جمعه ۲۶ مرداد ۱۳۹۷ / Friday, 17 August, 2018

باغ سعدآباد


باغ سعدآباد
باغ سعدآباد نمونه‌ای از باغ دره‌های ایرانی است كه ساختار طبیعی بستر آن از عوامل مهم شكل‌‌گیری به حساب می‌‌آید. در سال ۱۲۹۹ خورشیدی، پهلوی اول ابتدا هشت هزار متر از اراضی سعدآباد در محدوده كنار رودخانه دربند كه در حال حاضر درآن عمارت بجای مانده از مادرشاه سابق واقع گردیده را تملك كرد.
پس از آن تپه علی خان والی كه امروز كاخ احمدشاهی بر روی آن واقع است را نیز به محدوده پیشین افزود و سپس كاخ سبز (شهوند) را در سال ۱۳۰۱ خورشیدی در آنجا بنا نمود. سعدآباد بعد از آن با الحاق محله‌‌هایی چون شاه محله، ترش محله، باغ محله، جعفرآباد و قاسم‌‌آباد وسعتی تازه یافت و به محل اقامتگاه تابستانی پهلوی اول اختصاص یافت و در طول سالیان، كاخها وكوشكهایی درآن احداث گردید.
درآن زمان رودخانه دربند به طور اختصاصی در اختیار باغ قرار گرفت، اما بعدها حق استفاده از دوازده ساعت از آب رودخانه به مردم داده شد و از آنجاییكه آب رودخانه برای آبیاری كل باغ سعدآباد كه گسترش نیز یافته بود كافی نبود، قناتهای قدیمی و جدید مورد استفاده قرار گرفتند. تا پیش از تملك اراضی توسط پهلوی اول، بناها و كوشكهایی متعلق به مالكین باغها و اراضی سعدآباد در دوره قاجار وجود داشته كه ازآن جمله میتوان به كوشك احمدشاهی ، بنای اینانلو و درشكه‌‌خانه اشاره نمود كه هنوز نیز موجودند.
باغ سعدآباد با تأثیر از شیب و توپوگرافی شدید منطقه، ساختار خاص خود را دارد. بالاترین سطح باغ، تپه‌‌علی‌‌خان است كه در گذشته كه درختان اندازه امروزی را نداشتند از بیرون باغ قابل رویت بوده است. اختلاف سطح حاصل از توپوگرافی باغ با ایجاد تراس و سنگ چینی و كاشت گیاهان پوششی مهار گشته است. جهت‌‌گیری و قرارگیری كاخهای موجود در مجموعه از توپوگرافی زمین پیروی میكند. ساختار طبیعی منطقه و ویژگیهای شكل و توپوگرافی زمین سبب پدیدآمدن چشم‌‌اندازهای زیبایی رو به شمال و دامنه كوه گردیده است. وجود درختان كهنسال و قدیمی چنار از مهمترین ویژگیهای این باغ محسوب میشوند.
سعدآباد به پیروی از شكل و موقعیت زمین و مسیرهای حركتی نظم یافته است. این مساله تنوع بصری را در طول مسیرها افزایش می‌دهد. مسیرهای حركتی با كاشت ردیفی درختان چنار در دو سو به خوبی تعریف شده‌اند. از سوی دیگر به دلیل محصوریت فضا توسط درختـان بلند قامت به ویژه چنارها، دید و منظر در مسیرها بیشتر بسته طراحی شده است، اما در پیرامون كاخها، دید بازتر نیز مورد توجه واقع شده است. در عین حال در نقاط بالایی، دیدی بسیار مطلوب به سوی كوههای توچال و نیز به سوی شهر وجود دارد. نمونه بارز دراین مورد كاخ شهوند (سبز) است كه به‌دلیل حضور درختان كهنسال و بلند قامت و بسیار متراكم درطول مسیر، این كاخ مشاهده نمی‌شود و با نزدیك شدن به آن، دید نیز گسترده‌تر میگردد. چشم‌انداز كاخ از سوی جنوب، شهر بزرگ تهران است و چون كاخ بر تپه‌ای بلند قرار گرفته، منظره بدیعی را پیش چشم بیننده می‌گستراند. از سوی شمال نیز به سوی كوههای مرتفع البرز و در برخی قسمتها به سوی كاخ احمد شاهی دیدهایی وجود دارد. محوطه اطراف كاخ سفید نیز به كمك ویژگیهای طبیعی، دارای چشم‌اندازی باز و گسترده با پوشش سبز چمن و درختان زینتی نادر و بلند قامت همراه با آب نماها وفواره‌های بلند است كه بسیار زیبا جلوه میكند.
