چهارشنبه ۲۴ مرداد ۱۳۹۷ / Wednesday, 15 August, 2018

بازار وکیل


بازار وکیل
از بازارهای شیراز است كه در زمان كریم خان زند (۱۱۷۲ - ۱۱۹۳ ه.ق) در شرق شیراز در محله درب شاهزاده، در كنار مسجد وكیل و در شرق میدان شهدا احداث شده است.
معماری این بنا بر گرفته از بازار قیصریه لار و همچون بازارچه بلند اصفهان ساخته شاه عباس كبیر است اما عرض بازار وكیل بیش از سایر بازارهاست. همچنین ۷۴ دهانه طاق ضربی بازار با ارتفاع بیش از ۱۱ متر مرتفع تر از طاق سایر بازارهاست كه البته هم اینك به علت خاكریزی كف بازار، ارتفاع طاق ها به ده متر تقلیل یافته است.
این بازار كه از نظرمعماری دارای سه فضای عبور و مرور (فضایی برای گذر مشتریان)، حریم مغازه (به ارتفاع تقریبی ۲ پله بالاتر از سطح زمین)، فضای مغازه (محل فروش) است. دارای پنج در بزرگ است كه در چهار سوی آن قرار گرفته است. هم چنین شامل دو رشته شمالی - جنوبی و شرقی - غربی است كه چون صلیبی یكدیگر را قطع كرده اند. در تقاطع این دو رشته چهار سوق قرار گرفته است كه بر روی یك هشتی قرار دارد. این چهار سوق دارای طاق بزرگ ضربی محكمی است و در پای طاق نیز چند ترنج آجركاری شده است.
در هشتی نیز مغازه هایی چهارگوش در دو طبقه وجود دارد.
ضلع شمالی - جنوبی بازار از دروازه اصفهان شروع می شود و تا كوچه جنوبی سرای مشیر ادامه می یابد. در دو طرف این راسته هر قسمت ۴۱ جفت (۸۲ باب) مغازه وجود دارد كه در جلو هر یك سكویی از قطعات سنگی بزرگ كه بر روی آن، ترنج هایی برجسته حجاری شده است. در این بازار برای مصونیت از رطوبت، مغازه ها را در حدود یك متر فراتر از سطح زمین ساخته اند. مغازه ها اغلب دارای پستو بوده و در دو طبقه طراحی شده اند.
در شمال شرقی این راسته، چند كاروانسرای قدیمی به نام های روغنی، گمرك و احمدی ساخته شده است كه در ورودی آنها در درون بازار است. هر یك از این كاروانسراها دارای چندین حجره می باشند.
راسته شمالی - جنوبی را بازار بزازان نیز نامیده اند. در سال ۱۳۱۵ به علت گسترش خیابان زند ۱۱ حجره از حجره های این ضلع از بین رفته است.
▪ ضلع شرقی - غربی نیز دارای دو بخش است:
۱) قسمت شرقی چهار سوق كه آن را بازار علاقه بندان می نامند. این بخش دارای ۱۹ جفت مغازه است كه هم اینك مركز فرش است و مغازه های عطاری نیز در این قسمت یافت می شود.
۲) قسمت غربی چهارسوق كه آن را بازار تركش دوزها می نامند و دارای ۱۰ جفت مغازه است كه هم اینك مركز فروش فرش های ایرانی است.
در ضلع جنوبی چهارسوق در موازات با بازار تركش دوزها، بازار دیگری قرار دارد كه مدخل آن در جلو سر در مسجد وكیل است و به بازار شمشیرگرها معروف است. این بازار نیز دارای ۱۱ جفت مغازه است.
در زیر چهار سوق، حوض بزرگی از سنگ مرمر قرار داشته كه آب آن از مجرایی كه از زیر بازار تركش دوزها می گذشته، تأمین می شده است. این مجرا به صورت طاق ضربی است و از آجر و ساروج ساخته شده است و هم اینك نیز وجود دارد اما حوض مریری به علت بالا آمدن كف بازار، از بین رفته است.
سیستم تهویه هوا به علت ارتفاع زیاد سقف طاق و تویزه ای بازار كامل بوده. این امر به وسیله بادگیرهایی ساده انجام می گرفته هم چنین دریچه ها و روزنه هایی به نام جامخانه یا هورنور در زیر سقف تعبیه شده بوده كه هوا و نور كافی را به بازار می رسانند اما هم اینك پس از مرمت، این روزنه ها بسته شده اند. هم اینك در بالای مغازه ها مشبك هایی جهت تهویه هوا و روشنایی وجود دارد.
در ورودی جنوب این بازار در سال ۱۳۶۸ از جانب میراث فرهنگی، اندكی پی بندی شده است. سیم كشی جدید برق مغازه ها از یك طرف بازار به دیگر سو، چهره قدیمی بازار را مخدوش نموده است.
سازمان میراث فرهنگی، بازار وكیل را در تیرماه ۱۳۱۵ با شماره ۹۲۴ به ثبت رسانده است.


