دوشنبه ۲۹ بهمن ۱۳۹۷ / Monday, 18 February, 2019

بازار وکیل


بازار وکیل
از بازارهای شیراز است كه در زمان كریم خان زند (۱۱۷۲ - ۱۱۹۳ ه.ق) در شرق شیراز در محله درب شاهزاده، در كنار مسجد وكیل و در شرق میدان شهدا احداث شده است.
معماری این بنا بر گرفته از بازار قیصریه لار و همچون بازارچه بلند اصفهان ساخته شاه عباس كبیر است اما عرض بازار وكیل بیش از سایر بازارهاست. همچنین ۷۴ دهانه طاق ضربی بازار با ارتفاع بیش از ۱۱ متر مرتفع تر از طاق سایر بازارهاست كه البته هم اینك به علت خاكریزی كف بازار، ارتفاع طاق ها به ده متر تقلیل یافته است.
این بازار كه از نظرمعماری دارای سه فضای عبور و مرور (فضایی برای گذر مشتریان)، حریم مغازه (به ارتفاع تقریبی ۲ پله بالاتر از سطح زمین)، فضای مغازه (محل فروش) است. دارای پنج در بزرگ است كه در چهار سوی آن قرار گرفته است. هم چنین شامل دو رشته شمالی - جنوبی و شرقی - غربی است كه چون صلیبی یكدیگر را قطع كرده اند. در تقاطع این دو رشته چهار سوق قرار گرفته است كه بر روی یك هشتی قرار دارد. این چهار سوق دارای طاق بزرگ ضربی محكمی است و در پای طاق نیز چند ترنج آجركاری شده است.
در هشتی نیز مغازه هایی چهارگوش در دو طبقه وجود دارد.
ضلع شمالی - جنوبی بازار از دروازه اصفهان شروع می شود و تا كوچه جنوبی سرای مشیر ادامه می یابد. در دو طرف این راسته هر قسمت ۴۱ جفت (۸۲ باب) مغازه وجود دارد كه در جلو هر یك سكویی از قطعات سنگی بزرگ كه بر روی آن، ترنج هایی برجسته حجاری شده است. در این بازار برای مصونیت از رطوبت، مغازه ها را در حدود یك متر فراتر از سطح زمین ساخته اند. مغازه ها اغلب دارای پستو بوده و در دو طبقه طراحی شده اند.
در شمال شرقی این راسته، چند كاروانسرای قدیمی به نام های روغنی، گمرك و احمدی ساخته شده است كه در ورودی آنها در درون بازار است. هر یك از این كاروانسراها دارای چندین حجره می باشند.
راسته شمالی - جنوبی را بازار بزازان نیز نامیده اند. در سال ۱۳۱۵ به علت گسترش خیابان زند ۱۱ حجره از حجره های این ضلع از بین رفته است.
▪ ضلع شرقی - غربی نیز دارای دو بخش است:
۱) قسمت شرقی چهار سوق كه آن را بازار علاقه بندان می نامند. این بخش دارای ۱۹ جفت مغازه است كه هم اینك مركز فرش است و مغازه های عطاری نیز در این قسمت یافت می شود.
۲) قسمت غربی چهارسوق كه آن را بازار تركش دوزها می نامند و دارای ۱۰ جفت مغازه است كه هم اینك مركز فروش فرش های ایرانی است.
در ضلع جنوبی چهارسوق در موازات با بازار تركش دوزها، بازار دیگری قرار دارد كه مدخل آن در جلو سر در مسجد وكیل است و به بازار شمشیرگرها معروف است. این بازار نیز دارای ۱۱ جفت مغازه است.
در زیر چهار سوق، حوض بزرگی از سنگ مرمر قرار داشته كه آب آن از مجرایی كه از زیر بازار تركش دوزها می گذشته، تأمین می شده است. این مجرا به صورت طاق ضربی است و از آجر و ساروج ساخته شده است و هم اینك نیز وجود دارد اما حوض مریری به علت بالا آمدن كف بازار، از بین رفته است.
سیستم تهویه هوا به علت ارتفاع زیاد سقف طاق و تویزه ای بازار كامل بوده. این امر به وسیله بادگیرهایی ساده انجام می گرفته هم چنین دریچه ها و روزنه هایی به نام جامخانه یا هورنور در زیر سقف تعبیه شده بوده كه هوا و نور كافی را به بازار می رسانند اما هم اینك پس از مرمت، این روزنه ها بسته شده اند. هم اینك در بالای مغازه ها مشبك هایی جهت تهویه هوا و روشنایی وجود دارد.
در ورودی جنوب این بازار در سال ۱۳۶۸ از جانب میراث فرهنگی، اندكی پی بندی شده است. سیم كشی جدید برق مغازه ها از یك طرف بازار به دیگر سو، چهره قدیمی بازار را مخدوش نموده است.
سازمان میراث فرهنگی، بازار وكیل را در تیرماه ۱۳۱۵ با شماره ۹۲۴ به ثبت رسانده است.


