ویستا مرجع مهمترین عناوین خبری / پنج شنبه ۲۷ شهریور ۱۳۹۳ / Thursday, 18 September, 2014
بررسی ارتباط میزان فلوراید پایه و pH بزاق با dmft کودکان پنج ساله شهر همدان

بررسی ارتباط میزان فلوراید پایه و pH بزاق با dmft کودکان پنج ساله شهر همدان● مقدمه
پوسیدگی، انحلال پیشروندهٔ اجزا معدنی مینا، عاج و سمان است و اساساً یك بیماری باكتریایی می‌باشد كه عوامل مختلفی در ایجاد آن نقش دارند.(۱)، اسیدهای حاصل از پلاك باكتریایی موجب تخریب سطح دندان می‌شوند كه این تخریب با نفوذ باكتری‌ها تشدید و ادامه می‌یابد. در صورتی كه pH دهان برای مدت طولانی و مكرراً زیر ۵/۵ باقی بماند دمینرالیزاسیون ممكن است تبدیل به پوسیدگی شود.(۲)
مطالعات بسیاری نشان داده‌اند كه فلوراید به میزان اندك باعث دمینرالیزاسیون مینا و عاج دمینرلیزه می‌شود. به علاوه ساختمان چنین دندانی محتوی غلظتهای افزایش یافته فلوروهیدروكسی اپاتیت است كه نسبت به هیدروكسی اپاتیت مقاومت بیشتری نسبت به حمله اسید دارد.(۳-۴)
از آنجایی كه فلوراید نمی‌تواند مستقیما وارد مایع پلاك یا مایع مینایی شود لذا ابتدا باید در بزاق و سایر مایعات دهان حل شود و سپس براساس شیب غلظتی منتشر شود.(۵)، سن پلاك و نوع هیدرات كربن مصرفی، pH، قابلیت بافرینگ بزاق و وجود یا عدم وجود فلوراید مدت زمان لازم رمینرالیزاسیون و جایگزینی هیدروكسی آپاتیت را مشخص می‌كند.
عوامل موثر در ایجاد پوسیدگی عوامل وابسته به میكروارگانیسم، رژیم غذایی و عوامل مربوط به میزبان می‌باشد.(۶)
فلوراید علاوه بر افزایش مقاومت دندانی به اسید، خود خاصیت ضدمیكروبی داشته و همچنین باعث دوباره معدنی شدن ضایعات پوسیده اولیه می‌شود.(۷)
حجم و قابلیت بافركنندگی بزاق در مجاورت سطوح دندانی نقش اساسی در حفاظت از پوسیدگی داشته و یكی از شاخصهای مهم تلقی می‌شود. بزاق ۸۰% كل دهان را می‌پوشاند و مهمترین منبع فلوراید در داخل دهان است.(۸)، مطالعات اخیر تأثیر ضدپوسیدگی فلوراید را حتی در غلظتهای خیلی پایین‌درمایع پلاك‌وبزاق نشان داده است.(۹)
بالا رفتن غلظت فلوراید در بزاق كه منجر به افزایش فلوراید در مایع پلاك دندانی می‌شود، موجب حفاظت دندان در مقابل پوسیدگی می‌گردد و این عمل در زمان تغییرات موقتی pH رخ می‌دهد.(۱۰)
شواهد ‌كافی وجود دارد كه مهمترین مكانیسم ضد پوسیدگی فلوراید وابسته به غلظت آن در مرحله مایع كریستال مینا و محیط اطراف یعنی پلاك و بزاق است. افزایش فلوراید در بزاق و پلاك دندانی موجب كاهش تولید اسید می‌گردد.(۱۱)
به نظر می‌رسد با توجه به نكات ذكر شده آگاهی كافی از تركیب بزاق اعم از میزان غلظت فلوراید و قابلیت بافركنندگی و آگاهی از pH بزاق می‌تواند در بررسی وضعیت موجود دهان و كنترل فعالیت باكتری‌های ساكن دهان، همچنین محتوای معدنی دندانها نقش مهمی را ایفا نماید. برنامه استفاده همگانی از دهان‌شویه سدیم فلوراید در ایران از برنامه‌های بسیار خوب وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكی و وزارت آموزش و پرورش در مدارس ابتدائی است كه از ابتدای سال ۱۳۷۸ به اجرا گذاشته شده است. این طرح كودكان بالای شش سال را پوشش می‌دهد و از آنجایی كه یكی از جوامع هدف در برنامه‌‌های دندانپزشكی پیشگیری، كودكان زیردبستان می‌باشند، لذا این مطالعه با هدف بررسی میزان فلوراید و pH پایه بزاق در كودكان پنج ساله مهدكودكهای شهر همدان در مرحله دندانهای شیری و بررسی ارتباط این دو عامل با dmft آگاهی از وضعیت موجود و بدست آوردن یك رابطه وضعیتی بین این عوامل و پوسیدگی دندانی انجام ‌گرفت.
● روش بررسی
مطالعه حاضر به روش توصیفی تحلیلی مقطعی انجام گرفت. جامعه آماری مورد مطالعه كودكان پنج ساله مهدكودكهای شهر همدان در سال ۱۳۸۲ بود. پس از كسب مجوز و انجام هماهنگیهای لازم با مسئولان بهزیستی استان و تهیهٔ لیست و آدرس مهدكودكها، كل شهر همدان به پنج منطقه (شمال، جنوب، مغرب، مشرق و مركز ) تقسیم گردید. برای هر کودک چک لیستی در مورد اطلات فردی و بهداشتی وی تهیه گردید. كودكان پنج ساله توسط آینه و سوند در نور طبیعی معاینه شدند و ایندكس dmft آنها تعیین گردید.
