چهارشنبه ۲۸ آذر ۱۳۹۷ / Wednesday, 19 December, 2018

هارمونی بازدم ها


هارمونی بازدم ها
● نگاهی به تاریخچه «پن فلوت» یكی از باستانی ترین سازها
اگر ساز را صرفاً وسیله ای برای تولید صوت بدانیم، بنابه نظر بسیاری از متخصصان و تاریخ دانان، «پن فلوت» به خاطر سادگی بیش از حد خود از باستانی ترین سازها به شمار می آید و شاید سازهای كوبه ای تنها سازهایی باشندكه از آن قدیمی ترند. جالب است كه هیچ منطقه یا قوم خاصی را نمی توان سرمنشاء پن فلوت دانست زیرا آثاری از این نوع ساز در نقاطی از جهان كشف شده است كه در گذشته هیچ ارتباطی با یكدیگر نداشته اند.
«پن فلوت» pan flute (كه به نامهای سیرینكس syrinx یا كوییلزquills هم خوانده می شود) یكی از باستانی ترین سازها است كه براساس قوانین لوله های صوتی بسته ساخته می شود و معمولاً با ده یا بیش از ده نی كه به ترتیب طول وگاهی قطر كنار هم چیده شده اند ساخته می شود. سیرینكس سازی بوده است كه مدتها در میان اقوام مختلف و به عنوان ساز عوام folk instrument سازهایی كه توسط مردم عادی و برای اجرای موسیقی فولكوریك ساخته شده و مخترع واقعی آن مشخص نیست) رواج داشته است و جد سازهایی چون ارگ بادی با pipe organ و هارمونیكا harmonica به شمار می رود. این ساز به دلیل اینكه ساز مورد علاقه پن pan، خدای حامی شبانان و گله ها در یونان باستان به شمار می آمد، چنین نامگذاری شده است.
نی های این ساز از یك سمت بسته هستند در نتیجه امواج صدا باید دو مرتبه طول نی را بپیماید و به همین دلیل هر نت یك اكتاو پایین تر از نت مشابهی است كه با یك نی هم اندازه اما باز ایجاد می شود.
در آمریكای جنوبی برای ساختن پن فلوت و كوك كردن نی ها در شدت مناسب صوتی از دانه خشك ذرت یا ریگهای كوچكی كه در ته هر نی قرار می دهند استفاده می كنند.
سازندگان امروزی پن فلوت به شكل منحنی رومانیایی آن، برای كوك كردن ساز از موم (عموماً موم زنبور) استفاده می كنند و برای این كار از ابزارهای خاصی استفاده می كنند. چوب پنبه و دریچه های لاستیكی نیز برای كوك كردن این ساز به كار می روند كه استفاده از آنها سریعتر و ساده تر است.
پن فلوت با افقی دمیدن در نوك تیز لبه داخلی سمت باز نی ها نواخته می شود. این كار مجموعه منظمی از پالسها تولید می كند كه در طول لوله به امواج صوتی تبدیل می شوند. هر نی یا لوله برای نت خاصی كوك شده است كه نت ابتدایی نامیده می شود. با زیاد دمیدن یا overblowing كه به معنای افزایش شدت دمیدن و فشردن لبها برساز است، نتهایی كه فركانس آنها از نت ابتدایی بالاتر است یا هارمونیك ها تولید می شوند.
پن فلوت رومانیایی طوری ساخته می شود كه نی ها در یك ردیف منحنی در كنار یكدیگر قرار می گیرند. این حالت به نوازنده امكان می دهد كه تنها با چرخش سر خود به سادگی به تمام نتها دسترسی داشته باشد.
این سازها قادر به اجرای انواع نواهای زیر و بم هستند كه با روش خاصی كه مركب از اریب گرفتن ساز و حركات فك نوازنده است به وجود می آیند. یك نوازنده ماهر می تواند در هر میزان و كلیدی بنوازد.
