شنبه ۲ بهمن ۱۳۹۵ / Saturday, 21 January, 2017

تاریخ قرآن


تاریخ قرآن●جمع و تالیف قرآن
جمع و تالیف قرآن به شكل كنونی،در یك زمان صورت نگرفته،بلكه به مرورزمان و به دست افراد و گروه‏های مختلف انجام شده است.ترتیب،نظم و عدد آیات‏در هر سوره در زمان حیات پیامبر اكرم صلی الله علیه و آله و با دستور آن بزرگوار انجام شده وتوقیفی است و باید آن را تعبدا پذیرفت،و به همان ترتیب در هر سوره تلاوت كرد.
هر سوره با فرود آمدن‏«بسم الله الرحمان الرحیم‏»آغاز می‏شد و آیات به ترتیب نزول درآن ثبت می‏گردید،تا موقعی كه‏«بسم الله... »دیگری نازل می‏شد و سوره دیگری آغازمی‏گردید.این نظم طبیعی آیات بود.گاهی اتفاق می‏افتاد پیامبر اكرم صلی الله علیه و آله-با اشاره‏جبرئیل-دستور می‏داد تا آیه‏ای بر خلاف نظم طبیعی در سوره دیگری قرارداده شود،مانند آیه «و اتقوا یوما ترجعون فیه الی الله ثم توفی كل نفس ما كسبت و هم لایظلمون‏» (۱) -كه گفته‏اند از آخرین آیات نازل شده است-پیامبر صلی الله علیه و آله دستور فرمود آن رابین آیات ربا و آیه دین،در سوره بقره آیه ۲۸۱ ثبت كنند.بنابر این ثبت آیات درسوره‏ها،چه با نظم طبیعی یا نظم دستوری،توقیفی است و با نظارت و دستور خودپیامبر اكرم صلی الله علیه و آله انجام گرفته است و باید از آن پیروی نمود.
ولی درباره نظم و ترتیب سوره‏ها میان اهل نظر اختلاف است.سید مرتضی‏علم الهدی و بسیاری از محققین و از معاصرین آیت الله خویی بر آنند كه قرآن‏هم چنان كه هست،در زمان حیات پیامبر صلی الله علیه و آله شكل گرفته است.زیرا جماعتی قرآن را در آن عهد حافظ بوده‏اند و بسیار بعید می‏نماید كه مساله‏ای با این اهمیت راپیامبر اكرم صلی الله علیه و آله رها كرده باشد تا پس از وی نظم و ترتیب داده شود.
این نظر قابل قبول نیست،زیرا حافظ یا جامع قرآن بودن در آن عهد،دلیل‏نمی‏شود كه میان سوره‏ها ترتیبی وجود داشته است.و اگر كسی هر آن چه از قرآن كه‏تا آن روز نازل شده،حفظ و ضبط كرده باشد،حافظ و جامع قرآن خواهد بود.
بنابر این لازمه حفظ همه قرآن ترتیب فعلی آن نیست.اما اهمیت این مساله چندان‏روشن نیست،زیرا آن چه مهم است تكمیل سوره‏ها و مستقل بودن هر سوره ازسوره دیگر است تا آیه‏های هر سوره با آیه‏های سوره‏های دیگر اشتباه نشود.این‏مهم در عهد پیامبر صلی الله علیه و آله صورت گرفت.اما ترتیب بین سوره‏ها تا هنگام پایان یافتن‏نزول قرآن امكان نداشت،زیرا پیامبر اكرم صلی الله علیه و آله تا در حال حیات بود هر لحظه‏احتمال نزول سوره‏ها و آیه‏هایی می‏رفت.بنا بر این طبیعی است كه پس از یاس ازنزول قرآن،كه به پایان یافتن حیات پیامبر وابسته بود،سوره‏های قرآن قابل نظم وترتیب خواهد بود.
