شنبه ۱۰ مرداد ۱۳۹۴ / Saturday, 1 August, 2015
انجمنهای ایالتی و ولایتی

انجمنهای ایالتی و ولایتی●انجمنهای ایالتی و ولایتی
تصویب لایحه انجمنهای ایالتی و ولایتی در كابینه امیر اسدالله علم و سپس اعتراض امام خمینی كه به لغو این مصوبه انجامید، از جمله فرازهای مهم مبارزات امام(ره) با حكومت پهلوی به شمار می‌رود.
این لایحه بخشی از تغییراتی بود كه شاه به توصیه هیأت حاكمه جدید امریكا و به نام «اصلاحات اجتماعی» قصد انجام آن را داشت.۱ پس از تصویب لایحه موسوم به «اصلاحات ارضی» در هیأت دولت ـ دی ۱۳۴۰ ـ هیأت حاكمه امریكا و مطبوعات این كشور اقدامات شاه را كه از آن به «انقلاب سفید» یا «انقلاب شاه و مردم» یاد می‌شد، ستودند.۲
موضوع انجمنهای ایالتی و ولایتی نیز مرحله دیگری از این «اصلاحات» بود كه شاه پس از سفر به امریكا در فروردین ۱۳۴۱ تصمیم آن را اتخاد كرد. وی پس از بازگشت از این سفر با جلب حمایت امریكا، امینی را بركنار كرد.۳ و امیر اسدالله علم را در تیرهمان سال به نخست‌وزیری منصوب كرد. تصویب لایحه انجمنهای ایالتی و ولایتی از جمله اولین اقدامات كابینه علم بود كه با خط‌دهی دولت امریكا صورت گرفت ۴
لایحه در شرایطی به تصویب رسید كه حكومت پس از فوت‌آیت‌الله بروجردی ـ فروردین ۱۳۴۰ـ تصور می‌كرد نیروی روحانیت از نظر مرجعیت سیاسی رو به ضعف نهاده است. در اسفند ۱۳۴۰ نیز آیت‌الله كاشانی دار فانی را وداع گفت. از طرفی امام خمینی(ره) پس از فوت آیت‌الله بروجردی و علیرغم استقبال حوزه علمیه و مردم، كوچكترین قدمی برای مرجعیت خود برنداشت و حتی در مقابل پیشنهادات و اقدامات دوستان خویش در این مسیر سرسختانه مقاومت می‌كرد.۵
این رویدادها سبب شد تا حكومت شتاب بیشتری به اصلاحات مورد نظر امریكا دهد و هم‌ زمان كوشید تا مرجعیت را به خارج از ایران منتقل كند. بدین ترتیب لایحه انجمنهای ایالتی و ولایتی در ۱۴ مهر ۱۳۴۱ از تصویب كابینه امیر اسدالله علم گذشت و مطبوعات در ۱۶ مهر آن را منتشر كردند. به موجب این مصوبه كه در غیاب مجلس، حكم قانون داشت، به زنان حق رأی داده می‌شد و از شرایط انتخاب شوندگان و انتخاب كنندگان ، قید سوگند به قرآن حذف می‌شد و افراد می‌توانستند با هر كتاب آسمانی مراسم تحلیف را به جای آورند.
امام خمینی كه در آن هنگام در قم اقامت داشتند، دریافتند كه این مصوبه مقدمه‌ای برای یك توطئه است و رژیم می‌خواهد عكس‌العمل روحانیت را بسنجد. امام معتقد بود كه اعطای حق رأی برای زنان عوامفریبی بیش نیست، زیرا مردان هم در واقع حق رأی نداشتند و نام هركس كه مورد نظر رژیم بود از صندوق‌ها بیرون می‌آمد. حكومت در پرتو این لایحه می‌خواست هر چه بیشتر حریم اسلام و روحانیت شكسته شود. امام در رابطه با مسئله آزادی زنان فرمودند: «ما با ترقی زنها مخالف نیستیم. ما با فحشا مخالفیم، با این كارهای غلط مخالفین. مگر مردها در این مملكت آزادی دارند كه زنها داشته باشند؟ مگر آزادی زن و ‌آزادی مرد با لفظ درست می‌شود۶؟»
حذف شرط «مسلمان بودن و سوگند به قرآن كریم» نیز كه بند دیگری از مصوبه انجمنهای ایالتی و ولایتی بود، با هدف مقابله با ارزشهای اسلامی در جامعه بود. بعضی صاحبنظران معتقدند در آن زمان حمایت شاه از اسرائیل شرط حمایت دولت كندی از حكومت پهلوی بود و نفوذ بهائیان در سه قوه، به ویژه در كانون قانونگذاری كشور، این شرط را تحقق می‌بخشید و برای فراهم ساختن زمینه این «نفوذ»، حذف قرآن و حذف «مسلمان بودن» ضرورت داشت.۷
نقش حضرت امام در روشن ساختن اهداف واقعی شاه و گوشزد كردن رسالت خطیر علما و حوزه‌‌های علمیه در این شرایط كارساز بود. تلگرافها و نامه‌های سرگشادهٔ اعتراض علما به شاه و اسدالله علم، موجی از حمایت اقشار مختلف مردم را در پی داشت. گفتنی است لحن تلگرافهای امام خمینی به شاه و نخست‌وزیر تند و هشدار دهنده بود.