از زمان پهلوی اول پیرامون كاخ با دیوار محصور گردید و بدین ترتیب محوطه باغ از بافت اطراف مجزا گشت. درآن زمان ، هشت ورودی اصلی به منظور دسترسی به نقاط مختلف در باغ وجود داشت. خیابانهای اصلی باغ شكلی نامنظم و منحنی دارند و تحت تاثیر شكل زمین سراسر باغ را تحت پوشش قرار می‌دهند. درحال حاضر سه ورودی اصلی فعال هستند كه از این میان ورودی زعفرانیه برای بازدیدكنندگان در نظر گرفته شده است.
شكل باغ سعدآباد نامنظم و به گونه‌ای طبیعی است و در میان بافت شهری جای گرفته است. تقسیمبندیهای داخل باغ نیز به تبعیت از ویژگیهای طبیعی و توپوگرافی صورت پذیرفته است. این امر سبب میشود كه باغ سعدآباد كه یك باغ‌دره دانسته میشود بیشتر الگویی آزاد داشته باشد، اما درعین حال چند نقطه آن نیز شكل باغ رسمی ایرانی را تداعی كند.
در باغ سعدآباد به جز رودخانه دربند كه از شمال به باغ وارد میشود و از گذشته نیز در محدوده باغ وجود داشته و به عنوان یكی از منابع تأمین آب مورد نیاز فضای سبز مطرح بوده، ۱۲ قنات در دوره پهلوی دوم احداث گردید كه در حال حاضر بسیاری از آنها غیرفعال و یا نیمه فعال‌اند.
آب در باغ در استخرهای بزرگ در مقابل برخی كاخها حضور دارد كه سطح وسیع آب و وجود فواره‌ها مطبوعیت فضایی را دو چندان میكند. درعین حال آب در سراسر باغ به شكلی طبیعی به منظور آبیاری جاری است و در برخی نقاط همچون محوطه مقابل كاخ سبز نظم آب به شكل كاملاً هندسی دیده می‌شود.
درباغ سعدآباد، پوشش های متنوع گیاهی با تركیبهای گوناگون وجود دارند: پوشش گیاهی انبوه و جنگلی در ضلع شمالی باغ تا رودخانه، انواع باغهای میوه پراكنده در سطح كل باغ، درختان سایه‌انداز متراكم در سراسر باغ و انواع درختان كمیاب وزینتی درمیان چمن و در مجاورت كاخهای اصلی.
گونه‌های گیاهی غالب باغ شامل چنار، كاج، نارون، اقاقیا، گردو، بادام، ارغوان، ماگنولیا، تبریزی، بید مجنون، توری ، سیب گل و نوئل میگردد. بسیاری از گونه‌های گیاهی نادر و غیر بومی هستند كه از خارج كشور به ایران آورده شده‌اند و یا از سوی سران سایر كشورها اهدا گشته‌اند. نظم گیاهی باغ سعدآباد از نظام هندسی خاصی پیروی نمی‌كند و بیشتر تابع شكل و شیب زمین و مسیرهای آب است و در عین حال تاثیر باغ‌سازی اروپایی نیز در آن نمایان است. سطح اصلی باغ با چمن پوشانیده شده كه درگذشته در باغ ایرانی كمتر مورد استفاده قرار میگرفته است.
