پنج شنبه ۲۸ دی ۱۳۹۶ / Thursday, 18 January, 2018

جایگاه بداهه نوازی در تاریخ موسیقی


جایگاه بداهه نوازی در تاریخ موسیقی
بسیاری از دست اندركاران موسیقی به خصوص آنها كه دستی در آهنگسازی دارند، با بداهه نوازی میانه خوبی ندارند، حتی برخی بداهی نوازی را معادل بازكردن دهان و صحبت كردن بدون فكر و برنامه از پیش تعیین شده می دانند، اما اگر نگاه كوتاهی به تاریخ موسیقی بیندازیم به دفعات با ماجراهای خلق آثار ارزشمند موسیقی به صورت بداهه برخورد خواهیم كرد.در واقع اگر تنها به دو نكته توجه داشته باشیم، خواهیم دید كه خلق آثار موسیقی به صورت بداهه نیز می تواند قابل احترام و یا حتی با ارزش تر از آثاری باشد كه به روش های آكادمیك خلق و تهیه شده اند. به این دو نكته توجه كنید:
۱) بداهه نوازی دانش و توانایی های یك آهنگساز تمام عیار و حرفه ای را دارد.
۲) بداهه نواز تمام مراحلی كه آهنگساز معمولی باید به صورت آكادمیك در مدت زمان قابل ملاحظه ای طی كند تا به یك اثر هنری برسد را در ذهن خود می پروراند و در حین اجرای موسیقی طی كرده آن را اجرا می كند.
▪ باخ ـ Johann Sebastian Bach
باخ در زمان حیات شهرت چندانی در مقام آهنگساز نداشت و معمولا برچست كهنگی سبك و از مد افتادگی به آثارش زده می شد اما پس از یكصد سال با كشف آثار او و مشخص شدن ارزش هنری آنها، امروزه نه تنها او را به عنوان یك نابغه موسیقی می شناسند بلكه نام او به عنوان بزرگترین بداهه نواز اروپا شهرت جهانی دارد.
در تاریخ موسیقی آمده است كه زمانی یكی ازنوازندگان مشهور ارگ اهل كشور فرانسه برای مقابله با باخ به شهر آمده بود، اما او به محض شنیدن صدای ساز او از دور دست، هنگامی كه تنها در حال گرم كردن خود برای مسابقه بود، بدون آنكه وارد كلیسا شود با قطار بعدی شهر را ترك كرد.مهارت بداهه نوازی باخ، نقطه قوت آموزش هایش بود، او معمولا به منظور اینكه به شاگردانش معنای فی البداهه ساختن را به صورت عملی نشان دهد، معروف ترین آثارش را در چند نسخه متفاوت می نوشت و از شاگردانش می خواست كه آنها را اجرا نمایند. (از همین جا می توان به این نكته پی برد كه بداهه نواز معمولا طرحی از موسیقی مورد نظر خود را در ذهن دارد و به هنگام اجرا آن را به گونه ای متفاوت- از زوایای مختلف- می نوازد.)
▪ موتزارت ـ Wolfgang Amadeus Mozart
حتی اگر تاریخ موسیقی را مطالعه نكنیم و تنها به تماشای فیلم Amadeus- با قبول مستند بودن- بسنده كنیم، بدون شك متوجه محبوبیت موتزارت برخلاف باخ، در دوران زندگی اش خواهیم شد. اما موتزارت نیز در ابتدا در مقام یك بداهه نواز، كسی كه به سرعت می تواند ایده های موسیقی را پرورش داده و اجرا كند به شهرت رسید و بعدها با بزرگ تر شدن و پختگی در مقام آهنگساز و احیانا نوازنده پیانو شهرت یافت.در قسمتی از زندگی موتزارت می خوانیم روزی قرار بر این بود كه او به همراه كلمنتی (Muzio Clementi) در یك مسابقه نوازندگی پیانو در مقابل پاپ به نوازندگی بپردازند و جالب اینجا بود كه قسمت انتهایی مسابقه، اجرای همزمان بداهه نوازی توسط دو موسیقیدان مشهور زمانه بود.
