یکشنبه ۲۸ بهمن ۱۳۹۷ / Sunday, 17 February, 2019

درباره محسن قانع بصیری


درباره محسن قانع بصیری
▪محسن قانع بصیری.
▪متولد ۱۳۲۸ ـ تهران
▪تحصیل ابتدایی و متوسطه در مدرسه ناصرخسرو، دبیرستان دارالفنون و دبیرستان علمیه: تحصیلات دانشگاهی در دانشكده علوم رشته شیمی (دانشگاه تهران) و دانشگاه جیورجیا (آمریكا).
▪تخصص ها: اپیسمتولوژی (شناخت شناسی)، پتروشیمی، شیمی صنعتی و مدیریت.
مدیریت طرح و توسعه بازرگانی در نهادهای گوناگون
بنیانگذاری و سردبیری مجله كیمیا (نخستین نشریه تخصصی پتروشیمی در ایران)
▪تألیفات: بیش از پانصد مقاله در نشریات مختلف: ایران، گزارش، صنعت لاستیك، صنعت پلاستیك، امنیت ملی، كیمیا و ...متجاوز از یكصد مقاله در همایش های مختلف و اخذ جوایز متعدد.
▪كتاب های: «جهان انسانی، انسان جهانی»، «نظریه تعادلات سه جزیی»، «اطلاع تا آگاهی»، ترجمه «خاطرات جان كنت گالبرایت» (اقتصاددان بزرگ آمریكایی) همراه با عباس قانع بصیری و دوره دوجلدی «تاریخ تحلیلی صنعت در ایران».
محسن قانع بصیری، پرورده «نظام ابن سینایی» نیست او یك فن سالار و متخصص تمام عیار در رشته خود، با معیارهای مدرن است اما به نظام آموزشی و پژوهشی و نگرشی موسوم به «ابن سینایی» كه دلالت بر وسعت مشرب و جامع الاطراف بودن مرد اهل اندیشه دارد، دلبسته است و این از ریشه عمیق ایرانی او برمی آید. چه در هنگامی كه نظریه تعادلات سه جزیی را تدوین می كند، چه هنگامی كه با غوطه خوردن در كتاب های قدیمی و اسناد تاریخی، و داستان تحول صنعت در ایران عهد صفویه را بازمی گوید، چه هنگامی كه با مسئولیت بسیار به پژوهش در حوزه مدیریت صنعتی و ارتقای فناوری پتروشیمی در ایران می پردازد. آری محسن قانع بصیری، چنین مردی است.
نوشتن درباره او دشوار است. اگرچه خود او انسانی است مثل هر فرهیخته حقیقی، راحت و باز و بدون گره، و همین بر كیفیت سهل و ممتنع بودن او افزوده است.
قانع بصیری یك شهروند تهرانی است. پدربزرگ او بصیرالملك، رئیس «بیرقات و اموال دربخانه مباركه» بود. خانه آنها در خیابان عین الدوله (ایران بعدی) قرار داشت كه بسیاری از رجال علم و هنر و فرهنگ معاصر از آنجا برخاسته اند. فرهنگ اصیل ایرانی و گرایش مذهبی بی تظاهر، به رسم بیشتر خانواده های قدیم و سرشناس، در محیط زندگی او جاری بود. روزگار نخستین ضربه مهلك خود را در سنین كودكی بر او فرود آورد و به قول معروف «نیزه پولادین» را بر پای او كوبید. ضربه ای كه او باید تا آخر عمر، تحمل كند و كرده است. با همه این احوال، محسن قانع بصیری، تیزپاترین رونده ای است كه در میدان دشوار زندگی حرفه ای و زندگی پژوهشی افرادی از سنخ او دیده شده است. تراكم امید و نشاط و سرزندگی و نیروی حیاتی او، همیشه دیگران رابه راه انداخته و بعد از طی مرحله دشوار در هر مقطع از سنی، فولاد وجود او را آبدیده تر نمایان ساخته است. او در نوجوانی با همه علاقه به رشته های مختلف ادبی و علمی، راه اصلی خود را می شناخت و بالاخره در دانشكده علوم دانشگاه تهران به آن رسید. تحصیل در رشته شیمی و ادامه آن در دانشگاه جورجیای آمریكا، در سالهای دهه ۱۹۷۰ كه فرماندار آن ایالت، می رفت كه رئیس جمهور شود و شد. قانع بصیری در دوره تحصیل به متخصص شدن در رشته خود محدود نماند و مطالعات وسیعی كه داشت (و دارد) از او مردی در حوزه اندیشه ساخت. مردی كه آلوین تافلر را به همان راحتی می خواند كه دیوان حافظ را، و مدرنیسم را نیك می شناخت و به لزوم بهره وری درست از آن باور داشت. از همان دوران تحصیل به مسائل و مباحث مربوط به توسعه علاقه نشان می داد و آن را مجزا از حوزه «فرهنگ» نمی دید.
درواقع، او اهل نظریه پردازی است كه انسان و تكنولوژی و فرهنگ را در عین تفكیك از یكدیگر، در حوزه ای هم پیوند می بیند و هیچكدام را بی نیاز از دیگری نمی انگارد و معتقد است آنچه كه كلید كامیابی و رسیدن به كمال مطلوب در این عرصه پهناور است، نخست شناخت و بعد ازآن، مدیریت علمی و صحیح است.
