سه شنبه ۱ اسفند ۱۳۹۶ / Tuesday, 20 February, 2018

جایگاه «حج» در اندیشه اسلامی‏


جایگاه «حج» در اندیشه اسلامی‏
حج از دیرباز تاكنون از اهمیّت ویژه‏ای در بین مسلمانان برخوردار بوده است، همه ساله صدها هزار مسلمان مشتاق از گوشه و كنار جهان، بسوی سرزمین مقدس مكه و مدینه حركت كرده، با تمامی سختیها و مشقتها خود را به میقات می‏رسانند و لبیك‏گویان آماده انجام فریضه حج می‏شوند. از امام صادق(ع) نقل شده كه فرمود: «... ما من مَلِكٍ ولاسُوقَهٍٔ یصل الی الحج الاّ بمشقّهٔ فی تغییر مطعم او مشرب او ریح او شمس لا یستطیع ردّها و ذلك قوله عزّوجلّ: و تحمل اثقالكم الی بَلَدٍ لَمْ تكوُنوُا بالغیه الاّ بِشِقِ الأَ نْفُسِ اِنَّ ربّكم لرؤف رحیم».۱
«هیچ پادشاه و هیچ رعیتی به خانه خدا نمی‏رسد جز با مشقت و ناگواری در آب و غذا، و تحمل باد و توفان و تابش خورشید و این است معنای كلام خداوند عزّوجل كه فرمود: چارپایان بارهای شما را بر پشت كشیده، به شهر می‏رسانند كه اگر آنها نبودند شما جز با مشقت و جان كندن به مقصد نمی‏رسیدید همانا پروردگار شما رئوف و رحیم است.» و نیز هشام ابن حكم از امام صادق(ع) نقل می‏كند كه فرمود: «... و ما احد یبلغه حتی تناله المشقه». «هیچ‏كس بدون زحمت و مشقت به مكه نمی‏رسد.»۲ در گذشته، طولانی بودن راه، نداشتن وسیله نقلیه مناسب و مطمئن، نبود امكانات رفاهی و درمانی، ناامنی و وجود سارقین مسلّح ... همه و همه عواملی بودند كه حجاج را با خطر مواجه می‏كردند. بسیاری از آنها در بین راه می‏مردند و هرگز به وطن باز نمی‏گشتند. در سال ۴۰۲ گروهی از حجاج گرفتار توفان شدند، باد سیاهی برآنها وزیدن گرفت، در نتیجه راه آب را گم كرده، عدّه زیادی از آنها مردند.
در سال ۴۰۳، سارقین بیابانگرد، قبل از رسیدن كاروان به محلّ آب، در آنجا فرود آمده برخی از آبگیرها را پركردند و در برخی حنظل ریخته، در كمین حجاج نشستند و پس از ورود، از آنان پول گزافی مطالبه كردند. عطش، زندگی را بر حاجیان تنگ نمود و نزدیك به ۱۵ هزار نفر از آنان مردند و تنها تعداد كمی نجات پیدا كردند.۳ برخی «بنی خفاجه» را از حاجی آزارترین قبایل عرب در این دوران دانسته، در باره آنها می‏گویند: تعدادی از حجاج را اسیر و آنان را وادار به چوپانی كردند، پس از گذشت دو سال، مأمورین دولتی توانستند حاجیان را از دست دزدان آزاد كنند.۴ در سال ۴۰۵ از بیست هزار حاجی، تنها شش هزار نفر زنده ماندند و بر افراد باقیمانده نیز بحدی شرایط سخت شد كه شتران سواری و مورد نیاز خود را كشته از گوشت آنها برای رفع گرسنگی استفاده كردند. گاهی اوقات حاجیان، گرفتار سیل و خشم طبیعت می‏شدند چنانكه در سال ۳۴۹ وقتی حجاج مصر به كشورشان بازمی‏گشتند شب هنگام، سیل عظیمی آمد و بسیاری از آنان غرق شدند، آب جنازه‏ها و اثاثیه‏شان را به دریا برد.۵
با توجه به دوری راه و خطرات گوناگونی كه بر سر راه حاجیان وجود داشت آنان كه جان سالم بدر برده، و به سلامت برمی‏گشتند با عزت و تكریم فراوان به شهر و روستای خویش وارد می‏شدند، و مردم از آنها تجلیل فراوان می‏كردند. در باره حاجیان بغدادی نوشته‏اند كه هنگام ورود در «یاسریه» (حومه بغداد) شب را می‏خوابیدند و صبح هنگام وارد شهر می‏شدند تا مردم بتوانند از آنها بخوبی استقبال كنند. حجاج شرق نیز كه از بغداد به وطن خود بازمی‏گشتند در این شهر از طرف شخص خلیفه مورد استقبال قرار می‏گرفتند.۶ لیكن در برابر این همه ارزش و عظمت، معاندین با اسلام و عناصر نادان و متحجر، با تبلیغات مسموم خود در طول تاریخ، تلاش كرده‏اند تا از اهمیّت و نقش عظیم حج بكاهند و مردم را نسبت به این فریضه مهم بی‏رغبت كنند. ابراهیم بن میمون برای امام صادق(ع) نقل كرده و می‏گوید: در حضور ابوحنیفه نشسته بودم مردی آمد و از او پرسید: كسی كه حج واجب را انجام داده، آیا باز هم اگر به حج برود، بهتر است یا آنكه با هزینه حج، بنده‏ای خریده او را در راه خدا آزاد كند؟ ابوحنیفه پاسخ داده بود: آزاد كردن بنده بهتر است! امام صادق(ع) پس از نقل این مطلب فرمودند: به خدا سوگند كه ابوحنیفه دروغ گفته و فتوای ناحق داده است، به خدا سوگند كه حج خانه خدا بهتر است از خریدن و آزاد كردن یك بنده و بنده دیگر تا برسد به ده بنده، سپس فرمود وای بر ابوحنیفه، آزاد كردن كدام بنده به طواف كعبه و سعی صفا و مروه و فیض عرفه و سرتراشیدن و رمی جمرات خواهد رسید؟ اگر آنگونه كه ابو حنیفه گفته، باشد (و این مطلب شهرت پیدا كند) مردم حج خانه خدا را تعطیل خواهند كرد.۷ در حدیثی دیگر عمر بن یزید می‏گوید: از امام صادق(ع) شنیدم كه می‏فرمود: «حج از آزاد نمودن ده برده بالاتر است و شمردند تا به هفتاد بنده رسید سپس فرمود یك طواف و دو ركعت نمازش از یك بنده آزاد كردن بالاتر است».۸ از برخی روایات استفاده می‏شود كه در آن زمان بر اثر تبلیغات غلط، این اندیشه در اذهان تعدادی از متدینین نیز نفوذ كرده بود.
