شنبه ۲۹ مهر ۱۳۹۶ / Saturday, 21 October, 2017

تاریخ قرآن


تاریخ قرآن
●جمع و تالیف قرآن
جمع و تالیف قرآن به شكل كنونی،در یك زمان صورت نگرفته،بلكه به مرورزمان و به دست افراد و گروه‏های مختلف انجام شده است.ترتیب،نظم و عدد آیات‏در هر سوره در زمان حیات پیامبر اكرم صلی الله علیه و آله و با دستور آن بزرگوار انجام شده وتوقیفی است و باید آن را تعبدا پذیرفت،و به همان ترتیب در هر سوره تلاوت كرد.
هر سوره با فرود آمدن‏«بسم الله الرحمان الرحیم‏»آغاز می‏شد و آیات به ترتیب نزول درآن ثبت می‏گردید،تا موقعی كه‏«بسم الله... »دیگری نازل می‏شد و سوره دیگری آغازمی‏گردید.این نظم طبیعی آیات بود.گاهی اتفاق می‏افتاد پیامبر اكرم صلی الله علیه و آله-با اشاره‏جبرئیل-دستور می‏داد تا آیه‏ای بر خلاف نظم طبیعی در سوره دیگری قرارداده شود،مانند آیه «و اتقوا یوما ترجعون فیه الی الله ثم توفی كل نفس ما كسبت و هم لایظلمون‏» (۱) -كه گفته‏اند از آخرین آیات نازل شده است-پیامبر صلی الله علیه و آله دستور فرمود آن رابین آیات ربا و آیه دین،در سوره بقره آیه ۲۸۱ ثبت كنند.بنابر این ثبت آیات درسوره‏ها،چه با نظم طبیعی یا نظم دستوری،توقیفی است و با نظارت و دستور خودپیامبر اكرم صلی الله علیه و آله انجام گرفته است و باید از آن پیروی نمود.
ولی درباره نظم و ترتیب سوره‏ها میان اهل نظر اختلاف است.سید مرتضی‏علم الهدی و بسیاری از محققین و از معاصرین آیت الله خویی بر آنند كه قرآن‏هم چنان كه هست،در زمان حیات پیامبر صلی الله علیه و آله شكل گرفته است.زیرا جماعتی قرآن را در آن عهد حافظ بوده‏اند و بسیار بعید می‏نماید كه مساله‏ای با این اهمیت راپیامبر اكرم صلی الله علیه و آله رها كرده باشد تا پس از وی نظم و ترتیب داده شود.
این نظر قابل قبول نیست،زیرا حافظ یا جامع قرآن بودن در آن عهد،دلیل‏نمی‏شود كه میان سوره‏ها ترتیبی وجود داشته است.و اگر كسی هر آن چه از قرآن كه‏تا آن روز نازل شده،حفظ و ضبط كرده باشد،حافظ و جامع قرآن خواهد بود.
بنابر این لازمه حفظ همه قرآن ترتیب فعلی آن نیست.اما اهمیت این مساله چندان‏روشن نیست،زیرا آن چه مهم است تكمیل سوره‏ها و مستقل بودن هر سوره ازسوره دیگر است تا آیه‏های هر سوره با آیه‏های سوره‏های دیگر اشتباه نشود.این‏مهم در عهد پیامبر صلی الله علیه و آله صورت گرفت.اما ترتیب بین سوره‏ها تا هنگام پایان یافتن‏نزول قرآن امكان نداشت،زیرا پیامبر اكرم صلی الله علیه و آله تا در حال حیات بود هر لحظه‏احتمال نزول سوره‏ها و آیه‏هایی می‏رفت.بنا بر این طبیعی است كه پس از یاس ازنزول قرآن،كه به پایان یافتن حیات پیامبر وابسته بود،سوره‏های قرآن قابل نظم وترتیب خواهد بود.