(۱۲-۱۳) با توجه به حجم نمونهٔ تعیین شده كه دویست نمونه بود صد نمونه به عنوان گروه مورد (dmft>۱) و صد نمونه دیگر به عنوان گروه شاهد (dmft≤۱) طوری انتخاب شدند كه از هر كدام از مناطق پنجگانه، بیست نمونه مورد و بیست نمونه شاهد، تحت مطالعه قرار گرفت. نمونه‎ها به نسبت مساوی از هر دو جنس (پنجاه دختر و پنجاه پسر برای هر گروه) و برای هر منطقه به تفكیك جنس ده نمونه مورد و ده نمونه شاهد انتخاب شدند.
طی جلسه‌ای دیگر، با اطلاع قبلی به والدین كودكان از طریق مسئولان مهدكودك، به فاصلهٔ زمانی بعد از صبحانه تا قبل از ناهار، حدود ۱-۳ میلی‌لیتر بزاق تحریك نشده از هر كودك گرفته شد و در لوله‌های پلاستیكی درب‌دار و با برچسب مشخصات تهیه و بلافاصله جهت آزمایش به آزمایشگاه شیمی تجزیه دانشكده علوم دانشگاه بوعلی همدان ارسال گردید. ضمناً جهت جلوگیری از تأثیر خمیردندان و مواد غذائی حاوی فلوراید در میزان فلوراید پایه بزاق در اطلاع قبلی به والدین توصیه گردید كه یک هفته قبل نمونه‌گیری بزاق، از خمیردندانهاومواد غذائی حاوی فلوراید استفاده نكنند.
● اندازه‌گیری فلوراید بزاق
با توجه به روشهای پیشنهادی در منابع یكی از كارآمدترین و اختصاصیترین روشهای اندازه‌گیری فلوراید استفاده از الكترود انتخابگر فلوراید می‌باشد كه این الكترود می‌تواند غلظتهای در حد ppm را بدون مزاحمت قابل توجه در محدوده pHهای ۵-۸ اندازه‌گیری نماید.
روش اندازه‌گیری شامل استفاده از منحنی كالیبراسیون می‌باشد. در این روش سیستم الكترودی كه شامل الكترود انتخابگر فلوراید و یك الكترود مرجع می‌باشد، در محلولهای استاندارد فلوراید فرو برده می‌شود و بعد از قرائت توان، منحنی كالیبراسیون رسم می‌گردد. سپس بعد از قرائت پتانسیل مربوط به نمونه، غلظت فلوراید با استفاده از منحنی كالیبراسیون بدست می‌آید. در این روش لازم است كه به محلولهای استاندارد و نمونه، مقداری از محلول TISAB (بافر تنظیم كننده كل قدرت یونی) جهت تثبیت قدرت یونی و pH اضافه گردد. این امر برای یكسان كردن تركیب یونی استانداردها و نمونه‌ها ضروری می‌باشد.(۱۴)
محلول TISAB شامل NaCl خالص (Merck,Germany)، آب مقطر (داروپخش، ایران) و اسید استیك گلاسیال (Merck,Germany) می‌باشد. برای تهیهٔ محلول TISAB مقدار ۸/۱۱۶ گرم NaCl خالص و ۱۱۵ میلی‌لیتر اسید استیك گلاسیال در یك لیتر آب مقطر دی یونیزه حل گردید. برای اندازه‌گیری ابتدا نمونه‌های بزاق با نسبت ۱:۱ با محلول TISAB تهیه شده، رقیق گردید و سپس مورد اندازه‌گیری قرار گرفتند.
مراحل كار بدین ترتیب صورت گرفت كه در هر روز كاری، پتانسیل سیستم الكترودی كه شامل الكترود انتخابگر یونی فلوراید (Metrom,Swiss) و الكترود مرجع استاندارد كالومل (Metrom,Swiss) می‌باشد، برای محلولهای استاندارد فلوراید (Merck,Germany) با غلظت معین كه حاوی مقدار ثابتی از TISAB می‌باشد قرائت گردید. سپس منحنی كالیبراسیون با استفاده از روش حداقل مربعات رسم گردید. ضریب تطابق منحنیهای كالیبراسیون حاصله در محدوده ۹۹۸/۰-۹۹۵/۰ قرار داشته كه نشان از خطی بودن پاسخ سیستم الكترودی نسبت به غلظت یون فلوراید و كارآمدی سیستم جهت اندازه‌گیری غلظت فلوراید در حد ppm می‌باشد. پس از آن توان سیستم برای هر یك از نمونه‌ با دستگاه پتانسیومتر (Hioki,Japan) قرائت و غلظت فلوراید با درون‌یابی از منحنی كالیبراسیون بدست آمد.
● اندازه‌گیری pHبزاق
هر نمونه توسط یك دستگاه pHمتر (Metrom,Swiss) اندازه‌گیری شد. این دستگاه شامل الكترود متصل به دستگاه دیجیتالی pHسنج می‌باشد كه با فرو بردن الكترود در نمونه و نشان دادن pHنمونه مورد مطالعه بر روی مانیتور دستگاه بدست می‌آید.
سپس داده‌های حاصل توسط نرم‌افزار SPSS نسخه نهم آنالیز شد. برای تجزیه و تحلیل آماری از آزمون t استفاده شد كه در این مطالعه آزمون تفاوت میانگینها و آزمون میانگینهای مستقل به دلیل وجود گروه مورد و كنترل و مقایسه بین این دوانجام شد.
