دوشنبه ۴ تیر ۱۳۹۷ / Monday, 25 June, 2018

ترانه های ملی در دیوان شاعری صلح مدار


ترانه های ملی در دیوان شاعری صلح مدار
● مروری بر زندگی ملك الشعرای بهار، به مناسبت سالگرد تولدش
بهار، شاعری بزرگ، روزنامه نگاری تجددخواه،نویسنده ای ادیب و متفكری صلح جوی بود.تاریخ ادبیات ایران چهره محمدتقی بهار را همواره به شكل برجسته و شایسته ای بر سینه خود نقش كرده و از وی به عنوان یكی از ادیبان قرن اخیر یاد می كند.
سبك شعری بهار به سبك خراسانی شباهت دارد و این امر در قصاید و مثنویاتش مشهود است. بهار با ابداعات و ابتكارات لفظی و معنوی اش بر غنای ادبیات ایران افزود و از سوی دیگر در احیای شیوه پیشینیان نقش موثری داشت. نیمه آبان ماه مصادف با سالگرد تولد این شاعر نامی است. مقاله ذیل به همین مناسبت با هدف بررسی زندگی و آثار او از سایت تبیان برای علاقه مندان ادب فارسی آورده شده است. میرزامحمدتقی ملك الشعراء بهار در تاریخ ۱۳ ربیع الاول سال ۱۳۰۴ قمری در شهر مشهد پا به عرصه وجود گذاشت.
پدرش حاج میرزا محمدكاظم، متخلص به صبوری و ملقب به ملك الشعرا ابن حاج محمدباقر كاشانی كاشان بود. پدر بهار در مشهد تولد یافته است اما حرفه پدری و اجدادی را مانند سایر برادران خود دنبال نكرده و در مشهد به تحصیل علوم ادبیه و عربیه و زبان فرانسه و فقه و حكمت پرداخته و در عصر خود یكی از فضلای مشهور خراسان به شمار می آمد.
ملك الشعراء بهار اصول ادبیات را در نزد پدر آموخته و پس از مرگ پدر كه ۱۸ سال بیشتر نداشت، تحصیلات ادبی را نزد مرحوم ادیب نیشابوری كه از ادبا و شعراء مشهور بود و نیز سایر فضلای معاصر، دنبال كرد و مقدمات عربی و اصول كامل ادبیات فارسی را در مدرسه نواب در خدمت اساتید آن فن تكمیل نمود. بهار از سنین كودكی و در زمان حیات پدر قریحه ادبی خود را گاه به گاهی بروز می داد و ذوق فطری و خدادادی خویش را ضمن گفتار و كردار كودكانه خویش آشكار می ساخت.
پس از فوت پدر در گفتن شعر رفته رفته چنان مهارت به خرج داد كه جز معدودی از اساتید، سایر فضلای خراسان آن را باور نكرده و می گفتند اشعار پدرش را به نام خود می خواند. پیش از آنكه حكام و امرای خراسان در محافل علنی مكرر وی را امتحان كردند و او قصاید خاصی را كه از لحاظ لفظی و معنایی تازگی داشت، می سرود و به خوبی از عهده امتحان برمی آمد، اما حسودان و معاندین او رشته تهمت را از در دیگر تاب داده و گفتند كس دیگری است كه برای او شعر می سازد. در همان ایام بود كه گفت وگوی مسافرت مظفرالدین شاه به خراسان، در مشهد شایع شد. بهار برای اینكه سمت ملك الشعرایی خود را پس از صبوری محرز سازد و خود را به شاه بشناساند اولین قصیده خویش را برای عرضه داشتن به شاه پس از ورود به مشهد ساخت كه مطلع آن، این است:
رسید موكب فیروز خسرو ایران
آیا خراسان، دیگر چه خواهی از یزدان
بهار در یادداشت های خود درباره اتفاقات پس از این رویداد نوشت: «از آن پس به تكمیل معلومات خود پرداخته، بر آن شدم كه به تهران آمده، به كمك بزرگان دولت برای فرا گرفتن علوم جدید به فرهنگستان رهسپار شوم، لیكن دو چیز در پیش این مقصود دیوار كشید، یكی بی سرپرست بودن خانواده كه مادر، خواهر و دو برادر كوچك بودند و معیشت آنان را بایستی تدارك و اطفال را تربیت نماید، دیگر انقلابات ایران بود كه در سال ۱۳۲۴ قمری، دو سال پس از مرگ پدر روی نموده و در اوضاع اجتماعی ایران تاثیرات شگرفی بخشیده و در هر سری شوری دیگر انداخت.»