▪ بتهوون ـ Ludwig Van Beethoven
بتهوون نیز همانند موتزارت در ابتدا به خصوص در وین شهرت آهنگسازی نداشت، اما در همان ایام به عنوان یك بداهه نواز بی مانند مورد تحسین قرار می گرفت. در واقع پس از گذشت ده سال كامل از محبوبیت او به عنوان یك بداهه نوازی برجسته در شهر وین، آوازه نبوغ او در موسیقی و آهنگسازی به تدریج به گوش جهانیان رسید. این هنرمند برجسته تا آخر عمر بسیاری از كارهای بزرگ خود را با بداهه نوازی تهیه كرد.یكی از بزرگترین آرزوهای بتهوون ملاقات با موتزارت و شاگردی او بود ولی همانطور كه می دانید متاسفانه این دو تنها یك بار در مهمانی با یكدیگر روبه رو شدند و بتهوون از این تنها فرصت دیدار موتزارت استفاده كرد و از او خواست تا نت هایی برای بداهه نوازی در اختیارش قرار دهد. در همین زمان هنگامی كه بتهوون به نوازندگی مشغول بود، موتزارت به همكارش توماس اتوود (Thomas Attwood آهنگساز و نوازنده ارگ انگلیسی) تاكید كرد «شهرت این جوان روزی زبانزد خاص و عام خواهد شد.»
▪ شوبرت ـ Franz Schubert
علاقه بیش از حد شوبرت به آواز و موسیقی با كلام باعث شده بود كه او نیز ابتدا به عنوان یك بداهه نواز ماهر پیانو در موسیقی مطرح شود. حتی در تاریخ می خوانیم كه او بسیاری از اوقات در كافه ها و مراكز تجمع مردم به نواختن پیانو می پرداخت و آثاری كه به تدریج در زمره كارهای او درآمدند را در همین ایام به صورت بداهه تجربه كرده بود.
▪ شوپن ـ Fredric Chopin
شواهد زیادی در دست است كه شوپن نیز بیشتر قطعات خود را به صورت بداهه و پشت ساز تنظیم نموده است. هر چند او به دلیل خصوصیات اخلاقی و روحی كه داشت كمتر در جمع به بداهه نوازی می پرداخت و تنها در حضور دوستان و نزدیكان دست به ابتكار می زد.
▪ لیست ـ Franz Liszt
لیست به خوشگذرانی و تفریح بیش از حد مشهور بود و مشخصه بزرگ كنسرتهای او در این بود كه در انتهای آنها با استفاده از تم های موسیقی های اجرا شده اقدام به بداهه نوازی می كرد. حتی هنگامی كه برای اجرا به شهری دعوت می شد به سالن های موسیقی شهر می رفت تا با موسیقی آنها آشنا شود و بتواند به هنگام بداهه نوازی از تم های آشنای آنها استفاده كند.
▪ برامس ـ Johannes Brahms
برامس در زمان كودكی از نوازندگی پیانو در رستوران ها مخارج زندگی خود را تامین می كرد. او این توانایی را داشت تا قطعات مشهوری را كه در مكان های مختلف وین می شنود به صورت بداهه اجرا كند و به همین علت نوازندگی او بسیار مورد توجه مخاطبین قرار داشت.شهرت برامس هنگامی آغاز شد كه شومان (Robert Schumann) در یكی از اجراهای سونات ویولن بتهوون كه توسط برامس اجرا می شد، شركت نمود. در آن اجرا به دلیل كوك نبودن پیانو، برامس برای اینكه بتواند با ویولن همنوازی كند مجبور شد قطعه مورد نظر را در كلید دیگری بنوازد! (از مهمترین توانایی یك بداهه نواز تمام عیار اجرای قطعه بر روی هر كلیدی است.)
▪ دبوسی ـ Claude Debussy
دبوسی بداهه نوازی را عمده مهارت هنری خود می شمرد و بارها اظهار كرده بود كه كلیه خلاقیت هایش از طریق شنیداری صورت پذیرفته است. این نكته به خوبی در نحوه آرایش ملودی ها و استفاده از آكوردها در كارهای منتشر شده دبوسی مشهود است. او همواره معتقد بود با عشقی كه به صدای پرطنین دارد اجازه می دهد بداهه نوازی اجرای او را به جلو ببرد.
