ویستا مرجع مهمترین عناوین خبری / چهارشنبه ۹ مهر ۱۳۹۳ / Wednesday, 1 October, 2014
بررسی ارتباط میزان فلوراید پایه و pH بزاق با dmft کودکان پنج ساله شهر همدان

بررسی ارتباط میزان فلوراید پایه و pH بزاق با dmft کودکان پنج ساله شهر همدان● مقدمه
پوسیدگی، انحلال پیشروندهٔ اجزا معدنی مینا، عاج و سمان است و اساساً یك بیماری باكتریایی می‌باشد كه عوامل مختلفی در ایجاد آن نقش دارند.(۱)، اسیدهای حاصل از پلاك باكتریایی موجب تخریب سطح دندان می‌شوند كه این تخریب با نفوذ باكتری‌ها تشدید و ادامه می‌یابد. در صورتی كه pH دهان برای مدت طولانی و مكرراً زیر ۵/۵ باقی بماند دمینرالیزاسیون ممكن است تبدیل به پوسیدگی شود.(۲)
مطالعات بسیاری نشان داده‌اند كه فلوراید به میزان اندك باعث دمینرالیزاسیون مینا و عاج دمینرلیزه می‌شود. به علاوه ساختمان چنین دندانی محتوی غلظتهای افزایش یافته فلوروهیدروكسی اپاتیت است كه نسبت به هیدروكسی اپاتیت مقاومت بیشتری نسبت به حمله اسید دارد.(۳-۴)
از آنجایی كه فلوراید نمی‌تواند مستقیما وارد مایع پلاك یا مایع مینایی شود لذا ابتدا باید در بزاق و سایر مایعات دهان حل شود و سپس براساس شیب غلظتی منتشر شود.(۵)، سن پلاك و نوع هیدرات كربن مصرفی، pH، قابلیت بافرینگ بزاق و وجود یا عدم وجود فلوراید مدت زمان لازم رمینرالیزاسیون و جایگزینی هیدروكسی آپاتیت را مشخص می‌كند.
عوامل موثر در ایجاد پوسیدگی عوامل وابسته به میكروارگانیسم، رژیم غذایی و عوامل مربوط به میزبان می‌باشد.(۶)
فلوراید علاوه بر افزایش مقاومت دندانی به اسید، خود خاصیت ضدمیكروبی داشته و همچنین باعث دوباره معدنی شدن ضایعات پوسیده اولیه می‌شود.(۷)
حجم و قابلیت بافركنندگی بزاق در مجاورت سطوح دندانی نقش اساسی در حفاظت از پوسیدگی داشته و یكی از شاخصهای مهم تلقی می‌شود. بزاق ۸۰% كل دهان را می‌پوشاند و مهمترین منبع فلوراید در داخل دهان است.(۸)، مطالعات اخیر تأثیر ضدپوسیدگی فلوراید را حتی در غلظتهای خیلی پایین‌درمایع پلاك‌وبزاق نشان داده است.(۹)
بالا رفتن غلظت فلوراید در بزاق كه منجر به افزایش فلوراید در مایع پلاك دندانی می‌شود، موجب حفاظت دندان در مقابل پوسیدگی می‌گردد و این عمل در زمان تغییرات موقتی pH رخ می‌دهد.(۱۰)
شواهد ‌كافی وجود دارد كه مهمترین مكانیسم ضد پوسیدگی فلوراید وابسته به غلظت آن در مرحله مایع كریستال مینا و محیط اطراف یعنی پلاك و بزاق است. افزایش فلوراید در بزاق و پلاك دندانی موجب كاهش تولید اسید می‌گردد.(۱۱)
به نظر می‌رسد با توجه به نكات ذكر شده آگاهی كافی از تركیب بزاق اعم از میزان غلظت فلوراید و قابلیت بافركنندگی و آگاهی از pH بزاق می‌تواند در بررسی وضعیت موجود دهان و كنترل فعالیت باكتری‌های ساكن دهان، همچنین محتوای معدنی دندانها نقش مهمی را ایفا نماید. برنامه استفاده همگانی از دهان‌شویه سدیم فلوراید در ایران از برنامه‌های بسیار خوب وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكی و وزارت آموزش و پرورش در مدارس ابتدائی است كه از ابتدای سال ۱۳۷۸ به اجرا گذاشته شده است. این طرح كودكان بالای شش سال را پوشش می‌دهد و از آنجایی كه یكی از جوامع هدف در برنامه‌‌های دندانپزشكی پیشگیری، كودكان زیردبستان می‌باشند، لذا این مطالعه با هدف بررسی میزان فلوراید و pH پایه بزاق در كودكان پنج ساله مهدكودكهای شهر همدان در مرحله دندانهای شیری و بررسی ارتباط این دو عامل با dmft آگاهی از وضعیت موجود و بدست آوردن یك رابطه وضعیتی بین این عوامل و پوسیدگی دندانی انجام ‌گرفت.
● روش بررسی
مطالعه حاضر به روش توصیفی تحلیلی مقطعی انجام گرفت. جامعه آماری مورد مطالعه كودكان پنج ساله مهدكودكهای شهر همدان در سال ۱۳۸۲ بود. پس از كسب مجوز و انجام هماهنگیهای لازم با مسئولان بهزیستی استان و تهیهٔ لیست و آدرس مهدكودكها، كل شهر همدان به پنج منطقه (شمال، جنوب، مغرب، مشرق و مركز ) تقسیم گردید. برای هر کودک چک لیستی در مورد اطلات فردی و بهداشتی وی تهیه گردید. كودكان پنج ساله توسط آینه و سوند در نور طبیعی معاینه شدند و ایندكس dmft آنها تعیین گردید.
