصان شوند
همچو قرص بدر بی نقصان شوند
دانی سمـاع، چه بود؟ قـول بلی شـنیـدن
از خویشتن بریدن، با وصل او رسیدن
دانی سماع، چه بود؟ بی خود شدن ز هستی
اندر فنای مطلق، ذوق بقـا چشیـدن
▪ مولانا در دفتر سوم مثنوی، ضمن بیان داستان خورندگان پیل بچه، می‌گوید:
رقص آن جا کن که خود را بشکنی
پنبه را از ریش شهوت برکنی
رقص و جولان بر سر میدان کنند
رقص، اندر خون خود، مردان کنند
چون رهند از دست خود، دستی زنند
چون جهند از نقص خود، رقصی کنند
مطربانشان از درون کف می‌زنند
بحرها در شورشان کف می‌زنند
تو نبینی، لیک بـهر گوشـشـان
برگها بر شـاخ هـا هـم کــف زنـان
تو نبیــنی برگــهــا را کــف زدن
گوش دل می باید، نه این گوش بدن
و بنابراین معتقد است که سماع و رقص خالصانه، انسان را از بار شهوات مزاحم و انانیت می‌رهاند.
و همچنین از آنرو که عشق را در همه هستی جاری و ساری می‌داند، هستی را یکسره در رقص و سماعی شکوهمند می‌داند.
خود وی در کوچه و بازار هم چه بسا که با اصحاب به رقص در می‌آمد؛ چنان که روزی در بازار زرکوبان، این حالت بی خودانه به وی دست داد و از صدای چکش های پیاپی زرکوبان، به سماع درآمد. و به روایت افلاکی (صاحب مناقب العارفین)، «...همچنان از وقت نماز ظهر تا هنگام نماز عصر، حضرت مولانا در سماع بود» و این غزل را همانجا آغاز کرد که:
یکی گنجی پدید آمد در آن دکان زرکوبی
زهی صورت! زهی معنی! زهی خوبی! زهی خوبی!
رقص مولانا، به تعبیر دکتر زرین کوب، یک دعای مجسم و یک نماز بی خودانه بود؛ ریاضت نفس و مراقبت قلبی. در نظر مولانا، انسان با التزام به سماع، از اتصال به خودی و تعلقات آن می رهد و لذا سماع در نظر وی هم پایه عبادت، اهمیت داشت.
معروف است که روزی یاران مولانا پیرامون مطالب کتاب «فتوحات مکیه» محی الدین ابن عربی گرمِ مباحثه بودند که زکی قوال (از مغنیان مجلس سماع مولانا) ترانه گویان درآمد. مولانا در دم گفت: «حالیا فتوحات زکی به از فتوحات مکی است». و به سماع برخاست. و بدین گونه، پرداختن به تغنی را بر مباحث ملال انگیز کلامی و نظری ارجح می شمرد.
▪ بر سماع راست، هر کس چیر نیست!
البته بایستی به این نکته توجه داشت که صوفیه و اکابر آن اعتقاد دارند که سماع بر هر فردی جایز نیست؛ شمس تبریزی سماع را بر «خامان» حرام می داند. امام محمد غزالی نیز سماع را به سه قسم تقسیم کرده و دو قسم آن را که موجب غفلت و پیدایش صفات ناپسند است مردود شمرده است و تنها یک قسم آن را جایز می داند. کسانی مانند امام غزالی که سماع صوفیه را، به شرطها، جایز می شمردند، به خطرها و آفت هایی که در آن بود اشاره می کردند. مخصوصاً حضور زنان و پسران را که ممکن بود مایه تشویش وقت شیوخ شود، منع می‌کردند.
▪ خود مولانا نیز در همراهی خود با این عقیده، ضمن ابیات زیر، مساله «اهلیت سماع» را بیان می‌کند:
بر سماع راست هر کس چیر نیست
لقمه هر مرغکی انجیر نیست
خاصـه مرغی، مرده پوســیـده‌ای
پرخیالی، اعمی ای، بی‌دیده‌ای
▪ در پایان به این نکته اشاره می شود که حرکات مربوط به رقص (در سماع) را متضمن رمز احوال و اسرار روحانی تلقی می کرده اند، به این صورت که:
«چرخ زدن» را اشارت به شهود حق در جمیع جهات
«جهیدن» را اشارت به غلبه شوق به عالم علوی
«پاکوفتن» را اشارت به پامال کردن نفس اماره
و «دست افشاندن» را اشارت به دستیابی به وصال محبوب می‌دیدند.

وبگردی
حمله ماموران شهرداری به پلیس راهور!
حمله ماموران شهرداری به پلیس راهور! - حمله ور شدن ماموران سد معبر شهرداری به ماموران راهنمایی رانندگی
دستگیری معروف ترین شرور تهران، در ۵۰۰ متری مرز ترکیه
دستگیری معروف ترین شرور تهران، در ۵۰۰ متری مرز ترکیه - شرور سطح یک که در آخرین اقدام خود یکی از دوستانش را در منطقه ولنجک به قتل رسانده بود؛ در ۵۰۰ متری مرز ترکیه دستگیر شد.