حكومت ابتدا به تهدید و تبلیغ علیه روحانیت اقدام كرد؛ اسدالله علم در یك نطق رادیویی گفت: «دولت از برنامه اصلاحی كه در دست اجرا دارد عقب‌نشینی نمی‌كند»! با وجود این، دامنه قیام رو به فزونی نهاد. در تهران، قم، و برخی شهرهای دیگر بازارها تعطیل و مردم در مساجد به حمایت از حركت علما گرد آمدند. یكماه و نیم پس از آغاز ماجرا، دولت یك گام عقب نشست و در ۲۲ آبان با ارسال پیام مكتوب به علما درصدد دلجویی از آنان و توجیه عملكرد خود برآمد. امّا با شناختی كه از انعطاف‌ناپذیری امام داشت، از ارسال پاسخ برای ایشان خودداری كرد. برخی از علمای حوزهٔ علمیه موضع دولت را قانع كننده تشخیص داده و خواستار پایان قیام شدند، اما امام خمینی سرسختانه مخالفت كرد. امام می‌گفت كه دولت باید رسماًَ لایحه انجمنهای ایالتی و ولایتی را لغو كرده و خبر آن را منتشر كند. ایشان در بیانیه‌ای كه در پاسخ به سؤال اصناف و بازاریان قم صادر كرد صریحاً هدفهای رژیم را از این مصوبه نفوذ عناصر بهایی و جاسوسان اسرائیلی در تشكیلات دولت دانست و با صراحت اعلام داشت: «ملت مسلمان تا این خطرها رفع نشود سكوت نمی‌كند و اگر كسی سكوت كند در پیشگاه خداوند قادر مسئول و در این عالم محكوم به زوال است». در همین بیانیه، امام خمینی به نمایندگان مجلسین سنا و شورا نسبت به تصویب لایحهٔ پیشنهادی دولت هشدار داد و نوشت: « ملت مسلمان و علمای اسلام زنده و پاینده هستند و هر دست خیانتكاری كه به اساس اسلام و نوامیس مسلمین دراز شود قطع می‌كنند».۸
سرانجام حكومت تن به شكست داد و در ۷ آذر ۱۳۴۱ هیئت دولت، مصوبه قبلی را لغو و خبر آن را به علما و مراجع تهران و قم اطلاع داد. علم در نامه خود خطاب به علما و روحانیون معترض نوشت:۹ «بعد العنوان، عطف به مرقومه جنابعالی و سایر آقایان روحانیون ومراجع محترم موضوع انتخابات انجمنهای ایالتی و ولایتی در جلسه هیأت دولت مطرح و تصویب شد كه تصویب نامه‌‌ی مورخه ۱۴/۷/۱۳۴۱ قابل اجرا نخواهد بود.» نخست‌وزیر اسدالله علم
امام خمینی در نشست با علمای قم مجدداً بر مواضع خویش پای فشرد و لغو مصوبه در پشت درهای بسته را كافی ندانست و اعلام كرد تا زمانی كه لغو آن در رسانه‌ها پخش نشود، قیام ادامه خواهد داشت. در نتیجه روز ۱۰ آذر ۱۳۴۱ خبر لغو لایحه انجمنهای ایالتی و ولایتی در روزنامه‌های دولتی منعكس شد، اما فردای آن روز امام در جلسه‌ای كه در منزل یكی از علمای قم برگزار شد، سخنانی فرمودند كه بر خلاف انتظار بود. در این جلسه در حالی كه همه از عقب‌نشینی دولت خوشحال بودند امام فرمودند: «تمام اینها خیمه‌شب‌بازی است، دروغ‌ است. اینها برنامه‌های اساسی‌تری برای این مملكت دارند و این شكلی كه عملی شده، فریب و نیرنگی برای شما علما است. باید در انتظار توطئه‌های بزرگتری باشید و من به شما اعلام خطر می‌كنم.»۱۰
جان پركینس/ مترجم: توحید احمدی
پی‌نویس:
۱. اصلاحات مورد نظر از تأكیدات دولت كندی بود كه در انتخابات پائیز ۱۳۳۹ ش. به پیروزی رسیده بود. كندی پس از ورود به كاخ سفید دكترین معروف خود «اصلاحات برای صلح» را انتشار داد. این استراتژی كه تمامی تأكید خود را متوجه كشورهای ثروتمند و نفت‌خیز جهان سوم كرده بود، قبل از ایران در آرژانتین، مكزیك و برزیل نیز به اجرا درآمد. ایجاد تغییرات در نظامی سیاسی و اقتصادی كشورها به منظورتضمین دوام و بقای سیاسی دولتهای وابسته به كاخ سفید، خمیر مایه دكترین كندی بود.