(۱۲-۱۳) با توجه به حجم نمونهٔ تعیین شده كه دویست نمونه بود صد نمونه به عنوان گروه مورد (dmft>۱) و صد نمونه دیگر به عنوان گروه شاهد (dmft≤۱) طوری انتخاب شدند كه از هر كدام از مناطق پنجگانه، بیست نمونه مورد و بیست نمونه شاهد، تحت مطالعه قرار گرفت. نمونه‎ها به نسبت مساوی از هر دو جنس (پنجاه دختر و پنجاه پسر برای هر گروه) و برای هر منطقه به تفكیك جنس ده نمونه مورد و ده نمونه شاهد انتخاب شدند.
طی جلسه‌ای دیگر، با اطلاع قبلی به والدین كودكان از طریق مسئولان مهدكودك، به فاصلهٔ زمانی بعد از صبحانه تا قبل از ناهار، حدود ۱-۳ میلی‌لیتر بزاق تحریك نشده از هر كودك گرفته شد و در لوله‌های پلاستیكی درب‌دار و با برچسب مشخصات تهیه و بلافاصله جهت آزمایش به آزمایشگاه شیمی تجزیه دانشكده علوم دانشگاه بوعلی همدان ارسال گردید. ضمناً جهت جلوگیری از تأثیر خمیردندان و مواد غذائی حاوی فلوراید در میزان فلوراید پایه بزاق در اطلاع قبلی به والدین توصیه گردید كه یک هفته قبل نمونه‌گیری بزاق، از خمیردندانهاومواد غذائی حاوی فلوراید استفاده نكنند.
● اندازه‌گیری فلوراید بزاق
با توجه به روشهای پیشنهادی در منابع یكی از كارآمدترین و اختصاصیترین روشهای اندازه‌گیری فلوراید استفاده از الكترود انتخابگر فلوراید می‌باشد كه این الكترود می‌تواند غلظتهای در حد ppm را بدون مزاحمت قابل توجه در محدوده pHهای ۵-۸ اندازه‌گیری نماید.
روش اندازه‌گیری شامل استفاده از منحنی كالیبراسیون می‌باشد. در این روش سیستم الكترودی كه شامل الكترود انتخابگر فلوراید و یك الكترود مرجع می‌باشد، در محلولهای استاندارد فلوراید فرو برده می‌شود و بعد از قرائت توان، منحنی كالیبراسیون رسم می‌گردد. سپس بعد از قرائت پتانسیل مربوط به نمونه، غلظت فلوراید با استفاده از منحنی كالیبراسیون بدست می‌آید. در این روش لازم است كه به محلولهای استاندارد و نمونه، مقداری از محلول TISAB (بافر تنظیم كننده كل قدرت یونی) جهت تثبیت قدرت یونی و pH اضافه گردد. این امر برای یكسان كردن تركیب یونی استانداردها و نمونه‌ها ضروری می‌باشد.(۱۴)
محلول TISAB شامل NaCl خالص (Merck,Germany)، آب مقطر (داروپخش، ایران) و اسید استیك گلاسیال (Merck,Germany) می‌باشد. برای تهیهٔ محلول TISAB مقدار ۸/۱۱۶ گرم NaCl خالص و ۱۱۵ میلی‌لیتر اسید استیك گلاسیال در یك لیتر آب مقطر دی یونیزه حل گردید. برای اندازه‌گیری ابتدا نمونه‌های بزاق با نسبت ۱:۱ با محلول TISAB تهیه شده، رقیق گردید و سپس مورد اندازه‌گیری قرار گرفتند.
مراحل كار بدین ترتیب صورت گرفت كه در هر روز كاری، پتانسیل سیستم الكترودی كه شامل الكترود انتخابگر یونی فلوراید (Metrom,Swiss) و الكترود مرجع استاندارد كالومل (Metrom,Swiss) می‌باشد، برای محلولهای استاندارد فلوراید (Merck,Germany) با غلظت معین كه حاوی مقدار ثابتی از TISAB می‌باشد قرائت گردید. سپس منحنی كالیبراسیون با استفاده از روش حداقل مربعات رسم گردید. ضریب تطابق منحنیهای كالیبراسیون حاصله در محدوده ۹۹۸/۰-۹۹۵/۰ قرار داشته كه نشان از خطی بودن پاسخ سیستم الكترودی نسبت به غلظت یون فلوراید و كارآمدی سیستم جهت اندازه‌گیری غلظت فلوراید در حد ppm می‌باشد. پس از آن توان سیستم برای هر یك از نمونه‌ با دستگاه پتانسیومتر (Hioki,Japan) قرائت و غلظت فلوراید با درون‌یابی از منحنی كالیبراسیون بدست آمد.
● اندازه‌گیری pHبزاق
هر نمونه توسط یك دستگاه pHمتر (Metrom,Swiss) اندازه‌گیری شد. این دستگاه شامل الكترود متصل به دستگاه دیجیتالی pHسنج می‌باشد كه با فرو بردن الكترود در نمونه و نشان دادن pHنمونه مورد مطالعه بر روی مانیتور دستگاه بدست می‌آید.
سپس داده‌های حاصل توسط نرم‌افزار SPSS نسخه نهم آنالیز شد. برای تجزیه و تحلیل آماری از آزمون t استفاده شد كه در این مطالعه آزمون تفاوت میانگینها و آزمون میانگینهای مستقل به دلیل وجود گروه مورد و كنترل و مقایسه بین این دوانجام شد.
