جمعه ۷ فروردین ۱۳۹۴ / Friday, 27 March, 2015
معرب و مبنی

معرب و مبنیوالاسم منه معرب و مبنی لشبه من الحروف مدنی
● اسم به دو نوع تقسیم می شود:
۱) معرب (آنچه كه شبیه حروف نیست)
۲) مبنی (آنچه كه شبیه حروف است)
به نظر مصنف وسیبویه وابن ابی ربیع علت بناء اسماء مبنی تنها بخاطرشبیه بودن آنها به معروف است.
كاشبه الوضعی فی اسمی جئتنا والمعنوی فی متی وفی هتا
وكنیابه عن الفعل بلا تاثر و كافتقار أصلا
در ابیات بالا انواع شباهت اسم به حرف را در چهارمورد ذكر كرده كه مبنی می شوند:
۱) در وضع شبیه حرف هستند: اسم گاهی بریك حرف وضع شد.مانند « ت » درضربت , یا بردو حرف وضع شده مانند « نا » در كرمنا و آن را درشعربا جئتنا ذكركرده .«ت»فاعل ومبنی شبیه حرف است دروضع بریك حرف و«نا»اسم است ومفعول ومبنی شبیه حرف است در وضع بر دو حرف
۲) در معنا شبیه حرف هستند:
الف) ازنظرمعنا شباهت به حروفی دارند كه كلمه ای برای آنها وضع شده.مثل(متی) كه مبنی است بخاطرشباهتش به حرف درمعنا.وآن استفاده می شود مثل متی تقوم؟_برای شرط مثل متی تقم أقم. ودرحالت شبیه به حرف موجود است دراستفهام مانند«همزه»است ودرشرط مانند «إن» می باشد.
ب) آنچه شبیه به حروفی است كه كلمه ای برای آن وضع شده.مثل «هنا»كه مبنی است بخاطرشباهتش به حرفی كه شایسته بوده چیزی برای آن وضع شود ولی وضع نشده برای اینكه مثال یكی معنی ازمعانی است كه شایسته بوده برای آن وضع شودكه بر آن دلالت كند همانطوركه برای نفی(ما) وبرای نهی (لا) وبرای تمنی(لبت)وبرای ترجی(لعل) و مانندآنها وضع شده است.بنابراین اسمهای اشاره بخاطر شباهتشان در معنا به حرفی مقدر معنی شده اند.
۳) در نیابت از فعل وعدم تأثیرپذیری ازعامل به حرف شباهت دارند و آن مانند اسمهای فعل است.(اسم فعل مانند حروف بر كلمات دیگرتأثیرمی گذارد ولی چیزی بر روی آن تأثیر نمی گذارد) مانند «دراك زیرا» دراك مبنی است بخاطر شباهتش به حرف كه در مابعدش عمل می كند وچیزی بر آن عمل نمی كند همانطور كه حرف اینچنین است.
باقول(بلاتأثر)ازآنچه معنای فعلی دارد.وازفعل گرفته می شود و بوسیله عوامل تأثیرمی گیرد احتراز كرده مانند(ضربنا زیدا)كه (إضرب)را در نیابت داردومصدراست وعمل فعل را انجام می دهدوجانشین اوست ومتأثراز عامل است ومنصوب است بخاطرفعل محذوف بر خلاف (دراك) كه اگر او جانشین (ادراك) باشد پس متأثر به عامل نیست.
حاصل آنچه منصف ذكر كرده اینست كه مصدر وضع شده در جایگاه فعل و اسمهای فعل هردو در نیابت از فعل اشتراك دارند ولی مصدر متأثر از عوامل است و معرب است بخاطرعدم شباهت آن به حرف و اسمهای فعل از عوامل تأثیر نمی گیرند پس مبنی می شوند بخاطر شباهتشان به حرف زیرا آنها(اسمهای فعل)جانشین فعل می شوند ولی از آن تأثیر نمی گیرند.
و اینكه منصف آنرا مبنی ذكر كرده بخاطر اینكه اسمهای فعل محلی از اعراب ندارند مورد اختلاف است كه در باب اسمهای فعل ذكر خواهیم كرد.
۴) بخاطراینكه به ما بعد خوداحتیاج دارند(كافتقارأصلا) شبیه حرف هستند مانند اسمهای موصول مثل (الذی) كه به صله نیازمنداست بنابراین به حرف شباهت دارد بخاطر نیازمند بودن پس مبنی می شوند.
و حاصل دو بیت بناء دراسمها بر ۶ باب است:
۱) ضمایر
۲)اسمهای اشاره
۳) اسمهای استفهام
۴) اسمهای شرط
۵) اسمهای فعل
۶) اسمهای موصول
ومعرب السماء ما قد سلما من شبه الحرف كأرض و سماء
گفته شده معرب بر خلاف مبنی است و گفته شد كه آن چیزی است كه شبه حرف است پس معرب آنچیزی است كه شبیه حرف نیست وبه صحیح ومعتل تقسیم می-شود و صحیح آن اسمی است كه آخر آن حرف عله نباشد و معتل اسمی است كه آخرش حرف عله باشد مانند (سما)
ومعرب همچنین تقسیم می شود به متمكن امكن (منصرف) مانند زید و عمرو و متمكن غیر امكن (غیر منصرف) مانند:احمد.مساجد.مصابیح.
بنابراین در یك تقسیم بندی می توان به این صورت می توان گفت:
● اسمها:
▪ متمكن(معرب)
▪ متمكن امكن(منصرف) تنوین می گیرد و مجرور می شود با كسره هرگاه بدون «ال»باشد ویا مضاف نباشد
▪ متمكن غیر امكن(غیر منصرف) تنوین نمی گیرد و با كسره مجرور نمی شود جز هر گاه همراه«ال»باشد یا مضاف باشد.
▪ غیرمتمكن(مبنی)