سعید سمّان می‏گوید: من همه ساله به حج مشرف می‏شدم در یك سالی كه مردم دچار قحطی و سختی شدند یاران من گفتند: اگر امسال هزینه سفرت را در راه خدا صدقه دهی از حج افضل و برتر است. من به آنها گفتم شما مطمئن هستید؟ گفتند آری، من هم هزینه سفر حج را به مستمندان داده و آن سال در خانه ماندم، لیكن در شب عرفه خوابی دیدم كه در نتیجه از كار خود پشیمان شده و با خود گفتم از این پس به سخن كسی گوش فرا نمی‏دهم و حج خانه خدا را ترك نمی‏گویم... سال بعد به حج رفته و در منی خدمت امام صادق(ع) رسیدم و داستان خود را شرح دادم، حضرت پس از بیان مطالبی سه مرتبه فرمود: «واَنّی‏ له مثل الحجّ؟» انسان با كدام طاعت دیگر می‏خواهد به پاداش حج دست یابد؟...۹ این مسأله بحدی در جامعه جدی شد كه برخی به خود اجازه داده رسماً به امامان شیعه اعتراض می‏كردند: ابوحمزه ثمالی نقل می‏كند كه شخصی به امام سجاد(ع) گفت: شما جهاد در راه خدا را كه كاری مشكل و سخت است رها كرده و حج را كه كاری ساده و آسان است انتخاب كرده‏اید؟ راوی می‏گوید امام در آن هنگام تكیه داده بودند، یك مرتبه نشستند و به آن شخص فرمودند: وای بر تو آیا آن مطلبی كه رسول خدا(ص) در حجهٔالوداع فرمود به تو نرسیده است؟ پیامبر(ص) هنگام وقوف به عرفه و در حالی كه خورشید غروب می‏كرد به بلال فرمودند تا از مردم بخواهد ساكت شوند، آنگاه كه مردم سكوت كردند فرمود: خداوند، امروز شما را مورد عنایت قرار داده، نیكوكارتان را آمرزید و شفاعت نیكوكاران را در حق گنهكارانتان پذیرفت، پس با آمرزش گناهان كوچ كنید، و از برای آنان كه جرمهایی دارند خشنودی خود را ضمانت كرد.۱۰
برخی از قصّه‏پردازان نیز در دامن زدن به این طرز تفكر سهیم بوده‏اند؛ عبدالرحمن ابی عبدالله می‏گوید به امام صادق(ع) عرض كردم عده‏ای از قصّاص می‏گویند اگر كسی حج واجب را انجام داده و پس از آن بجای رفتن به حج، صدقه بدهد برای او بهتر است. امام فرمودند: «دروغ گفته‏اند! اگر مردم چنین كنند این بیت تعطیل خواهد شد و حال آنكه خداوند عزوجل این خانه را وسیله قیام برای مردم قرار داده است».۱۱ پس از آنكه بنی‏امیه، پایه‏های حكومت خویش را تحكیم بخشیده، بر مردم مسلط شدند، با یك برنامه حساب شده مسجد جامع اموی را در دمشق بنا كردند تا مردم را از مدینه منوره و مكه مكرمه منصرف نموده، به آنجا متوجه كنند و بلكه به جای كعبه معظمه به حج آن وادار سازند.۱۲ عبدالملك بن مروان نیز مردم شام را از رفتن به حج باز می‏داشت، مردم به فریاد آمده، به وی گفتند: ما را از حج و زیارت بیت‏اللَّه‏الحرام كه یك واجب شرعی است باز می‏داری؟ پاسخ داد محمد بن شهاب زهری از رسول خدا(ص) نقل كرده كه آن حضرت فرموده است: بار سفر، بسته نمی‏شود مگر بسوی سه مسجد: «مسجدالحرام»، «مسجد من» و «مسجد بیت‏المقدس»، سپس گفت: بیت‏المقدس برای شما به جای مسجدالحرام است و این سنگی كه بر حسب روایت، چون پیامبر(ص) می‏خواست به معراج رود پای خود را بر روی آن گذاشت، برای شما به جای كعبه است، آنگاه بر آن صخره، قبه‏ای بنا كرد و پرده‏های دیبا بر آن آویخت و خدمتگزارانی نیز برای آن قرار داده و از مردم خواست همان‏گونه كه پیرامون كعبه طواف می‏كنند برگرد آن بنا طواف نمایند. و در روز عید، قربانی كرده، سر خود را بتراشند این رسم در دوران بنی‏امیه برقرار بود.۱۳ناصر خسرو پیرامون حوادث قرن پنجم می‏نویسد: گروهی از اهل شام در موسم حج به قدس آمده مراسمی داشته، گوسفند قربانی می‏كنند و گاهی در یك سال بیش از ۲۰هزار نفر آنجا حاضر می‏شوند...۱۴ حجاج بن یوسف ثقفی كه از كارگزاران سفّاك و مشهور این دوران است از زائرین قبر رسول‏خدا(ص) می‏خواست به جای قبر پیامبر(ص) گرداگرد قصر عبدالملك طواف كنند.۱۵ متوكل، خلیفه عباسی نیز برای شكستن حرمت حج و بی‏اعتبار ساختن آن در جامعه، بنایی در سامرّا شبیه كعبه ساخت و در نزدیكی آن، سرزمینهایی را به نام‏های منا و عرفات و... نامگذاری كرد و آنگاه كه امیران او درخواست رفتن به حج داشتند به آنان پیشنهاد می‏كرد در همین جا حج گذارده، طواف كنند.۱۶ در همین دوران نیز تعدادی از صوفیه با ایجاد انحراف در اذهان عمومی، مردم را از رفتن به حج برحذر داشته، به كاری دیگر ترغیب می‏كردند.