امروزه با پیشرفت علم دندانپزشكی، تشخیص و درمان پوسیدگیها به شكل مرسوم محدود شده است و این راه حل (تراش پوسیدگی و ترمیم آن فقط درمان علامتی بوده و در برخورد با عوامل ایجاد كننده نهفته در بطن بیماری ناموفق می‌ماند. بنابراین محدود كردن فعالیت پوسیدگیها قبل از ایجاد هرگونه تخریب واضح باید یكی از اهداف اولیه هر برنامه تشخیصی و درمانی باشد. یكی از روشهای پیشگیرانه ارزیابی وضعیت محیطی در كنار آزمونهای باكتریایی می‌باشد كه این ارزیابی محیطی شامل بررسی میزان فلوراید بزاق، pHبزاق و خواص بافرینگ بزاق یعنی قدرت بزاق در حفظ pHخنثی می‌باشد.(۱۵)
همان طور كه مشخص است فلوراید مهمترین مادهٔ معدنی در پیشگیری از پوسیدگیهای دندانی است و تأثیر فلوراید در جهت پیشگیری از پوسیدگی توسط بسیاری از محققان مورد بررسی قرار گرفته است.
چون سنین ۳-۶ سالگی قبل از رویش دندانهای دائمی می‌باشد و با توجه به اهمیت پیشگیری، قبل از ابتلا به پوسیدگی، وجود ارتباط مستقیمی بین میزان فلوراید پایه بزاق و میزان dmft می‌تواند قبل از رویش دندانهای دائمی، در این سنین شرایط مناسب محیطی را برای جلوگیری از ابتلا به پوسیدگی دندانها فراهم كند.
بنابراین در این مطالعه، كودكان پنج ساله به منظور بررسی این ارتباط انتخاب گردید تا در صورت وجود ارتباط مستقیم بتوان راهی برای كاهش dmft دندانهای دائمی این كودكان در آینده پیشنهاد شود.مهمترین فرضیهٔ این مطالعه تأثیر میزان فلوراید پایه و pH بزاق بر dmftكودكان پنج ساله در مهدكودكهای شهر همدان است براساس نتایج این بررسی، غلظت فلوراید و pH بزاق
كاملاً بر dmft كودكان تاثیر داشته است. اختلاف آشكار میزان dmft در دو گروه مورد و شاهد كه حدود پنج می‌باشد، نشان دهندهٔ انتخاب صحیح گروهها به عنوان مورد و یا شاهد جهت مقایسهٔ تأثیر میزان فلوراید پایه بزاق در dmft دو گروه می‌باشد. طبق نتایج بدست آمده تأثیر میزان فلوراید پایه و pHبزاق در كاهش dmft به طور معنی‌داری قابل مشاهده است و كودكانی كه میزان dmf ۱ دارند، میزان فلوراید پایه بزاق در آنها حدود سه برابر كودكانی است كه میزان dmft>۱ دارند.
با اطلاعات بدست آمده از پرسشنامه ها، علت بالا بودن فلوراید پایه در گروه شاهد را می‌توان به کاهش تعداد دفعات مسواک زدن و در مواردی عدم کیفیت روش مسواک زدن گروه مورد نسبت داد زیرا ۳۴% اصلا مسواک نمی‌زدند و ۲۳% گاهی (یک نوبت) مسواک می‌زدند و قائدتا این درصد از نمونه‌ها خمیر دندانهای حاوی فلوراید استفاده نمی‌کردند. از آنجایی که فلوراید آب آشامیدنی برای هر منطقه که گروههای شاهد و کنترل انتخاب شده‌اند به یک میزان بود، علت بالا بودن فلوراید پایه در گروه شاهد را نمی‌توان به این عامل نسبت داد. دلیل احتمالی بعدی مصرف تنقلات پوسیدگی‌زای بیشتر در گروه مورد بوده، هر چند تفاوت فاحشی دیده نشد.
به لحاظ محدودیت تعداد كودكان عاری از پوسیدگی در جامعه مورد مطالعه و همكاری آنان جهت گرفتن بزاق، نمونه‌های با dmft صفر انتخاب نشد.
