سه شنبه ۲۴ مهر ۱۳۹۷ / Tuesday, 16 October, 2018

آداب باطنی تلاوت قرآن


آداب باطنی تلاوت قرآن
قرآن به عنوان آخرین وحی الهی كه بر افضل الهی نازل شده نور هدایت ابدی برای بشریت و تجلی خداوند در كلامش بود. قرآن شاهد زنده بر نبوت رسول اكرم (ص) و گرامی ترین برهان بر حقانیت اوست، زیرا دلیلی دائمی و حجتی همگانی به شمار می آید كه تمامی ابعاد و جوانب آن نشان از دانش نامتناهی ربانی دارد و هیچ كس را یارای آن نبوده و نخواهد بود كه مانند این كتاب را از پیش خود بیاورد.
از جمله عواملی كه قرآن را در دل ها و مصاحف حفظ می كند، تلاوت و مداومت در مطالعه آن است. تلاوت قرآن نیز مانند هر عمل مستحب دیگر دارای آدابی است كه خود بر دو نوعند: ظاهری و باطنی. از این دو قسم، آداب باطنی تلاوت قرآن از اهمیت بیشتری برخوردار است كه در هنگام تلاوت قرآن بایستی مدنظر قرار گیرد. برای تلاوت قرآن ده ادب باطنی است:
۱) فهمیدن اصل كلام
۲) آگاهی به عظمت متكلم
۳) تدبر
۴) حضور قلب و ترك حدیث نفس
۵) تفهم
۶) ترك موانع فهم
۷) تخصیص
۸) تأثیر
تأثیر آن است كه قرائت كننده قرآن از آیات گوناگون كلام الهی متأثر شود و به حسب مضمون هر آیه حالت حزن و اندوه یا نشاط و شادی برایش حاصل گردد؛ چنان كه پیامبر اكرم (ص) خود از آیات الهی متأثر بود. در این صورت قلب آماده تأثیرپذیری می شود. قاری باید به تناسب معنای آیه حالتی مناسب در دل احساس كند، اگر به آیه عذاب می رسد احساس وحشت نماید و اگر به آیه مغفرت می رسد، شاداب باشد. از این رو گفته اند بنده ای كه با ایمان قرآن را بخواند، اندوهش افزون و شادی اش اندك، گریه اش فراوان و خنده اش كم، دل مشغولی اش بسیار و راحتی اش، قلیل است.
۹) ترقی
ترقی یعنی این كه تلاوت كننده قرآن به مرحله ای ارتقاء یابد كه گویا كلام را از خداوند می شنود. قرائت سه درجه دارد: پایین ترین آن این است كه قاری آن را بر خدا می خواند و خود را در برابر او می بیند. در این مرحله حال او، حالت درخواست و تضرع و گریه و زاری خواهد بود.
درجه فراتر این كه تلاوت كننده با قلب خود شهادت دهد كه پروردگار با الطافش او را مخاطب ساخته و مشمول نعمات خود قرار داده است، در این مرحله مقام قاری، مقام حیا و تعظیم و گوش دادن و فهم است.
درجه سوم این كه در كلام، متكلم و در كلمات، صفات او را ببیند و لذا به خود و قرائت خود ننگرد و همت و كوشش او تنها گوینده این كلمات باشد و اندیشه اش را متوجه او كند، گویا مستغرق در دیدار گوینده است نه به قرائت و حتی نه به نعمت و شكر منعم. امام صادق (ع) می فرماید: «والله لقد تجلی الله لخلقه فی كلامه و لكن لایبصرون» به خدا قسم، خداوند در كلام خود تجلی كرد ولی آنان نمی بینند.(۱)
۱۰) تبری
تبری آن است كه تلاوت كننده قرآن، در هنگام تلاوت از نیرو و توان و توجه خود دوری كند و با چشم خشنودی و تزكیه به خود ننگرد، هنگامی كه آیات بهشت و مدح صالحان را می خواند به خود تطبیق ندهد، بلكه برای اهل یقین و صدیقین گواهی دهد و ابراز اشتیاق نماید كه به آنان بپیوندد و زمانی كه آیه غضب و مذمت گناهكاران و مقصران می خواند به خود تطبیق دهد و در خشیت و خوف خود را مخاطب سازد و امیرالمومنان علی (ع) به همین نكته اشاره دارد در آن جا كه می فرماید: «اذا مروا بایهٔ فیها تخویف اصغوا الیها مسامع قلوبهم و ظنوا ان زفیر جهنم و شهیقها فی اصول آذانهم؛ (۲) هنگامی كه به آیه ای برمی خورند كه در آن ذكر تهدیدی است، به گوش قلب آن را می شنوند و چنین می اندیشند كه صدای آتش جهنم در گوش هایشان است.»