● نتیجه گیری
در هر صورت با مطالعه تاریخ موسیقی و كنار هم قرار دادن قرائن، به نظر می رسد كه می توان به این نتیجه رسید كه نحوه خلق آثار موسیقی در گذشته برخلاف امروز كه بیشتر بر پایه روش ها و مدلهای آكادمیك است بیشتر بر پایه بداهه نوازی استوار بوده است. تنها نكته ای كه جای تاسف دارد آن است كه در آن دوران امكان ضبط این بداهه نوازی ها تا مدتها وجود نداشته و تنها راه ماندگار كردن آنها، گردآوری این قطعات به صورت نت موسیقی بوده است.
متاسفانه آنچه امروزه باعث شده تا قبول كردن این موضوع یعنی خلق آثار هنری به صورت بداهه نزد ما دشوار باشد، چیزی جز نفوذ تفكر مهندسی و سعی در ساختار دادن به نحوه خلق آثار هنری نبوده است. راه دور چرا برویم؛ لحظه ای به تاریخ موسیقی دستگاهی ایرانی توجه كنید، آیا هیچ فكر كرده اید كه چرا هنوز پایه و اساس این سبك موسیقی ایرانی بر بداهه نوازی استوار است؟


منبع : روزنامه ابرار

مطالب مرتبط

کمی درباره موسیقی


کمی درباره موسیقی
موسیقی زبان احساس وترجمان دل است و موسیقی هر ملتی رنگ ومزه ای مخصوص به خود دارد.کلمه موسیقی به فتح قاف مقصور صورت تخفیف یافته موسیقار است.
نویسندگان عرب این کلمه مرکب را از "موسی"و "قی" گرفته اندکه " موسی" به معنی نغمات و"قی" به معنای ملذ وخوش آیند است.موسیقی از تخفیف "موسیقاقیا"حاصل شده است.تحقیقات نشان می دهد که موسیقی به (ضم م) ماخوذ است از mousika یونانی یا musica لاتین وریشه آن musa یا misse است. مسلمانها واعراب کلمه موسیقی را از یونان گرفته ومعادل موزیک فرنگی به کار برده اند.
از زمان اسحق موصلی(متوفی ۲۶۳ هـ ۸۵۰ م) کلمه موسیقی در کتابهای عربی دیده می شود.
مولف مفتاح العلوم (قرن ۴ هجری-۱۰ میلادی) می نویسد موسیقی علم ترکیب الحان است و موسیقار یا موسیقور به معنی نوازنده آمده است.
در رسائل اخوان الصفاء که در همین دوره تالیف شده است، موسیقی به معنی غنا وموسیقار معادل مغنی و دو کلمه موسیقات یا موسیقار در برابر آلت نوازندگی (ساز) دیده می شود.موسیقی یکی از چهار شاخه اصلی ریاضیات به شمار می رفته است.
افلاطون می گوید:موسیقی برای ادامه حیات بشر ضروری است وقوه تدقیق،هوش،حسن مشاهده،استنباط وعواطف روحی بشر را می افزاید.شما ثقیل ترین روح را در اختیار من بگذارید من قادرم به نیروی موسیقی، ثقل،وکدورت عارضی را از روان او زدوده،مردمی هوشمند و سلحشور به شما تحویل دهم.
موسیقی بیانی است هنری و بنابراین عاطفی.اما اگر چه همهء هنرها عاطفی اند،موسیقی عاطفی ترین هنرهاست.در هنر نقاشی کار هنرمند به مانند واقعیت جلوه می کند و خط ورنگ مفهوم آشنایی را به ما نشان می دهند که پیش از این،چشم ما دیده ومغزما ادراک کرده است.
شعر با کلماتی که جانشین اشیاء شده اند،ما را به تجسم موصوف رهنمون می کند.تاتر وسینما عین انسانها ومناظر یا تصویر متحرک اشیاء را بازسازی می کند که بر تجربه روزمره ومشاهدات ما استوار است.به هر حال هر یک از هنرها وسایلی برای بیان به کار می گیرند که ما پیش از این از طریق حواس تجربه کرده و می شناسیم،در حالی که موسیقی بیانی به کلی متمایز دارد وتنها به اندازه نا چیزی می تواند از اصوات آشنا همچون نغمه پرندگان،زمزمه جویبار وغیره استفاده کندوتنها با استفاده از نت های خوش آیند ترکیباتی می سازد که احساس ویژه‌ای را در ما بر می‌انگیزد.