بر این اساس،بیش‏تر محققین و تاریخ نویسان بر آنند كه جمع و ترتیب سوره‏هاپس از وفات پیامبر صلی الله علیه و آله برای نخستین بار بر دست علی امیر مؤمنان علیه السلام سپس‏زید بن ثابت و دیگر صحابه بزرگوار انجام گرفت.و در مجموع شاید بتوان گفت كه‏عمل جمع قرآن به دست صحابه،پس از رحلت پیامبر صلی الله علیه و آله از امور مسلم تاریخ‏است.
علی علیه السلام نخستین كسی بود كه پس از وفات پیامبر صلی الله علیه و آله به جمع قرآن مشغول‏گردید.بر حسب روایات،مدت شش ماه در منزل نشست و این كار را به انجام‏رساند.ابن ندیم گوید:«اولین مصحفی كه گرد آوری شد مصحف علی بود و این‏مصحف نزد آل جعفر بود».سپس می‏گوید:«مصحفی را دیدم نزد ابو یعلی حمزه‏حسنی كه با خط علی بود و چند صفحه از آن افتاده بود و فرزندان حسن بن علی‏آن را به میراث گرفته بودند» (۲) .محمد بن سیرین از عكرمه نقل می‏كند:«در ابتدای‏خلافت ابو بكر،علی در خانه نشست و قرآن را جمع آوری كرد».گوید:«از عكرمه پرسیدم:آیا ترتیب و نظم آن مانند دیگر مصاحف بود؟آیا رعایت ترتیب نزول درآن شده بود؟گفت:اگر جن و انس گرد آیند و بخواهند مانند علی قرآن را گرد آورند،نخواهند توانست‏».ابن سیرین می‏گوید:«هر چه دنبال كردم تا بر آن مصحف دست‏یابم،میسورم نگردید» (۳) .ابن جزی كلبی گوید:«اگر مصحف علی یافت می‏شد،هر آینه در آن علم فراوان یافت می‏گردید» (۴) .
●جمع زید بن ثابت
وصیت پیامبر گرامی صلی الله علیه و آله جمع قرآن بود تا مانند تورات یهود در معرض ضایع‏شدن قرار نگیرد (۵) .علی علیه السلام پس از رحلت پیامبر از وصیت تبعیت كرد و به این مهم‏پرداخت و آن را عرضه داشت،ولی به دلایلی پذیرفته نشد.اما از آن جایی كه قرآن‏اولین مرجع تشریع آیین اسلام و زیر بنای ساخت جامعه اسلامی است،ضرورت‏داشت‏خلفای وقت از دیگر كاتبان كلام الهی استفاده كنند تا با جمع قرآن از روی‏قطعات چوب و استخوان و سینه‏های حافظان قرآن،آن را ضبط كنند.و خلا ازدست رفتن هفتاد تن و بنابر قولی چهار صد تن از حافظان قرآن را كه در جنگ یمامه‏به شهادت رسیدند،جبران كنند (۶) .
بنا بر این ابو بكر از زید بن ثابت‏خواست تا قرآن را جمع آوری كند.زید می‏گوید:
«ابو بكر مرا فرا خواند،و پس از مشاوره با عمر-كه در آن جا بود-گفت:بسیاری از قاریان و حافظان قرآن در حادثه یمامه كشته شده‏اند و بیم آن می‏رود كه در موارددیگر نیز گروهی دیگر كشته شوند و قسمت عمده قرآن را از بین برود.آن گاه‏جمع آوری قرآن را مطرح ساخت.گفتیم:چگونه می‏خواهید كاری كنید كه پیامبر صلی الله علیه و آله‏آن را انجام نداد؟گفتند:«این كار ضرورت دارد و باید انجام شود.و آن اندازه سخن‏گفتند و به من اصرار ورزیدند تا آن را پذیرفتم.آن گاه ابو بكر به من گفت:می‏بینم كه‏جوان عاقلی هستی و هرگز ما به تو اندیشه ناروا نمی‏داریم.تو كاتب وحی رسول‏خدا بودی،این كار را دنبال كن و به خوبی انجام ده‏».زید می‏گوید: «سنگینی این كاركه بر من تحمیل شده بود از تحمل كوه گران سخت‏تر بود،ولی به ناچار آن را پذیرفتم‏و قرآن را كه بر صفحاتی از سنگ و چوب نوشته شده بود،جمع آوری كردم‏» (۷) .