در پایان از خداوند منان خواهانیم كه ما را از فواید معنوی آداب باطنی قرآن برخوردار بگرداند.

پی نوشت:
۱- اسرار الصلاهٔ، شهید دوم، ص ۲۰۴.
۲- نهج البلاغه، خطبه ۱۹۱.
سید سعید آل طه

منبع : روزنامه قدس

مطالب مرتبط

سقوط سنجاق‌ها

سقوط سنجاق‌ها
● نقش و تأثیر مثال
آدمی از آغازین زندگی تا واپسین لحظه عمر، ‌همدم و همنشین محسوسات است. این انس و الفت دیرین، سبب شده که مطالب محسوس و ملموس را زودتر و بهتر، درک کند و آسان‌تر بپذیرد. مثال، واسطه در فهم سریع‌تر و عمیق‌تر مفاهیم عقلی و معنوی است. کاربرد مثال در مباحث اعتقادی، اخلاقی، ‌تربیتی و اجتماعی، علاوه بر ماندگار کردن آن‌ها در ذهن، فراگیری آنها را آسان می‌سازد. بسیار اتفاق افتاده که مثالی مناسب و هماهنگ با مقصود، مطلب و مفهومی عرشی را فرشی ساخته، آن را از آسمان معنی، به زمین حس آورده و برای همگان، قابل فهم و استفاده ساخته است. قرآن کریم که کتاب رشد و هدایت و در بر دارنده عالی‌ترین حقایق و نکات تربیتی و سعادت‌بخش روح است، برای تفهیم آسان‌تر و فراگیرتر کردن مطالبش، از ابزار کارآمد مثال و تشبیه، بهره فراوان برده و مفاهیم عمیق، استوار و بنیادین خود را در موارد بسیاری، در قالب مثال، بر بشر، عرضه داشته است. اینک در گلستان معطر قرآن، مشام جان را تازه کنیم و در کنار سفره گسترده و با برکت آن، از هدایت‌ها و ظرافت‌های چند مثال و تشبیه آن، بهره‌مند گردیم.
● شرک؛ ‌سقوط از بلندای بندگی
«و من یشرک بالله فکانما خر من السماء فتخطفه الطیر اوتهوی به الریح فی مکان سحیق؛ و هر کس شریکی برای خدا قرار دهد، گویی از آسمان سقوط کرده، پرندگان (در وسط هوا) او را می‌ربایند و یا تندباد او را به مکان دوری پرتاب می‌کند».۱
نیاز و ضعف در خمیرمایه وجود انسان است و با سرشت او، عجین و آمیخته است. انسان، نیازمند تکیه‌‌گاهی استوار و پشتیبانی مطمئن است. لازم نیست این نیاز را تنها هنگام غرق شدن کشتی و سقوط هواپیما و یا قطع امید از حیات و زندگی، احساس کنیم؛ بلکه در لابه‌لای حالات روانی گوناگون خویش و در فراز و نشیب‌های زندگی، این نیاز و ضعف، خود را به رخ می‌کشد و جلوه می‌نماید. تکیه‌گاه همه موجودات و نظام هستی، خداوند است. هستی و بقای هر موجودی از او و به اوست. هیچ موجودی، بریده از خدا و مستقل از او، موجودیت، بقا و قدرتی ندارد. اگر چند عدد سنجاق را در طول هم قرار دهیم، هیچ گونه اتصال و جاذبه‌ای نسبت به یکدیگر نخواهند داشت؛ ولی اگر در رأس آنها آهن‌ربایی قرار داده شود، رشته تسبیح‌مانندی از سنجاق‌ها، تشکیل می‌شود و هر سنجاق، سنجاق بعدی را جذب خواهد کرد. اگر به هر کدام از این سنجاق‌ها، به طور مستقل نگاه کنیم، قدرت جذب را به آن نسبت می‌دهیم؛ ولی اگر درست دقت کنیم، هیچ کدام از خود جاذبه‌ای ندارند و هر چه دارند، از آهن‌رباست.