از این زمان است كه بهار با شخصیت مستقل و خاصی كه یافته بود وارد زندگی سیاسی و اجتماعی شد. بهار برای اجرای آمال وطنی مقالات سیاسی و اشعار مهیج و ترانه های ملی در تهییج ملیون و زعمای مشروطیت و مذمت محمدعلیشاه و سایر سران مستبد ساخت و در روزنامه خراسان كه در مشهد محرمانه چاپ و نشر می شد بدون امضاء انتشار داد.
گوینده این اشعار و مقالات در ابتدا نامعلوم و رفته رفته معرفی شده، مورد تحسین و ستایش عموم واقع شد.پس از جدالی كه میان محمدعلیشاه و ملت درگرفت كه به پیروزی انقلابیون ختم شد، دو عقیده متضاد، دو عقیده تند و معتدل بین سران و پیشقدمان آزادی ایجاد گشت. در مشهد حزب تندرو و دموكرات قدرت بسیاری یافت و كمیته حزب دموكرات خراسان، انتخاب گردید و بهار هم یكی از اعضاء كمیته مزبور شد.پس از تشكیل این كمیته، اوروزنامه نوبهار را به امتیاز و مسوولیت خویش به عنوان ناشر افكار حزب در مشهد انتشار داد.
از اواخر دوره ششم مجلس شورای ملی در اثر جریان های سیاسی خاصی كه پیش آمده بود امكان فعالیت های سیاسی از بهار سلب شد. وی مدت یكسال در دارالمعلمین عالی كه هسته دانشسرای امروز است به تدریس تاریخ ادبیات ایران و همچنین به تصحیح كتاب های تاریخ سیستان و تاریخ طبری و مجمع التواریخ و جوامع الحكایات و تالیف كتب درسی پرداخت.
در دهمین ایام بود كه در اثر دروغ های دروغپردازان، به اتهام هایی ناروا زندانی و چهارده ماه به اصفهان تبعید شد.این نكته جالب است كه دوره زندان و تبعید از پربهره ترین سال های زندگی ادبی او بود. مثنوی «كارنامه زندان»، غزل معروف «من نگویم كه مرا از قفس آزاد كنید» قطعه مفصل و معروف «شباهنگ» و قصاید دیگر را او در این زمان سروده است.
آخرین فعالیت اجتماعی بهار كه در واقع از نظر او فعالیت سیاسی نبود، ریاست جمعیت هواداران صلح بوده است.او می گفت: «امر صلح را به خاطر صلح نه به خاطر آن كسانی كه درباره آن صحبت می كنند، دوست دارم. فریاد صلح خواهی اصیل و قابل احترام است.»سرانجام بهار در اردیبهشت ماه سال ۱۳۳۰ خورشیدی درگذشت. او را در شمیران، در باغ آرامگاه ظهیرالدوله به خاك سپردند.


منبع : روزنامه ابرار

مطالب مرتبط

التزام سرخ

التزام سرخ
اگر كلمات را واحدهای ساختمانی شعر بدانیم و شاعری را معماری این كلمات. بی‌شك آنچه به این بنا روح می‌بخشد، پشتوانه‌های فكری، عاطفی و هنری شاعر است. پشتوانه‌هایی كه حاصل طرز نگاه او به جهان یا همان جهان‌بینی اوست. به این ترتیب شعر در هر صورت وامدار جهان‌بینی و اندیشه شاعر است كه خاستگاه اجتناب‌ناپذیر سروده‌های اوست. تصور اینكه شاعر، شعری بسراید كه خود او و لاجرم اندیشه ملتزم او در آن حضور نداشته باشد، غیر ممكن است. بنابراین شعر غیر ملتزم وجود ندارد و هرچند كمرنگ، عاقبت می‌توان رد‍ّ پای جهان‌بینی شاعر را در شعر او یافت. در نهایت حتی می‌توان تعهد یك شاعر به سرودن یك شعر به‌اصطلاح غیر ملتزم را،‌ التزام او دانست!