منبع : سایت شیراز

مطالب مرتبط

«کاروان سنگی» نگین کاروانسراهای ایران

«کاروان سنگی» نگین کاروانسراهای ایران
كاروانسرای قلعه سنگی رباط كریم را نه تنها سابقه تاریخی كه ویژگی های منحصر به فرد معماری، در میان كاروانسراهای كشور ممتاز كرده است.
كارونسرا از دیرباز به عنوان مكانی امن در مسیرهای طولانی سرزمین پهناور ایران پذیرای كاروانیان كه به منظور تجارت، زیارت و سیاحت طی طریق می نموده اند بوده است.كلاویخو سفیر دولت اسپانیا در دوره تیمور در سفرنامه خود می گوید: «آن یكشنبه در نیشابور اولین شب را در كاروانسرای بزرگی كه چاپارخانه بود در میان بیابان به سر بردیم بامدادان روز سه شنبه بر اسب سوار شدیم دو فرسخ رانده بودیم كه به ساختمانی مانند مهمانخانه یا هتل رسیدیم كه در اینجا به نام كارونسرا خوانده می شود.»
امروزه باقیمانده این بناها در جای جای ایران دیده می شوند كه اكثراً به مخروبه تبدیل شده اند و بدین ترتیب ارزشمندترین یادگارهای معماری این سرزمین كه با عملكرد استراحتگاه بین راهی و همچنین مسافرخانه های شهری در طول قرون نقش ارزنده ای را در فرهنگ جامعه ایفا نموده اند به دست فراموشی سپرده شده اند. یكی از این بناها در فاصله ۳۵ كیلومتری جنوب غربی تهران كاروانسرای سنگی رباط كریم است كه در كنار جاده تهران ساوه قرار گرفته است.به گزارش میراث خبر، این بنا تا سال ۸۳ مامن حفاران و جایگاه احشام بود.
در حال حاضر این كاروانسرا در سه بخش پژوهش، مرمت و احیاء در حال نجات بخشی است و تا كنون اقدامات مفیدی بر روی آن صورت گرفته است.در مورد قدمت این بنا اختلاف نظر بسیار است ماكسیم سیرو در كتاب كاروانسراهای ایران آن را از ابنیه دوران پیش از سلجوقی می داند و می افزاید:«كهن ترین كاروانسرای فلات ایران، نزدیك رباط كریم دركنار دشت حاصلخیز شهریار قرار دارد.دیوار ضخیم كاروانسرای رباط كریم ارتفاعی معادل دو برابر ارتفاع ساختمان هایی دارد كه در داخل كاروانسرا قرار دارند.
بنا بسیار ساده است و شامل تعداد اتاق هایی است كه با طاقهای گهواره ای شكل پوشیده شده است كه بر دیوار كاروانسرا عمودند و با یكدیگر موازی هستند و درشان به طرف حیاط باز می شود. در سه حیاط مركزی سه ایوان وجود دارد و مدخل حیاط نیز به صورت ایوانی است و عرض ایوانها ۴ متر و ۷۵ سانتی متر و از عرض اتاقها كمی بیشتر است.كاملاً روشن نیست هریك از این طاقها برای چه مصرف بوده است. این اتاقها تزئینات جالبی داشته اند.
در میان حیاط مركزی نیز آثار ساختمانی وجود دارد كه شامل زیرزمین با سه اتاق انباری شكل است و طبقه بالای آن از بین رفته است.احتمالاً در طبقه از بین رفته یا تالار مركزی چهار اتاق در چهار طرف و چهار ایوان در میان اتاق ها وجود داشته است. این در واقع طرح همان كوشكهای ایران است كه در دوره های مختلف در این سرزمین مورد استفاده قرار گرفته است...»تا دوره قاجار ذكری از رباط كریم و كاروانسرای سنگی آن نیامده است.