امروزه با پیشرفت علم دندانپزشكی، تشخیص و درمان پوسیدگیها به شكل مرسوم محدود شده است و این راه حل (تراش پوسیدگی و ترمیم آن فقط درمان علامتی بوده و در برخورد با عوامل ایجاد كننده نهفته در بطن بیماری ناموفق می‌ماند. بنابراین محدود كردن فعالیت پوسیدگیها قبل از ایجاد هرگونه تخریب واضح باید یكی از اهداف اولیه هر برنامه تشخیصی و درمانی باشد. یكی از روشهای پیشگیرانه ارزیابی وضعیت محیطی در كنار آزمونهای باكتریایی می‌باشد كه این ارزیابی محیطی شامل بررسی میزان فلوراید بزاق، pHبزاق و خواص بافرینگ بزاق یعنی قدرت بزاق در حفظ pHخنثی می‌باشد.(۱۵)
همان طور كه مشخص است فلوراید مهمترین مادهٔ معدنی در پیشگیری از پوسیدگیهای دندانی است و تأثیر فلوراید در جهت پیشگیری از پوسیدگی توسط بسیاری از محققان مورد بررسی قرار گرفته است.
چون سنین ۳-۶ سالگی قبل از رویش دندانهای دائمی می‌باشد و با توجه به اهمیت پیشگیری، قبل از ابتلا به پوسیدگی، وجود ارتباط مستقیمی بین میزان فلوراید پایه بزاق و میزان dmft می‌تواند قبل از رویش دندانهای دائمی، در این سنین شرایط مناسب محیطی را برای جلوگیری از ابتلا به پوسیدگی دندانها فراهم كند.
بنابراین در این مطالعه، كودكان پنج ساله به منظور بررسی این ارتباط انتخاب گردید تا در صورت وجود ارتباط مستقیم بتوان راهی برای كاهش dmft دندانهای دائمی این كودكان در آینده پیشنهاد شود.مهمترین فرضیهٔ این مطالعه تأثیر میزان فلوراید پایه و pH بزاق بر dmftكودكان پنج ساله در مهدكودكهای شهر همدان است براساس نتایج این بررسی، غلظت فلوراید و pH بزاق
كاملاً بر dmft كودكان تاثیر داشته است. اختلاف آشكار میزان dmft در دو گروه مورد و شاهد كه حدود پنج می‌باشد، نشان دهندهٔ انتخاب صحیح گروهها به عنوان مورد و یا شاهد جهت مقایسهٔ تأثیر میزان فلوراید پایه بزاق در dmft دو گروه می‌باشد. طبق نتایج بدست آمده تأثیر میزان فلوراید پایه و pHبزاق در كاهش dmft به طور معنی‌داری قابل مشاهده است و كودكانی كه میزان dmf ۱ دارند، میزان فلوراید پایه بزاق در آنها حدود سه برابر كودكانی است كه میزان dmft>۱ دارند.
با اطلاعات بدست آمده از پرسشنامه ها، علت بالا بودن فلوراید پایه در گروه شاهد را می‌توان به کاهش تعداد دفعات مسواک زدن و در مواردی عدم کیفیت روش مسواک زدن گروه مورد نسبت داد زیرا ۳۴% اصلا مسواک نمی‌زدند و ۲۳% گاهی (یک نوبت) مسواک می‌زدند و قائدتا این درصد از نمونه‌ها خمیر دندانهای حاوی فلوراید استفاده نمی‌کردند. از آنجایی که فلوراید آب آشامیدنی برای هر منطقه که گروههای شاهد و کنترل انتخاب شده‌اند به یک میزان بود، علت بالا بودن فلوراید پایه در گروه شاهد را نمی‌توان به این عامل نسبت داد. دلیل احتمالی بعدی مصرف تنقلات پوسیدگی‌زای بیشتر در گروه مورد بوده، هر چند تفاوت فاحشی دیده نشد.
به لحاظ محدودیت تعداد كودكان عاری از پوسیدگی در جامعه مورد مطالعه و همكاری آنان جهت گرفتن بزاق، نمونه‌های با dmft صفر انتخاب نشد.