یكی از آنان به مریدی از مریدانش می‏گوید: «به جای رفتن به مكه، به خانه‏ات برگرد و به مادرت خدمت كن.»۱۷ ابو حیان توحیدی متكلم معتزلی مشرب، كتابی نوشته بنام «الحج العقلی اذا ضاق الفضاء عن الحج الشرعی» در آن كتاب نقل می‏كند: نظام الملك وزیر ملكشاه، عازم حج شد، چون در كنار دجله خیمه زد فقیری كه سیمای صوفیان داشت به چادر وزیر آمده نامه‏ای دربسته را به او داد. وقتی وزیر نامه را گشود در آن نوشته شده بود كه: پیامبر(ص) را به خواب دیدم فرمود برو به حسن (نظام الملك) بگوی چرا به مكه می‏روی؟ حج تو همین جاست مگر ترا امر نكرده بودیم كه پیش این ترك (ملكشاه) بایستی حاجتمندان امت را یاری كنی؟ نظام‏الملك پس از خواندن این نامه از حج منصرف گشته به شهر خویش مراجعت كرد!۱۸ در قرن اخیر نیز پاره‏ای از به اصطلاح روشنفكران غربزده و دل به دنیای دیگران بسته، درصدد برآمدند با استفاده از شعر، قصه و داستان و طنز و غیره از ارزش حج كاسته آن را در اذهان عمومی، عملی غیر مهم جلوه دهند. گاهی می‏گفتند اگر حاجی به جای رفتن به مكه و طواف خانه خدا پول آن را خرج مستمندان و فقیران جامعه بنماید ارزش بیشتری دارد، گاهی می‏گفتند، چرا پول و ارزی كه با این زحمت بدست آمده است را در اختیار اعراب قرار داده به حلقوم آنان بریزیم و... لیكن برخلاف اینگونه حركتها كه از دیرزمان آغاز و تا عصر ما نیز ادامه یافته، ائمه معصومین(ع) كوشیده‏اند این تفكر را تخطئه و مردم را از بركات و ثمرات عظیم حج آگاه سازند. معاویهٔ بن عمّار از امام صادق(ع) نقل می‏كند كه حضرت فرمود: هنگامی‏كه رسول خدا(ص) از عرفات كوچ نمود در «ابطح» یكی از اعراب بیابانی به حضور آن حضرت شرفیاب شده، عرضه داشت: من مردی ثروتمندم، قصد حج داشتم هنگام حركت مانعی پیش آمد و نتوانستم به حج مشرف شوم حال شما امر فرمایید من با این مال كار نیكی انجام دهم كه ثواب حج را درك كنم! حضرت بسوی كوه ابوقبیس رو كرد و فرمود: «اگر به مقدار این كوه طلای سرخ داشته باشی و همه را در راه خدا انفاق كنی به ثواب و بهره‏ای كه حاجیان رسیده‏اند نخواهی رسید».۱۹
باز عمر بن یزید می‏گوید كه از امام صادق شنیدم كه می‏فرمود: حج از هفتاد بنده آزاد كردن ارزشش بالاتر است، پرسید: «ما یعدل الحج شئ»؟ قال: «ما یعدله شئ» آیا ارزش چیزی با حج برابری می‏كند؟ فرمود: چیزی با او برابری نمی‏كند.۲۰ در روایت دیگر آمده است: نماز واجب ارزشش از بیست حج بالاتر است و حج از خانه پر از طلائی كه انسان تمامی آنرا در راه خدا انفاق كند ثواب و ارزشش بالاتر است.۲۱ همچنین از رسول خدا(ص) نقل شده كه فرمود: «... لیس شیی افضل من الحج الا الصلوهٔ و فی الحج هیهنا صلوهٔ و لیس فی الصلوهٔ قبلكم حج...» مرحوم صدوق، نكته لطیفی در تبیین این روایت و روایات مشابه آن دارد، می‏فرماید: اگر نماز واجب را به تنهایی با حج مقایسه كنیم نماز واجب از بیست حج منهای نماز، ارزشش بالاتر است، لیكن حجی كه در آن نماز هم هست از نماز به تنهایی افضل است.۲۲ در روایت دیگری حج از نماز و روزه افضل و بالاتر دانسته شده است.۲۳ جالب توجه است كه بدانیم در برخی اوقات حج از جهاد در راه خدا نیز افضل و برتر شمرده شده است.
محمد بن عبدالله می‏گوید: به امام رضا(ع) عرض كردم: پدرم برای من نقل كرده كه به اجداد شما - علیهم‏السلام - گفته شده در همسایگی ما شهری به نام قزوین وجود دارد كه پایگاه مرزی است و در برابر آنان دشمنی بنام «دَیْلَم» وجود دارد آیا اجازه می‏دهید كه با دشمن جهاد نموده و یا در حال آماده باش دفاعی باشیم؟ و اجداد شما پاسخ داده‏اند كه «علیكم بهذا البیت و حجوه» بر شما باد كه راه مكه را در پیش گرفته و خانه خدا را زیارت كنید. پدرم سه مرتبه این مطلب را تكرار كرده و همان پاسخ را شنیده است و در آخرین مرتبه آباء بزرگوار شما این سخن را نیز افزوده‏اند كه: «آیا شیعه ما رضایت نمی‏دهد كه در خانه خود بنشیند و دارائی خود را برای اهل و عیال خود خرج كرده و منتظر فرمان ما بماند؟...» در پایان می‏پرسد آیا این حدیث كه نقل شده صحیح است؟ امام رضا(ع) فرمودند: آری صحیح است و سخن حق همان است كه بازگو كرده است.۲۴ تأكید ائمه معصومین(ع) بر این بوده كه از عظمت حج كاسته نشود و همیشه این مراسم عظیم عبادی سیاسی با شكوه هر چه تمامتر برگزار گردد، لذا از هر فرصتی استفاده كرده و مردم را به انجام حج ترغیب می‏فرموده‏اند: عذافر می‏گوید: امام صادق(ع) به من فرمود: چه چیز مانع شده كه همه ساله به حج نروی؟ گفتم: فدایت گردم، زن و فرزند! می‏گوید امام صادق(ع) به من فرمود هنگامی كه از دار دنیا رفتی چه كسی آنها را اداره می‏كند؟ به همسر و فرزندانت سركه و زیتون بخوران و با مازاد آن همه ساله به حج مشرف شو.۲۵ امام صادق(ع) با افراد دیگری نیز، همین برخورد را داشته‏اند.