بسیاری از مردم بدون آنکه بتوانند بیان کنند که از این یا آن ملودی چه تصویری در ذهنشان می آید، یا مکانیسم تاثیر آن را بشناسند،احساس غم یا شادی یا قهرمانی یا شکست را در می یابند. این به دلیل عاطفی بودن موسیقی نسبت به سایر هنرهاست. این تاثیر تا بدان جا گسترده می‌شود که حتی سینما که بیشترین امکانات بیان را بکار می گیرد وموضوع را آشکارا و با تاکید بر جنبه هایی که کارگردان می خواهد نشان دهد و نیز به همراه کلام ارائه می دهد،از موسیقی بی نیاز نیست و در بسیاری از فیلمها آهنگ مناسب سهم بزرگی در رسائی بیان وتاثیر بر بیننده دارد.
موسیقی یکی از چهار شاخه اصلی ریاضیات به شمار می‌رفته است.

وبگردی
مقایسه بودجه مراکز حوزوی با دانشگاه ها
مقایسه بودجه مراکز حوزوی با دانشگاه ها - به‌جز وزارت ارشاد، هیچ‌یک از این 40 ارگان و نهاد در قبال میلیاردها تومان بودجه‌هایی که دریافت می‌دارند پاسخگو نبوده نیستند.
ویدئویی از لحظات اولیه برخورد کشتی چینی با نفتکش سانچی و انفجار
ویدئویی از لحظات اولیه برخورد کشتی چینی با نفتکش سانچی و انفجار - ویدئویی از لحظات اولیه برخورد کشتی چینی با نفتکش سانچی و انفجار
فیلم/ گریه شدید وزیر کار در گفت‌و‌گوی تلفنی با خانواده خدمه نفتکش «سانچی»
فیلم/ گریه شدید وزیر کار در گفت‌و‌گوی تلفنی با خانواده خدمه نفتکش «سانچی» - علی ربیعی وزیر کار، رفاه و امور اجتماعی در گفت‌وگوی تلفنی با خانواده یکی از خدمه نفتکش «سانچی» اظهار همدردی کرد.
تصاویر هولناک از آخرین لحظات کشتی سانچی
تصاویر هولناک از آخرین لحظات کشتی سانچی - توقف عملیات خنک سازی و مهار آتش در شب گذشته، موجب رسیدن آتش به مخازن سمت چپ کشتی و انفجارهای شدید صبح امروز شد که در نهایت پس از چند ساعت به غرق شدن کامل نفتکش ایرانی انجامید.
از «خس و خاشاک» دیروز تا «آشغال» امروز
از «خس و خاشاک» دیروز تا «آشغال» امروز - این اتفاق بیشتر از هر موضوع دیگری سبب شد تا مردم یاد خاطرات سال ۸۸ بیفتند؛ آن زمانی که یک فرد با به زبان آوردن سخنانی ناشایست و بدون تفکر، مردمی را که برای بیان خواسته‌های‌شان به خیابان‌ها آمده‌ بودند، خس و خاشاک خواند و سبب شعله‌ور شدن آتش شد.
عدالت با  6 دلار در سال!
عدالت با 6 دلار در سال! - فیلم - رضا رشیدپور در برنامه حالا خورشید با کنایه به واریز سود سهام عدالت گفت: به خارجی ها نگوییم این سود سهام عدالت ماست، بگوییم ما روز شش دلاری مزگان داریم.
تحقیری که در دنیا میشویم / نفتکش ایرانی خدمه ایرانی با پرچم پاناما
تحقیری که در دنیا میشویم / نفتکش ایرانی خدمه ایرانی با پرچم پاناما - اگر از همه این ابهامات در خصوص مالکیت این کشتی که بگذریم، مهم‌ترین سوالی که این روز‌ها مطرح است، به آتشی باز می‌گردد که ظاهرا قرار نیست خاموش شود و یک هفته است که می‌سوزد. حریقی که اگر نبود حادثه پلاسکو، ممکن بود آن را ناشی از بزرگ بودن سانچی و حجم زیاد بارش بدانیم یا برعکس، از ناتوانی اطفاکنندگان در این ماجرا گلایه سردهیم، اما حالا به شکل گیری ابهامی بزرگ‌تر منجر شده...