تلاش محسن قانع بصیری در طی این همه سالهای دشواری، تحقق این ایده بوده و برای رسیدن به آن از بسیاری موقعیت های دیده پركن و منفعت های هنگفت، به راحتی گذشته و با عقاید و آرمان هایش زیسته است. او از سال ۱۳۵۸ كه به ایران برگشت و در حوزه های مختلف مدیریتی مشغول به كار شد، دامان تحقیق و قلم را رها نكرد و تولید فكری و قلمی او از لحاظ كمی و كیفی تحسین برانگیز است. بالاخره هم بعد از سالها، عشق به كتاب و نوشتن و طراحی سیستم های كارآفرین و تشویق اهل فرهنگ و ادب و هنر، كار خود را كرد و او را در مشاغل اداری و موقعیت هایی كه بسیاری افراد برای رسیدن به آن، كارها می كنند دور كرد؛ و به قول یكی از دوستان همقلم، میز تحریرش را به میز مدیرعاملی شركت های صنعتی و پتروشیمی ترجیح داد.
قانع بصیری نخستین نشریه تخصصی پتروشیمی را در سالهای بعد از انقلاب به راه انداخت: كیمیا، ماهنامه ای كه به قول اهل مطبوعات؛ علی رغم بعد تخصصی آن، «خیلی زود گرفت» و جای خود را باز كرد. بعد از تعطیلی كیمیا و بعد از دو سال مطالعه، كتاب «از اطلاع تا آگاهی» منتشر شد. این كتاب درباره نظریه تعادلات سه جزیی و رابطه جرم و انرژی و اطلاعات است. مهمترین نظریه كتاب، بحث درباره نظریه ارتباط معكوس مقادیر جرم و انرژی و نسبت اطلاعات است و این فرضیه كه بین دانش و آگاهی با مصرف جرم وانرژی در سیستم ها، رابطه ای از نوع معكوس است.
نظریه تعادلات سه جزیی بر مبنای دو تئوری تدوین می شود:
۱- رابطه معكوس بین آگاهی و جرم و انرژی
۲- اصل نسبت آگاهی، مبنی بر اینكه میزان اطلاعات رسیده به سیستم، مدام موجب كاهش نسبت آگاهی دو سیستم می شود و همه سیستم ها دچار قانون افت كیفیت می شوند. این موضوع، هم در حوزه های اجتماعی و هم در حوزه های شناخت شناسی (اپیسمتولوژی) و هم در حوزه های مربوط به تكنولوژی و فرهنگ، تعریف شده است. این تئوری، رابطه سیاست و اقتصاد و فرهنگ و رابطه خرد و جمع در جامعه را تدوین كرده است.
دومین كتاب محسن قانع بصیری، «انسان جهانی و جهان انسانی»، ادامه همان كتاب «از اطلاع تا آگاهی» است. در این كتاب قطور، این نظریه تطور بیشتری پیدا كرده و در حوزه های معماری ومدیریت و تكنولوژی زندگی شهری تعریف شده است. او در همین اوان، كتاب «خاطرات جان كنت گالبرایت» (اقتصاددان معروف آمریكایی كه در اوایل ۲۰۰۶ در سن ۹۴ سالگی درگذشت) را به همراه برادرش عباس قانع بصیری، ترجمه كرد و نشر فرزان روز آن را به چاپ رسانید. علاقه او به مباحث مدیریت، باعث شد كه بعد از دو سال، پیشنهاد سردبیری مجله مدیریت را بپذیرد و برای ارتقای این مجله تخصصی مانند كیمیا، تلاش و كوشش كند. هم اكنون نیز مجله مدیریت بین مطبوعات تخصصی و فن سالار، شناخته شده و معتبر است.
اگرچه، فعالیت قلمی محسن قانع بصیری به یكی دو نشریه تخصصی محدود نیست. او متجاوز از یكصد مقاله در حوزه های علاقه های متنوع خود ارائه كرده كه بعضی از آنها مورد تقدیر و تحسین واقع شده است. از جمله، مقاله او در «سمینار سراسری كیفیت» كه با عنوان «دانش و كیفیت» ارائه شد و جایزه بهترین مقاله (هم از لحاظ محتوا و هم از لحاظ انتخاب عنوان) را گرفت. او خود به مدارج و افتخارات خود به حدی بی اعتناست كه به یاد نمی آورد دقیقاً در چند كنفرانس و سمینار شركت داشته و چه جوایزی را برده است! برای او، نفس كار كردن، درست كار كردن و لذت بردن از آن در حین انجام آن مطرح است؛ نه جایزه و یا هر تقدیر و تمجیدی كه معمولاً از پس پایان كار می آید.
بعد از این كه از خدمات اداری به میل خود كناره گرفت، به سفارش دفتر پژوهش های فرهنگی و مدیریت آن كه قابلیت های پژوهشی ونگارشی قانع بصیری را شیك می دانست، سفارش تحقیق وتألیف «تاریخ تحلیلی صنعت در ایران» به او داده شد. كاری سنگین و طاقت فرسا كه از عهده مرد با اراده ای مثل او برمی آمد. تاریخ صنعت و مشاغل در ایران، مثل دیگر شعب تاریخ نگاری، زمینه ای بكر و ناهموار و بدون رهرو است. مقاله های محدود و كتابهای انگشت شماری درباره یكی دو موضوع آن نوشته شده است و جای خالی دیدگاه تحلیلی در آنها حس می شود.
