سه شنبه ۲۱ آذر ۱۳۹۶ / Tuesday, 12 December, 2017

علوم قرآنی


علوم قرآنی
عـلـوم قـرآنـی اصطلاحی است نسبتا جدید ولی مصداق آن كهن و تاریخ آن به قدمت تاریخ قرآن است . و مـراد از آن عـلومی است پیرامون و بر محور قرآن شكل گرفته و رشد كرده و هدف آن شناخت هـمـه شئون مربوط به قرآن اعم از تاریخ و تفسیر و صورت و محتوا و نهایتا استفاده بهتر بردن از قرآن در حوزه علوم شرعی و معارف دینی است .
▪ این علوم عبارتند از :
۱ ) تاریخ قرآن ( ـ مقاله تاریخ ایران در قرآن پژوهی . گفتنی است كه مقاله حاضر یعنی قرآن و قرآن پژوهی در بردارنده یك دوره موجز از تاریخ قرآن است ).
۲ ) علم تفسیر
۳ ) علم قرائت و تجوید و ترتیل
۴ ) علم رسم عثمانی , یعنی شناخت چگونگی رسم الخط و املای قدیمی و ثابت قرآن مجید.
۵ ) علم اعجاز قرآن .
۶ ) علم اسباب نزول .
۷ ) علم ناسخ و منسوخ .
۸ ) علم محكم و متشابه .
۹ ) علم شناخت مكی و مدنی .
۱۰ ) علم اعراب .
۱۱ ) علم غریب القرآن و مفردات قرآن و وجوه و نظایر ( واژگان شناسی قرآن ).
۱۲ ) علم قصص .
۱۳ ) فقه قرآن یا احكام قرآن .
شاید فن ترجمه قرآن را بتوان ملحق به علم تفسیر شمرد. سابقه علوم قرآنی بسیار كهن است , و بعضی از علوم قرآنی كه عمدتا نقلی و متكی بر حدیث است مـانـنـد ناسخ و منسوخ و اسباب النزول , قدمتش به اندازه قدمت علم حدیث و احادیث مروی از معصومین علیهم السلام است . اما علم رسم عثمانی , همزمان با تدوین و جمع عثمانی و تهیه نسخ نهایی و رسمی قرآن ( معروف به مصحف امام و مصحف عثمانی ) پیدا شده است . و بسیاری از فقهای مذاهب اسلامی تغییر و تبدیل آن را شرعا جایز ندانسته اند و قرآن رسمی جهان اسـلام كـه در عصر جدید با اتكا به اساسی ترین منابع قدیم تهیه و چاپ شده است بر مبنای همین رسم یا رسم الخط عثمانی است .
ایـن رسم الخط طبعا تفاوتهایی با رسم الخط امروز عربی و فارسی دارد و برای فارسی زبانان حتی تحصیلكرده ها دشوار خوان است زیرا در آن بسیاری الفها , به كتابت درنمی آید از جمله آنكه به جای سلطان , سلطن , و جای یا نوح , ینوح ( با الفی كوتاه بالای طاء , یا نون ) نوشته می شود. ولی حق با كسانی است كه طرفدار تثبیت و استاندارد شماری رسم عثمانی هستند. زیـرا اصـلاحـات املایی و رسم الخط بر وفق مشربها و مكتبهای زبانی و زبانشناختی یا سلیقه ای , پـایـان نـدارد , و اصـولا هر كار كنیم و هر تدبیری بیندیشیم قرآن خوانی درست , نیاز به آموزش خـاص خـود دارد , و صـرف داشـتن سواد و تحصیلات و فرهنگ برای درست خوانی قرآن كفایت نمی كند. سـابـقـه عـلم قرائت و شناخت اختلاف قراآت نیز به صدر اسلام و عصر رسول اللّه (ص ) و صحابه بازمی گردد. ولی بعضی از علوم قرآنی مانند علم اعجاز قرآن , یا اعراب قرآن متاخرتر است . زرقـانـی می نویسد نخستین اثری كه در علوم قرآنی تدوین شده است البرهان فی علوم القرآن اثر علی بن ابراهیم بن سعید مشهور به حوفی ( م . ۳۳۰ ق ) است كه در ۳۰ مجلد بوده و نسخه خطی ۱۵ جلد آن در دارالكتب المصریهٔ محفوظ است .