منبع : سایت شیراز

مطالب مرتبط

دانشگاه تهران هفتاد و دو ساله شد

دانشگاه تهران هفتاد و دو ساله شد
● این پیر دگر توان ندارد
۱۵ بهمن ماه مقارن است با هفتاد و دومین سالروز تاسیس دانشگاه تهران.
هفتاد و دو سال پیش در ۱۵ بهمن ۱۳۱۳ ه‍ .ش سنگ‌بنای دانشگاه تهران در اراضی جلالیه تهران بر زمین زده شد تا زمینی كه در وسعت ۲۰۰ هزار مترمربع به مبلغ یكصد هزار تومان خریداری شده بود، نخستین دانشگاه جامع ایران برپا شود.دانشگاه تهران كه از آن زمان تاكنون گرانیگاه تحولات علمی و آموزشی، فرهنگی و سیاسی كشور بوده است، اكنون بیش از هر زمان دیگری نیاز به توجه و رسیدگی دارد. در حالی كه اهمیت ساختمان‌های دانشگاه چه به لحاظ معماری و چه از حیث تاریخی محرز است، سازمان میراث فرهنگی سابق تا سال ۱۳۸۲ از ثبت این اثر در فهرست آثار ملی خودداری كرد. در این سال مدیریت دانشگاه تهران برای برخی ساخت و سازها در نزدیكی دانشكده علوم پزشكی و دانشكده حقوق و علوم سیاسی اقدام به گودبرداری كرد و چون مسوولان وقت سازمان میراث فرهنگی نتوانستند مدیریت دانشگاه را برای توقف عملیات ساختمانی متقاعد كنند در یك اقدام فوری و بازدارنده «مجموعه تاریخی ـ فرهنگی دانشگاه تهران» را در فهرست آثار ملی به ثبت رساندند. اما این ثبت، ثبتی كاملا بی‌پشتوانه بود چرا كه همان موقع مدیران میراث فرهنگی استان تهران اعلام كردند نبود مستندات نقشه‌برداری از دانشگاه تهران در پرونده، ثبتی این مجموعه، حفاظت و نگهداری از آن را دشوار كرده و سازمان میراث فرهنگی و گردشگری امكانات مالی برای تهیه این مستندات در اختیار ندارد.
در واقع ثبت ملی دانشگاه تهران نه فقط ضرورت حفاظت بیشتر از این اثر منحصربه فرد را منجر نشد، بلكه به شكایت برخی از روسای وقت دانشگاه تهران از مقام‌های سازمان میراث فرهنگی و گردشگری انجامید.
اكنون نیز به نظر نمی‌رسد كه سازمان مزبور نظارت مستمر، دقیق و گسترده‌ای را بر آنچه در فهرست آثار ملی ثبت كرده به عمل آورد.
حوادث سال‌های اخیر، آسیب‌پذیر بودن ساختمان‌های دانشگاه تهران و گنجینه‌های موجود در آن را روشن ساخته است. سال گذشته كتابخانه پر ارزش دانشكده حقوق و علوم سیاسی در‌ آتش سوخت و بخش قابل توجهی از كتاب‌ها، اسناد و مدارك موجود در آن از میان رفت. هر چند كه كتابخانه به سرعت بازسازی و به سیستم‌های هشدار و اطفای حریق مجهز شد اما امسال كتابخانه دانشكده ادبیات آتش گرفت و آسیب‌پذیری دانشگاه تهران را بیش از پیش هویدا كرد. (این آتش‌سوزی خوشبختانه به آثار موجود در كتابخانه صدمه‌ای نرساند.)
این دو رخداد موجب شد كه سازمان میراث فرهنگی و گردشگری تهران، آتش‌سوزی در دانشگاه تهران را یك هشدار جدی تلقی كند و اعلام دارد كه گرچه اعتبارات كافی برای همكاری در حوزه ساماندهی مرمت و تهیه طرح‌های مطالعاتی برای ابنیه دانشگاه ندارد اما حاضر است در بعد كارشناسی و ارائه مشاوره به مسوولان دانشگاه تهران كمك كند.»
سازمان میراث فرهنگی و گردشگری استان تهران پیش‌تر نیز در مكاتبه‌ای با رئیس دانشگاه تهران خواستار تعامل بیشتر این دو نهاد برای حفاظت از میراث تاریخی دانشگاه شده و برخی فعالیت‌های ناهماهنگ صورت گرفته در این مجموعه را مورد اشاره قرار داده بود. این هشدارها تاكنون از سوی مدیریت دانشگاه تهران پاسخ روشنی نیافته است و به‌نظر می‌رسد كه این مدیریت به تبع تنگناهای مالی و اداری خود باری بیش از حد توان بر دوش ساختمان‌ها و كالبد فیزیكی دانشگاه تهران گذارده است. تردد بیش از اندازه دانشجویان در ساختمان‌هایی كه برخی‌شان نزدیك به ۷۰ سال عمر دارند و به شدت فرسوده شده‌اند، آنها را در معرض آسیب جدی قرار داده است و ضرورت مرمت و تجهیز آنها به تاسیسات مدرن را بیش از هر زمان دیگری یادآور می‌شود. اما این مهم از توان سازمان میراث فرهنگی و گردشگری و دانشگاه تهران به تنهایی خارج است و عزم و اعتباری ملی را می‌طلبد.