۲. سفر ۲۰ بهمن ۱۳۴۰ «چستر پاولز» ـ مشاور كندی در امور آسیا و آفریقاـ به تهران برای اعلام حمایت امریكا از تصویب قانون اصلاحات ارضی صورت گرفت.
۳. علی امینی در ۱۶/۲/۱۳۴۰ متعاقب استعفای جعفر شریف امامی به نخست‌‌وزیری رسید.
۴. لیندون جانسون ـ معاون كندی‌ـ طی سفر شهریور ۱۳۴۱ خود به تهران و دیدارش باعلم، وی را در پیشبرد اقداماتش راهنمایی و حمایت كرد.
۵. حدیث بیداری؛ حمید انصاری؛ مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی؛ ص ۳۷.
۶. سخنرانی امام خمینی در مسجد اعظم قم ؛ ۲۶ فروردین ۱۳۴۳؛ كوثر؛ مجموعه سخنرانی‌های امام، جلد اول، ص ۱۳۲.
۷. حدیث بیداری؛ همان
۸. «صحیفه نور»؛ جلد یك؛ ص ۳۳.
۹. قیام ۱۵ خرداد به روایت اسناد ساواك؛ مركز بررسی اسناد تاریخی؛ ج ۱؛ ص ۲۰.
۱۰. نهضت امام خمینی؛ سید حمید روحانی؛ مركز اسناد انقلاب اسلامی؛ ۱۳۷۲؛ ص ۱۷۵.
منبع : موسسه مطالعات وپژوهش های سیاسی

مطالب مرتبط
اوقات آقای شهردار همچنان تلخ است - آفتاب یزد در مقاله‌ای تحت عنوان اوقات آقای شهردار همچنان تلخ است، رفتار سیاسی قالیباف را بررسی کرد.
فیلم/ قمه زنی یک زن در اعتراض به اکران رستاخیز! - فیلمی در شبکه های اجتماعی به اشتراک گذاشته شده که در نوع خود می توان اعتراضی بی سابقه به حساب آورد. قمه زنی یک زن در اعتراض به اکران فیلم سینمایی رستاخیز!
دندانپزشک پیام صادقیان ! / تصاویر اینستاگرامی - پیام صادقیان با انتشار این عکس از خانم دکتر دندانپزشک برای درست کردن دندان هایش تشکر کرده است. محسن افشانی هم در کلینیک دندانپزشکی در کنار خانم دکتر و دستیارانش سلفی گرفته است.
بدون هیچ صحبتی فقط تماشا کنید - بدون هیچ صحبتی فقط تماشا کنید
هجوم عکس سلفی با پزرعروس در تهران - شروع برنامه ماه عسل 94 با اجرای علیخانی که به دلیل موضوع دور از انتظاری که به آن برنامه اختصاص داده بود؛ حسابی مخاطبان را دلسرد کرد و در ادامه هم، این دلسردی با حضورمهمانی با شغل پزری عروس! در این برنامه، تکمیل شد.