اثر ارزشمند «تاریخ صنعت در ایران» در دو جلد است. جلد اول از دوره تیموریان تا ابتدای مشروطیت را بررسی می كند. البته به ادوار تاریخی پیش از آن هم اشاره شده است اما به زعم مؤلف، از آنجایی كه تلقی جدید ما از صنعت به رویارویی ما به تمدن غرب برمی گردد، از آنجا كه بحث رنسانس شروع می شود، باید تاریخ صنعت را آغاز كرد. در همان عصری كه ظرفیت صنعتی ایران مقابل عصر مدرنیته قرار گرفت. جلد دوم كه در واقع جان كلام در آن است، از مشروطیت تا دوره معاصر را دربرمی گیرد و محورهای اساسی آن از این قرار است: بررسی جنسیت صنعتی، ساختارهای مدیریتی، روابط صنعت با حوزه های سیاست، فرهنگ و اقتصاد، تأثیرات متقابل صنعت با سیاست فرهنگ و اجتماع، بررسی فعالیت های كارآفرینان صنعتی در ایران، مسائل پژوهشی صنعت در ایران، مكتوبات صنعتی و نظام آموزشی.
همچنین تاریخ صنعت در سه میدان بررسی شده است:
۱- روابط درون صنعتی از قبیل ساختارهای درونی صنعت، چگونگی مدیریت و نقش كارآفرینان
۲- روابط میان صنعتی و این كه چگونه صنایع مختلف به همدیگر خدمات می دهند
۳- روابط برون صنعتی كه همان رابطه صنعت با حوزه های غیر صنعتی - مثل فرهنگ - است.
جلد اول این كتاب، كاملاً بكر است زیرا تا به حال در این باره مطالعه نشده است. جلد دوم مستندتر، معاصرتر و ملموس تر است. قانع بصیری در توضیح بیشتر می گوید: «مشكل اساسی این است كه به ساختارهای درونی صنعت و ارائه ایران حتی در این دوره هم توجهی شده باشد. مسأله صنعت در انقلاب صنعتی با پژوهش، پیوند انكارناپذیر داشته است. البته در مهد صنعت مدرن یعنی اروپا و غرب. اما در ایران، پژوهش و صنعت با همدیگر بیگانه اند. به طور مثال، صنعت ایران، در یك دوره طولانی، دانش تولید پلی اتیلن را سه بار خریداری كرده است! اما به عقب كه برگردیم، می بینیم كه در دوره صفویه، مسجد امام خمینی(ره) را با یك میلیون و دویست هزار قطعه كاشی هفت رنگ ساخته اند كه ریشه آن در صنعت داخلی بوده است. هیچ كدام از كاشی ها شبیه هم نیستند و می دانیم كه كاشی هفت رنگ را باید سه بار در كوره با درجات متفاوت حرارت داد. در حالی كه امروز كارخانه های كاشی سازی ما، كاشی های یكسان و یكنواخت تولید می كنند! مسلماً در زمان صفویه درباره این صنعت قبلاً پژوهش (به معیارهای آن زمان) انجام شده است.» محسن قانع بصیری درباره چگونگی شكل گیری تمدن و ساختارهای صنعتی در ایران می گوید كه این تكامل بیشتر در مسیر آب بوده و نه صنایع دیگر. ایران كشوری كویری است و مهندسی آب در تاریخ آن سابقه درخشان دارد.
از قنات های ماندگار تا حتی سدهای زیرزمینی برای ذخیره كردن آب توسط ایرانیان ساخته شده و مسیر صنعت نیز متابعت از موقعیت و وضعیت آب در هر اقلیمی داشته است. اما - فی المثل - به دلیل فقدان چوب و زغال سنگ (به شكلی كه مثلاً در انگلستان هست) در ایران، صنایع فلزی كه محتاج سوخت فراوان است، رشد نكرد. درست است كه در شمال كشور چوب فراوان بود ولی در آنجا معادن آهن نبود و حمل سنگ از معدن به محل ذخیره سوخت و یا بالعكس، هزینه سنگینی را می طلبید و بدین جهت، صنایع فلزی در ایران رشد نكرده ماند. قانع بصیری می افزاید: «وقتی هم كه ساختارهایی با هزار زحمت شكل می گرفت و می خواست به ثمر برسد، ۳ عامل آن را خراب می كرد: استبداد داخلی، هجوم اقوام داخلی وخارجی و خشكسالی.» این محقق در این كتاب، برای نخستین بار واقعه تحریم تنباكو را از «نگاه صنعت» دیده و به نتایج جالب توجهی رسیده است. بدون شك، این اثر گرانقدر محسن قانع بصیری، راهگشایی است برای نوشتن تاریخ های تخصصی در رشته های مختلف و تاریخ نگاری را از انحصار سیاست و اطلاع رسانی صرف، خارج خواهد كرد.