عیسی بن ابی منصور می‏گوید: امام صادق(ع) به من فرمود: ای عیسی اگر می‏توانی نان را با نمك بخوری و همه ساله به حج بروی این كار را بكن.۲۶ ترغیب و تشویق مردم بحدی است كه امام صادق(ع) می‏فرماید: «لیس فی ترك الحج خیره» برای ترك حج، استخاره جایز نیست و حتی برای نرفتن به حج نباید مشورت كرد. اسحاق بن عمار می‏گوید به امام صادق(ع) گفتم: مردی ضعیف الحال با من در مورد حج مشورت كرد به او گفتم حج نرود آنگاه امام فرمود: «ما اخلقك ان تمرض سنهٔ» و اسحاق بن عمارمی‏گوید یك سال پس از آن مریض بودم.۲۷ یكی از شرایط انجام حج استطاعت مالی است لیكن در روایات حتی كسانی كه مستطیع هم نیستند برای انجام این فریضه الهی تشویق شده‏اند. معاویهٔ بن وهب از افراد مختلفی نقل می‏كند كه به امام صادق(ع) گفته‏اند ما مقروض هستیم آیا پول قرض كرده و حج انجام دهیم؟ امام فرموده‏اند: آری جحج وسیله خواهد بود كه‏ج دین او زودتر ادا شود.۲۸ در پاره‏ای از روایات از تجّار خواسته شده تا در طول سال مقداری از سود حاصله از تجارت را برای حج كنار گذاشته از آن برای انجام فریضه حج استفاده نمایند.۲۹ عیسی بن ابی منصور می‏گوید: امام صادق(ع) به من فرمود: ای عیسی دوست می‏دارم خداوند در فاصله بین حج گذشته و آینده همیشه تو را در حالتی ببیند كه برای حج جآینده‏ج آماده می‏شوی.۳۰ امامان معصوم (ع) تنها به تشویق و ترغیب مردم بسنده نكرده، كسانی را كه خانه خدا را ترك نموده تنها بگذارند به هلاكت و نابودی تهدید كرده‏اند: علی بن ابیطالب(ع) در واپسین لحظات زندگی به فرزندانش وصیت كرده می‏فرماید: «اللَّه اللَّه فی بیت ربكم لاتخلوه مابقیتم فانه ان ترك لم تناظروا». «فرزندانم تا زنده هستید حج خانه خدا را ترك نكنید كه در چنین صورتی مهلت داده نخواهید شد.»۳۱
و بالاخره اگر با این همه تشویق، مسلمانان به حج خانه خدا بی‏توجهی كنند برحاكم اسلامی واجب است تا مردم را برای رفتن به حج مجبور نماید. عبداللَّه بن سنان از امام صادق(ع) نقل می‏كند كه آن حضرت فرمود: «اگر مردم خانه خدا را متروك بگذارند بر امام زمان ج حكومت اسلامی‏ج واجب است آنان را به زیارت حج مجبور كند، چه بخواهند چه نخواهند، چرا كه خانه خدا برای حج و زیارت برپا شده است.۳۲ اهمیت این امر بحدّی است كه اگر مردم هزینه سفر هم نداشته باشند، باید از بودجه حكومت اسلامی مخارج سفر آنان تأمین و به حج اعزام شوند. «...فان لم یكن لهم اموال انفق علیهم من بیت مال المسلمین...».۳۳ در قرآن كریم نیز تاركین حج مورد تهدید جدّی قرار گرفته‏اند... «و من كفر فانّ اللَّه غنیّ عن العالمین.»۳۴ امید آنكه این مراسم عظیم دینی هر سال پرشكوهتر از گذشته برگزار و مسلمانان جهان بتوانند در تحقق حج ابراهیمی كه امام راحل و فقیدمان حضرت امام خمینی - قدس‏سره - برای اقامه آن تلاش فراوان فرمود بیش از پیش موفق گردند.

سیدعلی قاضی عسكر
پاورقی‏ها:
۱- نورالثقلین، ج ۳ ، ص ۴۱، ح ۱۵ .
۲- وسائل، ج ۱۱، ص ۱۱۲ .
۳- تمدن اسلامی، ج ۲، ص ۳۵۷ .
۴- همان. ۵- همان.
۶- همان.
۷- فروع كافی، ج ۴، ص ۲۵۹ .
۸- ثواب الاعمال، ج ۱، ص ۱۱۳ .
۹- فروع كافی، ج ۴، ص ۲۵۷ .
۱۰- ثواب الاعمال، ج ۱، ص ۱۱۱ .
۱۱- وسائل، ج ۱۱، ص ۲۲ .
۱۲- سفرنامه حج، لطف‏الله صافی، ص ۵۲ .
۱۳- تاریخ یعقوبی، ج ۲، ص ۱۶۱ .
۱۴- همان، ص ۳۵۷ .
۱۵- الصحیح من سیرهٔ النبی(ص)، ج ۱، ص ۲۱ .
۱۶- تمدن اسلامی، ج ۲، ص ۳۵۸ .
۱۷- همان.
۱۸- همان.
۱۹- فروع كافی، ج ۴، ص ۲۵۸ .
۲۰- وسائل، ج ۱۱، ص ۱۱۱ .
۲۱- همان ص ۱۱۲ .
۲۲- همان.
۲۳- همان، حدیث ۱۴۳۷۴ .
۲۴- فروع كافی، ج ۴، ص ۲۶۰ .
۲۵- وسائل، ج ۱۱، ص ۱۳۴ .
۲۶- همان، ج ۱۱، ص ۱۳۵ .
۲۷- فروع كافی، ج ۴، ص ۲۷۱ .
۲۸- وسائل، ج ۱۱، ص ۱۴۰ .
۲۹- همان، ص ۱۴۳ .
۳۰- همان، ص ۱۵۰ .
۳۱- نهج‏البلاغه.
۳۲- فروع كافی، ج ۴، ص ۲۷۲ .
۳۳- همان.
۳۴- آل عمران: ۹۷ .

منبع : فصلنامه الکترونیکی میقات حج

مطالب مرتبط

حج، محور انسجام و همدلی


حج، محور انسجام و همدلی
«حج، فرصتی کم نظیر برای مسلمانان به منظور شناخت آراء و افکار یکدیگر و بررسی مشکلات دنیای اسلام و تبادل نظر در این خصوص است». بیانات فوق چکامه ای از سخنان اخیر رهبر فرزانه انقلاب است که در دیدار کارگزاران فرهنگی و اجرایی حج امسال ایراد فرمودند.
در این روزها بخشی از مسلمانان جهان از اقوام و ملل مختلف و با رنگ ها و نژادهای گوناگون، با شور و اشتیاق به سوی مرکز عرفان و عشق؛ مکه مکرمه حرکت می کنند و با فراموش کردن همه تفاوتها و اختلاف های ظاهری و قومی و قبیله ای، همایشی عظیم را طرح ریزی می کنند.