منبع : سازمان آموزش و پرورش استان خراسان

مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
ضد دوپینگ , مجمع فوق‌العاده , قد , لیک برتر انگلیس , کنکور ارشد 94 , سه ماهه , پرخاشگری , آذربايجان شرقي , ال‌کلاسیکو , کوهرنگ , فیلم های تاریخی , حمرین , خانه ویلایی , ترسناک‌ترین , سرخک , بیدمری , محافظ , تظاهرت , لگن , رشد علمی ,

برخی از مطالبی که کاربران هم اکنون در حال خواندن آن هستند
به آب گل رخ آن گلعذار می‌شویند , آرایش، پیرایش و پوشش , تأسیس یک اتحادیه ملی برای مجامع صنفی خدماتی , تاریخ , غبار , مراحل طرح درس سالانه , تاریخچه منطقه , رسانه‌های گروهی(۲) , تشخیص افتراقی , مرغی که ناگهانی در دام ما درآمد , تظاهرات بالینی , آویختن به دار , ۱۸۷۰ م. روزنامه در ژاپن , تنظیم فاصله (میزان‌ساز تصویر) , شورای دولتی (administration council) , پوشاک زنان , سال از کیفیت جمع بین وحدت و کثرت , گیاهان چندساله , من کیم اندر جهان سرگشته‌ای , درمان آمبلیوپی , حوضهٔ آبریز رودخانهٔ اترک , شیمی‌درمانی و هورمون‌درمانی , در ستایش شروان شاه , یافته‌های آزمایشگاهی , به سودای تو مشغولم ز غوغای جهان فارغ , موسیقی جاز , مهریه و نقدینه , فراموش شدن حروف به‌واسطهٔ عدم توجه , منوچهر مطیعی تهرانی , حکایت آن مهمان کی زن خداوند خانه گفت کی باران فرو گر... ,