منبع : روزنامه ایران

مطالب مرتبط

استفاده از بیوفیلم ها در حذف آلودگی

استفاده از بیوفیلم ها در حذف آلودگی
توانایی باکتریها برای چسبیدن به سطوح، به ویژه در ارگانیسم های پاتوژن که از این خاصیت برای شروع بیماری استفاده می کنند. به عنوان یک پدیده مهم ، شناخته شده است.
• اصطلاح بیوفیلم به سلولهایی گفته می شود که روی یک سطح تثبیت شده و عموما” بوسیله یک ماتریکس از مواد پلیمری آلی ، با منشاء میکروبی احاطه شده اند. بیوفیلم می تواند از یک گونه و یا مخلوطی از چند گونه تشکیل شده باشد. بیوفیلم در مکانهای مختلفی تشکیل می شود ولی تشکیل آن در صنایع معمولا” باعث آسِب و کاهش راندمان می شود.اصولا” باکتریها به علت داشتن پیلی بخصوص در یک محیط آبی تمایل برای چسبیدن به سطوح مختلفی دارند.در بعضی سیستم ها مانند صنایع غذایی، تصفیه پساب بیوفیلم به عنوان یک عامل مهم در سیستم می باشد ولی در صنایع مرتبط با نفت، برج های خنک کننده وبدنه کشتی بیوفیلم یک مشکل مهم و جدی می باشد. اگر تک تک باکتریهای تشکیل دهنده بیوفیلم جداسازی شوند وحساسیت آنها بر روی مواد میکروب کش نیز مطالعه گردد ولی به علت وجود روابط سی نرژیسم و همزیستی در بیوفیلم معمولا” مواد ضد میکروبی کمتر در بیوفیلم موثر می باشد.
• اصولا”باکتریها وقتی تشکیل بیوفیلم می دهند مقاومت آنها نسبت به شرایط نامساعد محیطی و بیوسایدها زیاد می شوند و از طرف دیگردر بیوفیلم مواد را نگه داری و تغلیظ می نمایند واز مواد متابولیکی یکدیگر مصرف مِی کنند.در یک بیوفیلم ممکن است جذب مواد آلی و تغذیه کمتر از زمانی باشد که باکتریها آزاد هستند ولی پایداری ژنتیکی در آنها بیشتر است و پلاسمیدها در بیوفیلم پایدارترمی باشند.(میکروبیولوژی و کنترل آلودگی آب، هوا و پساب) تشکیل بیوفیلم باکتریها را نسبت به مواد ضد باکتری مقاومتر می سازد. نتایج به دست آمده نشان داده است که شرایط استرس سبب افزایش چسبیدن باکتریایی می شود در حالیکه ، توانایی چسبیدن به سویه باکتریایی ارتباط دارد ولی متناسب با غلظت ماده غذایی نیست.در طبیعت میکروارگانیسم ها ، اغلب در ارتباط نزدیک با سطوح جامد رشد می کنند،که این سطوح ممکن است بافتهای نرم زنده ، یا سطوح غیر زنده، مواد غوطه ور و یا ذرات خاک باشد ارتباط و پیوستگی با سطوح جامد منجر به تشکیل بیوفیلم میکروبی می شود که به صورت مجموعه ای از میکروارگانیسم ها در درون اگزوپلیمر گسترده گلیکوکالیکس دیده می شود.بیوفیلم ها یی که توسط یک نوع باکتری به وجود می آید monoculture و بیوفیلم های تشکیل شده بر روی سطوح مخاطی مـثل روده اغلب حاوی مخلوطی از گونه های مختلف باکتری می باشند و عموما" باکتریهای محیطی، با اتصال به قارچها و جلبک ها و پروتوزوئرها تشکیل یک توده نا متجانس واقعی را می دهند. سلولها در بخش های مختلف بیوفیلم ، احتمالا" از نظر دسترسی به مواد غذایی و شرایط فیزیکوشیمیایی در وضعیت های متفاوتی قرار می گیرند. بنابراین بیوفیلم ها نه تنها غالبا" مخلوط و حاوی گونه های مختلف هستند بلکه از فنوتیپ های متفاوت از یک گونه تشکیل شده اند. میزان رشد ، احتمالا" در اعماق بیوفیلم کند است وبا شیب غلظت غذایی افزایش می یابد. تشکیل بیوفیلم تصور می شود که منافع زیادی برای ارگانیسم های متشکله دارد از جمله حفاظت آنها در برابر سیستم ایمنی میزبان در invivo ، مقاومت در برابر آنتی بیوتیک ها همچنین حفظ و نگهداری محیط فیزیکوشیمیایی مناسب برای رشد و بقا، بنابراین آنها قادرند در شرایط نامسائد محیطی مقاومت کرده و به حیات خود ادامه دهند . به علاوه الیاف پلی ساکاریدی در ماتریکس پلیمری که عموما" بار منفی دارند، مولکولهای معدنی و آلی و ذرات غوطه ور در سوسپانسیون مجاور بیوفیلم را به دام می اندازند و از آنجائیکه میکروفلور درون بیوفیلم بسیار متغیر است. موادی که به دام می افتند می توانند بوسیله میکروبها متابولیزه شوند و به این ترتیب به تصفیه محیط های آبی کمک می کنند، از این ویژگیها دربیورآکتورها برای تصفیه فاضلاب و انواع وسیعی از آلودگیهای مزاحم و ضایعات سمی استفاده می شوند ولی از طرف دیگر بیوفیلم ها در پزشکی، صنایع غذایی سیستم های تصفیه آب و صنعت نفت می توانند مشکل آفرین باشند.