آنان از هر مذهبی که باشند و فارغ از رنگ و نسب و هرگونه برتری، یک صدا و یک دل در یک زمان و مکان به سوی معبود خود می شتابند و یک صدا، ندای «اللهم لبیک» را سر می دهند و حج، مرکزی می شود برای قیام همه مسلمانان جهان که پروانه وار به گرد نماد توحید می چرخند و از برکات آن، بهره ها می برند؛ چنانکه قرآن می فرماید: «نخستین خانه ای که برای مردم (و نیایش خداوند) قرار داده شد، همان است که در سرزمین مکه است، که پربرکت، و مایه هدایت جهانیان است.
قرآن یکی از حکمت های وجوب حج را منافعی می داند که مسلمانان آن را مشاهده می کنند: «لیشهدوا منافع لهم» به نظر مرحوم علامه طباطبایی(ره)، مهم ترین منافع مورد نظر در این آیه، استحکام هر چه بیش تر پیوند برادری و همبستگی میان مؤمنان و نشان دادن قدرت آنان در صورت حفظ این یگانگی است؛ و برای تحقق چنین هدف والایی در ایام حج جدال و منازعه حرام شده است.
مقام معظم رهبری حج را مظهر وحدت و اتحاد مسلمانان می داند و می فرماید: «حج مظهر وحدت و اتحاد مسلمانان است. اینکه خداوند متعال همه مسلمانان و هر که از ایشان را که بتواند، به نقطه ای خاص و در زمانی خاص فرامی خواند و در اعمال و حرکاتی که مظهر هم زیستی و نظم و هماهنگی است، آنان را روزها و شب ها در کنار یکدیگر مجتمع می سازد، نخستین اثر نمایانش، تزریق احساس وحدت و جماعت در یکایک آنان و نشان دادن شکوه و شوکت اجتماع مسلمین به آنان و سیراب کردن ذهن هر یک از آنان از احساس عظمت است.»
در نوشتار حاضر تلاش بر آن است تا با استفاده از آیات نورانی قرآن و احادیث اهل بیت(ع) به بررسی مظاهر انسجام اسلامی حج بپردازیم. در ابتدا تعریفی از انسجام اسلامی ارائه داده و سپس به عناصر وحدت آمیز حج اشاره خواهد شد.
● حج ابراهیمی، زمینه ساز انسجام اسلامی
اتحاد به معنای یکی شدن است. این واژه از ریشه «وحد» به مفهوم یکتایی و یگانگی می باشد. در اصطلاح سیاسی، یگانه شدن دو یا چند کشور و پذیرش نظام سیاسی، نظامی و اقتصادی واحد است که در پی آن، به همه آن ها یک امت و کشور اطلاق می شود. در جای دیگر این چنین آمده که اتحاد، قرارداد رسمی، سری یا آشکار بین دو یا چند دولت است که به یکدیگر تعهد کمک های سیاسی، نظامی در صورت بروز جنگ و جز آن می دهند.
معمولا دولت های تشکیل دهنده اتحاد یا اتحادیه دارای هدف های سیاسی، اقتصادی، ایدئولوژی و فرهنگ مشابهی هستند.
به تحقیق اگر مسلمانان به ابعاد گوناگون حج توجه کنند و بدون تعصب آن گونه که مستحق مناسک حج است عمل کنند؛ آن گاه حج یکی از بهترین جلوه های وحدت و انسجام اسلامی و زمینه ساز تفاهم جهان اسلام خواهد بود. آن گونه که امام خمینی فرمودند: «یکی از مهمات فلسفه حج، ایجاد تفاهم و تحکیم برادری بین مسلمین است.»
● دستاوردهای حج
۱) امنیت و آرامش:
یکی از مهمترین دستاوردهای حج ایجاد امنیت می باشد چرا که در منطق قرآن امنیت، از پیش نیازهای حج محسوب می شود. اعمال حج در سرزمین «مکه» صورت می گیرد که با دعا و درخواست حضرت ابراهیم(ع) به وادی امن مبدل شد و خدای متعال نیز سرزمین مکه را سرزمینی آزاد قرار داد و به آن منتهای حرمت را اعطا کرد و آنجا را بیت الله الحرام نام نهاد؛ بیت الحرامی که انسان در آن حق تجاوز به هیچ چیزی را ندارد و در چنین فضایی همه موجودات در امان می باشند، شخص محرم حتی حق ندارد مورچه ای را که بر بدنش راه می رود بردارد و به زمین بزند، بلکه باید مورچه را به آرامی در جای امنی قرار دهد؛ از این جهت همه چیز در مکه دارای امنیت می باشد. بدین سبب می توان «امنیت اجتماعی» را یکی از مهمترین اهداف حج دانست آنگونه که خداوند متعال فرمود: «هر کس داخل در مکه شود در امان است». و در جای دیگر در سوره بقره می فرماید: «و به خاطر بیاورید هنگامی که خانه کعبه را محل بازگشت و مرکز امن و امان برای مردم قرار دادیم! و برای تجدید خاطره، از مقام ابراهیم، عبادتگاهی برای خود انتخاب کنید و ما به ابراهیم و اسماعیل امر کردیم که خانه مرا برای طواف کنندگان و مجاور آن و رکوع کنندگان و سجده کنندگان، پاک و پاکیزه کنید.(!)
مهم ترین دستاورد اتحاد در همه انواع آن، حفظ صلح، آرامش و امنیت و دور ماندن از جنگ و خون ریزی و جدایی است، زیرا اتحاد در جامعه جهانی، حس نوع دوستی و هم کاری متقابل را تقویت می کند و همه فتنه های اجتماعی را که از برتری جویی نژادی ناشی است، از بین می برد؛ چنان که اتحاد پیروان ادیان آسمانی، از تنش میان آنان کاسته و اتحاد میان مؤمنان، زمینه درگیری را مرتفع می سازد.
قرآن از تفرقه، به کرانه گودال آتش جنگ یاد می کند که اتحاد، خطر فرو افتادن در چنین گودالی را برطرف می سازد و می فرماید: «و شما بر لب حفره ای از آتش بودید، خدا شما را از آن نجات داد.» درست به همین سبب است که قرآن چند دسته شدن مردم را هم سنگ با جنگ و جدال و خون ریزی میان آنان می داند و در آیه ۶سوره انعام می فرماید: «او یلبسکم شیعا و یذیق بعضکم بأس بعض= و طعم تلخ جنگ و خونریزی را توسط یکدیگر به شما بچشاند.»