سعدآباد یكی از ذخایر باارزش گیاهی و فضای سبز شهر تهران محسوب میگردد كه علاوه بر ویژگیهای تاریخی و فرهنگی، ویژگیهای طبیعی آن نیز سبب جذب تعداد بی‌شماری بازدیدكننده می‌گردند.
باغ سعدآباد به مانند دیگر باغهای ایرانی با دیوارهای بلند محصور گردیده است. دركل باغ ، زمین آرایی و خیابانها تحت تأثیر پستی و بلندیهای موجود و با احترام به آن شكل گرفته‌اند. در این باغ، به كیفیات دید و منظر چه در سطح باغ و در مسیرهای حركتی و چه در داخل بناها به سوی بیرون از اهمیت خاصی برخوردار است.
باغ سعدآباد مجموعه‌ای از كاخها را درمیان خود دارد كه به تدریج از اواخر دوره قاجار تا دوره پهلوی دوم ساخته شدهاند. پس از انقلاب، هركاخ به موزهای تبدیل شد و هر سرا و اتاقی با عرضه نفیس‌ترین آثار هنری از صاحب نامان ایران و جهان، برخیل بینندگان مشتاق آغوش باز كرد.
ازجمله قدیمی ترین بناهای سعدآباد،كاخ شهوند كاخ (سبز) است كه در قسمت مرتفع شمال غربی سعدآباد بر روی تپه علیخان قرارگرفته است. ساختمان آن درسال ۱۳۰۱ خورشیدی آغاز و درسال ۱۳۰۷ به پایان رسید. نمای اصلی از سنگ سبز و ورودی كاخ درقسمت شمال قرار دارد كه از نمای بسیار زیبای كاخ احمد شاهی نیز بهره می‌برد. بنای كاخ از یك زیر زمین و كاخ اصلی تشكیل شده كه در زیـرزمین به تراس جنوبی باز میشود. این كاخ در طی سالهـای ۵۳-۱۳۵۰ خورشیدی تعمیر و بازسازی گردید و در اختیار میهمانان رسمی و خصوصی قرار میگرفت. این بنا، الگوی معماری ایرانی را كم وبیش داراست و دارای نظم و یكپارچگی بوده و نشانه‌هایی ازمعماری اواخر دوره قاجار و اوایل سلطنت رضا شاه را دارد. محوطه مقابل این كاخ بیش از هركجای دیگری در باغ سعدآباد از الگوی باغسازی ایرانی پیروی كرده است.
ساخت بنای كاخ سفید- موزه ملت – در سال ۱۳۱۰ خورشیدی آغاز گردید و در سال ۱۳۱۵ به پایان رسید. كاخ سفید به عنوان بزرگترین كاخ موجود در مجموعه سعدآباد، مشخصه كاخهای دوره رضاشاهی را داراست. این كاخ در محدوده‌ای به مساحت ۲۱۶۴ متر مربع در دو طبقه با یك زیرزمین ساخته شده است و۵۰۰۰ مترمربع زیر بنا دارد. نمای بیرونی كاخ به سبك معماری كاخهای سلطنتی اروپایی و معماری داخل آنها به آمیزه‌ای از شیوه‌های ایرانی و اروپایی ساخته شده است. این كاخ حجم یكپارچه و سطحی تقریباً مربع شكل را داراست. در فاصله سالهای ۴۹-۱۳۴۵ خورشیدی، ساختمان كاخ تعمیر و بازسازی شده و آذین‌كاران فرانسوی تزئینات داخل كاخ را تغییر دادند.
ازدیگر موزه‌های مجموعه سعدآباد میتوان به موزه هنرهای زیبا كه در ساختمان وزارت دربار شكل گرفته، موزه نظامی و موزه مردم شناسی (كاخ شمس) اشاره كرد.