همه مخلوقات عالم هستی، همانند سنجاق‌هایی هستند که قدرت خود را از مبدأ هستی و خداوند متعال گرفته‌اند و از خود، هیچ ندارند و فقر محض هستند؛ «لا حول و لا قوه الا بالله».۲
حیات، نور، خیر و کمال، در توجه به مبدأ قدرت و عظمت و در یک کلمه، در «توحید» است. انسان، مانند زمین است. زمین، بدون نور خورشید، تاریک است و از خودش نوری ندارد؛ سرد و از حیات، خالی است. هر جای زمین که نور نباشد، حیات هم نیست. در قطب شمال و جنوب که تابش خورشید کم است، آثار زندگی و حیات هم کم است و در مناطق استوایی که آفتاب عمودی می‌تابد، جنگل‌های انبوه، انواع حیوانات و همه گونه حیات، در هر گوشه و کنار خودنمایی می‌کند. خوبی‌هایی که از انسان سر می‌زند، مانند آثار حیاتی است که در زمین است و آثار حیات زمین، از نور آفتاب است. انسان در هر ساعت از زندگی‌اش که به خدا توجه دارد، حیات، فضیلت و کمال دارد. خوبی‌ها و خیرات انسان از آثار توجه به خداست. انسان به یاد خدا می‌افتد، احسان می‌کند. هنگامی که به خدا توجه می‌کند، انصاف می‌دهد و به دیگران خدمت می‌کند. هر زمانی که انسان از آفتاب هستی غافل شود، وجودش به سردی و رکود می‌گراید؛ شر و بدی، بر وجودش حاکم می‌شود؛ انصاف از یادش می‌رود؛ هوای نفس بر او غالب می‌شود و دلش، صحنه تاخت و تاز لشکریان شیطان می‌گردد. غلبه شهوت و غضب و فسادهایی که از انسان سر می‌زند، در نتیجه غفلت از خداست. خوبی‌ها، خیرات و کمالات، بازتاب تششع نور الهی بر قلب انسان است. روشنی انصاف، نور نیکی‌ها و فروغ خدمت به خلق، مبدأش خداست. قرآن می‌فرماید: هر نیکی و خوبی که به تو برسد، از خداست؛‌ «ما اصابک من حسنه فمن الله» ۳ و هر بدی و شری که دامن‌گیر تو شود، از خود توست؛‌ «و ما اصابک من سیئه فمن نفسک».۴ زمین اگر تاریک می‌شود، از خود اوست و اگر روشن می‌شود، از خورشید است. ظلمت‌ها وتاریکی‌ها، از سایه زمین و نور، از خورشید است. قساوت‌ها، بدی‌ها، ظلم‌ها و زشتی‌ها، از نفس انسان و خوبی‌ها و زیبایی‌ها، از خداست. ۵
«توحید» تکیه‌زدن به نیروی مطلق و علم و قدرت بی‌نهایت و پناه گرفتن در قلعه‌ای استوار و مطمئن و از هر گزند و آسیب و آفتی، در امان بودن است. توحید، یعنی صعود و عروج و پیوند با سرچشمه همه کرامات، فضیلت‌ها و زیبایی‌ها و در مقابل، شرک یعنی پشتوانه و تکیه نداشتن؛ بی‌هدف و بی‌هویت بودن و سرانجام، سقوط و افتادن در ورطه هلاکت و نابودی. خداوند در این مثال، ترسیم گویا و زنده‌ای از وضع مشرکان ارائه داده، می‌فرماید: «کسی که برای خدا شریک قرار دهد، گویی از آسمان، به زمین، سقوط کرده است. در این میان، پرندگان (شکارچی)، او را از وسط آسمان می‌ربایند و یا تندباد، او را مکان دوری، پرتاب می‌کند.