بیوفیلم هایی که بر روی بدنه کشتی ها ایجاد می شوند، از دیاتومه ها، جلبکهای تک سلولی و باکتریها تشکیل شده اند، این بیوفیلم ها حرکت کشتی را کند و مصرف سوخت را افزایش می دهند تشکیل کلنی میکروبی، همچنین کارآیی پریسکوپ ها و وسایل زیردریایی را پایین می آورد، شبکه های آبرسانی هم مستعد تشکیل بیوفیلم هستند و بیوفیلم بوجود آمده حتی با مقادیر بالای کلر هم حذف نمی شوند، در سیستم های تصفیه، مشاهده شده که گاهی ضخامت بیوفیلم ها به بیش از۵۰۰ میکرو متر می رسد ودر نتیجه نفوذ پذیری غشاء ها به میزان زیادی کاهش می یابد.چسبیدن باکتریها به تکیه گاه مسئله مهمی در اکولوژی، بیوتکنولوژی، آلودگیهای زیستی (biofouling) وتیمار فاضلاب است اولین بار در سال ۱۹۱۳ ،Sohngen گزارش کرد که وجود یک فاز جامد می تواند بر روی پدیده های باکتریایی مختلف مثل تثبیت نیتروژن، اکسیداسیون الکل، نیتریفیکاسیون و دنیتریفیکاسیون اثر گذارد. با گذشت زمان، اطلاعات دقیق تری در مورد میان کنش بین باکتریها و سطوح جامد به دست آمد.دانشمندان نشان دادند که فعالیت باکتریایی در صورت وجود سطوح شیشه ای به ویژه وقتی که تراکم ماده غذایی پایین باشد، افزایش می یابد. در سال ۱۹۷۰، محققین دریافتند که این پدیده اغلب در محیط های طبیعی وجود دارد، در سال ۱۹۷۱، مارشال وقایع اولیه ای را که در هنگام اتصال باکتریهای دریایی به سطوح صورت می گیرد مورد بررسی قرار داد.
●مراحل تشکیل بیوفیلم :
به دلیل اهمیت بیوفیلم در بیوتکنولوژی، تیمار آب های زائد، عفونت های باکتریایی و آلودگیهای صنعتی، درک فاکتورهایی که بر چسبیدن و تشکیل بیوفیلم ومیکروکلنی موثر است، برای کنترل و استفاده از چنین فرایندهایی ضروری است. پدیده تشکیل کلنی بر روی سطح را می توان به صورت ۶ مرحله متوالی در نظر گرفت:
۱) وقایعی که ارگانیسم را به نزدیک سطح می آورد.
۲) اتصال برگشت پذیر به سطح
۳) اتصال برگشت نا پذیر به سطح
۴) چسبیدن(Attachment)
۵) رشد و تقسیم ارگانیسم چسبیده به سطح و تشکیل میکروکلنی و بیوفیلم
۶) فاز تفرق ، این مرحله ، در صورتیکه عمل چسبیدن، با تشکیل کلنی بر روی سطوح تازه و دست نخورده همراه شود، در نظر گرفته می شود.
●مدلهای آزمایشگاهی تولید بیوفیلم :
• مدلهای کشت بسته:
ساده ترین روش برای تشکیل بیوفیلم استفاده از محیط های جامد یا مایع می باشد. در این حالت یا جامد مستقیما" سطح لازم برای چسبیدن را ایجاد می کند یا اینکه یک پایه و زمینه ای در تماس مستقیم با محیط مایع قرار داده می شود.
• مدل کشت مداومcontinuous
با توجه به اینکه کشت های بسته، نشانگر بعضی از اکوسیستم های طبیعی که در آنها به طور دائم منابع تازه مواد غذایی وارد می شوند نیست ، بنابراین بسیاری از محققین از فرمانتور ها برای کنترل میزان رشد تحت شرایط غذایی مورد نظر استفاده می کنند. یک پدیده جدید در این رابطه ، شامل استفاده از ذرات و قطعات معلق در یک کموستات و نشان دادن جمعیت های چسبیده است.تکنیک های مطالعه امروزه این تکنیک ها توسعه یافته و برای مطالعه بیوفیلم ااز میکروسکوپ های لیزری وروشهای اسپکتروشیمیایی و الکتروشیمیایی استفاده می گردد.مثلا” برای مطالعه جمعیت آرشی باکتر در بیوفیلم می توان از کوآنزیم ۴۲۰F استفاده کرد و یا برای فعالیت بیوفیلم می توان از اکسید و احیاء شدنNAD و یا تولیدATP استفاده کرد.با استفاده از بیوسنسورها می توان فعالیت موجود دربیوفیلم را بدون جداسازی و کندن آنها از سطح فلزات مورد مطالعه قرار دارد.