وبگردی
کپی‌برداری «عین‌به‌عین»
کپی‌برداری «عین‌به‌عین» - انتظار می‌رفت که علیخانی هم در قسمت اول برنامه «عصرجدید» به کپی بودن «عین‌به‌عین» برنامه‌اش و شباهت آن با برنامه مشهور «گات تلنت‌ آمریکایی» اشاره کند و در مقایسه‌ای از ویژگی‌های احتمالاً متفاوت نسخه ایرانی این برنامه بگوید؛ علیخانی اما ترجیح داد در این زمینه حرفی نزند!
اشتباه جالب در مراسم استقبال از رئیس جمهور در هرمزگان
اشتباه جالب در مراسم استقبال از رئیس جمهور در هرمزگان - مراسم استقبال از رئیس جمهور در سفر به استان هرمزگان.
ماجرای خجالت‌آور پراید برای کشور
ماجرای خجالت‌آور پراید برای کشور - رشیدپور: آقای روحانی واقعا قیمت پراید قابل کنترل نیست؟
توزیع عجیب کیک 40 سالگی انقلاب توسط یک روحانی!
توزیع عجیب کیک 40 سالگی انقلاب توسط یک روحانی! - در ویدیویی که در فضای مجازی داغ شده شاهد پخش کیک 40 سالگی جمهوری اسلامی
ادامه‌ی سکوت ضرغامی درباره‌ی انتقال آرشیو صداوسیما به شبکه من و تو
ادامه‌ی سکوت ضرغامی درباره‌ی انتقال آرشیو صداوسیما به شبکه من و تو - چند سالی است از جمله روزهای اخیر که با نزدیک شدن به مقاطعی از جمله دهه‌ی فجر، شبکه‌های تلویزیونی فارسی خارج کشور مانند بی‌بی‌سی و من‌وتو مستندهایی از زمان انقلاب پخش می‌کنند که جزو آرشیو صداوسیما بوده است ولی تا امروز مشخص نشده است که چطور و توسط چه کسانی به دست آنها رسیده است؟
اختتامیه سی و هفتمین جشنواره فیلم فجر
اختتامیه سی و هفتمین جشنواره فیلم فجر - مراسم اختتامیه سی و هفتمین جشنواره فیلم فجر شامگاه دوشنبه در برج میلاد برگزار شد.
جنجال شبیه‌سازی بیعت امام و همافران ارتش توسط علم‌الهدی در مشهد
جنجال شبیه‌سازی بیعت امام و همافران ارتش توسط علم‌الهدی در مشهد - دیدار و سلام نظامی فرماندهان نیروی هوایی ارتش به سیداحمد علم‌الهدی، امام جمعه مشهد انتقادهایی را در پی داشته است.
ازدواج الهام حمیدی + تصاویر
ازدواج الهام حمیدی + تصاویر - الهام حمیدی بازیگر پرکار این روز‌های سینما و تلویزیون با انتشار عکسی در صفحه اینستاگرامش خبر ازدواجش را به صورت رسمی اعلام کرد اما هویت همسرش را فاش نکرد.
عکس/ کشف حجاب در تهران!
عکس/ کشف حجاب در تهران! - حجت الاسلام حمید رسایی عکسی در کنار یک زن بی حجاب از حضور در برنامه‌ای با عنوان «اعلام همبستگی با ملت ونزوئلا» در تهران منتشر کرده است.