عکسی جدید از بهادر زمانی در گریم حضرت عباس (ع) - بهادر زمانی در گریم حضرت عباس (ع) در نمایی از فیلم رستاخیز در کنار تهیه کننده این مجموعه. احتمالا بهادر حالا که دیده فیلمشان قرار نیست اکران بشود روی به منتشر کردن عکس های آن در شبکه های اجتماعی و فضای مجازی آورده است تا در آن محیطِ پر مخاطب برجسته و دیده شوند.
تصاویر نشست عوامل سریال پایتخت - نشست صمیمانه عوامل سریال پایتخت با اصحاب رسانه
سلفی با جسد دانشجویان ایرانی ! / تصاویر - عکاسی و سلفی گرفتن در کلاس‌های تشریح پزشکی و انتشار آن در فضای مجازی، پدیده‌ای است که این روزها در حال فراگیر شدن است؛ پدیده‌ای که شاید در هیچ کجای دنیا مانند کشور ما به این صورت دیده نشود.
گفتگو با تازه عروس سینمای ایران در شب ازدواجش - گلاره عباسی بازیگر سینما و تلویزیون به خانه بخت رفت.
الناز حبیبی در فروشگاه شاهرخ استخری / تصاویر - عکس جدید سحر قریشی، بهاره کیان افشار، لیندا کیانی، شهرزاد عبدالمجید، کوروش تهامی در روز تولد همسرش، عکس یادگاری نفیسه روشن با کودکان افغان و تصاویر تتلو در ناو جنگی و ...
صحنه نادر شکار شیرها وسط جاده / تصاویر - در این گزارش تصویری که در دو روز اخیر منتشر شده و میلیون‌ها کاربر آن را تماشا کرده‌اند شاهد شکار دو شیر نر در وسط جاده‌ای در آفریقای جنوبی که در برابر چشمان حیرت زده دهها توریست رخ داد، خواهیم بود.
سلفی همسر شهرام محمودی / تصاویر اینستاگرامی - علی لهراسبی، مهدی ماهانی و کامبیز دیرباز چند روز مانده به تعطیلات به پیشواز تفریحات تابستانی در ترکیه رفته اند. سلفی فرزاد حسنی با نیما کرمی، علیرضا جاوید نیا، مژده لواسانی، ژیلا صادقی و صبا راد در حاشیه مراسم یادبود زنده یاد مهران دوستی.
فیلم/ توضیحات مجری زن درباره روزه‌خواری در آنتن زنده - صبا راد مجری برنامه «به خانه بر‌می‌گردیم» که در برنامه زنده تلویزیون به طور ناخواسته مزه غذایی را چشید، توضیحاتی در این خصوص ارائه کرد.
جنجال کلیپ هسته‌ای «تتلو» / ویدئو - تصاویر حرفه‌ای و قاب‌های هوشمندانه و کارگردانی درستی که در یک کلیپ با مضمون انرژی هسته‌ای دیده می‌شود، هم به لحاظ ساختار و هم از نگاه مضمون اتفاق خوبی محسوب می‌شود، اما اینکه کلیپ انرژی هسته‌ای را چه کسی خوانده بسیار جالب است!
رونمایی از فاجعه ملی در یک مسابقه تلویزیونی / فیلم - مسابقه تلویزیونی «ثانیه ها» که از شبکه دوم سیما پخش می شود، سطح پایین اطلاعات عمومی و سرانه مطالعه در کشور را به نمایش گذاشت. هر یک از شرکت کنندگان در این مسابقه، نماینده هزاران نفر از افراد جامعه هستند که اطلاعات عمومی آنها در حد یک دانش آموز سال دوم ابتدایی است.
عکس جدید از مهناز افشار و دخترش / عکس - بعد از ازدواج پر سر و صدای مهناز افشار با یاسین رامین پسر محمدعلی رامین معاون مطبوعاتی دولت احمدی‌نژاد، این زوج جوان وارد ماجراجویی جدیدی شده‌اند.
مهران غفوریان و همسر در تعطیلات. - مارال فرجاد، نگین صدق گویا، سیاوش خیرابی و امین زندگانی در پشت صحنه سریال جدیدشان. رز رضوی در یک جشنواره خیریه در شیراز. امیر مهدی کیا و ساغر عزیزی در نمایی از سریال معمای شاه در نقش محمدرضا شاه و فرح پهلوی.
در جستجوی همسر برای کاپیتان معروف ! - مجله ایده آل عکس کاپیتان تیم ملی والیبال را با تیتر «در جست و جوی همسر برای کاپیتان معروف» کار کرده است.