• دربیوسنسورهای آمونیاک با قرار دادن نیتریفیکاتورها روی یک غشاء سلولزی تثبیت شده می توان میزان اکسیداسیون آمونیاک و NO۲ توسط باکتریها را از روی مصرف اکسیژن اندازه گیری کرد.
• برای اندازه گیری میزان آمونیاک ←حسگر بیولوژیکی آمونیاک و نیتروزوموناس
• میزان نیتریت ←حسگر بیولوژیکی نیتریت و نیتروباکتر
• تشخیص گاز متان←حسگر بیولوژیکی متیله موناس فلاژلاتا
• حداقل میزان اندازه گیری توسط حس گر بیولوژیکی
• حداقل اندازه گیری و آزمایش
• ۳ppm
• ۰.۱ N
• ۰.۶*۱۰-۴ M
• ۱۳ - M
• ۰.۰۱ mM • BOD
• آمونیاک
• سولفیت
• متان
• دی اکسیدنیتروژنبا استفاده از میکروسکوپ لیزری بیوفیلم را داخل لوله که از میکروکلنی و مواد متراکم شده آن تشکیل یافته را می توان مطالعه نمود.(میکروبیولوژی و کنترل آلودگی آب ، هوا و پساب)برکه های اختیاری در جاهائیکه زمین با قیمت مناسب وجود دارد، کاربرد وسیعی را در تصفیه فاضلاب به صورت اقتصادی پیدا نموده اند. در مقالات، فرضیات و روش های مختلفی برای طراحی برکه های اختیاری در دسترس می باشد. بیشترین تحقیقات تنها در ارتباط با توده های بیولوژیکی معلق بوده است و این توده ها را به عنوان گروه اصلی توده های بیولوژیکی که عامل حذف مواد می باشند قلمداد نموده اند. اما دیواره های جانبی و کف برکه اختیاری می تواند محلی برای رشد توده بیولوژیکی چسبیده یا بیوفیلم فراهم آورند که آنها نیز به تخریب مواد آلی کمک می کنند. این مطالعه ویژگی رشد توده بیولوژیکی بیوفیلم را روی دیواره و کف این استخربر مصرف مواد آلی نشان می دهد. مدلی برای مصرف مواد آلی در برکه های اختیاری پیشنهاد شده که بر اساس واکنش های درجه اول برای هر دو توده بیولوژیکی معلق و بیوفیلم تعیین می شود. فعالیت بیوفیلم با مدل نفوذ توصیف می شود و در مورد هیدرولیک برکه از مدل جریان پراکنده استفاده شده تا شامل محدوده وسیعی از ابعاد برکه و شرایط عملکرد باشد. مدل پیشنهاد شده که با داده های گرفته شده از دو برکه اختیاری واقع در بانکوک، تایلند و مکزیکوی ایالات متحده ارزیابی گردیده، و به خوبی قادر به تخمین غلظت BOD۵ خروجی از این دو برکه است.اکثر مقالات در زمینه برکه های اختیاری تنها در ارتباط با میکروارگانیسم های معلق بوده اند وآنها را به عنوان گروه اصلی توده های بیولوژیکی مسئول تجزیه مواد آلی در نظر می گیرند. اما مطالعات جدید صورت گرفته پتانسیل توده بیولوژیکی بیوفیلم که بر روی سطح موانع(Baffles) غوطه ور در آب برکه رشد می کنند را بر روی پایدار سازی مواد آلی مشخص کرده است. اما احتمالا" به خاطر تشکیل لایه کفاب، برکه های دارای مانع نسبت به برکه های بدون مانع راندمان کمتری نشان دادند. برخی تحقیقات قبلی بر روی خودپالایی(Self-purification) در نهر های باریک و رودخانه ها نشان داده است که توده بیولوژیکی بیوفیلم که در بستر کانال های باز رشد می نمایند. در تخریب بیولوژیکی ترکیبات آلی کربن دار مؤثر هستند. مطالعات اخیر نشان می دهد که توده بیولوژیکی بیوفیلم که بر روی سطوح رشد چسبیده(Attached-growth media) قرار داده شده در آب برکه رشد می کنند، در حذف ترکیبات آلی نیتروژنی سودمند هستند.گزارش کرده اند که برکه های تثبیت فاضلابی که در آنها مانع نصب شده است، عملکرد تصفیه بهتری نسبت به برکه های بدون مانع دارند. اگرچه آنها این بهبود راندمان را به کاهش عدد پراکندگی نسبت دادند اما توده بیولوژیکی بیوفیلم که احتمالا" روی سطح موانع رشد کرده است، می توانسته همراه با توده بیولوژیکی معلق در تخریب موادآلی شرکت کند.به علت آنکه سرعت جریان معمولا" در برکه های تثبیت فاضلاب کم اما نرخ بارگذاری مواد آلی در آنها نسبت به رودخانه ها و نهر ها زیادتر است، رشد توده بیولوژیکی بیوفیلم روی دیواره های جانبی و کف برکه ها مورد انتظار است. بر این اساس، فرض آنکه در محیط برکه این توده های بیولوژیکی بیوفیلم می توانند توده های بیولوژیکی معلق را در تخریب بیولوژیکی مواد آلی ورودی یاری دهند، معقول می نماید. این مطالعه با هدف کلی پیشنهاد مدلی که مشارکت هر دو توده بیولوژیکی معلق و بیوفیلم در تخریب بیولوژیکی مواد آلی را در برکه های اختیاری در بر گیرد، انجام گردید. هدف های ویژه این مطالعه عبارتند از:
۱) بسط یک مدل ریاضی برای تخریب بیولوژیکی مواد آلی در برکه های اختیاری که شامل فعالیت توده بیولوژیکی بیوفیلم و معلق باشد.