لحظه ریزش وحشتناک کوه در جاده هراز!
لحظه ریزش وحشتناک کوه در جاده هراز! - ریزش ناگهانی کوه که توسط مسافران به ثبت رسیده است...!
همسر محسن افشانی با ریش و سبیل در استادیوم آزادی دستگیر شد
همسر محسن افشانی با ریش و سبیل در استادیوم آزادی دستگیر شد - قبل از شروع بازی تیم‌های پرسپولیس و الجزیره یکی از بازیگران سینما کشورمان قصد داشت به همراه همسرش وارد ورزشگاه آزادی شوند که این دو نفر توسط نیروهای انتظامی بازداشت شدند.
فیلم | خسرو معتضد: جسد مومیایی قطعا متعلق به رضاخان است
فیلم | خسرو معتضد: جسد مومیایی قطعا متعلق به رضاخان است - فیلم - در ویدئوی زیر بخشی از صحبت های خسرو معتضد، مورخ را می شنوید که نتیجه تحقیقاتش را درباره مومیایی پیدا شده در حرم حضرت عبدالعظیم بیان می کند.
پهلوانان این روزهای ما
پهلوانان این روزهای ما - تصویری زننده و به شدت ناراحت کننده بر جا مانده از مسابقه انتخابی تیم ملی کشتی ایران که به کتک کاری و جنجال کشید. خانواده عبدولی باز هم پای ثابت این درگیری بود که چهره ورزش پهلوانی ایران را تیره کرد
(ویدئو) تشویق اصغر فرهادی در جشنواره کن توسط بزرگان سینمای جهان
(ویدئو) تشویق اصغر فرهادی در جشنواره کن توسط بزرگان سینمای جهان - در این ویدئو تشویق اصغر فرهادی و پنه لوپه کروز، خاویر باردم و دیگر عوامل فیلم «همه میﺩﺍنند» در جشنواره کن توسط بزرگان سینمای جهان را مشاهده می‌کنید.
فیلم حجوم داعشی‌های حاتمی کیا به یک مرکز خرید و وحشت و اعتراض مردم
فیلم حجوم داعشی‌های حاتمی کیا به یک مرکز خرید و وحشت و اعتراض مردم - عوامل فیلم «به وقت شام» روز گذشته با حضور عجیب و رعب آور در پردیس سینمایی کوروش مردم را وحشت زده کردند. در این حرکت تبلیغاتی بازیگران نقش داعش، با گریم و پوشش داعشی ها، سوار بر اسب راهی پردیس سینمایی کوروش شدند و با حضور در مرکز خرید و فودکورت مجموعه، رفتارهای عجیبی نشان دادند که باعث وحشت و اعتراض مردم شد.
تصاویر مخفی از بزرگترین مرکز فروش مواد مخدر در جنوب تهران / فیلم
تصاویر مخفی از بزرگترین مرکز فروش مواد مخدر در جنوب تهران / فیلم - این گزارش حاوی تصاویری از بزرگترین مرکز فروش و مصرف مواد مخدر در جنوب شرق تهران است که مخفیانه ضبط شده‌است.
کشتار اسب‌های کولبران / فیلم
کشتار اسب‌های کولبران / فیلم - متاسفانه طی یک ماه گذشته دستکم سه نوبت و هر نوبت دستکم 30 اسب باربر متعلق به کولبران در جنگل میرآباد شهرستان اشنویه با شلیک گلوله از پای درآمده‌اند.
سید احمد خمینی معمم شد
سید احمد خمینی معمم شد - سید احمد خمینی فرزند آیت‌الله سید حسن خمینی در حضور جمعی از علما و پدر و پدربزرگ خود در حسینیه جماران معمم شد.
دختران پرسپولیسی با ریش و سبیل در ورزشگاه آزادی!
دختران پرسپولیسی با ریش و سبیل در ورزشگاه آزادی! - امروز عکسی از 5 تماشاگر بازی روز گذشته در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که نشان می‌دهد 5 دختر جوان با گریم‌های عجیب و حرفه‌ای خودشان را به عنوان پسر جا زده و وارد ورزشگاه شده‌اند.
اگر با وجود این مشکلات ملت قیام کند همه ما را به دریا خواهد ریخت
اگر با وجود این مشکلات ملت قیام کند همه ما را به دریا خواهد ریخت - از ملتی که ستون فقراتش شکسته انتظار مقاومت دارید؟ بسیاری از کشور فرار کردند یا جای فرار خود را فراهم آوردند اما ما جای فرار نداریم
جنجال ویدیو دختر بازیگر روی کول بازیکن پرسپولیس!
جنجال ویدیو دختر بازیگر روی کول بازیکن پرسپولیس! - عکس و ویدیویی منتسب به ستاره پرسپولیس فرشاد احمدزاده و ترلان پروانه بازیگر سینما و تلویزیون در فضای مجازی منتشر شده است. عجب پاپراتزی‌هایی داریم!