●روش زید در جمع قرآن
زید به جمع آوری قرآن مشغول شد و قرآن را از صورت پراكندگی در آورد و دریك جا فراهم كرد.او این كار را با هم كاری گروهی از صحابه انجام داد.نخستین اقدام‏وی آن بود كه اعلام كرد:هر كس هر چه از قرآن نزد خود دارد،بیاورد.یعقوبی‏می‏گوید:«وی گروهی مركب از ۲۵ نفر را تشكیل داد» (۸) و خود ریاست آن گروه را برعهده گرفت.این گروه هر روز در مسجد گردهم می‏آمدند و افرادی كه آیه یا سوره‏ای‏از قرآن در اختیار داشتند به این گروه مراجعه می‏كردند.این گروه از هیچ كس،هیچ‏چیز را به عنوان قرآن نمی‏پذیرفتند،مگر آن كه دو شاهد ارائه دهند كه آن چه‏آورده است جزء قرآن است.شاهد اول نسخه خطی،یعنی نوشته‏ای كه حكایت ازوحی قرآنی داشته باشد.شاهد دوم شاهد حفظی،یعنی دیگران نیز شهادت دهندكه آن را از زبان پیامبر اكرم صلی الله علیه و آله شنیده‏اند.در این جا دو نكته قابل توجه است:
۱- از خزیمهٔ بن ثابت انصاری (۹) دو آیه آخر سوره برائت‏بدون شاهد پذیرفته شد، زیرا پیامبر اكرم صلی الله علیه و آله شهادت او را به جای شهادت دو نفر قرار داده بود (۱۰) .
۲- از عمر بن الخطاب عبارت‏«الشیخ و الشیخهٔ اذا زنیا فارجموهما البتهٔ...»كه‏گمان می‏كرد آیه قرآن است،پذیرفته نشد.از وی شاهد خواستند،نتوانست ارائه‏دهد و بر هر كس عرضه كرد انكار نمود كه از پیامبر چنین چیزی شنیده باشد.عمر تاآخر عمر بر صحت آن اصرار داشت و هم واره می‏گفت:«اگر مردم نمی‏گفتند عمرچیزی بر قرآن افزود،هر آینه این آیه را در قرآن درج می‏كردم‏».
بدین كیفیت،زید آیه‏ها و سوره‏های قرآن را جمع آوری كرد و آن را از پراكندگی وخطر از بین رفتن نجات داد.هر سوره كه كامل می‏شد در صندوق چه مانندی از چرم‏به نام‏«ربعه‏»قرار می‏داد تا آن كه سوره‏ها یكی پس از دیگری كامل شد.ولی هیچ گونه‏نظم و ترتیبی بین سوره‏ها به وجود نیاورد (۱۱) .این صحیفه‏ها،كه سوره‏های قرآنی بر آن‏نگاشته شده بود،پس از اتمام به ابوبكر سپرده شد. این مجموعه پس از ابوبكر به‏عمر انتقال یافت و پس از وفات وی نزد دخترش حفصه نگهداری شد و هنگام‏یك سان كردن مصحف‏ها،عثمان آن را به رعایت گرفت تا نسخه‏های دیگر قرآن را باآن مقابل كند و سپس آن را به حفصه باز گردانید.چون حفصه در گذشت،مروان كه‏از جانب معاویه و الی مدینه بود،آن را از ورثه حفصه گرفت و از بین برد (۱۲) .

محمد هادی معرفت
۱- بقره ۲:۲۸۱.