شواهد وجود پن فلوت در اشعار اوید Ovid، شاعر یونان باستان و در میان تصاویر روی ظروف و مجسمه های سراسری اروپا دیده می شود. برای مثال در یك كولونی رومیان، سازی متشكل از ۷ نی كه به شیوه دیاتونیك (وابسته به مقیاس كلید هشت آهنگی در هر اكتاو) كوك شده بود و همچنین شواهد مكتوبی از این ساز در چند كتابچه راهنما یافته شده است.
این تصور كه پن فلوت تنها در اروپا استفاده می شود، نادرست است در آسیا بعضی از قدیمی ترین اجداد پن فلوت یافته شده است كه پای ژیائو Pai Hsiao نام دارد كه نوعی پن فلوت است كه بلندترین نی آن در وسط قرار گرفته و باقی نی ها به ترتیب قد از بلند به كوتاه و در دو سمت آن چیده شده اند.
این ساز برای انجام مراسم رسمی و مذهبی مورد استفاده قرار می گرفته است. در British museum لندن، نقش برجسته هایی از دوران گاندارای هند از قرن اول تا پنجم بعد از میلاد وجود دارد كه در آن زنانی به نواختن سیرینكس، نی، دونای و طبل مشغولند.
وجود پن فلوت در آفریقا چندان مشهود نیست. البته در یكی دو مورد و درمناطق محدود در شرق و مركز آفریقا مانند اوگاندا، نوعی پن فلوت ابتدایی با ۲ تا ۶ نی یافته شده است.
در آمریكای جنوبی، به خصوص پرو و بولیوی پن فلوت همان قدر زنده و رایج است كه در رومانی، این ساز همواره در موسیقی فولكوریك این مناطق به كار می رود و در بیشتر موزه های جهان، ما با شواهدی از وجود پن فلوت در دوران ۳۰۰ تا ۱۵۰۰ میلادی روبرو می شویم.
منشاء این ساز درآمریكا، به اقوام اینكا و مایا باز می گردد كه به نامهای روندادور rondaor، آنتارا antara، هایورا hauyra، پوهورا puhura و سیكوsiku خوانده می شده است. در این ساز، نی ها توسط یك تیر عرضی به یكدیگر متصل شده و با بندی از جنس گیاه به هم بسته می شدند. این نی ها به اندازه پن فلوت رومانی محكم بسته نمی شدند.
با این وجود امروزه پن فلوت یك ساز بدوی و مخصوص ترانه های روستایی و محلی به شمار نمی آید بلكه به عنوان سازی مهم و مستقل شناخته می شود.


منبع : روزنامه ابرار

مطالب مرتبط

زن، موسیقی و باقی ماجرا

زن، موسیقی و باقی ماجرا
امروز به سرم زده یه کمی سر به سر خانوما بزارم. آخه روبرو نمی شه، یعنی من اهلش نیستم. عمری ازمون رفت و متلکی بار کسی نکردیم ولی خدا بزرگه اینترنت است و فضای مجازی و خلاصه هر چی دلت می خواد بگو. البته نه اینقدر هر چی هر چی که بیان بگیرن ببرن اوین! بگذریم...
یه مدتیه این قضیه زن و موسیقی، ذهنمو به خودش مشغول کرده. آخه یعنی چی گروه بانوان، جشنواره بانوان و غیره و ذالک؟ اگه بانوان محترمه به گل رووشون برنخوره، می خوام همین الان حرف حسابو بزنم و بعد برم سراغ حواشی.