بر این اساس،بیش‏تر محققین و تاریخ نویسان بر آنند كه جمع و ترتیب سوره‏هاپس از وفات پیامبر صلی الله علیه و آله برای نخستین بار بر دست علی امیر مؤمنان علیه السلام سپس‏زید بن ثابت و دیگر صحابه بزرگوار انجام گرفت.و در مجموع شاید بتوان گفت كه‏عمل جمع قرآن به دست صحابه،پس از رحلت پیامبر صلی الله علیه و آله از امور مسلم تاریخ‏است.
علی علیه السلام نخستین كسی بود كه پس از وفات پیامبر صلی الله علیه و آله به جمع قرآن مشغول‏گردید.بر حسب روایات،مدت شش ماه در منزل نشست و این كار را به انجام‏رساند.ابن ندیم گوید:«اولین مصحفی كه گرد آوری شد مصحف علی بود و این‏مصحف نزد آل جعفر بود».سپس می‏گوید:«مصحفی را دیدم نزد ابو یعلی حمزه‏حسنی كه با خط علی بود و چند صفحه از آن افتاده بود و فرزندان حسن بن علی‏آن را به میراث گرفته بودند» (۲) .محمد بن سیرین از عكرمه نقل می‏كند:«در ابتدای‏خلافت ابو بكر،علی در خانه نشست و قرآن را جمع آوری كرد».گوید:«از عكرمه پرسیدم:آیا ترتیب و نظم آن مانند دیگر مصاحف بود؟آیا رعایت ترتیب نزول درآن شده بود؟گفت:اگر جن و انس گرد آیند و بخواهند مانند علی قرآن را گرد آورند،نخواهند توانست‏».ابن سیرین می‏گوید:«هر چه دنبال كردم تا بر آن مصحف دست‏یابم،میسورم نگردید» (۳) .ابن جزی كلبی گوید:«اگر مصحف علی یافت می‏شد،هر آینه در آن علم فراوان یافت می‏گردید» (۴) .
●جمع زید بن ثابت
وصیت پیامبر گرامی صلی الله علیه و آله جمع قرآن بود تا مانند تورات یهود در معرض ضایع‏شدن قرار نگیرد (۵) .علی علیه السلام پس از رحلت پیامبر از وصیت تبعیت كرد و به این مهم‏پرداخت و آن را عرضه داشت،ولی به دلایلی پذیرفته نشد.اما از آن جایی كه قرآن‏اولین مرجع تشریع آیین اسلام و زیر بنای ساخت جامعه اسلامی است،ضرورت‏داشت‏خلفای وقت از دیگر كاتبان كلام الهی استفاده كنند تا با جمع قرآن از روی‏قطعات چوب و استخوان و سینه‏های حافظان قرآن،آن را ضبط كنند.و خلا ازدست رفتن هفتاد تن و بنابر قولی چهار صد تن از حافظان قرآن را كه در جنگ یمامه‏به شهادت رسیدند،جبران كنند (۶) .
بنا بر این ابو بكر از زید بن ثابت‏خواست تا قرآن را جمع آوری كند.زید می‏گوید:
«ابو بكر مرا فرا خواند،و پس از مشاوره با عمر-كه در آن جا بود-گفت:بسیاری از قاریان و حافظان قرآن در حادثه یمامه كشته شده‏اند و بیم آن می‏رود كه در موارددیگر نیز گروهی دیگر كشته شوند و قسمت عمده قرآن را از بین برود.آن گاه‏جمع آوری قرآن را مطرح ساخت.گفتیم:چگونه می‏خواهید كاری كنید كه پیامبر صلی الله علیه و آله‏آن را انجام نداد؟گفتند:«این كار ضرورت دارد و باید انجام شود.و آن اندازه سخن‏گفتند و به من اصرار ورزیدند تا آن را پذیرفتم.آن گاه ابو بكر به من گفت:می‏بینم كه‏جوان عاقلی هستی و هرگز ما به تو اندیشه ناروا نمی‏داریم.تو كاتب وحی رسول‏خدا بودی،این كار را دنبال كن و به خوبی انجام ده‏».زید می‏گوید: «سنگینی این كاركه بر من تحمیل شده بود از تحمل كوه گران سخت‏تر بود،ولی به ناچار آن را پذیرفتم‏و قرآن را كه بر صفحاتی از سنگ و چوب نوشته شده بود،جمع آوری كردم‏» (۷) .