در این تمثیل، آسمان، کنایه از «توحید» است و شرک، عامل سقوط از بلندای این آسمان. انسانی که از اوج آسمان توحید سقوط کند، گرفتار یکی از دو سرنوشت دردناک می‌گردد؛ ‌یا در وسط راه، پیش از آن که به زمین برسد، خوراک پرندگان لاشخور می‌گردد و به تعبیر دیگر، با از دست دادن پایگاه مطمئن توحید، ‌در چنگال هوا و هوس‌های سرکش و حیرت و سرگردانی، گرفتار می‌شود که هر یک از اینها، بخشی از هستی و سرمایه وجود او را می‌ربایند و از بین می‌برند و یا اگر از این مهلکه جان سالم به در برده، دچار تندباد و طوفان مهیبی خواهد شد که او را در گوشه‌ای دوردست، چنان محکم به زمین می‌کوبد که هر ذره‌ای از آن، به طرفی پرت می‌شود و شاید این طوفان، کنایه از شیطان باشد که بر وجود او چیره می‌شود و هر بخشی از وجودش را به کاری می‌گیرد و غفلت و دوری از حق را هم بر وجود او حاکم می‌سازد. کسی که از آسمان سقوط می‌کند، قدرت انتخاب و تصمیم‌گیری را از دست می‌دهد و با شتابی که هر آن در حال افزایش است، به سوی نیستی و فنا پیش‌می‌رود و سرانجام، محو و نابود می‌گردد. آری، آن کس که پایگاه آسمان توحید را از دست بدهد، دیگر نمی‌تواند زمام سرنوشت خود را در دست بگیرد و هر چه در این مسیر جلوتر می‌رود، شتابش در سقوط، فزونی می‌گیرد و در پایان، همه سرمایه‌های انسانی خود را از دست خواهد داد. اکنون ثابت شده که انسان در حال «سقوط آزاد»، ‌هیچ گونه وزنی ندارد به همین دلیل، فضانوردان برای تمرین حالت بی‌وزنی در فضا، از سقوط آزاد استفاده می‌کنند. حالت اضطراب فوق‌العادهای که انسان در لحظات سقوط پیدا می‌کند، به علت همین مسئله بی‌وزنی است. در حقیقت، کسی که از توحید و ایمان به شرک، رو آورد و تکیه‌گاه قابل اعتماد خود را از دست بدهد، گرفتار حالت بی‌وزنی و بی‌شخصیتی و بی‌هویتی در روح و جان خود می‌شود و به دنبال آن، اضطراب شدیدی بر وجود او حاکم می‌گردد.۶

وبگردی
فیلم | رسوایی جدید در رسانه ملی؛ مقصر فریب مردم کیست؟
فیلم | رسوایی جدید در رسانه ملی؛ مقصر فریب مردم کیست؟ - فیلم - پدری که در برنامه «فرمول یک» علی ضیا ادعا کرد به خاطر تامین هزینه‌های درمان فرزندش اقدام به فروش کلیه‌اش کرده، مردم را فریب داده است.
«بیان واضحات و تکرار مکررات» ؛ نتیجه 7 سال بودجه و تشکیلات و همایش و جلسه!
«بیان واضحات و تکرار مکررات» ؛ نتیجه 7 سال بودجه و تشکیلات و همایش و جلسه! - مثلاً سنت های الهی که در این سند آمده، در کتاب های درس بینش اسلامی دوره دبیرستان هم وجود دارد... واقعاً هزاران جلسه تشکیل داده اند که بدیهیاتی مانند خانواده بنیادی ترین واحد تشکیل دهنده جامعه است، انسان دارای اختیار است، جهان دارای نظام علّی - معلولی است، خداوند رحمان و رحیم است و ... را در سند بازنویسی کنند؟!