ورود بی‌چادر و باآرایش به این بیمارستان ممنوع است
ورود بی‌چادر و باآرایش به این بیمارستان ممنوع است - خانم مسئول انتظامات جلوی درمانگاه بیمارستان بقیه‌الله ایستاده، جلوی زنان مانتویی را می‌گیرد و با گرفتن کارت شناسایی به آنها چادر می‌دهد. خیلی از زنان اینجا قبل از ورود به بیمارستان مانتویی هستند اما با گذشتن از در ورودی چادری می‌شوند.
کسی به ایرانی ها اهمیتی نمی دهد
کسی به ایرانی ها اهمیتی نمی دهد - ممکن است دود وارد محیط ایزوله ای شود که احتمالا دریانوردان در آنجا حضور دارند، پرسیده ایم چرا نجاتشان تا این حد طولانی شده است؟ گفته می شود چینی ها کم کاری می کنند ناراحتم از اینکه وقتی کشتی چینی تصادف کرد همه سرنشینان آن سالم هستند اما کسی به ایرانی ها اهمیتی نمی دهد.
عکس خواستگاری کریم انصاریفرد از دختر یونانی با زمرد گرانقیمت
عکس خواستگاری کریم انصاریفرد از دختر یونانی با زمرد گرانقیمت - رسانه های مطرح یونانی با انتشار تصاویری از رابطه عاطفی ملی پوش ایرانی باشگاه المپیاکوس با یک میلیاردر یونانی - آمریکایی پرده برداشتند و مدعی شدند این دو تصمیم خود را برای ازدواج قطعی کرده اند.
چرا حداد و ولایتی بیشتر از 50 شغل دارند؟
چرا حداد و ولایتی بیشتر از 50 شغل دارند؟ - بخشی از تکثر مسئولیت های بعضی چهره‌های سیاسی به بی‌اعتمادی نظام به افراد کارآمد برمی‌گردد و علت دیگر این موضوع، اعتماد غیرمعقول به این افراد است. با این حال این افراد هرچقدر هم که توانمند باشند، از نظر روان شناسی و انسان شناسی در بخشی از مسئولیت های خود ناموفقند.
فیلم نابغه ۱۰ ساله‌ طراح خودرو / قبلی هم انرژی هسته ای کشف کرده بود!
فیلم نابغه ۱۰ ساله‌ طراح خودرو / قبلی هم انرژی هسته ای کشف کرده بود! - فیلم - حسین عطایی ۱۰ سال دارد و در حوزه طراحی مفهومی خودرو فعالیت می کند. او ۶ اختراع ثبت شده دارد، مدرسه نمی رود و از دو شرکت تسلا و ولوو دعوت به همکاری شده است. او مشاور رییس سازمان برنامه و بودجه است. گفتگوی رضا رشیدپور با نابغه ١٠ساله طراحی خودرو را اینجا ببینید.
تست تصادف سمند در انگلیس / فقط با سرعت 50 کیلومتر در ساعت !
تست تصادف سمند در انگلیس / فقط با سرعت 50 کیلومتر در ساعت ! - تست برخورد جلوی خودرو با سرعت 50 کیلومتر در ساعت برای سمند TU5 ، توسط یکی از سازمانهای معتبر ارزیابی خودرو در انگلستان صورت گرفت.
کشور محل درمان آیت الله هاشمی شاهرودی مشخص شد (+عکس)
کشور محل درمان آیت الله هاشمی شاهرودی مشخص شد (+عکس) - سرانجام بعد از مدت ها سکوت درباره این که آیت الله سیدمحمود هاشمی شاهرودی برای درمان به کدام کشور رفته است، خبرگزاری اهل بیت(ع) از درمان رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام در آلمان خبر داد و نوشت:
فیلم جنجالی از حجت الاسلام قاسمیان در کرمانشاه
فیلم جنجالی از حجت الاسلام قاسمیان در کرمانشاه - این فیلم حواشی زیادی را در فضای مجازی به همراه داشته است.
جنجال نیوشا ضیغمی: من اصلا ایشان را آدم حساب نمیکنم
جنجال نیوشا ضیغمی: من اصلا ایشان را آدم حساب نمیکنم - اولین قسمت از برنامه هاردتاک کاکتوس را با صحبت های جذاب نیوشا ضیغمی در مورد خانواده و همسرش ، ماجرای صحبت های جنجالی یک هواپیما ، 8 سال احمدی نژاد و ...
    پربازدیدها