چهارشنبه ۳۰ خرداد ۱۳۹۷ / Wednesday, 20 June, 2018

آداب باطنی تلاوت قرآن


آداب باطنی تلاوت قرآن
قرآن به عنوان آخرین وحی الهی كه بر افضل الهی نازل شده نور هدایت ابدی برای بشریت و تجلی خداوند در كلامش بود. قرآن شاهد زنده بر نبوت رسول اكرم (ص) و گرامی ترین برهان بر حقانیت اوست، زیرا دلیلی دائمی و حجتی همگانی به شمار می آید كه تمامی ابعاد و جوانب آن نشان از دانش نامتناهی ربانی دارد و هیچ كس را یارای آن نبوده و نخواهد بود كه مانند این كتاب را از پیش خود بیاورد.
از جمله عواملی كه قرآن را در دل ها و مصاحف حفظ می كند، تلاوت و مداومت در مطالعه آن است. تلاوت قرآن نیز مانند هر عمل مستحب دیگر دارای آدابی است كه خود بر دو نوعند: ظاهری و باطنی. از این دو قسم، آداب باطنی تلاوت قرآن از اهمیت بیشتری برخوردار است كه در هنگام تلاوت قرآن بایستی مدنظر قرار گیرد. برای تلاوت قرآن ده ادب باطنی است:
۱) فهمیدن اصل كلام
۲) آگاهی به عظمت متكلم
۳) تدبر
۴) حضور قلب و ترك حدیث نفس
۵) تفهم
۶) ترك موانع فهم
۷) تخصیص
۸) تأثیر
تأثیر آن است كه قرائت كننده قرآن از آیات گوناگون كلام الهی متأثر شود و به حسب مضمون هر آیه حالت حزن و اندوه یا نشاط و شادی برایش حاصل گردد؛ چنان كه پیامبر اكرم (ص) خود از آیات الهی متأثر بود. در این صورت قلب آماده تأثیرپذیری می شود. قاری باید به تناسب معنای آیه حالتی مناسب در دل احساس كند، اگر به آیه عذاب می رسد احساس وحشت نماید و اگر به آیه مغفرت می رسد، شاداب باشد. از این رو گفته اند بنده ای كه با ایمان قرآن را بخواند، اندوهش افزون و شادی اش اندك، گریه اش فراوان و خنده اش كم، دل مشغولی اش بسیار و راحتی اش، قلیل است.
۹) ترقی
ترقی یعنی این كه تلاوت كننده قرآن به مرحله ای ارتقاء یابد كه گویا كلام را از خداوند می شنود. قرائت سه درجه دارد: پایین ترین آن این است كه قاری آن را بر خدا می خواند و خود را در برابر او می بیند. در این مرحله حال او، حالت درخواست و تضرع و گریه و زاری خواهد بود.
درجه فراتر این كه تلاوت كننده با قلب خود شهادت دهد كه پروردگار با الطافش او را مخاطب ساخته و مشمول نعمات خود قرار داده است، در این مرحله مقام قاری، مقام حیا و تعظیم و گوش دادن و فهم است.
درجه سوم این كه در كلام، متكلم و در كلمات، صفات او را ببیند و لذا به خود و قرائت خود ننگرد و همت و كوشش او تنها گوینده این كلمات باشد و اندیشه اش را متوجه او كند، گویا مستغرق در دیدار گوینده است نه به قرائت و حتی نه به نعمت و شكر منعم. امام صادق (ع) می فرماید: «والله لقد تجلی الله لخلقه فی كلامه و لكن لایبصرون» به خدا قسم، خداوند در كلام خود تجلی كرد ولی آنان نمی بینند.(۱)
۱۰) تبری
تبری آن است كه تلاوت كننده قرآن، در هنگام تلاوت از نیرو و توان و توجه خود دوری كند و با چشم خشنودی و تزكیه به خود ننگرد، هنگامی كه آیات بهشت و مدح صالحان را می خواند به خود تطبیق ندهد، بلكه برای اهل یقین و صدیقین گواهی دهد و ابراز اشتیاق نماید كه به آنان بپیوندد و زمانی كه آیه غضب و مذمت گناهكاران و مقصران می خواند به خود تطبیق دهد و در خشیت و خوف خود را مخاطب سازد و امیرالمومنان علی (ع) به همین نكته اشاره دارد در آن جا كه می فرماید: «اذا مروا بایهٔ فیها تخویف اصغوا الیها مسامع قلوبهم و ظنوا ان زفیر جهنم و شهیقها فی اصول آذانهم؛ (۲) هنگامی كه به آیه ای برمی خورند كه در آن ذكر تهدیدی است، به گوش قلب آن را می شنوند و چنین می اندیشند كه صدای آتش جهنم در گوش هایشان است.»