تحقیقات در این زمینه اغلب بر روی تأثیر فلوراید آب آشامیدنی و یا میزان آزادسازی فلوراید از دهان‌شویه‌ها، خمیردندانها و وارنیش‌ها بوده است. محققان قبلی تحقیقات زیادی در زمینهٔ ارتباط فلوراید موجود در آب و كاهش میزان پوسیدگی انجام داده‌اند. از جملهٔ آنها Deam بود، مطالعات او نشان داد كه حداكثر میزان كاهش پوسیدگی در غلظت ppm ۱ فلوراید در آب آشامیدنی است.(۳)Rugg Gunn كاهش میزان پوسیدگی را در آبهای فلورایددار گزارش كردند.(۴)
Oliveby میزان فلوراید در بزاق تحریك نشدهٔ بچه‌های ۱۲ ساله با آب ppm ۱/۰ را ۰۱۳۸/۰±۲۳/۰ میكرومول در لیتر و در آب ppm۲/۱ را ۰۴۷/۰±۸۷/۰ میكرومول در لیتر گزارش كرد.(۱۶)
تحقیقات دیگر میزان فلوراید بزاق را پس از مصرف مواد حاوی فلوراید مثل خمیردندان و دهان‌شویه بررسی كرده‌اند.(۱۷)،Hicks وFlaitz اثر دو خمیر دندان حاوی فلوراید را مقایسه نموده خاطر نشان كردند كه نوع دارای كلسیم فسفات باعث كاهش بیشتر پوسیدگی می‌شود.(۱۵)، همچنین نشان دادند كه استفاده از وارنیش فلوراید ۴۰% پوسیدگی را كاهش می‌دهد هر چند استفاده از وارنیش‌های فلوراید ایجاد تغییر رنگ موقت می‌نماید.(۱۸)
Duckworth در سال ۱۹۹۱ نشان داد در طی استفادهٔ منظم و مكرر از خمیر دندانهای حاوی ppm۱۰۰۰ فلوراید، فلوراید بزاق به ۰۶/۰±۷۵/۰ میكرومول در لیتر رسید، در حالی كه در دو گروه كنترل ۰۵/۰±۴۸/۰ میكرومول در لیتر بود. پس از قطع مصرف خمیر دندان فلورایددار میزان فلوراید پایه بزاق در حد گروه كنترل رسید.(۹)
مطالعه‌ای توسط Muhler, Katz انجام گرفت كه اثر فلوراید بر دندانهای شیری عمدتاً بعد از تولد است. برای تعیین اثر فلوراید موجود در آب بر پوسیدگی در دندانهای شیری در یك شهر هند كه منبع آب ناحیه‌ای تنها ppm ۵/۰ فلوراید و در سه شهر كه غلظتی معادلppm ۱ فلوراید داشت، هشتصد و نود كودك از ۴-۷ سال معاینه شدند كودكانی كه در شهرهای واجد آب فلوریده زندگی می‌كردند از آنهایی كه در شهر با فلوراید اندک زندگی می‌كردند، بین ۳۵%-۶۵% دندانهای شیری‌شان پوسیدگی كمتری نشان داد. مقایسهٔ وقوع پوسیدگی دندانی در دندانهای شیری كودكانی كه در همان شهر زندگی می‌كردند چه قبل از تولد و چه بعد از تولد یا منحصراً بعد از تولد در معرض فلوراید قرار داده شـدند
اختلافی مابین گروهها نشان نداد.(۴)
مطالعه Margolis نیز نشان داد كه میزان فلوراید در حد پایینی، معادل ۳/۱ میكرومول در لیتر نیز می‌تواند تا حدودی از دمینرالیزاسیون مینا در محلول با ۳/۴=pH جلوگیری كند.(۱) جنبهٔ تازهٔ این تحقیق به دلیل بررسی غلظت پایه فلوراید بزاق است كه تحت تأثیر مصرف مواد حاوی فلوراید مثل آب آشامیدنی و چای و استفاده موضعی از فلوراید است. بنابراین از طریق كنترل غلظت فلوراید بزاق، با مصرف مواد حاوی فلوراید می‌توان باعث كاهش میزان dmft شد. از آنجائی كه dmft تحت تأثیر عوامل مختلفی از جمله رژیم غذائی، بهداشت دهان، میزان فلوراید آب آشامیدنی و ... می‌باشد، به دلیل عدم وجود امكانات كافی همهٔ این عوامل در این مطالعه كنترل نشده و صرفاً فلوراید بزاق بررسی شد . البته این امر وجود ارتباط مستقیم را نقض نمی‎كند اما اعداد بدست آمده را می‎تواند متاثر نماید. این بررسی نشان داد كه غلظت مناسب فلوراید بزاق می‎تواند میزان dmft كودكان را كاهش دهد.
مطالعات نشان داده‎اند افزایش استفاده از میزان فلوراید باعث ایجاد فلوروزیس می‎گردد(۲۰،۱۹) و این به نظر می‎رسد كه وجود برنامه مشخص جهت استفاده از فلوراید لازم و ضروری است. همچنین شناسایی افرادی كه به میزان كافی فلوراید دارند نشانگر این موضوع است كه شاید عملاً نیازی به اقدامات پیشگیرانه استفاده از فلوراید نداشته باشند.
● نتیجه‌گیری
۱) كودكان با dmft>۱ از میزان فلوراید پایه بزاق كمتری برخوردار بودند و برعكس كودكان با dmft≤۱ میزان فلوراید پایه بزاق بیشتری دارند. افزایش میزان فلوراید بزاق در كاهش dmft مؤثر است و با dmft رابطهٔ معكوس دارد.
۲) كودكان با dmft≤۱ از pHبزاق بالاتری برخوردار بودند و برعكس كودكان با dmft>۱ میزان pH پایه بزاق پایینتری داشتند. كاهش pH بزاق در افزایش dmft مؤثر است و با dmft رابطهٔ مستقیم دارد.
دكتر زهرا خاموردی - دكتر محسن دالبند - دكتر مهدی شیرین‌زاد
- استادیار گروه آموزشی ترمیمی دانشكده دندانپزشكی دانشگاه علوم پزشكی همدان.
REFERENCES
۱. Raberson TM, Hemann AH, Swift EJ. The art and science of operative dentistry, ۴th ed. St. Louis: Mosby; ۲۰۰۲, ۱۱۰-۱۱۸.
۲. Zero DT. Featherstone JDB. Fluoride concentrations in plaque, whole saliva, and ductal saliva after application of home – use topical fluorides. J Dent Res. ۱۹۹۲ Nov;۷۱(۱۱):۱۷۷۵–۱۷۸۸.