از سوی دیگر از آنجا كه سرودن شعر با كوشش فكری شاعر توأم نیست بلكه زاده جوشش فكری ناخودآگاه اوست؛ خواه ناخواه
شعر ملتزم نیز بر خلاف آنچه در نظر اول متصور است، با تلاش شاعر شكل نمی‌گیرد، بلكه چون شعر ناب از اعماق روح و اندیشه ملتزم او (به هر چه یا هر كه) فوران نموده و بر قلمرو كاغذ می‌ریزد. شعر ملتزم شیعی؛ التزام شاعر شیعه را به اصول این مكتب پویا فریاد می‌زند. شاعر شیعه ناخودآگاه، عاشق مكتب خود و وامدار آن است. او محبت اولیا شیعه را با پوست، گوشت و خون خود عجین دارد و به ناچار آنچه می‌گوید رنگ و بوی این شیفتگی را دارد. شاعر شیعه سرخ می‌اندیشد و سرخ می‌سراید. سرخ مهر می‌ورزد و سرخ غضب می‌كند. سرخ می‌گوید و سرخ فریاد می‌كشد. تشیع همان وجود شاعر شیعی است و هر شاعری سراینده خویش است بی‌آنكه خود در آن لحظه‌های مبهم تولد شعر آگاه باشد. «سید حسن حسینی» شاعری شیعی بود و آنچه می‌سرود به سرخی اعتقادش. «حسینی» در این سالهای اخیر اگرچه مثل بعضیها دیوان پشت دیوان چاپ نكرد، اما هرگاه كه به صدا آمد، ادبیات انقلاب را از شوق لرزاند.«گنجشك و جبرئیل» به دنبال «همصدا با حلق اسماعیل» دومین مجموعه شعر این شاعر بود كه مشتمل بر ۳۱ شعر نو نیمایی و سپید به دست چاپ سپرده شد. این مجموعه كوچك در یك كلام در شعر نو برجسته‌ترین شعرهای شیعی را خصوصاً در پهنه كربلا و عاشورا به ادبیات كشورمان عرضه كرد. عرصه‌ای كه به جز «گرمارودی» و«صفارزاده» كمتر كسی زورآزمایی جدی در آن به عمل آورده است. تخیل،‌ احساس و عاطفه نیرومند،‌ مضامین و تعابیر تازه، ارتباط قوی اجزاء، تصاویر بكر و موسیقی درونی و بیرونی شعرها از عوامل عمده نفوذ فوق‌العاده آثار این مجموعه بر مخاطب محسوب می‌شود. تعابیر تازه كه ریشه در تخیل شگرف «حسینی» دارند، در سراسر كتاب به چشم می‌خورند. تعابیری چنان روشن و صمیمی و در عین حال محكم و استوار كه شیرینی كشف آنها ذهن خواننده را تا پایان شعر و حتی پس از آن رها نمی‌سازد.
«تو آن راز رشیدی
كه روزی فرات
بر لبت آورد
و ساعتی بعد
در باران متواتر پولاد
بریده بریده
افشا شدی»
كه تعبیری است از شهادت حضرت عباس(ع) با تصویری چند لایه حاصل آمده از كاربرد چندگانه ولی هم‌زمان كلمات. «حسینی» با ریشه‌یابی عمیق و زیبای خود از حادثه كربلا، ماجرا را به زمان رحلت پیامبر(ص) می‌كشاند:
«چراغ كه خاموش شد
دندانهای حریصتان
وقیحانه درخشید
و دلهایتان در تاریكی
كلمات عادل را
بر نتابید»
اغلب تصاویر این آثار، در ارتباطی تنگاتنگ با كلیت شعر به روند كلی آن كمك می‌كنند. در شعر زیر یك سیر تاریخی با تصاویری زنجیره‌ای به نمایش درآ‌مده است:
«تبری می‌جوییم
از سنگ جاهلی
كه نرخ مروارید محمدی را شكست
و از پولادی
كه در كوفه
برج آفتاب را به دو شقه كرد
و در عاشورا
بوسه‌گاه نبی را
در نوردید.»
اما زنده‌یاد «حسن حسینی» گاهی قدرت تصویر‌سازی خود را كافی نمی‌داند و با انتقال بی‌واسطه واقعیت، در حقیقت از گستردگی تصویر می‌كاهد. حضور واژه «اشقیاء» در میان فوج نمادها گویای این مطلب است:
«دلت پهنه آزمون خدا بود
اگر چه تو از پیش
در حلقه محاصره
دندان براق گرگها را
حدسی روشن زده بودی
و می‌دانستی
آرواره آب
در هجوم خشك اشقیا
كلید خواهد شد»شاعر در جای جای آثار خود از قوافی جانداری بهره می‌برد كه نه تنها موسیقی پنهان شعر را به ذهن خواننده متبادر می‌كنند، بلكه خود به درك شعر منجر شده و بیهوده به حال خود رها نمی‌شود:
«آن گنج رنج‌دیده تاریخ
دیباج را
دیوار قصری بلعید
دیوار قصری در بغداد
این سرزمین باستانی بیداد.»