۲) بنیان مرصوص
از دیگر کارکردهایی که قرآن برای حج بر می شمارد تقویت دین است. خداوند کعبه و خانه خدا را مرکزی قرار داده است تا مسلمانان با حضور و رابطه مستقیم با خدای خود باورهای دینیشان را تقویت کنند. چنانکه در قرآن می فرماید: «جعل الله الکعبه البیت الحرام قیاما للناس...خداوند، کعبه بیت الحرام را وسیله سامان بخشی و قوام مردم قرار داده است». چرا که حضور مردم در کعبه و اجرای مناسک حج باورهای آنان را به دین و خدا تقویت می کند و آنان را برای ادامه راه پیامبران استوار و دلگرم می سازد. از این رو امام صادق(ع) در تفسیر آیه می فرماید: «خداوند حج را موجب تقویت دین مردم قرار داده است.»
در پایگاه عظیم حج حضور یکپارچه مسلمانان باعث می شود دین مبین اسلام تقویت شود، مسلمانان پایبندی به احکام الهی را به نمایش گذارند و قدرت و توانایی خویش را به سایر ملتها نشان دهند.
این حضور آن چنان با اهمیت می نماید که امیرالمؤمنین علی(ع) حج را باعث تقویت دین دانسته و می فرماید: «والحج تقویه للدین؛ حج مایأ تقویت دین اسلام است» و بزرگ بانوی اسلام، فاطمه زهرا(س) نیز حج را جلوه و نمایش اقامه دین معرفی کرده، می فرماید: «والحج تشییدا للدین؛ حج، نمایش و اقامه دین است».
قرآن، منازعه را باعث ره یافت سستی در صف مسلمانان می داند آنگاه که می فرماید «با یکدیگر نزاع نکنید، که سست می شوید و قوتتان از بین می رود، و صبر کنید، همانا خداوند با صابران است». از مفهوم آیه برمی آید که اتحاد، باعث استواری و استحکام صفوف مسلمانان در برابر دشمنان می شود؛ چنانکه در جای دیگر، مؤمنانی را که در کنار یکدیگر صف تشکیل داده و بسان بنیان مرصوص در راه خدا به نبرد می پردازند، ستوده و می فرماید: «خداوند کسانی را دوست می دارد که در راه او پیکار می کنند گویی بنایی آهنین اند» و این نکته نشانگر آن است که مسلمانان با حضور گسترده خویش در مراسم حج مانند بنیان مرصوص، قدرت واقعی خویش و قوت دین را در معرض نمایش می گذارند و همین مراسم باشکوه خود از مصادیق بارز انسجام اسلامی خواهد بود و مانند سدی در مقابل تفرقه و منازعه قرار می گیرد.
۳) آشنایی با فرهنگ ملت های دیگر
می توان ادعا کرد که از مهمترین عوامل اساسی اختلاف و تفرقه، عدم شناخت و آشنایی بین مردم می باشد. در این میان حج یکی از مؤثرترین عوامل تبادل اندیشه ها و مایه استواری فرهنگ دینی مسلمانان به شمار می رود. در موسم حج همه اقشار و گروهها و ملتهای مسلمان حضور دارند. همه آنان با هم لبیک می گویند و مناسک حج را انجام می دهند. این اجتماع باعث می شود ایشان با افکار و عقاید یکدیگر آشنا شده، گرفتاریها و نیازهای همدیگر را مطرح کنند و در نتیجه، وحدت و همبستگی آنان بیشتر شود.
قرآن کریم برای حج منافعی را ذکر می کند و می فرماید: «و در میان مردم بانگ حج برآور تا آنان، پیاده و سوار بر مرکب های چابک از هر راه دوری به سراغ تو بیایند. مردم از هر منطقه ای به حج خواهند آمد تا شاهد منافع گوناگون خویش باشند و در ایام مخصوص حج، خدا را یاد کنند.»
امام صادق(ع) در جواب هشام بن حکم در مورد حکمت های حج فرمودند: «خداوند متعال به وسیله حج، زمینه اجتماع مردم مشرق و مغرب را فراهم کرده، تا هم دیگر را بشناسند و تفاهم کنند.» امام در دنباله حدیث، دلیل این مطلب را این گونه بیان می فرماید: «اگر هر قوم و ملتی تنها از کشور خویش سخن بگوید و تنها به مسائلی که در آن است بیندیشد، همگی هلاک می گردند و کشورهایشان ویران می شود و از بسیاری از منافع و سودها و اطلاعات و اخبار محروم می شوند. این است فلسفه و دلیل کنگره جهان حج.»
در همایش جهانی حج، در سایه شناخت یکدیگر، زمینه تبادل آراء و افکار فراهم می شود و هر گروه از هر کشوری که باشند دستاوردهای علمی و پیشرفتهای فرهنگی واقتصادی خویش را به برادران دینی دیگر مناطق و کشورها انتقال می دهند و این خود نوعی همبستگی و علاقه در بین آنها ایجاد می کند و این همان منافعی است که در آیه مذکور آمده است.
۴) پایگاه تبلیغ انسجام
در ایام حج، مردم از نقاط مختلف جهان شرکت می کنند، لذا بهترین پایگاه برای تبلیغ و تعلیم احکام شرع مقدس اسلام است و یکی از حکمت های مهم تشریع حج را می توان آشنا کردن و تعلیم مردم با مباحث اسلامی دانست، چرا که حجاج به عنوان نمایندگان شهر و دیار خود در این مراسم شرکت می کنند و پس از مراجعت به کشور و شهر خود نیز آنچه را یاد گرفته اند، نشر داده و به دیگران تعلیم می دهند. امیرالمومنین (ع) در نامه ای به «قثم بن عباس» که از جانب آن بزرگوار بر مکه حکمفرما بود، می فرماید: «فاء قم للناس الحج و ذکر هم بایام الله و اجلس لهم العصرین فاءفت المستقتی و علم الجاهل وذاکر العالم، با مردم، حج را بر پادار و آنان را به روزهای خدا یادآوری کن، در صبح و عصر با آنان بنشین و به کسانی که از توحکمی از احکام دین پرسیدند، پاسخ بده و نادان را بیاموز و با دانا گفتگو کن.