موزه‌های دیگری نیز در این مجموعه قرار دارند كه به عرضه اختصاصی آثار برخی هنرمندان می‌پردازند در این مورد میتوان به موزه بهزاد، موزه آبكار و موزه فرشچیان اشاره كرد كه اختصاص به آثار این هنرمندان دارد. گنجینه خط و كتابت میرعماد نیز ازجمله موزه‌های مجموعه به شمار می‌رود كه یكی از عمارت‌های كوچك و بزرگ قدیمی پراكنده در باغ سعدآباد است كه در تبدیلی مناسب و با حفظ هویت اصلی بنا به صورت موزه موجود در آمده است. درمجموعه سعدآباد ، موزه‌ها وگنجینه‌های دیگری نیز وجود داشته كه برخی، در حال حاضر دراختیار مجموعه سعدآباد قرار ندارند، كه از جمله میتوان به موزه دفینه، موزه ظروف ، كاخ موزه عبرت وموزه تاریخ طبیعی اشاره كرد.


منبع : پایگاه اطلاع‌رسانی باغ ایرانی

مطالب مرتبط

قیصریه زرتشتیان در بم به تاریخ پیوست

زلزله بم علاوه بر این که جان بیش از سی هزار نفر را گرفت، بسیاری از آثار تاریخی بم را نیز از بین برد که ارگ بم مشهورترین شان بود اما علاوه بر آن زلزله باعث شد خانه عامری ها و آرشام و قیصریه زرتشتی ها نیز زیر تلی از خاک مدفون شود.
قیصریه زرتشتی ها مجموعه ای از بازار، کاروانسرا، مسجد و حمام بود که تقریبا ۱۴۰ سال پیش ساخته شده بود. این مجموعه پس از انقلاب، توسط سازمان میراث فرهنگی تحویل گرفته شد و مرمت و احیا آن توسط هیاتی به سرپرستی دکتر حسین طیاری آغاز شد، متاسفانه این پروژه با وقوع زلزله ناکام ماند.
دکتر طیاری تاریخچه این مجموعه و اقدامات مترتب بر حفظ و احیا آن را در یادداشت کوتاه زیر به رشته تحریر در آورده است:
قیصریه زرتشتیان بخشی از یک مجموعه عام المنفعه در شهر بم شامل سه راسته بازار، کاروانسرا، قیصریه، حمام، آب انبار و مسجد است. این مجموعه در بین سال های ۱۲۷۷ تا ۱۲۸۴ هجری قمری به وسیله مرحوم اسماعیل خان نوری اسفندیاری ملقب به «وکیل الملک» حاکم خیر و سازنده کرمان در زمان سلطنت ناصرالدین شاه قاجار در داخل شهر جدید بم _ پس از بیرون آمدن مردم از ارگ و ایجاد شهر جدید بم _ ساخته شد. قیصریه در کرمان معمولا به محوطه های باز وسط بازارها که در آن یک یا چند معبر دیگر هم وجود دارد گفته شده است مانند قیصریه ملامحمد صالح یا قیصریه ابراهیم خان در کرمان. مرحوم وکیل الملک پس از ساخت این مجموعه، بازارها و کاروانسرا را در اختیار زردشتیان بم قرار داد. با توجه به ارتباط نزدیکی که بین زردشتیان ایران و پارسیان هند وجود داشت و نفوذ پارسیان هند در کمپانی هند شرقی، این مساله به اقتصاد منطقه کمک فراوان کرد و تا اندازه ای باعث رونق از دست رفته قدیم بم شد. به همین دلیل است که این مجموعه به قیصریه زردشتیان معروف شد. در صورتی که مسجد و حمام هنوز به نام باغ آن مسجد و حمام وکیل نامیده می شوند. قیصریه زردشتیان تا حدود سال های ۳۰ دایر بودند. در آن زمان پس از مهاجرت تدریجی زردشتیان به شهرهای بزرگ تر و یا خارج از کشور رفته رفته متروک شد. آب انبار قبل از انقلاب و شمالی کاروانسرا در طول انقلاب به وسیله شهرداری بم تخریب شده بودند و شهرداری وقت قصد تخریب تمامی مجموعه را داشت، اما این مجموعه که بعد از ارگ بم بزرگ ترین جاذبه شهر بم بود به وسیله سازمان میراث فرهنگی حفاظت و مرمت شد.