۲- الفهرست،ص ۴۸-۴۷.
۳- طبقات ابن سعد،ج ۲،ص ۱۰۱.الاستیعاب در حاشیه الاصابهٔ،ج ۲،ص ۲۵۳.الاتقان،ج ۱،ص ۵۷.
۴- ابن جزی الكلبی،التسهیل لعلوم التنزیل،ج ۱،ص ۴ و نیز رجوع كنید به:التمهید،ج ۱.ص ۲۸۸ و ۲۹۶-۲۹۲.
۵- تفسیر قمی،ص ۷۴۵.
۶- فتح الباری،ج ۷،ص ۴۴۷-در آن واقعه ۳۶۰ تن از مهاجرین و انصار از شهر مدینه و ۳۰۰ تن از مهاجرین‏ساكن در غیر مدینه و ۳۰۰ تن از تابعین كشته شده بودند(تاریخ طبری،ج ۲،ص ۵۱۶).
۷- صحیح بخاری،ج ۶،ص ۲۲۵.مصاحف سجستانی،ص ۶.ابن اثیر،الكامل فی التاریخ،ج ۲،ص ۲۴۷ و ج ۳،ص ۵۶.البرهان،ج ۱،ص ۲۳۳.
۸- تاریخ یعقوبی،ج ۲،ص ۱۱۳.
۹- خزیمهٔ بن ثابت انصاری به‏«ذو الشهادتین‏»لقب یافت،زیرا او در تمامی جنگ‏های پیامبر حضور داشت و ازنزدیكان و شیفتگان مولی علی بود.در واقعه صفین و جمل شركت داشت و اوست كه حدیث‏«تقتل عماراالفئهٔ الباغیهٔ‏»را در واقعه صفین روایت كرد.او برای پیامبر صلی الله علیه و آله كه از اعرابی اسبی خریده بود شهادت داد با آن كه ندیده بود، صرفا چون طرف دعوا پیامبر است‏به حق سخن می‏گوید، لذا حضرت شهادت او را دوشهادت قرار داد(اسد الغابهٔ،ج ۲،ص ۱۱۴).
۱۰- مصاحف سجستانی،ص ۹-۶.صحیح بخاری،ج ۶،ص ۲۲۵.
۱۱- ابن كثیر القرشی الدمشقی،تفسیر ابن كثیر،ج ۱،ص ۲۶۱ و البرهان،ج ۲،ص ۳۵ و الاتقان،ج ۱،ص ۵۸ وفتح الباری،ج ۹،ص ۱۶ و زرقانی،مناهل العرفان،ج ۱،ص ۲۵۴ و احمد امین مصری،فجر الاسلام،ص ۱۹۵.
۱۲- ابن حجر قسطلانی،ارشاد الساری فی شرح البخاری،ج ۷،ص ۴۴۹ و التمهید،ج ۱،ص ۳۰۰.