در این موسم، می توان مسایل مهم اسلام را به مسلمانان جهان رسانید. رسول اکرم (ص) در موسم حج خطبه های طولانی برای مردم ایراد می فرمود و در «صفا و منی» بارها مردم را با مسایل اسلام آشنا می کرد. آن حضرت در روز غدیر، پیام مهم سیاسی الهی را برای مردم ابلاغ نمود و چه پیامی از این پیام قرآن مهمتر و اساسی تر که ما در این ایام همه را به اتحاد و انسجام دعوت کرده همگان را به یاد این سخن خدا بیندازیم که فرمود: «و همگان دست در ریسمان خدا زنید و پراکنده نشوید»
امام خمینی نیز در رابطه با فلسفه اجتماع در حج می فرماید «یک چاره که اساس چاره هاست و ریشه این گرفتاری ها را قطع می کند و فساد را از بن می سوزاند، وحدت مسلمانان بلکه تمامی مستضعفان و در بند کشیده شدگان جهان است و این وحدت که اسلام شریف و قرآن کریم بر آن پافشاری کرده اند، با دعوت و تبلیغ دامنه دار باید بوجود آید و مرکز این دعوت و تبلیغ، مکه معظمه در زمان اجتماع مسلمین برای فریضه حج است.»
۵) لغو امتیازات، زمینه ساز انسجام
یکی دیگر از کارکردهای حج که زمینه ساز انسجام اسلامی می شود لغو امتیازات گروهی و طایفه ای در حج است. بدین صورت که کاربرد واژه «ناس» در خطاب های حج نشانگر این موضوع است که کسی رابر دیگری فضیلتی نیست و همگان از مکی ها و دیگران در بهره گیری از خانه ها و امکانات مکه مساوی هستند و میان شهری و روستایی و آشنا و بیگانه و بیابانی و دارای مقام و منصب اجتماعی شهری، تفاوتی نیست.
اینگونه مضامین نشانگر آن است که در حج هرگونه امتیازی لغو می شود تا زمینه ساز همبستگی و انسجام شود. عدم تفاوت ها و برداشتن امتیازات حتی برای یک مقطع کوتاه زمانی، به معنای برابری است و همین امر باعث می شود اندیشه برابری انسانی و عدم تفاوت های برخاسته از مال و مکنت و منصب در میان مردم به عنوان یک اصل، جایگزین اندیشه فخرفروشی های ناشی از برتری بر پایه اعتبارات شود. در این صورت حس دوستی و برابری، زمینه را برای انسجام و همدلی فراهم می نماید و در چنین فضایی هیچ کس در کنار دیگری احساس برتری نمی کند و همه اعتبارات و امتیازات ظاهری از میان می رود. چنان که قرآن در فرازهای مختلفی به آن اشاره کرده است از جمله در سوره بقره آیه ۱۹۹ با کاربرد واژه ناس در بیان «ثم افیضوا من حیث افاض الناس» لغو هرگونه امتیاز طایفه ای و گروهی در حج را اعلام می دارد و می کوشد تا هرگونه امتیازی را در حج از میان بردارد و زمینه اتحاد و یگانگی بشری را فراهم آورد.
۶) افزایش تعاون
یکی دیگر از کارکردهای حج که به تقویت انسجام اسلامی کمک می کند مسئله تعاون و همکاری های مختلف در حوزه های متعدد می باشد.
مناسک حج به گونه ای تنظیم شده که مسئله تعاون را تقویت می کند و موجب اجرای کارهای شایسته و احسان و نیکوکاری می شود. قرآن کریم بعد از تشریع حج می فرماید: «و (همواره) در راه نیکی و پرهیزگاری با هم تعاون کنید! و (هرگز) در راه گناه و تعدی همکاری ننمایید! و از (مخالفت فرمان) خدا بپرهیزید که مجازات خدا شدید است.
بخشش و قربانی و تقسیم آن در میان مردم به ویژه تنگ دستان به معنای دستگیری و تعاون است. وقتی در مهم ترین عمل حج، مؤمن، موظف می شود تا حیوانی سالم و کامل را بکشد و گوشت آن را به نیازمندان بدهد. بین مسلمانان رابطه ای صمیمی به وجود می آید که خود یکی از عوامل و زمینه های انسجام است و بدین صورت تعاون و همبستگی اجتماعی در اعمال خیر و نیکوکاری در میان مردمان افزایش می یابد.
۷ ) برائت از مشرکین، نماد انسجام
یکی از مهمترین وظایف مسلمانان و حجاج که زمینه ساز انسجام اسلامی می باشد، برپایی مراسم سیاسی عبادی برائت از مشرکین است. این مراسم، وحدت عینی مسلمانان جهان را به رخ ابرقدرت ها می کشد. حجاج بیت الله الحرام وظیفه دارند در مناسک حج ابراهیمی زمینه ساز وحدت اسلامی باشند و با برپایی مراسم برائت از مشرکین وحدت عینی مسلمانان جهان را به رخ ابرقدرت ها بکشند. در این زمینه حضرت امام، وظیفه حجاج را اینگونه بیان می کند: «فریاد برائت، فریاد همه مردمانی است که دیگر تحمل تفرعن آمریکا و حضور سلطه طلبانه آن را از دست داده اند و نمی خواهند صدای خشم و نفرتشان برای ابد در گلویشان خاموش و افسرده بماند و اراده کرده اند که آزاد زندگی کنند و آزاد بمیرند و فریادگر نسل ها باشند، فریاد برائت، فریاد دفاع از مکتب، فریاد دردمندانه ملت هایی است که خنجر کفر و نفاق قلب آنان را دریده است.»
با این بیان مشخص می شود که مناسک حج و به ویژه مراسم برائت از مشرکین مظهر اوج وحدت و انسجام اسلامی می باشد.
در این گردهمایی عظیم، مسلمانان مواضع حقیقی خود را به طور شفاف اعلام می کنند چنانکه خداوند به پیامبر اعظم فرمان می دهد: «واذان من الله و رسوله الی الناس یوم الحج الاکبر ان الله بریء من المشرکین و رسوله فان تبتم فهو خیر لکم و ان تولیتم فاعلموا انکم غیر معجزی الله و بشرالذین کفروا بعذاب الیم، و این، اعلامی است از ناحیه خدا و پیامبرش به (عموم) مردم در روز حج اکبر ]روز عید قربان[ که: خداوند و پیامبرش از مشرکان بیزارند! با این حال، اگر توبه کنید، برای شما بهتر است! و اگر سرپیچی نمایید، بدانید شما نمی توانید خدا را ناتوان سازید (و از قلمرو قدرتش خارج شوید)! و کافران را به مجازات دردناک بشارت ده!»