●روش زید در جمع قرآن
زید به جمع آوری قرآن مشغول شد و قرآن را از صورت پراكندگی در آورد و دریك جا فراهم كرد.او این كار را با هم كاری گروهی از صحابه انجام داد.نخستین اقدام‏وی آن بود كه اعلام كرد:هر كس هر چه از قرآن نزد خود دارد،بیاورد.یعقوبی‏می‏گوید:«وی گروهی مركب از ۲۵ نفر را تشكیل داد» (۸) و خود ریاست آن گروه را برعهده گرفت.این گروه هر روز در مسجد گردهم می‏آمدند و افرادی كه آیه یا سوره‏ای‏از قرآن در اختیار داشتند به این گروه مراجعه می‏كردند.این گروه از هیچ كس،هیچ‏چیز را به عنوان قرآن نمی‏پذیرفتند،مگر آن كه دو شاهد ارائه دهند كه آن چه‏آورده است جزء قرآن است.شاهد اول نسخه خطی،یعنی نوشته‏ای كه حكایت ازوحی قرآنی داشته باشد.شاهد دوم شاهد حفظی،یعنی دیگران نیز شهادت دهندكه آن را از زبان پیامبر اكرم صلی الله علیه و آله شنیده‏اند.در این جا دو نكته قابل توجه است:
۱- از خزیمهٔ بن ثابت انصاری (۹) دو آیه آخر سوره برائت‏بدون شاهد پذیرفته شد، زیرا پیامبر اكرم صلی الله علیه و آله شهادت او را به جای شهادت دو نفر قرار داده بود (۱۰) .
۲- از عمر بن الخطاب عبارت‏«الشیخ و الشیخهٔ اذا زنیا فارجموهما البتهٔ...»كه‏گمان می‏كرد آیه قرآن است،پذیرفته نشد.از وی شاهد خواستند،نتوانست ارائه‏دهد و بر هر كس عرضه كرد انكار نمود كه از پیامبر چنین چیزی شنیده باشد.عمر تاآخر عمر بر صحت آن اصرار داشت و هم واره می‏گفت:«اگر مردم نمی‏گفتند عمرچیزی بر قرآن افزود،هر آینه این آیه را در قرآن درج می‏كردم‏».
بدین كیفیت،زید آیه‏ها و سوره‏های قرآن را جمع آوری كرد و آن را از پراكندگی وخطر از بین رفتن نجات داد.هر سوره كه كامل می‏شد در صندوق چه مانندی از چرم‏به نام‏«ربعه‏»قرار می‏داد تا آن كه سوره‏ها یكی پس از دیگری كامل شد.ولی هیچ گونه‏نظم و ترتیبی بین سوره‏ها به وجود نیاورد (۱۱) .این صحیفه‏ها،كه سوره‏های قرآنی بر آن‏نگاشته شده بود،پس از اتمام به ابوبكر سپرده شد. این مجموعه پس از ابوبكر به‏عمر انتقال یافت و پس از وفات وی نزد دخترش حفصه نگهداری شد و هنگام‏یك سان كردن مصحف‏ها،عثمان آن را به رعایت گرفت تا نسخه‏های دیگر قرآن را باآن مقابل كند و سپس آن را به حفصه باز گردانید.چون حفصه در گذشت،مروان كه‏از جانب معاویه و الی مدینه بود،آن را از ورثه حفصه گرفت و از بین برد (۱۲) .

محمد هادی معرفت
۱- بقره ۲:۲۸۱.
۲- الفهرست،ص ۴۸-۴۷.