در این دوره ظاهراً رباط كریم رونق بیشتری می یابد و به قول ابوالحسن خان فخرالملك جزء قراء بسیار معتبر می شود.وی در سفرنامه خود چنین گفته است:«از رودخانه كه گذشتیم (منظور رودخانه شور است) به فاصله یك میدان به كاروانسرای سنگی رسیدیم كه بنای آن از سنگ و گچ است. از مصالح این كاروانسرا اگر بخواهند پلی بسازند خیلی به كار می خورد. چون در این صحرا سنگ یافت نمی شود.
این كاروانسرا سابق دزدگاه بوده و خیلی جای وحشت از برای مردم بود...»میرزا حسن خان دیوان بیگی نیز به این بنا اشاره كرده است او می نویسد:بین الطوعین رسیدیم به كاروانسرای مشهور، جای بد و مهیب و خالی از سكنه است...اهمیت این كاروانسرا علاوه بر سابقه تاریخی به دلیل ویژگی های منحصر به فردیست كه آن را در میان كاروانسراهای كشور ممتاز می نماید.
آنچه از یافته های باستان شناسی روشن شده است وجود كوره های ذوب فلز در حیاط این كارونسرا می باشد كه نمایانگر یكی از كاربریهای این بنا به عنوان ضرابخانه بوده است البته عملكرد دیگری كه می شود برای این كوره ها فرض نمود ساختن سلاح است كه با توجه به خاك حاصلخیز بنای كوچك با پلان چلیپا كه در ۲ طبقه و در مركز حیاط قرار دارد و اتاق هایی در اطراف بازوهای آن تعبیه شده است و پلان همكف آن با بنای موسوم به زندان هارون در تپه ماهورهای ضلع شمالی جاده خاوران مربوط به قرن دوم ه.ق كاملاً منطبق و فقط در جای بازشوهای ورودی اتاقها متفاوت است.
ارتفاع بلند دیواره های پیرامونی كه در گوشه ها و میانه اضلاع به وسیله برجهای نیم دایره از حالت یكنواخت بیرون آمده و بیشتر از استفاده دفاعی به عنوان پشت بند دیواره های مرتفع كاروانسرا عملكرد دارند.(در بخش ورودی بنا این وظیفه را جرزهای اطراف انجام می دهند) به كار بردن سنگ در ساخت بنا كه به صورت لاشه سنگ با ملات گچ، كلیت بنا از جمله طاقهای آن به ویژه چهار طاق اتاقهای موجود در چهار زاویه را شكل داده اند و به دلیل ابعاد بیشتر این فضاها نسبت به حجره های پیرامون حیاط به لحاظ فنی اجرای پیچیده تری دارند.
تزئینات قطار بندی بالای بدنه بیرونی دیوارها كه به عنوان آبچكان عمل می نموده اند و بخش اندكی از آن در قسمتی از دیوار شمالی موجود است و شاید تنها تزئینات باقیمانده در این بنا می باشد(از تزئینات داخل اتاق ها كه ماكسیم سیرو یاد كرده است تا به حال اثری یافت نشده است) جملگی نشان از طرحی از پیش فكر شده برای احداث بنایی با الگوی چهار ایوانی و به منظور كاربردی خاص است كه با توجه به وسعت دشتهای حاصلخیز منطقه این فرض كه از این مكان در دوران آبادانی به عنوان جایگاه مربوط به امور حكومت در منطقه شهریار استفاده می شده است را بیشتر می نماید.