منبع : حوزه

مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
محمدباقر , مسجد ابها , پذیرش طلاب , مهدی العکری , گریم زنانه , پیام عزیزی , الندان، , استماع سنا , پروتور , بدهکاران نفتی , فیلم و سریال , استاندارد زندگی , تیم چوکا تاش , بهنرین مهاجم , فهرست مشترک , نویسنده کودک , الشیخ جمیل , صنایع کوچک تبدیلی , هفته بیست و یکم , ممنوعیت جدید , کاریکاتور عید نوروز ۱۳۹۵ , کیانوش اخباری , کمدی ایران , آمار فنی , کیم جونگ ایل , شرکتهای معتبر , الکترونیک پوشیدنی , پدر شهیده , من پرویز پرستویی , وطن‌فروشان , شهید ترور هسته‌ای , نظارت نداشتن , ثواب عمل , دستگاه دیپلماسی کشور , پروانه صلاحیت پرستاری , فهرست نمایش های , اوستون , کروز سومار , ماشین ثروتمندان , ولز , شعبه , عشایر , نوجوانان ووشو شهرداری , خلبان، , کیک لواشک , متن کامل , تبیین تفاوت ها , علوانی , صینیه , مایشگاه خودروی دیترویت ,

برخی از مطالبی که کاربران هم اکنون در حال خواندن آن هستند
اعصاب , وله ایضا , کاهش شنوائی در اثر افزایش سن (پیرگوشی) , مرا با عشق تو جان درنگنجد , موزهٔ شهدا، تهران , سر نخوانیم که سودا زده‌ی موئی نیست , اطلاعات فردی و اجتماعی مقامات مملکتی , ای محو عشق گشته جانی و چیز دیگر , جدول دلایل کم‌فروش بودن اسباب‌بازی‌ها طبق نظر فروشندگان , ما هوش خود با باده‌ی گلرنگ داده‌ایم , کارتهای موسوم به Integrated Circut(IC) Microprocessor Card , کنترل عفونت سلی در افراد آلوده ولی بدون علایم بالینی , اطلاعات بازاریابی , زند اسفلی قدامی , آبشار خضر، سمیرم , طوطی چو سخن گوئی پیش شکرت میرد , مهندسی صنایع (۴ گرایش) , قرون وسطی , ساختار اجتماعی کهنسالی (۲) , بارندگی ,

برخی منابع مهم خبری
citypress.ir شهرداری تهران , snn.ir دانشجو , p30world.com پی سی ورلد , behdasht.gov.ir وزارت بهداشت , 9day.ir 9 دی , persianmags.com پرشین مگز , jonoubnews.ir جنوب نیوز , bamdadonline.com بامداد , vetnews.ir وت نیوز , citna.ir سیتنا , banifilm.ir روزنامه بانی فیلم , akkasee.com عکاسی , parsnews.com پارس نیوز , mojnews.com موج نیوز , hengamnews.com هنگام‌نیوز , ammariyon.ir عماریون , farscinema.com فارس سینما , jamaran.ir جماران , ettelaat.com روزنامه اطلاعات , shariyan.com شریان , irdiplomacy.ir دیپلماسی ایرانی , telna.ir تلنا , cup.ir کاپ , bukharamag.com بخارا , bahardaily.ir روزنامه بهار , iribtv.ir صداوسیما , khabarnew.ir خبرنو , irinn.ir شبکه خبر , mizanonline.ir خبرگزاری میزان , ensafnews.com انصاف نیوز ,

كلينيک آريتمی دكتر طاووسي  ◊  ٠٢١٨٨٨٥٠٤١٤
وبگردی
تصاویر/ ترامپ رئیس جمهور شد.
تصاویر/ ترامپ رئیس جمهور شد. - دونالد ترامپ امروز به عنوان چهل و پنجمین رئیس جمهور ایالات متحده آمریکا سوگند خورد و همسرش ملانیا نیز به عنوان بانوی اول جدید امریکا معرفی شد.
مکالمه آمریکایی ها زمانی که با گشت ایرانی روبرو میشوند!
مکالمه آمریکایی ها زمانی که با گشت ایرانی روبرو میشوند! - مکالمه اعضای نیروی دریایی آمریکا زمانیکه با نیروهای ایران در خلیج فارس مواجه می شوند/ ایرانی ها در محدوده خودشون گشت میزنند.
واکنش مردم به خرید هواپیما
واکنش مردم به خرید هواپیما - واکنش مردم به خرید هواپیما و فرسودگی ناوگان هوایی کشور
کچلی از زبان مهران غفوریان در خندوانه
کچلی از زبان مهران غفوریان در خندوانه - استندآپ کمدی بسیار خنده دار مهران غفوریان درباره کچل ها و نکاتی که به آن ها توصیه می شود.