گلایه های جنجالی یک بازرگان با وزیر صنعت
گلایه های جنجالی یک بازرگان با وزیر صنعت - صحبتهای کنایه آمیز یک بازرگان با وزیر صنعت
ادامه داستان لُنگ و خانه سعدآباد
ادامه داستان لُنگ و خانه سعدآباد - ۱- خب چی میشه ولایتی بجای توصیه به لُنگ پوشی، بملت توصیه کنه تو سعدآباد مالک خونه بشن ویک سومشو وقف کنن؟ ۲- اینجور واینجا صاحبخونه شدن و بعد توجیه وقف، آدمو یادحافظ میندازه: فقیه مدرسه دی مست بود و فتوی داد که می‌حرام، ولی بِه زمالِ اوقاف است
عبدی : آقای ولایتی با خانه هزارمتری کنار کاخ سعدآباد حالا مردم رابه نان خشک خوردن دعوت می‌کنند
عبدی : آقای ولایتی با خانه هزارمتری کنار کاخ سعدآباد حالا مردم رابه نان خشک خوردن دعوت می‌کنند - حالا مردم رابه نان خشک خوردن دعوت می‌کنند؟مردم نیازی به این توصیه‌هاندارند اگرلازم باشد آن‌قدر شرف دارندکه از خودشان دفاع کنند ولی این دفاع،منحصربه دفاع دربرابر دشمنان خارجی نمی‌شود که باید وضعیت خیلی‌ها رادر داخل هم بررسی کرد.
فیلم | حمله به پلیس در اهواز به درگیری مرگ‌بار انجامید!
فیلم | حمله به پلیس در اهواز به درگیری مرگ‌بار انجامید! - فیلم - حمله فرد متهم در بازار پرنده فروشان اهواز به پلیس آگاهی منجر به درگیری مرگبار شد.
ماجرای عجیب منزل های مسکونی در همسایگی کاخ سعد آباد
ماجرای عجیب منزل های مسکونی در همسایگی کاخ سعد آباد - ماجرای عجیب دو منزل مسکونی در همسایگی کاخ سعدآباد و حسین فریدون و نهاد ریاست جمهوری
فیلم | لحظه حمله جن‌ها به یک مرد در کرج! (۱۶+)
فیلم | لحظه حمله جن‌ها به یک مرد در کرج! (۱۶+) - فیلم - به تازگی شخصی در فضای مجازی فیلمی منتشر کرده که مردی ادعا می کند در پارکینگ خانه اش مورد حمله جن ها قرار گرفته است.
فیلم | درس خجالت‌آوری که یک توریست به ایرانی‌ها می‌دهد!
فیلم | درس خجالت‌آوری که یک توریست به ایرانی‌ها می‌دهد! - فیلم - پاول یک توریست اهل چک است که با موتورسیکلتش دنیا را می گردد و یک هفته در ایران اقامت داشته است. ویدئوی سلفی که او در طبیعت ایران از خود و اقدام پسندیده اش منتشر کرده برای همه ایرانیان جای تامل دارد.
فیلم | جنازه غرق در خون ملکه زیبایی عراق (۱۶+)
فیلم | جنازه غرق در خون ملکه زیبایی عراق (۱۶+) - فیلم - قتل مدل و ملکه زیبایی عراق از روز گذشته سوژه رسانه ها شده و پلیس تحقیقات ویژه ای را برای دستگیر قاتل وی انجام داده است. تصاویر منتشر شده از جنازه غرق در خون وی را در ویدئوی زیر می بینید.
جنجال بنر سربازان اسرائیلی در شیراز
جنجال بنر سربازان اسرائیلی در شیراز - عکس این بنرکه گفته می‌شود نمایشگر تصویری از سربازان رژیم صهیونیستی است طی روزهای اخیر در فضای مجازی دست به دست می‌شد و واکنش‌هایی به همراه داشت.