اولین bmw i8 سه میلیاردی در ایران چپ کرد / عکس - تقریبا 1 ماه پیش بود به ورود یک خودروی بی‌ ام‌ دبلیو bmw i8 به ایران اشاره شده بود. این خودرو که جزء پیشرفته ترین خودروهای دنیا می باشد, زمانی که وارد ایران شد به دلیل خاص و تک بودن در کشورمان, قیمتی در حدود 3 میلیارد تومان پیدا کرد!!
پست جنجالی آنا نعمتی، رعنا دختر اول پورعرب ! - آنا نعمتی مطلبی را در صفحه شخصی‌اش منتشر کرده است که باعث تعجب افراد بسیار زیادی از جمله طرفداران آنا نعمتی و ابوالفضل پورعرب شده است.
پربازدیدها
روانچی: هنوز زود است از تغییر روابط با آمریکا صحبت کنیم - مجید تخت روانچی از شرایط و پیش نیازهای ایجاد حرکتی جدید در مناسبات تهران و واشنگتن می‌گوید. ادامه...
آیا مشروعیت از دست رفته «مهره عربستان» با دلارهای نفتی بازسازی می‌شود؟ - خبرگزاری تسنیم: اکثر یمنی‌ها منصور هادی را فردی می‌دانند که کشورش را به خارجی‌ها فروخت و آن را برای جنگ ترک کرد.
کشدار شدن اختلافات مدیران، خدمات رسانی به مردم را مختل می‌کند - وزیر پیشین ارتباطات معتقد است: برای رفع اختلافات مدیران شرکت مخابرات با وزارت ارتباطات باید در سطح بالا کشوری تصمیم‌گیری شود چراکه این موضوع باید به صورت ریشه‌ای یکبار برای همیشه حل شود. در غیر این صورت به مشکلات بیشتری دامن می‌زند که در نتیجه خدمات رسانی به مردم مختل خواهد شد.
ماجرای دیدارهای علی لاریجانی و ناطق / زمینه فعالیت برای همه گروه‌ها آماده شود - در روزی که ناطق از عدم حضور در انتخابات سخن گفته است لاریجانی ماجرای دیدارهایش را بیان می‌کند
10 دلیل روزنامه آمریکایی برای اسکی کردن در پیست دیزین ایران بجای کوه های آلپ - 10 دلیل روزنامه آمریکایی برای اسکی کردن در پیست دیزین ایران بجای کوه های آلپ روزنامه آمریکایی نیویورک پست،‌ در مطلبی ۱۰ مزیت پیست اسکی دیزین تهران به کوه های آلپ در اروپا را معرفی کرده است.
شیوه به دام افتادن صدام به روایت دختـرش - گروه بین الملل: دختر صدام حسین، رییس‌جمهور سابق عراق در مطلبی که در فیسبوک منتشر کرد به دام افتادن پدرش را نتیجه خیانت یکی از دوستان ...
چه دلیلی دارد که از ایرانی بودن خود دلگیر یا مایوس باشیم؟ - درست مثل فردی که بیمار شده و تلاش می‌کند که بهبودی حاصل کند و خوب می‌داند که اگر غرق در این موضوع ‌شود که پیشتر سالم بوده و یا افق دیدش این باشد که دردش نابود کننده و ویرانگر است، هیچ نتیجه ای جز نابودی نخواهد دید؛ ولو بیماری ای که بدان مبتلاست، بیماری سختی نباشد.
پالس مخفی الیزه به بازهای خشمگین/تکلیف پاریس با برجام روشن نیست! - مشاور دیپلماتیک رئیس جمهور فرانسه در دیدار با چند نماینده کنگره، ضمن دفاع از کلیت برجام، درباره موضوعاتی مانند بازرسی های آژانس و حدود آنها، ۱۰ ساله بودن توافق هسته ای با ایران و... ابراز نگرانی کرد.
سقوط ارزش پول ملی و تکاپوی بانک‌های مرکزی - کاهش ارزش پول ملی در اقتصادهای نوظهور، سیاستگذاران این کشورها را وادار به مداخله بیشتری کرده تا از سقوط بیشتر ارزش پول ملی خود در بازارهای جهانی جلوگیری کنند.
هفته قرمز فلزات گرانبها + جدول قیمت فلزات در یک هفته اخیر - فلزات گرانبها و پایه در یک هفته‌ای که گذشت روند پرنوسانی را طی کردند.