وبگردی
فرخنده زنده زنده سوزانده شد / تصاویر - گروهی از مردم افغانستان در کابل پایتخت این کشور یک زن را به شدت مورد ضرب و شتم قرار داده و کُشتند. مقامات امنیتی در کابل با تأیید این خبر اعلام کردند که مردان خشمگین در مرکز شهر، یک زن را که گفته شده قرآن را به آتش کشیده کشتند.
پاسخ فرزاد حسنی به افشاگری آزاده نامداری - بر فرض محال اگر این ادعاهای کذب صحت هم داشت، آیا این روش درستی برای بیان آنهاست؟ ریختن آبروی دیگران و حتی خانواده خود به چه قیمتی؟ به قیمت پخش تصویرمان از تلویزیون؟! انسان ها را از روشی که برای رسیدن به هدفشان انتخاب می کنند بشناسید...
ضرب و شتم آزاده نامداری و افشاگری بی‌سابقه - آزاده نامداری با به اشتراک گذاشتن عکسی تلخ و دردناک از آثار شدید ضرب و شتم روی صورت و چشم خود، از اتفاقاتی غیرقابل باور مربوط به زندگی گذشته اش . آقای حسنی چهل تا فایل صوتی دست من داری که مدت هاست حتی خودم گوشش ندادم.
شایعه رابطه احسان علیخانی و آزاده نامداری! / تصاویر اینستاگرام - توضیحات آزاده نامداری درباره یک شایعه - امروز آقای علیخانی چون صفحه‌ای دراینستاگرام ندارن ازمن خواستن توضیحی به هوادارانشون ودوستای خوب خودم بدم.
دختر گلفروش تجریش پدیده جدید شبکه‌های اجتماعی - دختر گلفروش میدان تجریش. این همه چیزی بود که از پدیده این روزهای شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌ها می‌دانستیم و البته چند عکس که از او منتشر شده بود. دختری که با ظاهری خاص توجهات را به خود جلب کرده بود.
شبکه‌های اجتماعی با ما چه کرده‌اند / فیلم - شبکه‌های اجتماعی چگونه ما را منزوی کرده‌اند. آیا شما هم ساعت‌های زیادی را صرف شبکه‌های اجتماعی و دنیای مجازی میکنید حتما این ویدیو را نگاه کنید.
پربازدیدها
دفتر موسیقی به وعده های خود عمل نکرد/ انتقاد از اعضای بدهکار - مدیرعامل خانه موسیقی با ارائه یک گزارش مشروح از عملکرد این نهاد صنفی در سال گذشته به بررسی وضعیت دفتر موسیقی وزارت ارشاد نیز پرداخت.
خاکپور: در نیمه اول تمرکز نداشتیم/ افغانستان تیم سوپرایز تورنمنت است - سرمربی تیم ملی فوتبال امید ایران گفت: در نیمه اول تمرکز نداشتیم.
وداع مرد نقاش با وطن/ اتفاقات حاشیه‌ساز سال ۹۳ در حوزه فرهنگ - وداع مرد نقاش با وطن/ اتفاقات حاشیه‌ساز سال ۹۳ در حوزه فرهنگ شاید جماعتی که پشت در گالری اثر صف کشیدند تا به تماشای نمایشگاه انفرادی آیدین آغداشلو بعد از چهل سال بنشینند فکر نمی‌کردند یکی از حاشیه‌های هنری سال ۹۳ باشند.
قلعه‌نویی: نفت را می‌بردیم مدعی اول قهرمانی بودیم/ سوال از من در مورد رفتن کی‌روش کارشناسی نیست - سرمربی تیم فوتبال استقلال گفت: به اعتقاد من اگر امتیاز بازی با نفت را از دست نمی‌دادیم مدعی اول قهرمانی در لیگ بودیم.
ایران با غلبه بر فلسطین صدرنشین شد/شاگردان خاکپور 6 امتیازی شدند - دیدار تیم ملی فوتبال امید ایران و فلسطین به پیروزی شاگردان خاکپور انجامید.
تساوی استقلال و سایپا در دیداری دوستانه - دیدار دوستانه استقلال وسایپا با تساوی یک بر یک به پایان رسید.
امیدهای ایران از سد فلسطین عبور کردند/ صدرنشینی شاگردان خاکپور - تیم فوتبال امید ایران که در دیدار نخست مرحله مقدماتی المپیک 2016 ریو برابر نپال به یک پیروزی پرگل دست پیدا کرده بود، در دومین دیدار برابر فلسطین به پیروزی رسید تا صدرنشین گروه سوم شود.
برج میلاد شنبه شب خاموش می‌شود - گروه جامعه: معاون آموزش و بهینه سازی مصرف انرژی سازمان بهره وری انرژی ایران با دعوت برای مشارکت در حرکت جهانی ساعت زمین از هموطنان ...
سریعترین وسایل نقلیه دست ساخته بشر - گروه فناوری: برای فرار از جاذبه زمین یک شی باید با سرعت 25000 مایل بر ساعت حرکت کند. از این رو کاوشگران سریعترین ...
بحرینی‌ها در حمایت از «یمن» و «شیخ سلمان» تظاهرات کردند+تصویر - تعداد زیادی از مردم بحرین دیروز و امروز در اعتراض به تجاوز عربستان به یمن و ادامه بازداشت دبیرکل الوفاق دست به تظاهرات زدند.




Copyright © 2008 - 2015 vista.ir. All Rights Reserved