تحقیقات در این زمینه اغلب بر روی تأثیر فلوراید آب آشامیدنی و یا میزان آزادسازی فلوراید از دهان‌شویه‌ها، خمیردندانها و وارنیش‌ها بوده است. محققان قبلی تحقیقات زیادی در زمینهٔ ارتباط فلوراید موجود در آب و كاهش میزان پوسیدگی انجام داده‌اند. از جملهٔ آنها Deam بود، مطالعات او نشان داد كه حداكثر میزان كاهش پوسیدگی در غلظت ppm ۱ فلوراید در آب آشامیدنی است.(۳)Rugg Gunn كاهش میزان پوسیدگی را در آبهای فلورایددار گزارش كردند.(۴)
Oliveby میزان فلوراید در بزاق تحریك نشدهٔ بچه‌های ۱۲ ساله با آب ppm ۱/۰ را ۰۱۳۸/۰±۲۳/۰ میكرومول در لیتر و در آب ppm۲/۱ را ۰۴۷/۰±۸۷/۰ میكرومول در لیتر گزارش كرد.(۱۶)
تحقیقات دیگر میزان فلوراید بزاق را پس از مصرف مواد حاوی فلوراید مثل خمیردندان و دهان‌شویه بررسی كرده‌اند.(۱۷)،Hicks وFlaitz اثر دو خمیر دندان حاوی فلوراید را مقایسه نموده خاطر نشان كردند كه نوع دارای كلسیم فسفات باعث كاهش بیشتر پوسیدگی می‌شود.(۱۵)، همچنین نشان دادند كه استفاده از وارنیش فلوراید ۴۰% پوسیدگی را كاهش می‌دهد هر چند استفاده از وارنیش‌های فلوراید ایجاد تغییر رنگ موقت می‌نماید.(۱۸)
Duckworth در سال ۱۹۹۱ نشان داد در طی استفادهٔ منظم و مكرر از خمیر دندانهای حاوی ppm۱۰۰۰ فلوراید، فلوراید بزاق به ۰۶/۰±۷۵/۰ میكرومول در لیتر رسید، در حالی كه در دو گروه كنترل ۰۵/۰±۴۸/۰ میكرومول در لیتر بود. پس از قطع مصرف خمیر دندان فلورایددار میزان فلوراید پایه بزاق در حد گروه كنترل رسید.(۹)
مطالعه‌ای توسط Muhler, Katz انجام گرفت كه اثر فلوراید بر دندانهای شیری عمدتاً بعد از تولد است. برای تعیین اثر فلوراید موجود در آب بر پوسیدگی در دندانهای شیری در یك شهر هند كه منبع آب ناحیه‌ای تنها ppm ۵/۰ فلوراید و در سه شهر كه غلظتی معادلppm ۱ فلوراید داشت، هشتصد و نود كودك از ۴-۷ سال معاینه شدند كودكانی كه در شهرهای واجد آب فلوریده زندگی می‌كردند از آنهایی كه در شهر با فلوراید اندک زندگی می‌كردند، بین ۳۵%-۶۵% دندانهای شیری‌شان پوسیدگی كمتری نشان داد. مقایسهٔ وقوع پوسیدگی دندانی در دندانهای شیری كودكانی كه در همان شهر زندگی می‌كردند چه قبل از تولد و چه بعد از تولد یا منحصراً بعد از تولد در معرض فلوراید قرار داده شـدند
اختلافی مابین گروهها نشان نداد.(۴)
مطالعه Margolis نیز نشان داد كه میزان فلوراید در حد پایینی، معادل ۳/۱ میكرومول در لیتر نیز می‌تواند تا حدودی از دمینرالیزاسیون مینا در محلول با ۳/۴=pH جلوگیری كند.(۱) جنبهٔ تازهٔ این تحقیق به دلیل بررسی غلظت پایه فلوراید بزاق است كه تحت تأثیر مصرف مواد حاوی فلوراید مثل آب آشامیدنی و چای و استفاده موضعی از فلوراید است. بنابراین از طریق كنترل غلظت فلوراید بزاق، با مصرف مواد حاوی فلوراید می‌توان باعث كاهش میزان dmft شد. از آنجائی كه dmft تحت تأثیر عوامل مختلفی از جمله رژیم غذائی، بهداشت دهان، میزان فلوراید آب آشامیدنی و ... می‌باشد، به دلیل عدم وجود امكانات كافی همهٔ این عوامل در این مطالعه كنترل نشده و صرفاً فلوراید بزاق بررسی شد . البته این امر وجود ارتباط مستقیم را نقض نمی‎كند اما اعداد بدست آمده را می‎تواند متاثر نماید. این بررسی نشان داد كه غلظت مناسب فلوراید بزاق می‎تواند میزان dmft كودكان را كاهش دهد.
مطالعات نشان داده‎اند افزایش استفاده از میزان فلوراید باعث ایجاد فلوروزیس می‎گردد(۲۰،۱۹) و این به نظر می‎رسد كه وجود برنامه مشخص جهت استفاده از فلوراید لازم و ضروری است. همچنین شناسایی افرادی كه به میزان كافی فلوراید دارند نشانگر این موضوع است كه شاید عملاً نیازی به اقدامات پیشگیرانه استفاده از فلوراید نداشته باشند.
● نتیجه‌گیری
۱) كودكان با dmft>۱ از میزان فلوراید پایه بزاق كمتری برخوردار بودند و برعكس كودكان با dmft≤۱ میزان فلوراید پایه بزاق بیشتری دارند. افزایش میزان فلوراید بزاق در كاهش dmft مؤثر است و با dmft رابطهٔ معكوس دارد.
۲) كودكان با dmft≤۱ از pHبزاق بالاتری برخوردار بودند و برعكس كودكان با dmft>۱ میزان pH پایه بزاق پایینتری داشتند. كاهش pH بزاق در افزایش dmft مؤثر است و با dmft رابطهٔ مستقیم دارد.
دكتر زهرا خاموردی - دكتر محسن دالبند - دكتر مهدی شیرین‌زاد
- استادیار گروه آموزشی ترمیمی دانشكده دندانپزشكی دانشگاه علوم پزشكی همدان.
REFERENCES
۱. Raberson TM, Hemann AH, Swift EJ. The art and science of operative dentistry, ۴th ed. St. Louis: Mosby; ۲۰۰۲, ۱۱۰-۱۱۸.
۲. Zero DT. Featherstone JDB. Fluoride concentrations in plaque, whole saliva, and ductal saliva after application of home – use topical fluorides. J Dent Res. ۱۹۹۲ Nov;۷۱(۱۱):۱۷۷۵–۱۷۸۸.
۳. Lageralof F, Oliveby A. Caries protective factors in saliva. Adv Dent Res. ۱۹۹۴;۸(۲): ۲۲۹–۲۳۸.
۴. Mcdonald RE, Avery DR. Dentistry for the child and Adolescent, ۷th Ed. St Louis: Mosby; ۲۰۰۰,۱۳۷-۱۵۶.
۵. Dawes C, Weatheroll J. A kinetics of fluoride in the oral fluid. J Dent Res. ۱۹۹۰ Jan;۶۹(۱):۶۳۸- ۶۴۴.
۶. Kotsanos N, Dorling AI. Influence of posteruptive age of enamel on its susceptibility to artificial caries. Caries Res. ۱۹۹۱;۲(۴):۲۴۱-۲۵۰.