متاسفانه این مجموعه در زلزله اخیر مانند سایر بناهای داخل شهر بم به شدت آسیب دیده و همراه با مجموعه بازارهای قدیمی و دایر شهر بم که در غرب قیصریه قرار داشته کاملا تخریب شدند. مجموعه بازارهای بم که دایر و مرکز فعال اقتصاد شهر بم بودند، شامل چهار رشته بازار شرقی و غربی به نام بازار امیر، بازارهای سجادی و بازار کردگاری و یک راسته بازار شمال جنوبی در انتهای شرقی بازار های مذکور به نام بازار آهنگران بودند. بازارهای آهنگران و امیر قدیمی تر و در اوایل قاجار ساخته شده بودند. بازارهای سجادی اواخر قاجار و بازار کردگاری در اوایل حکومت پهلوی ساخته شده بودند، با تخریب این مجموعه ها مهم ترین جاذبه های فرهنگی و گردشگری بم پس از ارگ نابود شدند.

دکتر حسین طیاری

وبگردی
سفیر آلمان تعطیلات خود را در بین عشایر بختیاری گذراند
سفیر آلمان تعطیلات خود را در بین عشایر بختیاری گذراند - میشائل کلور برشتولد، سفیر آلمان در ایران برای گذراندن تعطیلات تابستانی خود با عشایر بختیاری در دره کوهرنگ زاگرس همراه شده است. منبع
ویدئو / مراسم رونمایی جدیدترین اثر همایون شجریان
ویدئو / مراسم رونمایی جدیدترین اثر همایون شجریان - مراسم رونمایی از آلبوم موسیقی «ایران من» با آواز همایون شجریان و آهنگسازی «سهراب پورناظری»، چهارشنبه شب (۲۴ مرداد) در تالار وحدت برگزار شد.
تریلی در اهواز چپ کرد، مردم بارش را غارت کردند!
تریلی در اهواز چپ کرد، مردم بارش را غارت کردند! - یک تریلی در اهواز واژگون شد و مردم به جای کمک به راننده مصدوم بار تریلی را بردند
بازگشت گوگوش به ایران و نحوه برخورد با او در فرودگاه
بازگشت گوگوش به ایران و نحوه برخورد با او در فرودگاه - در ویدئوی زیر روایت فائقه آتشین (گوگوش) را از بازگشت به ایران بعد از انقلاب و نحوه برخورد پاسدار فرودگاه و دادستانی با او می شنوید. او این خاطرات را سال ۲۰۰۰ در تورنتوی کانادا روایت کرد.
ماجرای عکس متفاوت وزیر جوان و هشتگ‌های توییتری
ماجرای عکس متفاوت وزیر جوان و هشتگ‌های توییتری - نكته جالب در اين ميان، گستردگي و تنوع واكنش‌ها به پوشش «وزير جوان» بود. تا آن‌جا كه در ميان كاربران بودند گروهي كه اين پوشش را در حد «شق‌القمر» بالا برده و اين تفاوت ظاهري را نشانه‌اي از تفاوتي عميق در نوع نگاه آذري‌جهرمي تحليل كردند و در مقابل، طيفي نيز «وزير جوان» را به‌خاطر تلاش براي آنچه ازسوي اين كاربران نوعي «پوپوليسم» و «عوام‌فريبي» خوانده شد
اظهارات تند احمدی نژاد علیه روحانی و دولت!
اظهارات تند احمدی نژاد علیه روحانی و دولت! - محمود احمدی نژاد با انتشار پیام ویدیویی تندی علیه رئیس جمهور، وی را هم دست رئیس دو قوه دیگر نامید و خواستار کناره گیری حسن روحانی از مقام ریاست جمهوری شد.
فیلم | قرار نبود روحانیت در همه چیز اظهارنظر کند!
فیلم | قرار نبود روحانیت در همه چیز اظهارنظر کند! - فیلم - مدتی قبل حجت الاسلام زائری مهمان خبرآنلاین بود و در کافه خبر به بررسی مسایل فرهنگی و اجتماعی ایران و نقش روحانیت در جامعه پرداخت.