در پایان از خداوند منان خواهانیم كه ما را از فواید معنوی آداب باطنی قرآن برخوردار بگرداند.

پی نوشت:
۱- اسرار الصلاهٔ، شهید دوم، ص ۲۰۴.
۲- نهج البلاغه، خطبه ۱۹۱.
سید سعید آل طه

منبع : روزنامه قدس

مطالب مرتبط

آداب تلاوت قرآن

آداب تلاوت قرآن
قرآن کتاب هدایت و راهنمای عمل است، که انس با آن ما را از هرچیزی بی نیاز می سازد و درمان دردهای روحی و اجتماعی است. اگر با این دید به سراغ آن برویم، و در صحنه زندگی از آن بهره بگیریم، از سرگردانی و گمراهی نجات می یابیم.
امام سجاد(علیه السلام) در اهمیت انس با قرآن می فرمایند:
«بار خدایا... و آن را روشنایی و نوری ساختی که ما با پیروی از آن، از تاریکی های گمراهی و نادانی رستگاری می یابیم. و آن را بهبودی و شفایی قراردادی برای کسی که به نیت فهمیدن و گرویدن و تصدیق کردن، برای شنیدنش سکوت کرده و خاموش شده. و ترازوی عدل و داد گردانیدی که زبانش از حق و درستی بر نمی گردد و آن را نور هدایت قراردادی که برهان و دلیل آن از گواهان خاموش نمی شود. وآن را علامت نجات و نشانه رهایی ساختی که هرکس راه و رسم راستین آن را قصد کند، گمراه نمی شود. و هرکس به دستگیره نگهداری آن دست بیاویزد، دستهای هلاکت و نابودی به او نمی رسد...»۱
همانطور که حضرت رسول اعظم (صلی الله علیه و آله) و ائمه اطهار (علیهم السلام)، قرآن را کتاب زندگی دانسته و با تلاوت و تدبر در آیات آن، راه زندگی را جسته و برای مردم بیان می داشتند. در سال اتحاد اسلامی ، توجه ویژه به قرآن و رعایت آداب تلاوت و تدبر در آن، ما را به این کتاب هدایت نزدیکتر می سازد. لذا بحث آداب ظاهری و باطنی تلاوت قرآن کریم را مورد بررسی قرار می دهیم.
برای آنکه بتوانیم با تلاوت آیات نورانی قرآن به گوهرهای ناب آن دست یابیم و توفیق تدبر در آن را بیابیم، آداب ظاهری و باطنی تلاوت را باید رعایت کنیم.
● آداب ظاهری تلاوت قرآن کریم
الف) آداب قبل از قرائت
پاکیزگی بدن، وضوگرفتن یا غسل کردن قبل از تلاوت قرآن زمینه دریافت نور الهی و بهره مندی از آیات قرآن را فراهم می نماید. و البته طهارت با قصد قربت می تواند زمینه طهارت روح و پاکی از آلودگی های نفسانی و پلیدی غرور را فراهم سازد. «لایمسه الاالمطهرون» ۲ قرآن را مس نمی کنند مگر کسانی که طاهر شده اند.»