«تو به باغ می‌اندیشیدی
كه در پرچینی از علف
تلف می‌شد»
ولی گاهی در نمونه‌هایی چون شعر زیر قوافی به‌كار رفته، تحكم قوافی شعر كلاسیك را به یاد می‌آورند:
«دل این سوره فجر
پشت این صبح مبین
به تفاسیر نگاه تو اگر گرم نبود
شب ظلمانی یخبندان را
هیچ از قالب تكرار زدن شرم نبود»
زوایای دید شاعر در مجموعه «گنجشك و جبرئیل» در پاره‌ای از اشعار تا حد هیجان‌انگیزی نو و تكان‌دهنده‌اند.
او گاه شعر از زبان چوب خیزرانی می‌سراید كه نیمی در جهنم و نیمی در بهشت دارد و گاه از زبان شمشیر باستانی شرق كه پرورده مصاف است و بیزار از غلاف. به جرئت می‌توان این نگاههای بدیع را در این قلمرو، بی‌سابقه و یا حداقل بسیار كم‌سابقه دانست. زبان طنزآلود «حسینی» اگر چه در این مجموعه فرصت چندانی برای ظهور نیافته است، اما حتی در چنین حیطه انعطاف ناپذیری باز هم به موقع رخ می‌نماید و زهرخندی گاه خشم‌آلود بر لبان خواننده می‌نشاند:
«از نان مگو!
فكر ایمان
دندان را شكست
و سوء هاضمه
از دو سو بیداد می‌كرد»
«و شاعران بیگانه به تبعیت از طاعون
از خاك بی‌بضاعت
ملكوتی پا در هوا را
مطالبه می‌كردند»
اشك شیعه «اشك با‌معرفت شیعه» فریاد شیعه است. «حسینی» اشك راستین شیعه را می‌جوشاند. چرا كه تنها از درد و داغ نمی‌گوید. از راز این درد و داغ نیز سخن می‌راند. تنها از خون نمی‌سراید، از جوشش خون نیز می‌گوید. «حسینی» اگر از پیكر تكه تكه عب‍ّاس(ع) می‌گوید، آن را از پیكر بریده افشا می‌شود و اگر از گلوی بریده حسین(ع) می‌سراید، اعتراف می‌كند كه اگر آن گلو نبود، عقل حنجره‌ها هرگز به فریادهای بلند قد نمی‌داد. اگر از علی‌اصغر(ع) می‌گوید، او را استثناء بزرگ تاریخ فوران می‌نامد و سیلانی بی‌سقوط و فریادی متصاعد كه با سه شعله زبانه كشید و اگر از زینب(س) و اندوهش می‌سراید، او را نایب حنجره مشبك برادر می‌داند كه به تاراج زوبین رفته و به تلاوت قرآنش می‌خواند كه با سر انگشت نیزه ورق خورده است تا مردانگی بماند. «سید‌حسن حسینی» با این مجموعه شعر نه تنها دین خود را به خویشتن ادا كرد، كه خود را به ادبیات این مرز و بوم اثبات نمود. او و آثارش افتخاری برای شعر شیعی محسوب می‌شوند.
یادش جاودانه باد!

حمیدرضا شکارسری

وبگردی
تجمع برخی از کسبه بازار علاء الدین و چارسو
تجمع برخی از کسبه بازار علاء الدین و چارسو - تجمع برخی از کسبه بازار علاء الدین و چارسو در اعتراض به وضعیت ارز
قیمتهای روانی  / این آقایان عاقل / و بیجاره مردم
قیمتهای روانی / این آقایان عاقل / و بیجاره مردم - افاضات امروز معاون اول رییس جمهور، البته قبلتر نیز از زبان دیگر مقامات اقتصادی دولت از جمله نهاوندیان و نوبخت شنیده شده بود. یک اظهارنظر کلی و تاکید بر «عدم نگرانی مردم درباره وضعیت معیشتی» ! عجیب است این جملات شگفت انگیز از زبان جهانگیری که خود از منتقدان وضعیت مشابه در دوران احمدی نژاد بود. او حالا همان جملات را با همان ادبیات تکرار می کند! اما آقای جهانگیری! حقیقتاً این دلار و آن سکه و و قیمت های…
لادن طباطبایی در شبکه من و تو / فیلم
لادن طباطبایی در شبکه من و تو / فیلم - لادن طباطبایی، بازیگر شناخته شده سینما و تلویزیون ایران که برای درمان بیماری فرزندش مدتی است در خارج از ایران به سر می برد امروز مهمان شبکه «من و تو» بود و بدون حجاب مقابل دوربین این شبکه حاضر شد.