▪ سـایـر آثـاری كه در علوم قرآنی و مشتمل بر همه یا اغلب علوم و فنون نامبرده , تدوین شده است عبارتند از :
۱و ۲ ) فنون الافنان فی علوم القرآن ; و نیز كتاب المجتبی فی علوم تتعلق بالقرآن هر دو اثر ابن جوزی ( م ۵۹۷ ق ) ( و هر دو محفوظ در دارالكتب المصریهٔ در قاهره ).
۳) جمال القراء , اثر علم الدین سخاوی ( م ۶۴۱ ق ).
۴ ) المرشد الوجیز , اثر ابوشامه ( م ۶۶۵ ق ) ( این اثر به طبع رسیده است . )
۵) البرهان فی علوم القرآن , اثر بدرالدین زركشی ( م ۷۹۴ ق ). ایـن اثر عظیم و خوش تدوین چهار جلدی كه به تصحیح محمد ابوالفضل ابراهیم به طبع رسیده است اساس و منبع اصلی اتقان است .
۶ ) مواقع العلوم من مواقع النجوم , اثر جلال الدین بلقینی ( م ۸۲۴ ق ).
۷) الاتـقـان فی علوم القرآن , اثر محدث و قرآن پژوه مصری ایرانی تبار , جلال الدین سیوطی ( م ۹۱۱ ق ) است .
▪ این اثر مهمترین اثر در علوم قرآنی شمرده می شود و از آن سه ترجمه به فارسی موجود است .
ـ یكی ترجمه قدیمی ( كه نسخه خطی اش در كتابخانه مركزی دانشگاه تهران محفوظ است ) ,
ـ دوم بـه قـلم آقای محمد جعفر اسلامی تحت عنوان دایرهٔ المعارف قرآن ;
ـ و سومی به قلم حجهٔ الاسلام سید مهدی حائری قزوینی ( درباره این ترجمه و این كتاب ـ مقاله ترجمه اتقان نوشته نگارنده در كتاب سیر بی سلوك , و قرآن پژوهی ) متن عربی هم بارها به طبع رسیده است . بهترین طبع آن تصحیح محمد ابوالفضل ابراهیم , در چهار مجلد است .
در عصر جدید در جهان اسلام چند اثر قابل توجه در علوم قرآنی پدید آمده است كه مهمترین آنها عبارتند از :
۸ ) مناهل العرفان فی علوم القرآن , اثر محمد عبدالعظیم زرقانی در ۲ مجلد
۹ ) مـبـاحـث فی علوم القرآن , اثر صبحی صالح كه بارها تجدید طبع یافته و به صورت ناقص به فارسی ترجمه شده است .
۱۰) المعجزهٔ الكبری , اثر محمد ابوزهره ( ترجمه فارسی تحت عنوان : معجزه بزرگ , پژوهشی در علوم قرآنی , به قلم محمود ذبیحی ).


منبع : شبکه قرآن

مطالب مرتبط
وبگردی
جُرمی به نام سفر خارجی: چرا از "دنیا گردی مردم"  می ترسند؟!
جُرمی به نام سفر خارجی: چرا از "دنیا گردی مردم" می ترسند؟! - دولت حاکم بر یک جامعه در حال توسعه، نه تنها نباید جلوی سفر مردم به خارج از کشور را بگیرد، بلکه باید تسهیلاتی برای چنین سفرهایی در نظر بگیرد ... آیا کشوری با مردم دنیادیده زودتر و بهتر توسعه می یابد یا مملکتی که مردمانش فکر می کنند دنیا همین چهار دیواری خودشان است؟!
درآمد کشور از گردشگری افزایش یافت / از محل عوارض خروجی !
درآمد کشور از گردشگری افزایش یافت / از محل عوارض خروجی ! - دولت روز گذشته و در اقدامی غیرمنتظره،عوارض خروج از کشور را با افزایش 300 درصدی! مواجه کرد...
 آنونس سرى جدید دورهمى
آنونس سرى جدید دورهمى - رونمایی از دکور سرى جدید دورهمى
فیلمی از مرگ خرس قطبی به دلیل تغییرات آب و هوایی
فیلمی از مرگ خرس قطبی به دلیل تغییرات آب و هوایی - یکی از عکاسان نشنال جئوگرافیک فیلمی کوتاه از یک خرس قطبی منتشر کرده که در منطقه ای دورافتاده در جزیره بافین و به دور از یخ ها مشغول جستجو برای غذاست. در این بخشی از این فیلم حیوان مشغول جستجو در زباله هاست، سپس روی زمین می افتد و در انتظار مرگ می ماند.
امتناع از دست دادن علی هاشمی با خانم مدال دهنده
امتناع از دست دادن علی هاشمی با خانم مدال دهنده - فیلم - علی هاشمی وزنه بردار کشورمان با توضیح اینکه مسلمان است از دست دادن با خانم اهدا کننده مدال خودداری کرد.