۳. Lageralof F, Oliveby A. Caries protective factors in saliva. Adv Dent Res. ۱۹۹۴;۸(۲): ۲۲۹–۲۳۸.
۴. Mcdonald RE, Avery DR. Dentistry for the child and Adolescent, ۷th Ed. St Louis: Mosby; ۲۰۰۰,۱۳۷-۱۵۶.
۵. Dawes C, Weatheroll J. A kinetics of fluoride in the oral fluid. J Dent Res. ۱۹۹۰ Jan;۶۹(۱):۶۳۸- ۶۴۴.
۶. Kotsanos N, Dorling AI. Influence of posteruptive age of enamel on its susceptibility to artificial caries. Caries Res. ۱۹۹۱;۲(۴):۲۴۱-۲۵۰.
۷. Zero DT, Featherston JOB. Studies of Fluoride Retention by oral soft tissues after the application of home – use topical fluoride. J Dent Res. ۱۹۹۲;۷۱(۹):۱۷۳-۱۷۱۰.
۸. Lagerlof F, Oliveby A. Physiological factors influencing salivary clearance of sugar and fluoride. J Dent Res. ۱۹۸۷;۶۶(۲):۴۳۰–۴۳۵.
۹. Duckworth RM. Oral fluoride Retention after use of fluoride Dentifrices. Caries Res. ۱۹۹۱;۲۵(۲):۱۲۳–۱۲۹.
۱۰. شوارتز، ریچارد. اصول دندانپزشكی ترمیمی. ترجمه: كامران ارسطوپور. تهران: انتشارات شایان نمودار؛ ۱۳۸۲، ۱۳۵-۱۶۷.
۱۱. Duckworth RM. The science behind caries prevention. Inter Dent J. ۱۹۹۳;۴۳(۵):۵۲۹-۵۳۹.
۱۲. شیرین‌زاد، م، خسروی، ك. بررسی DMFT دانش‎آموزان ۱۲ ساله شهر اصفهان. توصیفی تحلیلی. [پایان‌نامه]. اصفهان: دانشكده دندانپزشكی دانشگاه علوم پزشكی اصفهان، ۱۳۷۶.
۱۳. Arabzadeh F, Bouzari M. Study of DMFT index in twelve-year old school girls and boys in Shahreza, Iran. J Dent Educ. ۲۰۰۴;۸۷(۷Suppl):۶۳-۷۰.
۱۴. Glaser AN. High biostatistics, ۳th ed. Lippincott: Williams & Wilkins; ۲۰۰۱, ۲۵۳-۲۶۴.
۱۵. Hicks J, Falitz CM. Enamel caries formation and lesion progression with a fluoride dentifrice and a calcium-phosphate containing fluoride dentifrice. J Dent Child. ۲۰۰۰;۱۰(۱):۲۱-۲۷.
۱۶. Oliveby A, Ekstrand J, Lagerlof F. Effect of salivary flow rate on salivary fluoride clearance after use of a fluoride – containing chewirum. Caries Res. ۱۹۸۹;۲۱(۴):۳۹۳–۴۰۱.
۱۷. Alpoz AR, Oren MC. Fluoride uptake by enamel in vitro following application of various topical fluoride preparation. J Clin Dent. ۱۹۹۳;۱۱(۴):۲۰۷-۲۳۰.
۱۸. Hicks J, Falitz CM, Seybold S. Fluoride varnishes and caries development in primary tooth enamel. J Dent Child. ۲۰۰۱;۱۶(۵):۳۰۴-۳۰۹.
۱۹. Pereia AC, Cunha FED, Meneghin MDC. Dental caries and fluorosis prevalence study in a nonfluoridated brazilian community. J Dent Child. ۲۰۰۰;۱۲(۱):۱۳۲-۱۳۴.
۲۰. Westerman G, Hicks J, Flaitz C. Argon laser curing of fluoride - releasing pit and fissure sealant. J Dent Child. ۲۰۰۰;۱۴(۵):۳۸۵-۳۸۸.
منبع : جامعه اسلامی دندانپزشکان ایران

همچنین مشاهده کنید


همچنین سایر کاربران این صفحات را هم دیده‌اند
شعر و ادب    نظامی گنجوی    لیلی و مجنون   
دارو و درمان    درمان    بیماریهای شایع (اپیدمیولوژی)    اپیدمیولوژی و کنترل بیماری های شایع ایران    اپیدمیولوژی بیماری های قابل انتقال    بیماری های قابل پیشگیری با واکسن    سیاه سرفه   
شعر و ادب    انوری    دیوان اشعار    غزلیات   
علوم و مبانی تربیت بدنی و ورزش    علوم تربیت بدنی و ورزش    طب ورزش    بیمار ی ها    دیابت    مطالبی پیرامون ورزش   
دارو و درمان    درمان    بیماری های داخلی    بیماری های تنفسی    انواع بیماری ها و مشکلات ریوی و تنفسی    بیماری های پلور، مدیاستن و دیافراگم   
شعر و ادب    نظامی گنجوی    شرف نامه   
علوم و مبانی تربیت بدنی و ورزش    مبانی تربیت بدنی    مفهوم و فلسفهٔ تربیت بدنی و ورزش    تربیت بدنی    فلسفه    اجزاء   
روانشناسی    مبانی و مفاهیم روانشناسی    یادگیری، به خاطر آوردن و اندیشیدن    حافظه    حافظه های گوناگون برای اطلاعات گوناگون   
دارو و درمان    درمان    جراحی    جراحی اطفال    تومورهای دوران کودکی    نوروبلاستوما   