۷. Zero DT, Featherston JOB. Studies of Fluoride Retention by oral soft tissues after the application of home – use topical fluoride. J Dent Res. ۱۹۹۲;۷۱(۹):۱۷۳-۱۷۱۰.
۸. Lagerlof F, Oliveby A. Physiological factors influencing salivary clearance of sugar and fluoride. J Dent Res. ۱۹۸۷;۶۶(۲):۴۳۰–۴۳۵.
۹. Duckworth RM. Oral fluoride Retention after use of fluoride Dentifrices. Caries Res. ۱۹۹۱;۲۵(۲):۱۲۳–۱۲۹.
۱۰. شوارتز، ریچارد. اصول دندانپزشكی ترمیمی. ترجمه: كامران ارسطوپور. تهران: انتشارات شایان نمودار؛ ۱۳۸۲، ۱۳۵-۱۶۷.
۱۱. Duckworth RM. The science behind caries prevention. Inter Dent J. ۱۹۹۳;۴۳(۵):۵۲۹-۵۳۹.
۱۲. شیرین‌زاد، م، خسروی، ك. بررسی DMFT دانش‎آموزان ۱۲ ساله شهر اصفهان. توصیفی تحلیلی. [پایان‌نامه]. اصفهان: دانشكده دندانپزشكی دانشگاه علوم پزشكی اصفهان، ۱۳۷۶.
۱۳. Arabzadeh F, Bouzari M. Study of DMFT index in twelve-year old school girls and boys in Shahreza, Iran. J Dent Educ. ۲۰۰۴;۸۷(۷Suppl):۶۳-۷۰.
۱۴. Glaser AN. High biostatistics, ۳th ed. Lippincott: Williams & Wilkins; ۲۰۰۱, ۲۵۳-۲۶۴.
۱۵. Hicks J, Falitz CM. Enamel caries formation and lesion progression with a fluoride dentifrice and a calcium-phosphate containing fluoride dentifrice. J Dent Child. ۲۰۰۰;۱۰(۱):۲۱-۲۷.
۱۶. Oliveby A, Ekstrand J, Lagerlof F. Effect of salivary flow rate on salivary fluoride clearance after use of a fluoride – containing chewirum. Caries Res. ۱۹۸۹;۲۱(۴):۳۹۳–۴۰۱.
۱۷. Alpoz AR, Oren MC. Fluoride uptake by enamel in vitro following application of various topical fluoride preparation. J Clin Dent. ۱۹۹۳;۱۱(۴):۲۰۷-۲۳۰.
۱۸. Hicks J, Falitz CM, Seybold S. Fluoride varnishes and caries development in primary tooth enamel. J Dent Child. ۲۰۰۱;۱۶(۵):۳۰۴-۳۰۹.
۱۹. Pereia AC, Cunha FED, Meneghin MDC. Dental caries and fluorosis prevalence study in a nonfluoridated brazilian community. J Dent Child. ۲۰۰۰;۱۲(۱):۱۳۲-۱۳۴.
۲۰. Westerman G, Hicks J, Flaitz C. Argon laser curing of fluoride - releasing pit and fissure sealant. J Dent Child. ۲۰۰۰;۱۴(۵):۳۸۵-۳۸۸.
منبع : جامعه اسلامی دندانپزشکان ایران

همچنین مشاهده کنید


همچنین سایر کاربران این صفحات را هم دیده‌اند
خانه و خانواده    گل و گیاه   
خانه و خانواده    بهداشت خانواده    بهداشت روانی    بهداشت روانی در دوره کودکی    ویژگی های مهم دردوران رشد    از ۲ تا ۷ سالگی   
علوم و مبانی تربیت بدنی و ورزش    علوم تربیت بدنی و ورزش    حرکت شناسی و بیومکانیک    بیومکانیک    جنبش شناسی    جنبش زاویه ای    گشتاور(Moment)   
دارو و درمان    درمان    بیماری های داخلی    بیماری های عفونی    انواع بیماری های عفونی    عفونت های کرمی و انگل های خارجی    اکینوکوکوزیس   
بازار و بازاریابی    فنون و اطلاعات    فنون و اطلاعات کسب و کار   
تعلیم و تربیت    خانواده و تربیت فرزندان در دوره دبیرستان    اصول برقراری رابطه انسانی با فرزندان   
ارتباطات    مخاطب شناسی    مسائل بُردِ رسانه ای    رسانه های متفاوت و مفاهیم متعدد بُردِ رسانه ای   
خانه و خانواده    آشپزی    شیرینی   
شعر و ادب    نظامی گنجوی    مخزن الاسرار   
شعر و ادب    مولوی    دیوان شمس    غزلیات   

کلمات در حال جستجو
داعش    دختران ایزدی    عراق    کره    آسیا    اینچئون    ایران    کشتی    بوکس    شامپانزه    فرهنگ    اوگاندا    محمدرضا عارف    وزارت علوم    هاشمی    تخلف    دولت سابق    اسب آهنین    روسیه    آمریکا    بسکتبال    قزاقستان    ورزش    بازی    ویتامین د    حافظه    زیبایی    قضایی    فیروزآبادی    رسانه   

برخی منابع مهم خبری