۳- طبقات ابن سعد،ج ۲،ص ۱۰۱.الاستیعاب در حاشیه الاصابهٔ،ج ۲،ص ۲۵۳.الاتقان،ج ۱،ص ۵۷.
۴- ابن جزی الكلبی،التسهیل لعلوم التنزیل،ج ۱،ص ۴ و نیز رجوع كنید به:التمهید،ج ۱.ص ۲۸۸ و ۲۹۶-۲۹۲.
۵- تفسیر قمی،ص ۷۴۵.
۶- فتح الباری،ج ۷،ص ۴۴۷-در آن واقعه ۳۶۰ تن از مهاجرین و انصار از شهر مدینه و ۳۰۰ تن از مهاجرین‏ساكن در غیر مدینه و ۳۰۰ تن از تابعین كشته شده بودند(تاریخ طبری،ج ۲،ص ۵۱۶).
۷- صحیح بخاری،ج ۶،ص ۲۲۵.مصاحف سجستانی،ص ۶.ابن اثیر،الكامل فی التاریخ،ج ۲،ص ۲۴۷ و ج ۳،ص ۵۶.البرهان،ج ۱،ص ۲۳۳.
۸- تاریخ یعقوبی،ج ۲،ص ۱۱۳.
۹- خزیمهٔ بن ثابت انصاری به‏«ذو الشهادتین‏»لقب یافت،زیرا او در تمامی جنگ‏های پیامبر حضور داشت و ازنزدیكان و شیفتگان مولی علی بود.در واقعه صفین و جمل شركت داشت و اوست كه حدیث‏«تقتل عماراالفئهٔ الباغیهٔ‏»را در واقعه صفین روایت كرد.او برای پیامبر صلی الله علیه و آله كه از اعرابی اسبی خریده بود شهادت داد با آن كه ندیده بود، صرفا چون طرف دعوا پیامبر است‏به حق سخن می‏گوید، لذا حضرت شهادت او را دوشهادت قرار داد(اسد الغابهٔ،ج ۲،ص ۱۱۴).
۱۰- مصاحف سجستانی،ص ۹-۶.صحیح بخاری،ج ۶،ص ۲۲۵.
۱۱- ابن كثیر القرشی الدمشقی،تفسیر ابن كثیر،ج ۱،ص ۲۶۱ و البرهان،ج ۲،ص ۳۵ و الاتقان،ج ۱،ص ۵۸ وفتح الباری،ج ۹،ص ۱۶ و زرقانی،مناهل العرفان،ج ۱،ص ۲۵۴ و احمد امین مصری،فجر الاسلام،ص ۱۹۵.
۱۲- ابن حجر قسطلانی،ارشاد الساری فی شرح البخاری،ج ۷،ص ۴۴۹ و التمهید،ج ۱،ص ۳۰۰.

منبع : حوزه

مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
عملیات ریل گذاری , دریاس شمال , آلبوم‌ها , تعرفه پیامک , سالمسازی دریا , متنفر , انفجار نیجریه , کارت بین المللی , غیبت در اردوی تیم ملی , کمک به معلولان , بازی با امید ملت , سالگرد ازدواج , سومین اجلاسیه مجلس خبرگان , پلنگ‌های کافکا , وبدا , وسوسه جنایت , محکومان غیرعمد کارگاهی , قانون نظام مهندسی , بسیار سخت , گبه های , آخرین اخبار ایران , جواد شاکری , روزخانه ها , افزایش سوزاک مقاوم به آنتی‌بیوتیک , محمد سلمانی , حمله بمبئی , ییلاقی، , درس عرفان , 34 آمبولانس , قطه آب آشامیدنی , پلنک , نظارت نوروزی , وکیل پرونده , دو اثر , چند بازیکن , صنعت نفت آبادان , تجارت حلال , کاهش فرسایش بادی و آبی , اخرس , سیره پیامبر , هادی تجویدی , مقالات برتر , سیاوش یزدانی , بیوه , تابلوی حضرت پیامبر , نهمین شب , عبدالصاحب ارجمند , مداخله نظامی , مددجویان بهزیستی , آگوستو بوال ,

برخی از مطالبی که کاربران هم اکنون در حال خواندن آن هستند