ارتباطات    رسانه    رسانه های گروهی    رسانه های چاپی ـ کتاب    شیوه های مطالعه و یادگیری    روانشناسی خبرپردازی    انواع حافظه   

کلمات در حال جستجو
فیلم    هالیوود    داعش    آمریکا    الکس ساموند    استقلال    اسکاتلند    رهبر    آل کاپون    تبهکاری    مافیایی    شاه محمدی    موسیقی    کاروان شهید    کواچ    والیبال    ایران    آلمان    رکود    جهانگیری    سیاست    وزارت بهداشت    اولتیماتوم    صنایع لبنی    روحانی    نیویورک    سازمان ملل    هسته ای    تهران    مسکن    ملک   

برخی منابع مهم خبری
زومیت - شفقنا ورزشی - افکار - ایران ورزشی - ایلنا - الف - ارانیکو - جوان - خودرو - جام جم - رجانیوز - ایران اکونومیست - برنا - بولتن - تسنیم - روزنامه نود - شانا - تراز - پرشین خودرو - کافه سینما - ایتنا - موبنا - پرشین وی - بهارنیوز - بی باک - پویش - تبیان - ایران استخدام - پی سی ورلد - اکو - موسیقی ایرانیان - عیارآنلاین - نورپرتال - گویا آی تی - رسالت - رهیاب - پرسپولیس - ورزش سه - دیدبان - دیپلماسی ایرانی - اروم‌نیوز - صراط - مهر - مهرخانه - اقتصاد ایرانی - ایستنا - ای استخدام - پول - سنا - پارس فوتبال - اقتصادایران آنلاین - برهان - خبر آنلاین - پرداد - شهرسخت‎‌افزار - روزنو - بانی فیلم - انصاف - عماریون - سلامت نیوز - کتابخانه مجلس - بنکر - رویش - خبرنامه دانشجویان - دنیای اقتصاد - ایفنام - آرمان - مجله ماشین - پارس - آی سی تی - همشهری - شفا - بورس نیوز - اصفهان امروز - پانا - معماری - ایران - ایبنا - مثلث - فردا - گسترش صنعت - ایربا - میراث فرهنگی - جهان نیوز - شفاف - سینما نگار - موج - روزگارنو - پارسینه - عصر خودرو - فرهنگ - خرداد - موسیقی ما - ایسنا - سیاست روز - ایمنا - سیمرغ - شرق - قدس آنلاین - اعتدال - فان پاتوق - بانک ورزش - آی تی آنالیز - شبکه - سینما پرس - برترینها - تریبون - سلامانه - فارنت - تدبیر 24 - . - نیک صالحی - شهرخبر - مشرق - اقتصاد آنلاین - تابناک - لیزنا - آفتاب - خبرورزشی - افق - فرهنگ امروز - فرارو - تفاهم - ایران و جهان - سخن‌آنلاین - ایران گراند - آریا - اقتصاد پنهان - جماران - سراج 24 - پیام نو - دانشجو - نماینده - تهران پرس - سینما خبر - واحد مرکزی خبر - حوادث - سی نت - خانه ملت - حوزه هنری - انتخاب - جنوب - باشگاه خبرنگاران - استخدام - شفقنا - سفیر - نامه - جمهوریت - تیک - ملت - عصرایران - آفتاب نیوز - گفتار - فارس - خانه‌ ورزش - ایرنا - پیام نفت - طلا - سیتنا - زیباکلام - العالم -



تصاویری از حال به هم‌زن‌‌ترین بازار دنیا - جدید ترین عکس های لیلا بلوکات در ایتالیا - عکس/ دیدار ظریف و اشتون در نیویورک - یک تصویر معنی دار از حمید درخشان و حمید رضا سیاسی پس از اخراج دایی از پرسپولیس - فیلم/ زنده‌خواری حیوانات در سیرک - کری‌خوانی جدید فرهاد مجیدی +عکس - وقتی «چارتار» در محوطه باز برج میلاد کنسرت برگزار می کند! - ملکه زیبایی داعش به هلاکت رسید +عکس - عکس: پژمان جمشیدی و کادوهای تولدش - فیلم؛ کنفرانس خبری کی روش بعد از امضای قرارداد - تصاویر/ پایگاه نظامی دختران کرد - عکس/ بزرگترین محموله مازراتی در ایران - تصاویر/آتش‌سوزی در تنها جزیره ایرانی خزر-2 - کاروان ایران با چه لباسی در بازی‌های آسیایی رژه می‌رود + عکس - دایی سهام دار ختافه می شود+عکس - کزارش تصویری؛ تولد ماهینی در تمرین روز گذشته پرسپولیس - حرکت جالب وزیر امور خارجه/عکس - عکس/ بزرگترین پل غیر خودرویی تهران - عکس: متن نامه سیدمحمد خاتمی به رهبر انقلاب - بازگشت تیم ملی کشتی فرنگی از مسابقات جهانی - عکس؛ سعید عزت اللهی با لباس اتلتیکو - رقابت نرگس محمدی و لیندا کیانی +عکس

بیگدلی هنرمندان را به مراسم تشییعش دعوت کرده بود - پیکر احمد بیگدلی - داستان‌نویس کشورمان - صبح امروز از مقابل خانه‌اش تا گلستان شهدای یزدان‌شهر تشییع شد.
نشست پاریس «ائتلاف توبه‌کاران» است - مثلث آنلاین: وزیر امور خارجه کشورمان نشست پاریس را «ائتلاف توبه کاران» نامید و گفت: داعش نه دولت است نه اسلامی است، بلکه یک سازمان پیچیده تروریستی است.