راستش من اعتقاد دارم با وجود و بی وجود این عزیزان، موسیقی ایران همین است که هست. نه به سامان می رسه که در اون صورت من فامیلمو عوض می کنم! و نه بی سر و سامان تر از الان می شه!! می گید نه؟
امتحان کنید، ببینید چقدر از این حضور بانوان در عرصه موسیقی، واقعاً موسیقائیه؟! از چین و ماچین بگیر تا قزوین و شیراز و اصفهان و وولک آبادان، همه اش فانتزی و تشریفاتی و قمپز در کردنه! که برای مثال ما هم زن داریم، موسیقی داریم و هر دو را با هم!! حالا زیاد ترش نکنید، چند تا نمونه عرض می کنم. هر دمبیل که حرف نمی زنم!؟
ولی قبل از هر گونه جسارتی باید از یکی دو تا استثناء نام ببرم تا خدای نکرده اون دنیا یقمو نگیرن. اول بزرگ بانوی جهان موزیکالیته "ام کلثوم" عزیز و بعد هم اگه موافق باشین "الا فیتز جرالد" ، حالا برای اینکه ثابت کنم از جماعت ملی گرای این وری و آن وری چیزی کم ندارم، می تونید نام "قمرالملوک وزیری" را هم اضافه کنید. از ما که کم نمی آد!؟
خب، حالا می ریم سر اصل مطلب. اول اینکه اگه کل نوازنده های زن این مملکت را توی یه ظرف بریزی، چیز دندون گیری ازش در نمی آد.
می گن فلانی و فلانی در تار و سه تار و کمانچه و غیره چنین اند و چنان، در حالی که اگه همون چند نفر را کنار نوازنده های مرد بزاریم، دیگه دیده نمی شن. یعنی اینکه چون زن هستند، به چشم می آن! نه به خاطر نوازندگی آنچنانی شان!!
مسئله دوم، استفاده جانبی از زنان در عرصه موسیقیه. البته مختص ایران نیست. همه دنیا اینجوری شده. راستش چه جوری بگم؟ دنیای به شدت مادی و بی رحم امروزی به فرماندهی غرب وحشی، در غالب موارد و به ویژه امور هنری، از بعد سکسی زنان استفاده زیادی می بره. اما خوشبختانه در عرصه موسیقی کشورمان، چنین نگاهی به زنان ایرانی وجود نداره.
گر چه حضور بانوان در سینمای ایران تقریباً همین جوریه که عرض کردم ولی برای حفظ آبروی نظام جمهوری اسلامی هم که شده، همین الان این قضیه را تکذیب می کنم تا ایادی استکبار نتوانند از آن سوء استفاده کنن.
آها ... داشتم می گفتم، موضوع استفاده تشریفاتی از زنان در عرصه موسیقی ایرانی بود. ببینید، وقتی برای مثال یه زن خبرنگار از اون ور دنیا می آد ایران تا گزارش تهیه کنه و بعد دستگیر می شه و بر اثر بی احتیاطی یکی از عوامل امنیتی جان به جان آفرین تسلیم می کنه، خدا وکیلی برای نظام خیلی بد می شه.
هر چقدر هم آیه قرآن بیاریم که درستش کنیم، نمی شه که نمی شه. بعدش هم هوار می زنن که حقوق زنان در ایران نادیده گرفته می شه و از این جور صحبت ها. حالا فکر می کنید چه جوری می شه یه مقدار از این آبرو ریزی را جبران کرد؟ خیلی ساده است. یه نمایشی می دیم که توی اون چند تا خانم ایرانی به اجرای موسیقی بپردازند. خیلی به چشم می آد. اونا می گن: عجب، پس ایرانی ها از این کارا هم بلدن؟!
سوم اینکه خانوما اگه شانسی هم تو موسیقی داشتن، شاید همون خوندنشون بود که در حال حاضر اجازه ندارن بخونن. البته می گن بین خودشون می تونن بخونن، یعنی به قولی می شه موسیقی زنونه! با این حال چپ و راست از دهن آقایون و خانوما می شنویم: موسیقی زن و مرد نداره. بعد هم مرتب در جراید و رسانه ها از قول فلانی و فلانی شکایت ها می شنویم که به موسیقی بانوان توجه نمی شه!! ما نفهمیدیم بالاخره موسیقی زنونه است یا مردونه؟!