سطح سواد کارشناس اقتصادی تلویزیون !
سطح سواد کارشناس اقتصادی تلویزیون ! - کارشناس اقتصادی تلویزیون نمی داند که لغت Bitcoin به چه معناست و با تلفظ Bitqueen به این نتیجه رسیده که معنای ملکه بیت ها را می دهد!!
فیلم/ تصاویر منتشر شده از جسد علی عبدالله صالح
فیلم/ تصاویر منتشر شده از جسد علی عبدالله صالح - وزارت کشور یمن با انتشار بیانیه‌ای رسمی، شایعات کشته شدن علی عبدالله صالح را تأیید کرد و رسما اعلام کرد که او کشته شده است.
جنجال رقص مایکلی سرباز ایرانی
جنجال رقص مایکلی سرباز ایرانی - رقص زیبای سرباز ایرانی در پادگان
دختر رییس فدراسیون روسری بر سر مربی مرد تایلندی کرد
دختر رییس فدراسیون روسری بر سر مربی مرد تایلندی کرد - سرپرست فنی فدراسیون کبدی که بعد از مسابقات از سمتش برکنار شد، می‌گوید که دختر رییس فدراسیون روسری بر سر مربی مرد تایلندی کرد و او را به داخل زمین برد.
روزنامه جمهوری اسلامی: آقای مصباح، مگر شما نبودید که اطاعت از احمدی‌نژاد را اطاعت از خدا خواندید؟
روزنامه جمهوری اسلامی: آقای مصباح، مگر شما نبودید که اطاعت از احمدی‌نژاد را اطاعت از خدا خواندید؟ - کاش بزرگان حوزه علم و فلسفه می‌دانستند سیاست هم برای خود علمی مجزاست و ظرافت‌های خود را دارد و نمی‌شود بدون توجه به آن، طرح ریخت و به نتیجه رسید.
لحظه خودکشی فرمانده جنگ بوسنی در جریان جلسه دادگاه!
لحظه خودکشی فرمانده جنگ بوسنی در جریان جلسه دادگاه! - فرمانده پیشین کروات های بوسنی پس از تایید محکومیت ۲۰ ساله اش در دیوان کیفری بین المللی به دلیل ارتکاب جنایات جنگی، ظرف سم را سرکشید!
فیلم/ تخلف احمدی‌نژاد در بوسیدن مادر چاوز
فیلم/ تخلف احمدی‌نژاد در بوسیدن مادر چاوز - محمدجعفر منتظری، دادستان کل کشور در همایش بسیج حقوقدانان نسبت به اظهارات اخیر رئیس‌جمهوری سابق کشورمان واکنش نشان داد.
همه زنان ناصر محمد خانی و زن جدیدش + عکس
همه زنان ناصر محمد خانی و زن جدیدش + عکس - ناصر محمدخانی دو شب پیش در حالی با زن سومش ازدواج کرد که زن اولش توسط شهلا کشته شده بود و زن دومش - شهلا- در سال 89 اعدام شد.
قشر متوسط - ازدواج سفید / قش پائین - تجاوز
قشر متوسط - ازدواج سفید / قش پائین - تجاوز - الان این ازدواج سفید بحرانی است که قشر متوسط دارد ایجاد می‌کند، بعد از آن ازدواج‌های ساندویچی است، یعنی رابطه جنسی ساندویچی. در ازدواج سفید طرفین چندمدت با هم هستند اما اگر قرار شد رابطه ... سر خیابان انجام شود، چه کسی می‌خواهد آن‌ها را بگیرد؟ چند نفر را می‌خواهند بگیرند؟ چند نفر را می‌خواهند اعدام کنند؟
فیلم دو دختر اصفهانی لحظاتی قبل از خودکشی
فیلم دو دختر اصفهانی لحظاتی قبل از خودکشی - فیلم خودکشی دختر اصفهانی (جدید) | دو دختر اصفهانی در فیلمی که پیش از خودکشی ضبط کرده اند، با خوشحالی به سمت مرگ می شتابند. لحظاتی که آنها نزدیکان شان را خطاب قرار می دهند و خودشان را آرام و آهسته می رسانند به بلندترین ارتفاعی که برای خودکشی به ذهنشان آمده یعنی پل شهید چمران اصفهان و در این مسیر هیچ عاملی، هیچ دلیلی نیست که دست دلشان را بگیرد و پشیمان شان کند برای رفتن.
    پربازدیدها