عکسی دیده نشده از آخرین جشن تولد آیت‌الله هاشمی
عکسی دیده نشده از آخرین جشن تولد آیت‌الله هاشمی - به گزارش جماران، عکسی مربوط به جشن تولد 82 سالگی آیت الله هاشمی رفسنجانی(ره) در کنار همسرش عفت مرعشی در شبکه های اجتماعی منتشر شده است.
آیت‌الله هاشمی در استخر مجموعه سعدآباد سکته کرد
آیت‌الله هاشمی در استخر مجموعه سعدآباد سکته کرد - محافظین ایشان متوجه می‌شوند که تاخیری پیش آمده وقتی مراجعه کردند دیدند آن اتفاقی که نباید رخ داده است
صحبتهای فاطمه هاشمی برسر جنازه پدر
صحبتهای فاطمه هاشمی برسر جنازه پدر - صحبت های فاطمه هاشمی با سرلشگر فیروز آبادی، بالاسر جنازه آیت الله هاشمی ، پدر من فتنه نبود... ضد فتنه بود / ویدیو از آپارات
همسر هاشمی در اولین صبحانه بدون او
همسر هاشمی در اولین صبحانه بدون او - عفت مرعشی همسر آیت الله هاشمی به رسم ٥٨ سال زندگی مشترک، امروز نیز هنگام صبحانه یاد او را گرامی داشت.
گفتگوی آزاده نامداری با نیکی کریمی
گفتگوی آزاده نامداری با نیکی کریمی - آبان | نیکی کریمی: نمی توانستم با بازیگری حرفم را بزنم.
سونیا بیطوشی ملکه زیبایی ایران در سال 2017 !
سونیا بیطوشی ملکه زیبایی ایران در سال 2017 ! - سونیا بیطوشی طراح مد و لباس که به عنوان دختر شایسته ایران در مراسم ملکه زیبایی 2016 شرکت کرده بود قصد دارد در مسابقات ملکه زیبایی 2017 نیز حضور داشته باشد.
روی چه کسی «سیاه» است؛ گور خواب ها یا...؟
روی چه کسی «سیاه» است؛ گور خواب ها یا...؟ - ما که با نام و نشان می نویسیم، چراغ مان در این خانه می سوزد. دلمان با این نظام است و تن مان می لرزد از سست شدن باور مردم. سقف این خانه بریزد روی سر همه مان می ریزد.
فیلم/ چالش مانکن دولت تدبیر و امید
فیلم/ چالش مانکن دولت تدبیر و امید - کلیپ چالش مانکن دولت تدبیر و امید با حضور وزرای کابینه روحانی آماده نمایش شد.
مونا برزویی ، شاعر شادمهر عقیلی و ابی
مونا برزویی ، شاعر شادمهر عقیلی و ابی - برنامه آزاده نامداری در آپارات
مادر و دختر باورنکردنی در سینمای ایران! + عکس
مادر و دختر باورنکردنی در سینمای ایران! + عکس - مادر و دختری که هیچ کس باورش نمی شود با هم رابطه ای داشته باشند اما باید گفت که لادن سلیمانی مادر هانیه غلامی می باشد که هر دو بازیگران سینما و تلویزیون هستند.
فراستی به سیم آخر زد !!
فراستی به سیم آخر زد !! - حمله شدیدالحن مسعود فراستی به ... ، حكم اعدام مسعود فراستی ، ماجرای روانپزشک و مصرف قرص ، سوالاتی كه برای اولین بار از او پرسیده شد !!!
جنجال چالش مانکن در اتاق عمل !  /فیلم
جنجال چالش مانکن در اتاق عمل ! /فیلم - کلیپ «چالش مانکن در اتاق عمل» حالا جنجالی‌ترین کلیپ چالش مانکن است. تکه فیلمی کوتاه که با موسیقی متن ویژه کلیپ‌های چالش مانکن تولید شده است. دوربین، از دستگاه‌های اتاق عمل شروع می‌کند، به جراحان، پرستاران و متخصصان حاضر در اتاق عمل می‌رسد
    پربازدیدها