ایران و آمریکا خیلی به هم شباهت دارند/ از آمریکا نه پول می خواهیم و نه تضمین امنیتی - مثلث آنلاین: محمد جواد ظریف وزیر خارجه کشورمان که اکنون در نیویورک به سر می برد، با دو رسانه ی آمریکایی به گفتگو پرداخته است.
واکنش وزارت ورزش به رفتار غیر فرهنگی در تیم فوتبال امید - معاون فرهنگی وزارت ورزش و جوانان: گفت: اخباری که از رفتار غیر فرهنگی یکی از همراهان تیم امید منعکس شد به هیچ عنوان خوشایند نیست ولی منتظر گزارش رسمی فدراسیون فوتبال ...
جزئیات ترور بانکدار مرتبط با بابک زنجانی - گروه اقتصادي: روزنامه شرق در گزارشي نوشت: صفحات جدیدی به پرونده قطور فساد اقتصادی بابک زنجانی اضافه شده است، حالا در این پرونده پای ...
ظریف: فکر می‌کنم همه برای دستیابی به توافق آماده باشند/ روحانی رویکردش،رویکرد دولت پیشین نخواهد بود - ظریف: فکر می‌کنم همه برای دستیابی به توافق آماده باشند/ روحانی رویکردش،رویکرد دولت پیشین نخواهد بود …
مدیرعامل شرکت بازرگانی دولتی توضیح داد: قیمت نان تا آخر امسال چه وضعیتی دارد؟ - مدیرعامل شرکت بازرگانی دولتی توضیح داد: قیمت نان تا آخر امسال چه وضعیتی دارد؟ مدیر عامل شرکت بازرگانی دولتی از واقعی شدن…
"موصلی‌ها" اکنون خطر داعش را درک می‌کنند! - داعش هنر، موسیقی و انقلاب را در مدارس موصل ممنوع کرده و شعرهای میهن پرستانه را کفرآمیز خوانده است؛ به همین دلیل است که والدین کودکان موصلی ترجیح می دهند خودشان در خانه به آنها آموزش...
جزئیات نرخ کرایه سرویس مدارس/ امکان استفاده دانش آموزان مدارس استثنایی از سرویس مدرسه - با آغاز مهرماه و بازگشایی مدارس، یکی از دغدغه های والدین نحوه رفت و آمد فرزندانشان به مدرسه است و موضوع سرویس مدرسه، نرخ آن، امنیت و ایمنی خودروها، صلاحیت رانندگان و...…
«آرایش غلیظ» را در سینما ببینید/ یک نمایش شناور با پارسا پیروزفر - دیدن فیلم سینمایی «آرایش غلیظ»، نمایش «بر پهنه دریا»، سریال «معراجی ها» و شرکت در یک کنسرت آذری، پیشنهادهای این هفته فرهنگی ما برای شما مخاطبان و علاقه‌مندان به هنر است.
نیاز ایران به سه ست 25-19 برابر فرانسه - تیم ملی والیبال ایران برای صعود به مرحله نیمه نهایی مسابقات والیبال قهرمانی جهان نیاز به پیروزی سه بر صفر و با اختلاف حداقل شش امتیاز در هر ست دارد.
پیشنهاد جنتی برای گذاشتن نام «شهریار» بر خیابان‌های ترکیه و آذربایجان - وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی گفت: غزلیات استاد شهریار چون اشعار حافظ، غزل انتظار بوده و برگرفته از فرهنگ مردم اطرافش است و به همین دلیل می‌توان گفت شهریار آیینه‌ی تمام نمای شعر ایران است.
قیمت نان تا پایان سال واقعی می‌شود - معاون وزیر صنعت، معدن و تجارت از واقعی شدن قیمت نان تا پایان سال جاری خبر داد.
رابطه نزدیک ایران و آمریکا بسیاری از مشکلات را حل می کند - مثلث آنلاین: رییس جمهور کشورمان گفت: خط قرمز ما به این معنا است که ما اجازه نخواهیم داد بغداد یا شهرهای مذهبی عراق همچون کربلا و نجف به اشغال تروریست ها در آید.
واکنش حمید روحانی به اظهارات هاشمی رفسنجانی/ پاسخ صریح قالیباف به منتقدان - مثلث آنلاین: جریمه ۳ هزار تومانی عابران متخلف، چرا دستیابی به توافق هسته‌ای در نیویورک محتمل نیست؟، سنای فرانسه: ما بزرگترین بازنده تحریم‌ها هستیم و ... از جمله مهمترین اخبار ویژه…
صفحه اول روزنامه‌های پنجشنبه/ جنجال بر سر خاطرات هاشمی/ دایی تماشاگر ویژه جدال درخشان استیلی - مثلث آنلاین: روزنامه‌های سیاسی-اجتماعی و ورزشی کشور که روی کیوسک مطبوعات عرضه خواهند شد که تصویر صفحه اول آنها در ذیل آمده است.
نشست پاریس ائتلاف توبه كاران بود/ تاسیسات نظامی خارج از محدوده بازرسی ها هستند - وزیر امور خارجه درباره بازدید از پارچین از سوی آژانس گفت: گزارش های اطلاعاتی نادرستي وجود دارد و ظاهرا می خواهند بازدید ها را ادامه دهند تا چیزی را که وجود ندارد پیدا ...
کمیسیون كشاورزی در مورد اظهارات وزیر بهداشت پیرامون روغن پالم گزارش می‌دهد - گزارش كمیسیون اصل نودم (90) قانون اساسی در مورد چگونگی اجرای مرحله اول قانون هدفمندسازی یارانه‌ها در هفته آینده توسط نمایندگان مجلس مورد رسیدگی قرار می‌گیرد.