وبگردی
تریلی در اهواز چپ کرد، مردم بارش را غارت کردند!
تریلی در اهواز چپ کرد، مردم بارش را غارت کردند! - یک تریلی در اهواز واژگون شد و مردم به جای کمک به راننده مصدوم بار تریلی را بردند
بازگشت گوگوش به ایران و نحوه برخورد با او در فرودگاه
بازگشت گوگوش به ایران و نحوه برخورد با او در فرودگاه - در ویدئوی زیر روایت فائقه آتشین (گوگوش) را از بازگشت به ایران بعد از انقلاب و نحوه برخورد پاسدار فرودگاه و دادستانی با او می شنوید. او این خاطرات را سال ۲۰۰۰ در تورنتوی کانادا روایت کرد.
ماجرای عکس متفاوت وزیر جوان و هشتگ‌های توییتری
ماجرای عکس متفاوت وزیر جوان و هشتگ‌های توییتری - نكته جالب در اين ميان، گستردگي و تنوع واكنش‌ها به پوشش «وزير جوان» بود. تا آن‌جا كه در ميان كاربران بودند گروهي كه اين پوشش را در حد «شق‌القمر» بالا برده و اين تفاوت ظاهري را نشانه‌اي از تفاوتي عميق در نوع نگاه آذري‌جهرمي تحليل كردند و در مقابل، طيفي نيز «وزير جوان» را به‌خاطر تلاش براي آنچه ازسوي اين كاربران نوعي «پوپوليسم» و «عوام‌فريبي» خوانده شد
اظهارات تند احمدی نژاد علیه روحانی و دولت!
اظهارات تند احمدی نژاد علیه روحانی و دولت! - محمود احمدی نژاد با انتشار پیام ویدیویی تندی علیه رئیس جمهور، وی را هم دست رئیس دو قوه دیگر نامید و خواستار کناره گیری حسن روحانی از مقام ریاست جمهوری شد.
فیلم | قرار نبود روحانیت در همه چیز اظهارنظر کند!
فیلم | قرار نبود روحانیت در همه چیز اظهارنظر کند! - فیلم - مدتی قبل حجت الاسلام زائری مهمان خبرآنلاین بود و در کافه خبر به بررسی مسایل فرهنگی و اجتماعی ایران و نقش روحانیت در جامعه پرداخت.
فیلم | چرا مردم مسئولین را مسخره می‌کنند؟
فیلم | چرا مردم مسئولین را مسخره می‌کنند؟ - فیلم - چرا مردم مسئولین را مسخره می‌کنند؟ پاسخ این سوال را در ویدئوی زیر ببینید.
فیلم سانسور شده خوانندگی سحر قریشی در یک برنامه
فیلم سانسور شده خوانندگی سحر قریشی در یک برنامه - سکانس سانسور شده مسابقه «13 شمالی» که در آن سحر قریشی ترانه های مشهور چند تن از خوانندگان را می خواند، ببینید. اولین قسمت این مسابقه در شبکه نمایش خانگی توزیع شده است.
عاشق شدن لیلای سریال پدر،داستانی کاملا واقعی!
عاشق شدن لیلای سریال پدر،داستانی کاملا واقعی! - روایت نازنین پیرکاری،مجری و تهیه کننده تلویزیون از عاشق شدن خود که داستان سریال پدر شد...
یک ژن خوب تازه: جان متاعی است که هر بی سروپایی دارد
یک ژن خوب تازه: جان متاعی است که هر بی سروپایی دارد - مهمترین بخش های سخنان او اینجاست که عنوان می کند: چه کسی در جریان انقلاب بوده؟ اگر یک عده ای جان دادند، یک عده ای هم این وسط پول دادند. او که گویا دستی در شعر هم دارد، سخن عجیب تری از آنچه پیش از این گفته بر زبان جاری می سازد و با به کار بردن این بیت که «جان چه باشد که نثار قدم دوست کنم *** این (جان) متاعی است که هر بی سروپایی دارد» ...
۳ یا ۶ ماه دیگر گفتگو‌های ایران و آمریکا شروع می‌شود
۳ یا ۶ ماه دیگر گفتگو‌های ایران و آمریکا شروع می‌شود - به گفته امیر احمدی، مقامات ایران موضعی گرفته‌اند که توجیه انجام مذاکرات بر سر توافق هسته‌ای را سخت می‌کند. آن‌ها در حال حاضر درباره مسائلی، از جمله یمن، و احتمالا بزودی درباره سوریه، گفتگو می‌کنند. بنابراین، به جای توافق هسته‌ای، آن‌ها به احتمال زیاد درباره سایر مسائل، بخصوص مسائل منطقه‌ای، گفتگو خواهند کرد.
ترامپ حتی به شلیک یک گلوله نیاز ندارد
ترامپ حتی به شلیک یک گلوله نیاز ندارد - برای آمریکا کم هزینه‌ترین استراتژی ادامه وضع موجود است. ترامپ در یک سال گذشته کاری کرد که ۳۰ میلیارد دلار دارایی ایران از کشور خارج شود. این پول به کشور‌هایی مثل ترکیه، گرجستان، ارمنستان، مالزی و ... که از ثبات و امنیت برخوردارند رفت و در این کشور‌ها سرمایه گذاری شد. همین موضوع کمر اقتصاد ایران را می‌شکند. در این یک سال دلار به نزدیک ۱۰ هزار تومان رسیده است. ترامپ حتی به شلیک یک گلوله نیاز ندارد. اگر…
سحر تبر چهره واقعی‌اش را آشکار کرد!
سحر تبر چهره واقعی‌اش را آشکار کرد! - سحر تبر سال گذشته برای اولین بار در رسانه‌های جهان دیده شد. گمانه زنی می‌شد که او برای شباهت پیدا کردن به آنجلینا جولی ۵۰ عمل جراحی داشته است. اما او در نهلایت شبیه شخصیت "عروس مرده" تیم برتون به نظر می‌رسید.
ترجیح می‌دهید کدام‌ زن همکار شوهر شما باشد!
ترجیح می‌دهید کدام‌ زن همکار شوهر شما باشد! - یک بنر تبلیغاتی که ظاهراً با هدف ترویج فرهنگ حجاب طراحی شده، سبب‌ساز واکنش‌های کاربران شبکه اجتماعی توییتر شده است. در این بنر، از رهگذران خواسته شده بین دو گزینه موجود، زنی چادری و زنی مانتویی، انتخاب کنند ترجیح می‌دهند کدام‌یک همکار همسرشان باشد!
فیلم قتل عجیب زن جوان توسط شوهرش در اسلامشهر!
فیلم قتل عجیب زن جوان توسط شوهرش در اسلامشهر! - در اتفاقی عجیب و غیر قابل باور فردی امروز به دلیل درخواست طلاق همسرش در خیابان اسلامشهر وی را با ضربات چاقو از پای درآورد، از سرنوشت این خانم اطلاع دقیقی در دست نیست.