پ بعدش یه عده فرمایشات می فرمایند: اگر فقط اجرای موسیقی سازی مد نظر باشه، موسیقی زن و مرد نداره ولی اگر خانوما بخوان بخونن، خود به خود موسیقی شون زنونه می شه! در نتیجه گروه بانوان و جشنواره بانوان و از اینجور چیزا راه میندازن.
حالا این دم و دستک براه انداختن چه فایده ای برای موسیقی ایران داره، اولاً به کسی مربوط نیست. ثانیاً مگه قراره فایده ای داشته باشه؟ ماشاءا... تو این کشور روزی صد تا تصمیم گرفته می شه که نه تنها فایده ای برای عموم نداره، بلکه ضرر هم داره. ولی از اونجایی که باید بشه، می شه!
قضیه حضور زنان در عرصه موسیقی، بعد از انقلاب یه جورایی منتفی بود. البته گه گاه سرک می کشیدن ولی در کل تعطیل بود، یعنی بانوان محترمه!
موسیقی بی موسیقی! تا اینکه شیخ محمد خاتمی همیشه خندان، بر کرسی ریاست الوزرایی منتخب شد. جماعت فمینیست بلافاصله دورش حلقه زدن و صحبت گفتمان و بانوان و دیگر کلمات مربوطه بالا گرفت و در نتیجه جشنواره بانوان و گروه بانوان و کنسرت بانوان بر جماعت موسیقی دوست این دیار ارزانی شد.
هنوز چند سالی نگذشته بود که کرسی ریاست الوزرایی از زیر پای خاتمی بیرون اومد و احمدی نژاد از اون بالا رفت. اما احمدی نژاد که مثل خاتمی اهل مفاهمه و گفت و گوی تمدنی نبود، سیاست "مشت پر" را در پیش گرفت و به غربی ها حالی کرد که ایران هسته ای را بپذیرن. در این سیستم دیگه نیازی به شوهای موسیقایی نظیر جشنواره بانوان و موسیقی بانوان نبود. در نتیجه محترمانه جمعش کردن و فاتحه جشنواره موسیقی زنونه ظاهراً خونده شد!
حالا نیت وزارت ارشاد در جمع کردن این داستان از روی درایت بود یا هر چیز دیگری، من نمی دونم ولی خدا وکیلی هر چی بود، به نفع موسیقی ایران تمام شد. موسیقی ای که مردهاش به قول ساسان فاطمی دور خودشون می چرخن، اونوقت چه انتظاری دارین که زناشون بتونن سر و سامونی به اون بدن؟
خلاصه هر چی بود خیر بود. اما مثل اینکه فمینسیت های از در رانده بیکار ننشستن و از پنجره وارد عمل شدن. این بار، باز هم به بهانه ارتقاء موسیقی بانوان، عده ای از اونا را می خوان دور هم جمع بکنن. مثل اینکه قراره با حمایت یه سازمان خارج از حوزه دولت احمدی نژاد که اتفاقاً چشم دیدن او را هم نداره، یه جشنواره زنونه راه بیفته.
ظاهرش همینه که می گن و بنده هم عرض کردم ولی دلم برا این خانومای موسیقی دوست می سوزه که فکر می کنن راست راستی خبریه و خبر ندارن که قراره نقش رأی جمع کن یه بنده خدایی را بازی کنن. آخه وقتی یکی می خواد رأی بیاره به هزار بامبول متوسل می شه. حالا می خواد دعای کمیل باشه یا جشنواره موسیقی زنونه!
فرقی نمی کنه. رأی را باید جمع کرد ولو از طریق چیزی که حتی به اون اعتقاد نداری. خدا به این پول های بیچاره رحم کنه! هر چی تو سیستم ارشاد خیر و برکت داشت، اینجا هم فایده می رسونه! مگه نه؟ بگید بر منکرش لعنت!
منم می گم بیش باد!!!

وبگردی
تهدیدهای ناتمام نماینده سراوان علیه وزیر اقتصاد و گمرک
تهدیدهای ناتمام نماینده سراوان علیه وزیر اقتصاد و گمرک - فیلمبردای یک نماینده مجلس از جلسه غیرعلنی امروز درباره فیلم منتشر شده از بحث نماینده مجلس با یک کارمند و انتشار آن!