یادمان‌های چوبی , کاهش بویائی , قلعهٔ آكروپل (شوش)، شوش , هدف‌های مصاحبه , افزارهای زورخانه , اسید اسکوربیک (ویتامین سی) - ASCORBIC ACID (Vitamin C) , چه رخساره که از بدر منیر است , آرايش‌هاى لفظى و معنوى شعر , بستگی این سماع هست ز بیگانه‌ای , حکومت، قانون اساسي، نيروى سه گانه فرمانروايى (۲) , دورات (عروسی) , بیمه در عصر حاضر , وله فی فضیلة الصبح , از سال ۱۹۴۶ تا سال ۱۹۶۵ میلادی(۱۷) , خدمات بهداشتی و درمانی , آلیوم , دورهٔ نهفتگی , حالت جریان , اشتباهات برنامه‌ریزی , نقش کشور در سیاست جهانی و میزان مشارکت بین‌المللی ,

برخی منابع مهم خبری
awalnews.ir اول نیوز , gsm.ir جی اس ام , persianv.com پرشین وی , hayat.ir حیات , 598.ir 598 , banker.ir بنکر , hamshahrimags.com مجلات همشهری , artna.org آرتنا , gerdab.ir گرداب , vetnews.ir وت نیوز , dolatema.com دولت ما , farhangnews.ir فرهنگ نیوز , itanalyze.com آی تی آنالیز , hurrahsport.com هورا , vatanemrooz.ir روزنامه وطن امروز , rokna.ir رکنا , iranbalkan.net ایربا , namaknews.ir نمک , zanefarda.ir زن فردا , asrekhodro.com عصر خودرو , filmnews.ir فیلم نیوز , 1pezeshk.com یک پزشک , zendeginews.com زندگی , safirnews.com سفیر , ayaronline.ir عیار آنلاین , bashgah.net باشگاه اندیشه , journals.ut.ac.ir نشریات دانشگاه تهران , bankia.ir بانکیا , sena.ir سنا , rouzegareno.ir روزگارنو ,

وبگردی
فیلم | شخصی که کنار ترامپ ایستاده بدل ملانیاست
فیلم | شخصی که کنار ترامپ ایستاده بدل ملانیاست - فیلم - کاربران شبکه های اجتماعی با انتشار این ویدئو شایعه کرده اند فردی که کنار دونالد ترامپ ایستاده، ملانیا نیست و بدل او است.
اخاذان خیابانی که پلیس با آنها کاری ندارد !
اخاذان خیابانی که پلیس با آنها کاری ندارد ! - با وجود آنکه همه دستگاه ها اعم از پلیس و شهرداری فعالیت پارکبانان را غیر قانونی می دانند، این افراد همچنان به دریافت پول غیرقانونی از مردم اقدام می کنند.
رفتار نامناسب قرائتی در یک برنامه زنده
رفتار نامناسب قرائتی در یک برنامه زنده - سن و سال كه بالا برود حوصله آدم كمتر مي شود. در پخش مستقيم هم اقتضائات و شرايطي است كه آقاي قرائتي به آن عادت ندارد. در همين ويدئو هم ايشان مي گويد دوربين را نگه داريد! يعني كاملا واضح است كه ايشان تصور مي كرده در يك برنامه ضبطي سخنراني مي كند!
خودروهای بی کیفیت اینگونه تولید میشوند
خودروهای بی کیفیت اینگونه تولید میشوند - کارخانه ایران خودروی مشهد در۶۰کیلومتری جاده مشهد به نیشابور و در منطقه‌ای به نام شهر جدید بینالود قرار دارد. این کارخانه دارای خطوط تولید بدنه، رنگ، تزئینات و تکمیل کاری است و در زمینی به مساحت ۷۳۰هکتار با هدف تولید۱۰۰هزار دستگاه خودروی سواری در سال ۱۳۸۷ آغاز بکار کرده است.