۲) تعیین برخی ثوابت سینتیک رشد بیوفیلم در برکه اختیاری و مشارکت نسبی فعالیت بیوفیلم در حذف مواد آلی.
مدل پیشنهاد شده با اطلاعات دو استخر اختیاری با اندازه واقعی در نیومکزیکوی ایالات متحده و بانکوک تایلند ارزیابی گردید. آزمایشهایی نیز به صورت آزمایشگاهی برای تعیین ضرایب سینتیک توده بیولوژیکی بیوفیلم برکه اختیاری انجام شد.
●بسط مدل
شمای فرضی مدل برکه اختیاری در شکل نشان داده شده است. مدل شامل موازنه جرم مواد در جریان توده مایع و در بیوفیلم با گذر مواد از لایه زیرین که این دو را به هم پیوند می دهد، می باشد.برای حذف مواد توسط بیوفیلم، مدل نوعی فرایند نفوذ را توصیف می نماید که در آن ماده بخاطر اختلاف غلظت موجود انتقال می یابد. وقتی که ماده به سطح بیوفیلم می رسد غلظت آن با ترم نفوذ و ترم واکنش تعیین می شود. در جریان توده مایع غلظت توسط یک ترم جابجایی، یک ترم پراکندگی و یک ترم واکنش تعیین می شود. انتقال ماده در جریان توده مایع بوسیله نفوذ در مقایسه با پراکندگی و جابجایی قابل صرف نظر کردن می باشد.رشد بیوفیلم روی دیواره های جانبی و کف برکه به صورت بیوفیلم ایده آل با ضخامت و دانسیته ثابت فرض می گردد. فرض می شود که در داخل بیوفیلم، نفوذ و مصرف مواد به صورت همزمان اتفاق بیفتد.انتقال به صورت جابجایی در بیوفیلم قابل صرف نظرکردن در نظر گرفته می شود. به علاوه ثوابت سینتیک و نفوذ در طول برکه ثابت فرض می شود.موازنه جرم ماده در حجم کنترل برکه ( توده مایع و بیوفیلم ) به صورت زیر می تواند نوشته شود:
●میزان ازبین رفته دراثرواکنش ها+ تجمع= جریان خروجی- جریان ورودی
• میزان نیتروژن در آبهای شیرین مشتق شده از سه منبع کلیدی:(۱) کشاورزی (۲) فاضلاب های خانگی و صنعتی (۳) بارش.
• در ایرلند شمالی، با ورود زیاد مشتقات N از طریق کشاورزی به محیط های آبی، که میزان غلظت های بالایی از -NO۲را گزارش کرده اند، معتقدند که برای گیاهان و جانوران آبزی سمی می باشند. غلظت هایی از NO۲- ، بوسیله باکتریها به عنوان واسطه ای در مسیرهای اکسید کننده و احیا کننده واقع می شوند.
• دو substrate اصلی برای تولید NO۲- :
• NH۴+بواسطه nitrification
• NO۳- از طریق یک سری مسیرهای احیا کننده NO۳- می باشد. (Effect of carbon substrates on nitrite accumulation in freshwater sediments )
• میزان معرفی و تعیین امروزه یكی از شاخصهای توسعه در جوامع انسانی شناخته میشود. یكی از منابع مهم پروتئینی آبزیان و فرآوردهای مربوط به آنهاست .
• بیوفیلم منابع با ارزشی از کربن و اسیدهای آمینه ضروری را برای پلانکتونها و ماهیان پلانکتونخوار فراهم می کنند.
• جمعیت زئوپلانکتون های استخر که غذای اصلی ماهیان می باشند ارتباط نزدیکی با جمعیت فیتوپلانکتونها دارد.
• در حضور بیوفیلم رشد ماهی کپور ۴۷/۱۴ درصد افزایش
• جمعیت Daphnia magna ←۴ برابر
از آنجائیکه میزان رشد در درون بیوفیلم به میزان قابل توجهی کمتر از ارگانیسم هایی است که به صورت پلانکتونیک در درون محیط شناورند، بنابراین گزارش می شود که بیوفیلم ها کمتر حساس هستند.
• با توجه به این نتایج می توان فهمید که با استفاده از بیوفیلم تولید بیشتر با هزینه کم را به دنبال دارد چرا که اغلب مواد مصرفی به عنوان سوبستر محصولات زراعی با ارزش اقتصادی پائین است.