رقص گروهی دختران دانشگاه الزهرا در حضور آقایان!
رقص گروهی دختران دانشگاه الزهرا در حضور آقایان! - ویدئویی عجیب از حرکات موزون گروهی دختران در دانشگاه الزهرا درحالی در فضای مجازی در حال انتشار است که مردان نیز در این مراسم حضور دارند!
(ویدیو) بدرفتاری با مهاجران افغان در مرز ایران
(ویدیو) بدرفتاری با مهاجران افغان در مرز ایران - بدرفتاری با هر شخصی در هر جایگاهی پسندیده نیست و باعث واکنش‌های منفی و ناراحتی میشود. ویدئویی در فضای مجازی در حال پخش شدن است که در آن با چند مهاجر افغان برخورد نامناسبی صورت می‌گیرد و باعث خشم و ناراحتی کاربران شده است.
توهین زشت رئیس بیمارستان آمل به بیمار تالاسمی
توهین زشت رئیس بیمارستان آمل به بیمار تالاسمی - به دنبال عدم رعایت اخلاق پزشکی در برخورد با یک بیمار در بیمارستان آمل، رئیس این بیمارستان برکنار شد.
فحاشی و رفتار زشت نماینده مجلس سراوان
فحاشی و رفتار زشت نماینده مجلس سراوان - نماینده سراوان در مجلس، مواجهه از بالا به پایین او با یک کارمند، نحوه واکنش مردم به یک مسوول احتمالا رده بالا در پاسخ به فحاشی های رکیک او..
پاسپورتی که همه جا به آن توهین میشود
پاسپورتی که همه جا به آن توهین میشود - مدتی است که تب سرمایه‌گذاری در گرجستان شایع شده است و مردم برای خرید ملک یا راه اندازی یک کسب و کار عازم این کشور می‌شوند. در این میان چند اتفاق رخ داد. یکی این بود که تحریم‌های امریکا گریبان گیر ایران شد و به عقیده من این‌ها به نوعی بازخورد عملیات روانی ترامپ علیه ایران است و از سوی دیگر انتخابات اخیر گرجستان هم با پیروزی جریان راست تندرو این کشور به پایان رسید. وگرنه گرجستان اصلا کشوری نیست که قادر…
تیپ پسر الهام و فاطمه رجبی در آلمان!
تیپ پسر الهام و فاطمه رجبی در آلمان! - «شباهت عجیب علی الهام استاد هوا فضا در دانشگاهی در آلمان به غلامحسین الهام معاون رئیس جمهور سابق!
حاشیه تازه برای سید احمد خمینی / تصویر
حاشیه تازه برای سید احمد خمینی / تصویر - سید احمد خمینی، نتیجه امام خمینی که چند هفته پیش با ازدواجش خبرساز شده بود، بار دیگر با انتشار عکسی از او و همسرش در حین سوارکاری حساسیت نسبت به خود را برانگیخته است و باعث تحریک مخاطبان و کاربران در فضای مجازی شده است.
رفتار عجیب دو نفر از همراهان رئیس جمهور در زمان سخنرانی!
رفتار عجیب دو نفر از همراهان رئیس جمهور در زمان سخنرانی! - دو نفر از کسانی که همراه رئیس جمهور در سمنان حضور داشتند در هنگام سخنرانی روحانی رفتار غیر معمولی از خود نشان میدادند.
شهردار سابق سلامت و مشغول زندگی جدید است !
شهردار سابق سلامت و مشغول زندگی جدید است ! - پس از اولین گفت وگوی رسمی میترا استاد (نجفی) و تایید ازدواجش با محمدعلی نجفی، حالا شهردار سابق، در نخستین واکنش به جنجال ها، عکس تازه ای از خود و میترا استاد در اینستاگرامش منتشر کرده است.