تصاویر/ لمس "آزادی" در ورزشگاه آزادی
تصاویر/ لمس "آزادی" در ورزشگاه آزادی - مردم تهران برای اولین بار و برای تماشای مسابقه‌ی فوتبال ایران و اسپانیا در جام جهانی ۲۰۱۸ بهمراه خانواده‌های خود به ورزشگاه صدهزار نفری آزادی رفتند
(ویدئو) رفع ممنوعیت صدای جواد یساری پس از ۴۰ سال
(ویدئو) رفع ممنوعیت صدای جواد یساری پس از ۴۰ سال - جواد یساری پس از ۴۰ سال با خواندن در فیلم «دشمن زن» دوباره به عرصه هنر بازگشت.این گزارش توسط تماشا تهیه و منتشر شده است. منبع
انتشار عکس دلخراش حمید بقایی
انتشار عکس دلخراش حمید بقایی - مشاور رسانه‌ای احمدی نژاد دیشب با انتشار عکسی دلخراش از وضعیت جسمی «حمید بقایی» از بازگشت این مجرم پرونده‌ی مالی آن دولت به زندان اوین خبر داد.
سبک عجیب شوی لباس در عربستان حاشیه ساز شد!
سبک عجیب شوی لباس در عربستان حاشیه ساز شد! - در پی برگزاری نمایش مد لباس زنان به سبکی عجیب در عربستان، سر و صدای بسیاری در رسانه ها به راه افتاد. ماجرا از این قرار بود که لباسها بدون مانکن و مانند اشباح در حال پرواز با استفاده از پهباد نمایش داده شدند.
ابداع مکتب «سیاست ورزی چرخشی» به نام ولایتی
ابداع مکتب «سیاست ورزی چرخشی» به نام ولایتی - علی اکبر ولایتی، مرد 37 شغله ای که به جز حوزه دیپلماسی، سالیانیست که کارشناس ادبی، فرهنگی، تاریخی، عرفانی و ... تلویزیون نیز هست، و هر سال دهها جلد کتاب به نام او منتشر می شود. همه ی این سوابق معششع یک سو و چرخش مادام سیاسی او در حوزه های مختلف، در سوی دیگر، کار را به جایی رسانیده که ولایتی را با ابداع مکتب «سیاست ورزی چرخشی» نیز می شناسند! ولایتی در تازه ترین تغییر مواضع خود این بار برجام را که روزگاری…
صحبت های تکان دهنده مادر یکی از دانش آموزان تجاوز شده
صحبت های تکان دهنده مادر یکی از دانش آموزان تجاوز شده - در این ویدئو صحبت های تکان دهنده مادر یکی از دانش آموزان تجاوز شده توسط معلم مدرسه را مشاهده می کنید.
افشاگری پوری بنایی درباره واقعیتی تلخ از ناصر ملک‌مطیعی
افشاگری پوری بنایی درباره واقعیتی تلخ از ناصر ملک‌مطیعی - پوری بنایی به عیادت پناهی رفت و دیدارش با مرحوم ناصر ملک‌مطیعی پس از پخش نشدن برنامه‌هایش از تلویزیون تعریف کرد.
(ویدئو) آزار جنسی گروهی دانش آموزان در مدرسه‌ای در غرب تهران!
(ویدئو) آزار جنسی گروهی دانش آموزان در مدرسه‌ای در غرب تهران! - ماجرای تکان دهنده اذیت و آزار گروهی دانش آموزان یک دبیرستان پسرانه در غرب تهران وارد فصل تازه‌ای شد.
آزاده نامداری هم گزارشگر فوتبال شد!
آزاده نامداری هم گزارشگر فوتبال شد! - در ادامه حضور چهره های شناخته شده در کمپین "خانم گزارشگر"، این بار آزاده نامداری مجری تلویزیون تلویزیون اقدام به گزارش فوتبال کرد. او برای این کار بازی خاطره انگیز ایران - استرالیا در مقدماتی جام جهانی 98 فرانسه را انتخاب کرده است که گزارش ضعیف او با انتقادات فراوانی مواجه شده است، تا حدی که وبسایت مربوط به این کمپین ویدئوی گزارش این او را از سایت حذف کرد.
عکسی عجیب و جنجالی از سید ابراهیم رئیسی
عکسی عجیب و جنجالی از سید ابراهیم رئیسی - عکسی از حضور سید ابراهیم رئیسی در مراسمی ویژه منتشر شده است که گفته می شود متعلق به کنفرانس افق نو در مشهد بوده است. در این عکس حرکات عجیب خانمی با لباس های قرمز، چفیه بر گردن و پرچم در دست در مقابل ابراهیم رییسی به چشم می خورد که توجه کاربران بسیاری را در شبکه های اجتماعی جلب کرده است!