(بررسی اثرات استفاده از بیوفیلم در استخرهای پرورشی در جهت کاهش آمونیاک و افزایش رشد آنها _ مرکز تحقیقات شیلات مازندران_ ۱۳۷۹_۱۳۸۰ )
مهشید جلیلی
jalili_mahshid@yahoo.com
كارشناس پژوهشی مركز ملی اقیانوس شناسی
دانشجوی كارشناسی ارشد رشته بیولوژی دریا
منابع:
میکروبیولوژی و کنترل آلودگی آب ، هوا و پساب
پایان نامه کارشناسی ارشد.بررسی اثر عوامل محیطی بر ویژگیهای پروتئوس هلیکوباکتر پیلوری به خالت پلانکتونی و بیوفیلم- سهیلا جهانتاب
مجله آب و فاضلاب _ شماره ۲۱_صفخه ۳۹-۴۶
Effect of carbon substrates on nitrite accumulation in freshwater sediments
بررسی اثرات استفاده از بیوفیلم در استخرهای پرورشی در جهت کاهش آمونیاک و افزایش رشد آنها _ مرکز تحقیقات شیلات مازندران_ ۱۳۷۹_۱۳۸۰

وبگردی
زیر و روی "اصلاح ساختاری"
زیر و روی "اصلاح ساختاری" - احتمال بعدی این است که شاید هدف این است که نظام ریاست جمهوری کنار برود و مجددا جایگاه نخست وزیری احیا شود. در این حالت نخست وزیر هم به طبع توسط مجلس انتخاب می‌شود و شک نکنید حتی اگر الان با توجه به ترکیب مجلس دهم قرار بود نخست وزیر انتخاب شود، فردی مانند سعید جلیلی انتخاب می‌شد.
بازهم کپی بدون اجازه از یک برنامه آمریکایی / آیا مورد تمسخر دنیا قرار نمیگیریم !
بازهم کپی بدون اجازه از یک برنامه آمریکایی / آیا مورد تمسخر دنیا قرار نمیگیریم ! - همزمان با رونمایی از پوستر و تیزر جدیدترین برنامه احسان علیخانی، روز و ساعت پخش اولین قسمت از «عصرجدید» اعلام شد.
ادامه‌ی سکوت ضرغامی درباره‌ی انتقال آرشیو صداوسیما به شبکه من و تو
ادامه‌ی سکوت ضرغامی درباره‌ی انتقال آرشیو صداوسیما به شبکه من و تو - چند سالی است از جمله روزهای اخیر که با نزدیک شدن به مقاطعی از جمله دهه‌ی فجر، شبکه‌های تلویزیونی فارسی خارج کشور مانند بی‌بی‌سی و من‌وتو مستندهایی از زمان انقلاب پخش می‌کنند که جزو آرشیو صداوسیما بوده است ولی تا امروز مشخص نشده است که چطور و توسط چه کسانی به دست آنها رسیده است؟
اختتامیه سی و هفتمین جشنواره فیلم فجر
اختتامیه سی و هفتمین جشنواره فیلم فجر - مراسم اختتامیه سی و هفتمین جشنواره فیلم فجر شامگاه دوشنبه در برج میلاد برگزار شد.
جنجال شبیه‌سازی بیعت امام و همافران ارتش توسط علم‌الهدی در مشهد
جنجال شبیه‌سازی بیعت امام و همافران ارتش توسط علم‌الهدی در مشهد - دیدار و سلام نظامی فرماندهان نیروی هوایی ارتش به سیداحمد علم‌الهدی، امام جمعه مشهد انتقادهایی را در پی داشته است.
ویدئو / روش خرید قانونی کوه در لواسان !
ویدئو / روش خرید قانونی کوه در لواسان ! - ارتفاعات تهران از جمله لواسانات یکی از این مناطق است که به گفته امام جمعه این شهر به شکل جدی و گسترده‌ای با این مشکل دست به گریبان است و ظاهراً کمیسیون ماده ۱۰۰ قانون شهرداری محلی برای دور زدن قانون از سوی برخی افراد شده است.
ازدواج الهام حمیدی + تصاویر
ازدواج الهام حمیدی + تصاویر - الهام حمیدی بازیگر پرکار این روز‌های سینما و تلویزیون با انتشار عکسی در صفحه اینستاگرامش خبر ازدواجش را به صورت رسمی اعلام کرد اما هویت همسرش را فاش نکرد.
توهین بعیدی‌نژاد به شعور ملت ایران
توهین بعیدی‌نژاد به شعور ملت ایران - حمید بعیدی‌نژاد سفیر ایران در انگلیس توییتی را منتشر ساخت که با واکنش‌های بسیاری روبه‌رو شد. وی مدعی شده که در فهرست کشورهایی که در حفظ ارزش پول ملی در برابر دلار با بیشترین مشکلات مواجه شدند ایران با وجود فشارها و تحریم اقتصادی، عملکرد بهتری از کشورهایی چون ترکیه، برزیل، روسیه، آفریقای جنوبی و سوئد داشته است.
عکس/ کشف حجاب در تهران!
عکس/ کشف حجاب در تهران! - حجت الاسلام حمید رسایی عکسی در کنار یک زن بی حجاب از حضور در برنامه‌ای با عنوان «اعلام همبستگی با ملت ونزوئلا» در تهران منتشر کرده است.
ببینید یک مجری چقدر میتواند مزخرف بگوید !
ببینید یک مجری چقدر میتواند مزخرف بگوید ! - ژاپنی صحبت کردن جواد خیابانی