برهان - بی باک - ایبنا - بورس نیوز - ای استخدام - جنوب - فارس - سفیر - لیزنا - خبرنامه دانشجویان - شفقنا - آرمان - سیاست روز - ملت - جام جم - قدس آنلاین - شانا - معماری - فرهنگ امروز - سیتنا - مثلث - پول - ایربا - افکار - عصرایران - رجانیوز - سراج 24 - روزنامه نود - ایلنا - کتابخانه مجلس - آی تی آنالیز - آریا - اصفهان امروز - سنا - اقتصاد پنهان - روزنو - پی سی ورلد - فرهنگ‌نیوز - گفتار - تریبون - ایران ورزشی - نماینده - ایفنام - پانا - رسالت - نورپرتال - گسترش صنعت - ایران و جهان - آفتاب نیوز - تدبیر 24 - جماران - دیپلماسی ایرانی - سلامانه - خبر آنلاین - خرداد - مشرق - ارانیکو - اقتصاد ایرانی - بهارنیوز - تبیان - پرسپولیس - ورزش سه - سیمرغ - فرارو - مجله ماشین - تسنیم - تهران پرس - گویا آی تی - سلامت نیوز - ایتنا - شفاف - ایمنا - سی نت - جهان نیوز - پارسینه - فارنت - ایران استخدام - تفاهم - زیباکلام - تیک - شفا - دنیای اقتصاد - تابناک - سینما پرس - جوان - پارس فوتبال - فان پاتوق - الف - عماریون - دانشجو - پارس - موسیقی ایرانیان - خبرورزشی - اقتصاد آنلاین - . - شهرخبر - پرداد - شبکه - ایران اکونومیست - ایران گراند - نیک صالحی - رویش - همشهری - برترینها - ایرنا - پیام نو - انتخاب - پویش - نامه - العالم - عصر خودرو - جمهوریت - مهر - بنکر - دیدبان - واحد مرکزی خبر - باشگاه خبرنگاران - موج - صراط - شرق - طلا - آی سی تی - خودرو - افق - پیام نفت - تراز - حوادث - اقتصادایران آنلاین - بانک ورزش - حوزه هنری - انصاف - ایران - پرشین خودرو - ایسنا - موبنا - عیارآنلاین - سخن‌آنلاین - فردا - پرشین وی - سینما نگار - اعتدال - بانی فیلم - ایستنا - بولتن - برنا - آفتاب - اکو - زومیت - شهرسخت‎‌افزار - اروم‌نیوز - شفقنا ورزشی - خانه ملت - موسیقی ما - استخدام - خانه‌ ورزش - کافه سینما - میراث فرهنگی - رهیاب - روزگارنو - سینما خبر -

تصاویر/ قربانی اسیدپاشی دهدشت (۱۸+) - بر اساس شواهد و گفته‌های شهروندان دهدشتی دختر جوان قربانی اختلافات خانوادگی و سوء ظن شده و بر همین اساس برای گرفتن انتقام شخصی دست به اسیدپاشی زده است.
بهداد سلیمی پس از قهرمانی آسیا، در کنار مدال طلا و همسرش - عکسی از بهداد سلیمی قهرمان سنگین وزن وزنه برداری جهان به همراه همسر و مدال طلای بازیهای آسیایی.
سلفی همسران والیبالیست در اینچئون / عکس - اعضای خانواده ملی پوشان والیبال کشورمان وارد اینچئون کره جنوبی شدند.
ماجرای عکس واقعی اخم احمدی نژاد به نماینده انگلیس - همزمان با برخی انتقادات از بی احترامی کامرون، نخست وزیر انگلیس به رئیس جمهور کشورمان، محمود احمدی نژاد در اینستاگرام عکسی از اخم خود را منتشر کرد، یک عکس کات شده که واقعیت را وارونه جلوه می دهد.
دنیای کشتی این لکه ننگ را تا سال‌ها فراموش نخواهد کرد + ویدئو - اگرچه امروز جی هیون جونگ، مانند المپیک لندن یک قهرمانی دیگر به قهرمانی‌هایش در دنیای کشتی افزود اما هیچگاه آن ثانیه‌هایی را که دست و پایش مدام در هوا و در جهت‌های مختلف می‌چرخید و اسیر فیتوهای…
فرود بزرگترین هواپیمای مسافربری جهان در فرودگاه امام + تصاویر - یک فروند هواپیمای پهن پیکر ایرباس A380 متعلق به شرکت هواپیمایی امارات متحده عربی، عصر سه شنبه برای نخستین بار در فرودگاه امام خمینی(ره) بر زمین نشست.
جرج‌ کلونی و همسرش پس از ازدواج + تصاویر - جورج کلونی هنرپیشه معروف آمریکایی در سن ۵۳ سالگی با نامزدش امل علم‌الدین وکیل و فعال حقوق بشر ۳۶ ساله در ونیز ایتالیا ازدواج کرد. این دو برای برگزاری جشن عروسی خود، به ونیز رفته‌ بودند و دیروز استن روسنفیلد، وکیل…
چرا آزاده نامداری و فرزاد حسنی جدا شدند؟ - هنوز آزاده نامداری و فرزاد حسنی شمع یک سالگی ازدواج‌شان را فوت نکرده بودند که خبر طلاق‌شان در محافل پیچید.
تولد‌ نوزادی‌ با‌‌ بیماری‌ وحشتناک‌ در‌ایران /تصاویر+18 - خانم باردار 26 ساله ای در شامگاه 5 شنبه با مراجعه به بخش اورژانس بیمارستان امام حسن(ع) شهرستان داراب از توابع استان فارس تحت عمل سزارین قرار گرفت و نوزاد پسری با بیماری نادر ایکتیوز پیشرفته(هارلیکون)…
نیکی کریمی در خودروی قلعه‌نویی! +تصاویر - عکاس این مجموعه تصاویری پرشمار از مصاحبه های نیکی کریمی با ستاره های فوتبال و عکس های پشت صحنه مستندها را روی صفحه شخصی خود منتشر کرده که تعدادی از آنها را با هم تماشا می‌ کنیم.