پیامبر اعظم (صلی الله علیه و آله) فرمودند: گذرگاه قرآن را نظافت کنید: عرض شد: ای رسول خدا، گذرگاه قرآن چیست؟ فرمودند: دهانهایتان. عرض شد: با چه تمیزش کنیم؟ فرمودند: با مسواک نمودن. ۳
در این حدیث شریف، به نظافت جسم و خصوصا دهان اشاره شده است. تا دهان مجرای نور قرار گیرد و فرشتگان الهی از نزدیکی به قاری لذت می برند.
قرائت قرآن در حال ایستاده بهتر از نشسته و در حال نماز از سایر حالات بهتر است. حضرت باقر (علیه السلام) فرمود: «هر که قرآن را در حال ایستاده در نمازش بخواند، خداوند در برابر هر حرفی از آن صد حسنه برای او بنویسد، و هرکس آنرا در نمازش نشسته بخواند، خداوند برای هر حرفی پنجاه حسنه برایش بنویسد و هر که قرآن را در غیر از نمازش بخواند، خداوند برای هر حرفی ده حسنه برایش بنویسد.»۴
ب) آداب قرائت قرآن
۱) شروع قرائت قرآن با خواندن دعای آن: دعاهای مختلفی در هنگام شروع قرائت نقل شده است و خواندن آنها مستحب است که در کتب ادعیه آمده است.
۲) پناه بردن به خدا از شر شیطان: استعاذه در لغت به معنای پناه بردن به خداست و به عبارتی، پناهنده شدن به خدا از شر بدی ها و شیطان است. استعاذه لفظی به گفتن ذکر «اعوذ بالله من الشیطان الرجیم» است ولی در واقع باید به خدا پناهنده شد. و با توسل جستن به ائمه اطهار (علیهم السلام) از خداوند بخواهیم که ما را در ظل توجهات خود قرار داده و پناهمان دهد تا از دسترس وسوسه های شیطان برهیم. چنانچه قرآن کریم می فرماید: «فاذا قرأت القرآن فاستعذ بالله من الشیطن الرجیم» ۵ چون خواهی قرآن را تلاوت کنی، از شر وسوسه شیطان، به خداوند پناه ببر.»
امام صادق(علیه السلام) در روایتی فرموده اند «اغلقوا ابواب المعصیه باالاستعاذه و افتحوا ابواب الطاعه بالتسمیه ۶ درهای معصیت را با استعاذه ببندید و درهای اطاعت را با گفتن بسم الله الرحمن الرحیم، باز نمایید.»
امام خمینی در مورد پناه بردن به خدا از شر شیطان فرموده اند: «از آداب مهمه قرائت... استعاذه از شیطان رجیم است، که خار طریق معرفت ومانع سیر و سلوک الی الله است. و این استعاذه و پناه بردن، با لقلقه لسان و صورت بی روح و دنیای بی آخرت تحقق پیدا نمی کند.
چنانچه مشهود است که این لفظ (استعاذه) را کسانی هستند که چهل، پنجاه سال گفته و از شر این رهزن نجات نیافته و در اخلاق و اعمال، بلکه عقاید قلبیه از شیاطن تبعیت و تقلید نموده اند. اگر درست پناه برده بودیم، از شر این پلید، ذات مقدس حق تعالی که فیاض مطلق و صاحب رحمت واسعه و قدرت کامله و علم محیط و کرم بسیط است ما را پناه داده بود. و ایمان و اخلاق و اعمال ما اصلاح شده بود.» ۷
۳) شروع قرائت با نام خدا: پس از پناه بردن به خدا و استعاذه از شر شیطان، انسان با نام و یاد خدا، شروع به قرائت می نماید، تا نفس خود را آماده تجلی نور حق نماید.
همانطور که در حدیث نبوی، نام خدا را در هر امری سفارش نموده است:«هر کار ارزشمندی که با اسم خدا شروع نشود، آن کار، ناقص و ابتر (ناتمام) است.»۸
در آیات کریمه قرآن هم یادآوری شده است که حضرت نوح در برابر سیل، طوفان و امواج نام خدا را بر زبان و قلبش جاری ساخت «بسم الله مجریها و مرسیها» ۹ حرکت و توقف کشتی با نام خدا انجام یافت.