عکسی آموزنده از سفر نیویورک
عکسی آموزنده از سفر نیویورک - پوشه‌های پُر از برنامه فرانسوی‌ها در برابر دستان خالی تیم ایرانی. به کاغذ ها و پرونده های موجود روبه روی تیم فرانسه دقت کنید!
ویدئوی جنجالی وزیر بهداشت؛ #خودت_بمال / تمسخر و تحقیر بیمار نیازمند توسط وزیر
ویدئوی جنجالی وزیر بهداشت؛ #خودت_بمال / تمسخر و تحقیر بیمار نیازمند توسط وزیر - وزیربهداشت بهترین توصیه رو به اون پیرمرد بیچاره کرد که گفت: خودت بمال. پیرمرد باید دستش رو محکم می‌مالید به گوش وزیر تا یک بار هم که شده از تخت اخلاق فرعونی بیاد پایین
نیاز شدید تلویزیون به بدحجابها در روزهای خاص
نیاز شدید تلویزیون به بدحجابها در روزهای خاص - کاش در این میان یکی به ما بگوید که بالاخره بی حجاب بد است، خوب است؟ چه زمانی بد است؟ چه زمانی خوب است؟
حال فعلی ! یا ناتوانی در تشخیص حال قبلی
حال فعلی ! یا ناتوانی در تشخیص حال قبلی - حمید رسایی عضو جبهه پایداری در صفحه شخصی خود در شبکه توییتر نسبت به اهانت زشت امیر تتلو به امام حسین (ع) و 72 تن از یاران باوفایش واکنش تندی نشان داد.
ویدئو/ وحشت پزشکان از تولد نوزاد تک چشم در اندونزی (۱۶+)
ویدئو/ وحشت پزشکان از تولد نوزاد تک چشم در اندونزی (۱۶+) - پزشکان هنگامی که یک نوزاد دختر اندونزیایی را در یکی از بیمارستان های این کشور به دنیا آوردند بسیار وحشت زده شدند. نوزاد تازه متولد شده با یک چشم بزرگ روی پیشانی اش متولد شد و پس از هفت ساعت درگذشت.
بازنشر نامه استاد به امیر تتلو! / معیار تشخیص حق از باطل گشته ای !
بازنشر نامه استاد به امیر تتلو! / معیار تشخیص حق از باطل گشته ای ! - فردی به نام علی‌اکبر رائفی‌پور كه رسانه‌‌های اصولگرا از او به عنوان «استاد، محقق و پژوهشگر» یاد می‌كنند! در تاریخ 29 اردیبهشت 96 (در كوران انتخابات ریاست‌جمهوری) در نامه‌ای سرگشاده به امیرحسین مقصودلو (تتلو) نوشت: «امیر جان بخوان، تو باید بخوانی، عیبی ندارد! سرت را بالا بگیر و خدا را شکر کن که به واسطه تو این همه نفاق را آشکار کرد! دلت محکم باشد پهلوان! تو فقط بخوان، بخوان
جنجال احمد خمینی در VIP عزاداری حسینی
جنجال احمد خمینی در VIP عزاداری حسینی - انتشار عکس‌های نشستن احمد خمینی زیر کولر در بخش وی‌آی‌پی هیات که پوششی شیشه‌ای دارد و از سینه‌زنان جداست، پس از توضیح او که گفت آن جایگاه مربوط به «روحانیون درجه یک و دو قم» است و «اون بالا معممین میشینن که لباسشون چون زیاده باعث گرمازدگی نشه»، با واکنش‌های تندتری هم همراه بود.
واکنش جالب رهبری به روبوسی کیارستمی با داور خانم جشنواره کن!
واکنش جالب رهبری به روبوسی کیارستمی با داور خانم جشنواره کن! - واکنش جالب مقام معظم رهبری به روبوسی کیارستمی با خانم داور جشنواره کن از زبان عزت الله ضرغامی