ترویج پوشش نامرسوم دو زن در تلویزیون +عکس - پخش زنده مصاحبه با دو زن یک خانواده که به خاطر پوشش نامرسوم آنها که حتی چشم هایشان به خاطر حجاب سخت آنها دیده نمی شد، به سرعت در شبکه های اجتماعی جلب توجه کرد.
عکسی‌سیاسی از مسابقات جهانی‌والیبال! - رامین مهمان‌پرست، سفیر کنونی جمهوری اسلامی ایران در لهستان و سخنگوی سابق وزارت خارجه در دولت احمدی‌نژاد، در کنار آملیا اسدی، از طرفداران تیم ملی والیبال ایران در اروپا. اسدی به واسطه‌ی پخش چندثانیه‌ای تصویرش از تلویزیون…
بیشترین بازدیدها - سرویس خبر
تکرار ادعاهای نتانیاهو درباره ایران/ آمریکا اجازه لغو تحریم ها را ندهد - نخست وزیر رژیم صهیونیستی در دیدار با رئیس جمهوری آمریکا با تکرار ادعاهای پشین خود علیه ایران از واشنگتن خواست به ایران اجازه ندهد در پس توافق هسته ای، از فشار تحریم ها ...
گزینه وزارت علوم نیستم / به انتخاب گزینه کمک می کنم - عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام در خصوص گزینه وزارت علوم اعلام کرد: من گزینه وزارت علوم نیستم ولی به انتخاب گزینه این وزارتخانه کمک می کنم.
قهرمان خیالی جدید ما زنی آرژانتینی است! - قهرمان خیالی جدید ما از آرژانتین آمده است. در غربزدگی و خارجی‌پرستی گاه شدیدی که بر فضای سیاسی ایران حاکم می‌شود و عده‌ای حقانیت حتی اصولی‌ترین و محکم‌ترین مواضع سیاست خارجی ایران را نیازمند تائید یک خارجی می‌دانند…
جیمی کارتر: قادر بودم با تسلیحات نظامی ایران را از نقشه محو کنم - رییس جمهور اسبق آمریکا طی سخنانی درحالی که سعی کرد خود را حامی صلح نشان دهد، مدعی شد که قادر بوده در زمان ماجرای گروگانگیری ایران را با خاک یکسان کند.
نامه پرسپولیس به فدراسیون کاستاریکا/ درخشان مانع جدایی اومانا است - باشگاه پرسپولیس طی نامه‌ای از فدراسیون فوتبال کاستاریکا درخواست کرد تا مایکل اومانا به اردوی تیم ملی کشورش نرود.
کی‎روش و کریمی تماشاگر ویژه نبرد استقلال/ تماشای بازی پرسپولیس از تلویزیون - کادر فنی تیم ملی بازی‎های هفته یازدهم رقابتهای لیگ برتر فوتبال را زیر نظر خواهند داشت و از این رو فردا پنجشنبه، کی‎روش و کریمی بازی شاگردان امیر قلعه‌نویی را مقابل تیم ...
فغانی بازی سپاهان - پرسپولیس را قضاوت می‌کند/ زرگر داور دیدار استقلال - ملوان - از سوی کمیته داوران فدراسیون فوتبال قضاوت دیدار سپاهان - پرسپولیس به علیرضا فغانی و بازی استقلال - ملوان به حسین زرگر سپرده شد.
آرسنال در 12 سال گذشته 900 بازیکن مصدوم داشته است - باشگاه آرسنال از ماه اوت سال 2002 تا به حال نزدیک به 900 بازیکن مصدوم داشته که از این نظر در رقابتهای لیگ برتر در جایگاه نخست قرار دارد.
تنهایی در جامعه بیشتر شده است - امروز ما با پدیده بی‌سوادی سالمندان روبرو هستیم/ا عوض شدن سبک زندگی و افزایش آپارتمان نشینی زندگی چند نسل دیگر کنار هم ممکن نیست/نیاز عاطفی مهمترین نیاز سالمندان است که جامعه را باید برای آن...
رهبر معظم انقلاب درگذشت همسر حجت‌الاسلام سعیدی را تسلیت گفتند - حضرت آیت‌الله خامنه‌ای رهبر معظم انقلاب اسلامی در پیامی درگذشت همسر مکرمه حجت‌الاسلام سعیدی را تسلیت گفتند.
تقدیر از کریمی در تمرین پیکان/ گاسپار با رحمتی صحبت کرد - اعضای کادرفنی تیم ملی فوتبال ایران با حضور در محل برگزاری تمرینات پیکان، با اعضای کادرفنی و بازیکنان این تیم دیدار و گفتگو کردند.
حریف بسکتبال ایران در دیدار فینال مشخص شد - تیم بسکتبال ایران در دیدار پایانی بازی‎های آسیایی اینچئون با کره جنوبی دیدار خواهد کرد.
به تذکر زبانی اکتفا نمی‌کنیم/ برای امر به معروف سراغ مسئولان هم می‌رویم - گروهی معین به سراغ مسوولان مربوطه می‌روند و آنچه که بر گردن مسئولان است را به او امر می‌کنند و چنانچه کج‌روی کند نهی موکد می‌کنند که نباید اینگونه باشد چراکه شما کارگزار حکومت اسلامی…
دخالت آشکار سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا در امور داخلی ایران - سخنگوی وزارت امور خارجه ایالات متحده در بیانیه‌ای ضمن اشاره به نزدیک شدن زمان اعدام یک زن ایرانی که مردی را به قتل رسانده، از تصمیم به اعدام این زن ابراز نگرانی کرده است.