همچنین حضرت سلیمان در ابتدای نامه خود به بلقیس نوشت:«انه من سلیمن و انه بسم الله الرحمن الرحیم» ۰۱ و خداوند هنگام تعلیم قرآن به پیامبر بزرگوار اسلام (صلی الله علیه وآله) فرمود: «اقرا باسم ربک... ۱۱ (ای پیامبر) بخوان به نام پروردگارت»
نام و یاد خدا، موجب نورانیت قلب شده و انوار الهی در آن جا می گیرد و روح را صفا می بخشد.
۴) نگاه کردن به قرآن: بسیاری از صحابه، قرآن را از روی مصحف می خواندند و با نظر نمودن به آیات الهی، روح خود را صفا می بخشیدند.
حضرت صادق (علیه السلام) فرموده اند:«هر که قرآن را از روی آن بخواند از دیدگان خود بهره مند شود، و سبب سبک شدن عذاب پدر و مادرش گردد، اگرچه آن دو کافر باشند.» ۲۱
۵) خواندن قرآن با صدای خوش و با ترتیل: خواندن قرآن، لازم است با صدای زیبا باشد تا هم در روح فرد قاری اثرگذار باشد و هم شنوندگان با تلاوت زیبا، هرچه بیشتر در فضای معنوی آن قرار بگیرند. حضرت رسول اعظم (صلی الله علیه و آله) فرموده اند:«لکل شیء حلیه، و حلیه القرآن الصوت الحسن؛ ۳۱ برای هر چیزی زینتی است، و زینت قرآن، صوت زیبا و نیکوست.»
ائمه اطهار (علیهم السلام) نیز با تلاوت زیبا و دلنشین خود موجب دلگرمی و جذب مردم به قرآن کریم می شدند چنانچه علی بن الحسین (علیه السلام) در خواندن قرآن، خوش صداترین مردم بود. امام باقر (علیه السلام) نیز صدایی خوش تر از دیگران داشت: ۴۱
۶) قرائت با حزن و اندوه: حضرت صادق (علیه السلام) در رابطه با خواندن قرآن همراه حزن فرموده اند: «ان القرآن نزل بالحزن فاقروه بالحزن؛ ۵۱ قرآن برای اندوه (و تاثر در نفوس مردمان) نازل شده پس آن را با آواز حزین بخوانید.»
آداب باطنی تلاوت قرآن کریم
الف) رفع حجاب ها
۱) رفع حجاب خودبینی:
یکی از حجاب هایی که در راه نفس وجود دارد، حجاب تکبر است که شیطان از آن بهره برده و نمی گذارد که انسان به راحتی از آن خلاصی یابد. و با وجود این حجاب انسان به فهم درستی از آیات نمی رسد.
۲) رفع حجاب آراء فاسد:
اگر انسان با اعتقادات غلط و نابجا به سراغ قرآن برود، آن عقاید باطل، موجب می شود تا فهم صحیحی از آیات نداشته و مطابق با نظر غلط خود، آنها را معنی نماید.
۳) حجاب عدم تفکر و تفسیر به رای:
یکی دیگر از راههای نفوذ شیطان آن است که انسان بدون تدبر در فهم معانی آن و با رای غلط خود به تلاوت قرآن بپردازد و آنها رانسنجیده، و از شناخت آیات الهی محروم بماند.
۴) رفع حجاب گناه:
گناه موجب کدورت و تباهی و سیاهی در قلب شده انسان را از درک حقایق بازمی دارد.