با اعلام برائت، مسلمانان، مرزهای خودی و غیر خودی را مشخص می کنند و این عاملی می شود که خودی ها- کسانی که دلشان به عشق اسلام می تپد- در کنار هم منسجم شده و زمینه را برای پیشرفت و تعالی هر چه بیشتر فراهم آورند و چه تعبیر بجایی که امام فرمود:«حج بی روح و تحرک و قیام، حج بی برائت، حج بی وحدت و حجی که از آن هدم کفر و شرک بر نیاید، حج نیست».
● نتیجه
از آنچه بیان شد به وضوح استفاده می شود که مسلمانان با برخورداری از چنین امکاناتی می توانند، انسجام و همگرایی را سرلوحه زندگیشان قرار دهند.
انسجام و همدلی مسلمانان برای شارع مقدس از اهمیت والایی برخوردار است و این، حکایت از ارزش انسجام در دین اسلام دارد؛ دینی که مومنان را برادر یکدیگر معرفی کرده و برتری را در تقوا و پاکدامنی قرار داده است. لذا خداوند در وضع عبادات و اعمال، به این نکته، بسیار تاکید کرده و یکی از مهم ترین راهکارها و محورهای آن، را مناسک حج ابراهیمی قرار داده است.
باید توجه کنیم که بدخواهان و کینه توزان، با ترفند های مختلفی برآنند تا بین صفوف مسلمین تفرقه و اختلاف انداخته و در انسجام مسلمانان خدشه وارد کنند؛ از این رو، بر هر یک از ما بایسته است با آگاهی، هوشیاری، دشمن شناسی و حفظ وحدت صفوف و در سایه کلمه توحید، زمینه پیروزی و سربلندی هرچه بیشتر خویش را فراهم آوریم.
در پایان لازم به ذکر است برای جامه عمل پوشانیدن به آرمان انسجام اسلامی، استفاده ازامکاناتی نظیر مساله فلسطین و آزادی قدس در کنار مراسم حج و برائت از مشرکین از جمله مباحث مورد اتفاق مسلمانان و عاملی در جهت انسجام هر چه بیشتر صفوف می باشد.

وبگردی
بار دیگر زیر گرفتن ماموران پلیس با ماشین سواری توسط دراویش
بار دیگر زیر گرفتن ماموران پلیس با ماشین سواری توسط دراویش - باز هم زیر گرفتن ماموران امنیتی و نیروی انتظامی توسط یک ماشین دیگر سواری توسط اراذل خیابان گلستان هفتم
تهدید نیروی انتظامی توسط دراویش ساعتی قبل از درگیری در پاسداران
تهدید نیروی انتظامی توسط دراویش ساعتی قبل از درگیری در پاسداران - تهدید نیروی انتظامی توسط وحوش #دراویش، ساعتی قبل از جنایت تروریستی با اتوبوس:«فقط نیم ساعت وقت دارید تا باید بدون قید و شرط برادرمون رو آزاد کنید...»
حمله با اتوبوس به مأموران پلیس در پاسداران
حمله با اتوبوس به مأموران پلیس در پاسداران - کی از دراویش گنابادی با اتوبوس به مردم و مأموران پلیس در خیابان پاسداران تهران / گفته میشود تعداد شهدای ناجا در حمله آشوبگران فرقه ضاله گنابادی و حامیان نورعلی تابنده به ۴ تن رسیده است.
لحظه مواجهه وزیر راه با خانواده قربانیان سانحه هواپیمای
لحظه مواجهه وزیر راه با خانواده قربانیان سانحه هواپیمای - به دنبال سقوط هواپیمای تهران-یاسوج ویدیو لحظه مواجه خانواده های جانباختگان را با وزیر مشاهده می کنید.
حمله با چاقو به یک راننده سر پارک خودرو
حمله با چاقو به یک راننده سر پارک خودرو - تصاویری دردناک از حمله مرد موتور سوار با چاقو به یک مرد راننده در حضور همسر و فرزندش در شهرستان داراب استان فارس را در ویدئوی زیر می بینید. به نظر میرسد این اتفاق در پی جرو بحثی بر سر پارک کردن وسایل نقلیه روی داده است!
اگر «عدم رویارویی با حریفان اسرائیلی» آرمان ماست چرا پنهانی و دزدکی؟
اگر «عدم رویارویی با حریفان اسرائیلی» آرمان ماست چرا پنهانی و دزدکی؟ - آنچه مشخص است جمهوری اسلامی ایران باید تصمیم مشخص و درستی درباره سیاست عدم رویارویی با ورزشکاران رژیم صهیونیستی بگیرد. دیگر نمی‌توان با این روش تعقیب و گریزی با این مسئله برخورد کرد. دیگر نمی‌توان ورزشکاران را از مقابله با کشتی‌گیران اسرائیلی باز داشت و در برابر رسانه‌های جهانی گفت به خاطر مصدومیت در میدان حاضر نمی‌شویم و در داخل جشن بگیریم که ما عزت‌مان را حفظ کردیم و...
ویدئو / حضور خانواده مسافران هواپیمای یاسوج در محل حادثه
ویدئو / حضور خانواده مسافران هواپیمای یاسوج در محل حادثه - برخی از خانواده‌های مسافران هواپیمای تهران - یاسوج که صبح یکشنبه (۲۹ بهمن) در ارتفاعات سقوط کرد، در حوالی مناطق احتمالی وقوع حادثه حضور یافته‌اند تا از نزدیک در جریان عملیات جست‌وجوی لاشه هواپیما قرار بگیرند. نیروهای حاضر در محل نیز برای آنها توضیح می‌دهند که چرا کار این عملیات با دشواری‌هایی مواجه است.
بدل ایرانی آنجلینا جولی رونمایی شد !
بدل ایرانی آنجلینا جولی رونمایی شد ! - شب گذشته مراسم اکران فیلم بلوک 9 خروجی 2 به کارگردانی علیرضا امینی و تهیه کنندگی محمدرضا شریفی نیا و نیز فیلم شاخ کرگدن در پردیس سینمایی ملت برگزار گردید.
اظهارات جنجالی احمدی نژاد در مقابل دادگاه
اظهارات جنجالی احمدی نژاد در مقابل دادگاه - سخنرانی پرحاشیه احمدی نژاد در مقابل دادگاه بقایی
    دمپخت میگو (یک بشقاب لاغری)
    گوجه فرنگی را هم رنده کرده و با گشنیز اضافه می کنیم بعد برنج را با یک پیمانه آب توی غذا می ریزیم...