فیلم | چرا مردم مسئولین را مسخره می‌کنند؟
فیلم | چرا مردم مسئولین را مسخره می‌کنند؟ - فیلم - چرا مردم مسئولین را مسخره می‌کنند؟ پاسخ این سوال را در ویدئوی زیر ببینید.
فیلم سانسور شده خوانندگی سحر قریشی در یک برنامه
فیلم سانسور شده خوانندگی سحر قریشی در یک برنامه - سکانس سانسور شده مسابقه «13 شمالی» که در آن سحر قریشی ترانه های مشهور چند تن از خوانندگان را می خواند، ببینید. اولین قسمت این مسابقه در شبکه نمایش خانگی توزیع شده است.
عاشق شدن لیلای سریال پدر،داستانی کاملا واقعی!
عاشق شدن لیلای سریال پدر،داستانی کاملا واقعی! - روایت نازنین پیرکاری،مجری و تهیه کننده تلویزیون از عاشق شدن خود که داستان سریال پدر شد...
یک ژن خوب تازه: جان متاعی است که هر بی سروپایی دارد
یک ژن خوب تازه: جان متاعی است که هر بی سروپایی دارد - مهمترین بخش های سخنان او اینجاست که عنوان می کند: چه کسی در جریان انقلاب بوده؟ اگر یک عده ای جان دادند، یک عده ای هم این وسط پول دادند. او که گویا دستی در شعر هم دارد، سخن عجیب تری از آنچه پیش از این گفته بر زبان جاری می سازد و با به کار بردن این بیت که «جان چه باشد که نثار قدم دوست کنم *** این (جان) متاعی است که هر بی سروپایی دارد» ...
ترامپ حتی به شلیک یک گلوله نیاز ندارد
ترامپ حتی به شلیک یک گلوله نیاز ندارد - برای آمریکا کم هزینه‌ترین استراتژی ادامه وضع موجود است. ترامپ در یک سال گذشته کاری کرد که ۳۰ میلیارد دلار دارایی ایران از کشور خارج شود. این پول به کشور‌هایی مثل ترکیه، گرجستان، ارمنستان، مالزی و ... که از ثبات و امنیت برخوردارند رفت و در این کشور‌ها سرمایه گذاری شد. همین موضوع کمر اقتصاد ایران را می‌شکند. در این یک سال دلار به نزدیک ۱۰ هزار تومان رسیده است. ترامپ حتی به شلیک یک گلوله نیاز ندارد. اگر…
سحر تبر چهره واقعی‌اش را آشکار کرد!
سحر تبر چهره واقعی‌اش را آشکار کرد! - سحر تبر سال گذشته برای اولین بار در رسانه‌های جهان دیده شد. گمانه زنی می‌شد که او برای شباهت پیدا کردن به آنجلینا جولی ۵۰ عمل جراحی داشته است. اما او در نهلایت شبیه شخصیت "عروس مرده" تیم برتون به نظر می‌رسید.
ترجیح می‌دهید کدام‌ زن همکار شوهر شما باشد!
ترجیح می‌دهید کدام‌ زن همکار شوهر شما باشد! - یک بنر تبلیغاتی که ظاهراً با هدف ترویج فرهنگ حجاب طراحی شده، سبب‌ساز واکنش‌های کاربران شبکه اجتماعی توییتر شده است. در این بنر، از رهگذران خواسته شده بین دو گزینه موجود، زنی چادری و زنی مانتویی، انتخاب کنند ترجیح می‌دهند کدام‌یک همکار همسرشان باشد!
فیلم قتل عجیب زن جوان توسط شوهرش در اسلامشهر!
فیلم قتل عجیب زن جوان توسط شوهرش در اسلامشهر! - در اتفاقی عجیب و غیر قابل باور فردی امروز به دلیل درخواست طلاق همسرش در خیابان اسلامشهر وی را با ضربات چاقو از پای درآورد، از سرنوشت این خانم اطلاع دقیقی در دست نیست.