جوسازی نمایندگان مجلس، روند بیمه کارگران ساختمانی را متوقف کرده‌ است - «از ابتدای امسال که نمایندگان مجلس تلویحا اعلام کردند قانون بیمه کارگران ساختمانی را تغییر می‌دهند، یک کارگر ساختمانی هم بیمه نشده است».
دولت سوریه 3 تاسیسات جدید شیمیایی خود را اعلام کرد - کمیته مشترک سازمان منع گسترش تسلیحات شیمیایی و سازمان ملل برای دور جدید گفت‌وگو با مقامات سوریه، به دمشق باز خواهند گشت.
پیروزی سخت بایرن و بارسا و توقف چلسی - گروه ورزشي: شب گذشته دور نخست از مرحله گروهی لیگ قهرمانان اروپا با انجام هشت دیدار دیگر پیگیری شد.
محدودیت‌ها و ممنوعیت‌های جاده‌های کشور در روزهای پایانی شهریور ماه - رئیس مرکز اطلاعات و کنترل ترافیک راهور از اعمال محدودیت‌های ترافیکی در محورهای مواصلاتی کشور در ایام پایانی شهریور ماه خبر داد.
ارزیابی ضعیف اقتصادی دلیل عدم افزایش نرخ بهره در آمریکا - فدرال رزرو بعد از دو روز نشست،‌تصمیم گرفت نرخ بهره در آمریکا را به دلیل اینکه طیف گسترده‌ای از معیارهای اقتصادی این کشور هنوز کمتر از میانگین مطلوب است، افزایش ندهد.
اهالی موصل: داعش سوره «کافرون» را از قرآن حذف کرد - شماری از اهالی شهر موصل در شمال عراق که به اشغال عناصر تکفیری داعش در آمده است، از رنج خود پس از اقدامات افراطی و عجیب تروریست‌ها خبر دادند و اعلام کردند که آنان سوره کافرون را از قرآن حذف کرده‌اند.
همه پرسی استقلال اسکاتلند آغاز شد - همه پرسی استقلال اسکاتلند از کشور بریتانیا از ساعت ۷ بامداد به وقت محلی در روز پنجشنبه، ۲۷ شهریور (۱۸ سپتامبر) آغاز شده است و تا ساعت ۲۲ ادامه خواهد داشت.
از «شجاع دل» مل گیبسن تا «شهربی قانون» کرامر / فیلم‌های آخرهفته تلویزیون - - شبکه‌های مختلف سیما در روزهای پایانی هفته فیلم‌های گوناگونی را پخش می‌کنند.
ظریف خطاب به آمریکا: از تحریم‌ها چه‌چیزی به دست آورده‌اید؟ - وزیر امور خارجه کشورمان گفت: برنامه هسته‌ای ایران یک برنامه تسلیحاتی نیست بلکه صلح‌آمیز بوده و ایران این برنامه را کنار نخواهد گذاشت
آرامگاه شهریار گلباران شد - آرامگاه شاعر شیرین‌سخن خطه آذربایجان، استاد شهریار در آستانه روز ملی شعر و ادب فارسی با حضور وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، دستیار ویژه رییس جمهور و استاندار آذربایجان شرقی گلباران شد.
از درگذشت احمد بیگدلی تا زنده شدن دوباره پوآرو - درگذشت احمد بیگدلی و حضور دوباره شخصیت هرکول پوآرو در یک رمان پلیسی جدید از جمله اخبار فرهنگی این هفته هستند.
تیم ملی والیبال ایران در چه صورت به مرحله نیمه نهایی صعود می‌کند؟ - شکست دور از انتظار تیم ملی والیبال ایران برابر آلمان، کار شاگردان کواچ برای رسیدن به مرحله نیمه نهایی مسابقات قهرمانی جهان را سخت و دشوار کرد.
«آرایش غلیظ» را در سینما ببینید/ یک نمایش شناور با پارسا پیروزفر - دیدن فیلم سینمایی «آرایش غلیظ»، نمایش «بر پهنه دریا»، سریال «معراجی ها» و شرکت در یک کنسرت آذری، پیشنهادهای این هفته فرهنگی ما برای شما مخاطبان و علاقه‌مندان به هنر است.
پیروزی مقابل ایران غافلگیرم کرد/ به بازیکنانم گفتم فقط بجنگید - "ویتال هنین" گفت اصلا انتظار پیروزی بدین شکل مقابل ایران را نداشته است و این پیروزی غافلگیرش کرده است.
توسعه مناسبات ایران - ونزوئلا/ احتمال ایجاد خط مستقیم کشتیرانی - وزیر صنعت، معدن و تجارت گفت: زمینه هاى همکارى با ونزوئلا بسیار زياد است و بايد موانع همكاري هاي دو كشور برطرف شود.
خبرسازی دوباره دلار با افزایش قیمت/ چرا قیمت دلار در هفته جاری گران شد؟ - بازار مالی - دلار بار دیگر در هفته جاری با افزایش قیمت خبرسازی کرد.
از «شحاع دل» مل گیبسن تا «شهربی قانون» کرامر / فیلم‌های آخرهفته تلویزیون - از «شحاع دل» مل گیبسن تا «شهربی قانون» کرامر / فیلم‌های آخرهفته تلویزیون شبکه‌های مختلف سیما در روزهای پایانی هفته فیلم‌های…


بیشترین بازدیدها - سرویس خبر


Copyright © 2008 - 2014 vista.ir. All Rights Reserved