حمله خانم نماینده با پایه میکروفن به معاون استاندار
حمله خانم نماینده با پایه میکروفن به معاون استاندار - هاجر چنارانی نماینده نیشابور سخنرانی معاون استاندار خراسان رضوی را بخاطر استفاده سهوی از کلمه خراسان غربی در سخنرانی گذشته به هم زد.
"اسیدپاشی اصفهان" هم‌چنان "معما"
"اسیدپاشی اصفهان" هم‌چنان "معما" - این اظهارات رییس پلیس آگاهی مسیر عجیب خود را ادامه داد تا به اینجا رسید که توپ عدم دستگیری اسیدپاش را به زمین رسانه‌ها انداخت. او گفت: "این در شرایطی بود که این فرد در شرایط زمانی آن موقع به‌دنبال حساسیت بالایی که در رسانه‌ها و جامعه ایجاد شد، در نیمه راه، از ادامه مسیرش منصرف شد."
حاشیه های مراسم ختم داود احمدی‌نژاد
حاشیه های مراسم ختم داود احمدی‌نژاد - مراسم ترحیم مرحوم داود احمدی‌نژاد برادر رئیس جمهور سابق کشورمان عصر دیروز در مسجد امام خمینی(ره) شهرک شهید محلاتی برگزار شد.
دختر شطرنج‌باز ایرانی به تیم ملی آمریکا پیوست
دختر شطرنج‌باز ایرانی به تیم ملی آمریکا پیوست - دختر شطرنج‌باز ایرانی که به دلیل حضور بدون حجاب در رقابت‌های بین‌المللی از تیم ایران اخراج شد، به تیم ملی آمریکا پیوست.
میلیاردر ایرانی بار دیگر خودرویBMW خود را به آتش کشید
میلیاردر ایرانی بار دیگر خودرویBMW خود را به آتش کشید - فیلم / آقا این ماشینو بفروش یک پراید بخر راحت شو.
ازدواج قربانی اسید پاشی اصفهان
ازدواج قربانی اسید پاشی اصفهان - مرضیه ابراهیمی در جریان اسیدپاشی یکی از قرنیه‌هایش را از دست داد و بدنش نیز به‌ شدت آسیب دید و یک قسمت از سرش سوراخ شد.
مشاهده زندگی جدید خانم رهنما فعلآ بلامانع است / عکس
مشاهده زندگی جدید خانم رهنما فعلآ بلامانع است / عکس - عقد «بهاره رهنما» و همسرش در حرم امام رضا (ع)
تصاویر ازدواج مجدد بهاره رهنما
تصاویر ازدواج مجدد بهاره رهنما - بهاره رهنما که بیشتر کارهای او با مضمون ظنز و کمدی است . روز شنیه 4 شهریور با امیر خسرو عباسی ازدواج کرد.
فیلم حضور تینا آخوندتبار در مسابقات بوکس!
فیلم حضور تینا آخوندتبار در مسابقات بوکس! - این بازیگر ایرانی که مدتهاست خبری از حضور او در عرصه هنر نیست برای اولین بار مقابل حریف چینی مسابقه داد.
جشن تولد ۶۰ سالگی مهرانه مهین‌ترابی
جشن تولد ۶۰ سالگی مهرانه مهین‌ترابی - جمعه ۲۰ مرداد بیست و پنجمین مراسم «تولد ماه» به مناسبت سالروز تولد مهرانه مهین‌ترابی، بازیگر سینما و تلویزیون، با حضور جمعی از هنرمندان در موزه هنرهای دینی برگزار شد.
حرکات عجیب احمدی  نژاد هنگام تعریف خاطرات بقایی از زندان!
حرکات عجیب احمدی نژاد هنگام تعریف خاطرات بقایی از زندان! - حرکات عجیب احمدی نژاد هنگام تعریف خاطرات حمید بقایی از دوران زندان کوتاه مدتش
    پربازدیدها