۵) رفع حجاب حب دنیا:
از حجاب های مهم دوستی و محبت نسبت به دنیاست که انسان را از ذکر و یاد حق بازمی دارد. امام خمینی (رحمه الله) فرموده اند: «قلب به واسطه این محبت از ذکر خدا غافل می شود و از ذکر و مذکور اعراض می کند و و هرچه علاقمندی به دنیا و اوضاع آن زیادت شود، پرده و حجاب قلب ضخیم تر گردد...» ۶۱
۶) خود را مخاطب قرآن قرار دادن:
انسان در هنگام قرائت قرآن، باید طوری به معانی آن توجه نماید که گویی قرآن با او سخن می گوید و او در مقابل آیات الهی قرار داشته و مخاطب این آیات است و لذا در برابر آیات بشارت، ازخداوند فضلش را بطلبد و در برابر آیاتی که ازعذاب الهی خبر می دهد، رهایی از آن عذاب را از خدا بخواهد.
در سیره امام رضا (علیه السلام) آمده است که در راه سفر به خراسان، شبها در بسترشان، بسیار قرآن می خواند وهرگاه به آیه ای که ازبهشت یاد شده بود می رسید، از خدا آن را مسئلت می کرد و اگر از آتش یاد می شد، به خدا پناه می برد. ۷۱
ج) تدبر در آیات الهی:
انسان باید همواره در هنگام تلاوت آیات الهی، در فهم معانی آن بکوشد. چنانچه پیامبر اعظم (صلی الله علیه و آله) فرموده اند:«وای به حال کسی که آن را بخواند و در آن نیندیشد.» ۸۱ قرآن نیز شرط بهره مندی از آیات الهی را تدبر دانسته و می فرماید:«افلایتدبرون القرآن ام علی قلوب اقفالها»۹۱
براستی مانع و کلید قفل دلها، گناه است. با دل زنگ زده و قفل خورده نمی توان به سراغ نور رفت و آن را در دل خود جای داد.

وبگردی
(ویدئو) رفع ممنوعیت صدای جواد یساری پس از ۴۰ سال
(ویدئو) رفع ممنوعیت صدای جواد یساری پس از ۴۰ سال - جواد یساری پس از ۴۰ سال با خواندن در فیلم «دشمن زن» دوباره به عرصه هنر بازگشت.این گزارش توسط تماشا تهیه و منتشر شده است. منبع
(ویدئو) پرواز تماشاگران ایرانی از سن پترزبورگ به کازان
(ویدئو) پرواز تماشاگران ایرانی از سن پترزبورگ به کازان - به گزارش ورزش سه، هواداران تیم ملی ایران در جام جهانی روسیه برای حمایت از تیم کشورمان مقابل اسپانیا به شهر کازان رسیدند.
سرلشگر فیروزآبادی و ویلای 10هزار متری لواسان !
سرلشگر فیروزآبادی و ویلای 10هزار متری لواسان ! - لازم است ذکر شود جنبش عدالتخواه دانشجویی در صورت ادامه تعلل دستگاه‌های مربوطه در تخلیه ملک بیت‌المال، حق اقدامات انقلابی را برای اجبار فرد نامبرده به تخلیه ویلای لواسان، برای خود محفوظ می‌داند.
ماجرای تجاوز به 41 دختر از زبان امام جمعه ایرانشهر
ماجرای تجاوز به 41 دختر از زبان امام جمعه ایرانشهر - امام جمعه اهل سنت ایرانشهر : در ماه رمضان به ۴۱ دختر تجاوز شده که از این میان فقط ۳ دختر شکایت کرده اند.
ویدئو / لطفاً در این مکان اعتراض کنید!
ویدئو / لطفاً در این مکان اعتراض کنید! - بر این اساس، ورزشگاه‌های دستگردی، تختی، معتمدی، آزادی، شیرودی، بوستان‌های گفت‌وگو، طالقانی، ولایت، پردیسان، هنرمندان، پارک شهر و ضلع شمالی ساختمان مجلس شورای اسلامی به عنوان محل‌های مناسب تجمع در تهران تعیین شده‌اند و از این پس معترضان می‌توانند در این محل‌ها تجمع کنند.
انتشار عکس دلخراش حمید بقایی
انتشار عکس دلخراش حمید بقایی - مشاور رسانه‌ای احمدی نژاد دیشب با انتشار عکسی دلخراش از وضعیت جسمی «حمید بقایی» از بازگشت این مجرم پرونده‌ی مالی آن دولت به زندان اوین خبر داد.
سبک عجیب شوی لباس در عربستان حاشیه ساز شد!
سبک عجیب شوی لباس در عربستان حاشیه ساز شد! - در پی برگزاری نمایش مد لباس زنان به سبکی عجیب در عربستان، سر و صدای بسیاری در رسانه ها به راه افتاد. ماجرا از این قرار بود که لباسها بدون مانکن و مانند اشباح در حال پرواز با استفاده از پهباد نمایش داده شدند.
ابداع مکتب «سیاست ورزی چرخشی» به نام ولایتی
ابداع مکتب «سیاست ورزی چرخشی» به نام ولایتی - علی اکبر ولایتی، مرد 37 شغله ای که به جز حوزه دیپلماسی، سالیانیست که کارشناس ادبی، فرهنگی، تاریخی، عرفانی و ... تلویزیون نیز هست، و هر سال دهها جلد کتاب به نام او منتشر می شود. همه ی این سوابق معششع یک سو و چرخش مادام سیاسی او در حوزه های مختلف، در سوی دیگر، کار را به جایی رسانیده که ولایتی را با ابداع مکتب «سیاست ورزی چرخشی» نیز می شناسند! ولایتی در تازه ترین تغییر مواضع خود این بار برجام را که روزگاری…
صحبت های تکان دهنده مادر یکی از دانش آموزان تجاوز شده
صحبت های تکان دهنده مادر یکی از دانش آموزان تجاوز شده - در این ویدئو صحبت های تکان دهنده مادر یکی از دانش آموزان تجاوز شده توسط معلم مدرسه را مشاهده می کنید.
افشاگری پوری بنایی درباره واقعیتی تلخ از ناصر ملک‌مطیعی
افشاگری پوری بنایی درباره واقعیتی تلخ از ناصر ملک‌مطیعی - پوری بنایی به عیادت پناهی رفت و دیدارش با مرحوم ناصر ملک‌مطیعی پس از پخش نشدن برنامه‌هایش از تلویزیون تعریف کرد.
(ویدئو) آزار جنسی گروهی دانش آموزان در مدرسه‌ای در غرب تهران!
(ویدئو) آزار جنسی گروهی دانش آموزان در مدرسه‌ای در غرب تهران! - ماجرای تکان دهنده اذیت و آزار گروهی دانش آموزان یک دبیرستان پسرانه در غرب تهران وارد فصل تازه‌ای شد.
آزاده نامداری هم گزارشگر فوتبال شد!
آزاده نامداری هم گزارشگر فوتبال شد! - در ادامه حضور چهره های شناخته شده در کمپین "خانم گزارشگر"، این بار آزاده نامداری مجری تلویزیون تلویزیون اقدام به گزارش فوتبال کرد. او برای این کار بازی خاطره انگیز ایران - استرالیا در مقدماتی جام جهانی 98 فرانسه را انتخاب کرده است که گزارش ضعیف او با انتقادات فراوانی مواجه شده است، تا حدی که وبسایت مربوط به این کمپین ویدئوی گزارش این او را از سایت حذف کرد.
عکسی عجیب و جنجالی از سید ابراهیم رئیسی
عکسی عجیب و جنجالی از سید ابراهیم رئیسی - عکسی از حضور سید ابراهیم رئیسی در مراسمی ویژه منتشر شده است که گفته می شود متعلق به کنفرانس افق نو در مشهد بوده است. در این عکس حرکات عجیب خانمی با لباس های قرمز، چفیه بر گردن و پرچم در دست در مقابل ابراهیم رییسی به چشم می خورد که توجه کاربران بسیاری را در شبکه های اجتماعی جلب کرده است!