نتانیاهو در کاخ سفید با اوباما دیدار کرد - نخست‌وزیر رژیم‌صهیونیستی که به آمریکا سفر کرده روز چهارشنبه در کاخ سفید با «باراک اوباما» دیدار کرد.
مهران مدیری عکاس شد/ انتشار اولین عکس «اتاق عمل» - اولین عکس از پروژه «اتاق عمل» منتشر شد که طی آن مهران مدیری در حال عکاسی از ماسک سیامک انصاری است.
کاهش 6 درجه ای دما در شمال شرق کشور/ بارش شدید باران در تهران روز جمعه - مدیرکل پیش‌بینی و هشدار سریع سازمان هواشناسی از کاهش 2 تا 6 درجه ای دما در شمال شرق کشور طی دو روز آینده و بارش شدید باران در تهران و 7 استان دیگر کشور در روز جمعه خبر ...
نوبت قهرمانی تراکتورسازی است/ سرمربی دورتموند شاگردم بود - تبریز – خبرگزاری مهر: سرمربی تیم فوتبال پدیده مشهد با بیان اینکه تیمش در دیدار برابر گسترش فولاد بازی با کیفیتی ارائه خواهد داد، گفت: امسال نوبت قهرمانی تراکتورسازی در ...
طوسی: رکورد خودم را می‌زدم مدال می گرفتم/ در ایران رقیب جدی ندارم - نماینده دوومیدانی ایران پس از کسب رتبه پنجم در فینال دوی 200 متر بازی‌های آسیایی اینچئون کره جنوبی گفت: اگر می توانستم رکورد اصلی خودم را در این رقابت ها بزنم حتما مدال ...
تقدیر سرمربی تیم ملی از برنامه سازمان لیگ/ حمایت از جوانگرایی در لیگ - نشست مهدی تاج و کارلوس کی روش برای بررسی برنامه های لیگ و تیم ملی فوتبال ایران امروز چهارشنبه در محل کمپ تیم های برگزار شد.
پوستر هسته‌ای فیلمسازان برای مقابله با نتانیاهو بود - به محض انتشار این پوستر برخی رسانه‌ها که در ماه‌های گذشته اخطار جدی بابت عملکردشان از رهبری دریافت کردند، در نقش بازوی داخلی صهیونیست‌ها عمل کردند و تلاش نمودند این حرکت موثر خنثی شود که قدر مسلم چنین…
وزیرخارجه مطالب منتشر شده را نادرست خواند - مثلث آنلاین: ظریف می گوید خبرهای نقل شده در شورای روابط خارجی آمریکا براساس ترجمه غلط است
تصاویر/ قربانی اسیدپاشی دهدشت (۱۸+) - بر اساس شواهد و گفته‌های شهروندان دهدشتی دختر جوان قربانی اختلافات خانوادگی و سوء ظن شده و بر همین اساس برای گرفتن انتقام شخصی دست به اسیدپاشی زده است.
راش‌های دیده نشده شهید آوینی روی پرده سینما آزادی رفت - فیلم «آن» به کارگردانی شهید مرتضی آوینی با عنوان سومین برنامه در گروه سینمایی هنر و تجربه روز سه‌شنبه 9 مهرماه در سینما آزادی اکران شد.
اختصاص 150 میلیارد ریال برای مقابله با حوادث غیرمترقبه سمنان - معاون اول رئیس جمهور مصوبه اختصاص 150 میلیارد ریال برای مقابله با حوادث غیرمترقبه در سمنان را ابلاغ کرد.
قانونی که سال 92 به تصویب رسید، از سال 94 اجرا خواهد شد! - باید منتظر بمانیم تا آخرین روزهای باقیمانده از فرصت شش ماهه قانون گذار برای اجرای این قانون به انتها برسد تا دریابیم که آیا آیین دادرسی جدید در نخستین گام با رعایت ماده درج شده درباره زمان اجرایش…
هاشمی: افراطیون از صبوری مردم سوءاستفاده می‌کنند - گروه سیاسی: رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام انتخابات سال 92 را حاصل حضور هوشمندانه مردم دانست و اظهار کرد: همه ابزارهای ...
دعا می‌کنم که احمدی‌نژاد هرگز برنگردد! - گروه سیاسی: درخواست یاران احمدی‌نژاد برای دست به دعا شدن اصولگرایان به منظور بازگشت دوباره او به عرصه انتخابات ریاست جمهوری رد شد.
کاروان ایران از چهارمی آسیا فاصله گرفت/ پیش‌بینی‌های طلا غلط از آب درآمد! - خبرگزاری مهر - گروه ورزشی: روز دوازدهم بازی‌های آسیایی در اینچئون کره جنوبی درحالی به پایان رسید که انتظارها برای کسب مدال طلا در کشتی فرنگی به نتیجه نرسید و ایران با ...
هزینه‌های پرسپولیس پائین‌تر از سقف لیگ/ می‎توانیم بازیکن جدید جذب کنیم - سرپرست باشگاه پرسپولیس با حضور در سازمان لیگ ضمن پیگیری موضوع حسین ماهینی، اسنادی مبنی بر اینکه هزینه‌های انجام شده توسط این باشگاه زیر سقف تعیین شده سازمان لیگ بوده، را ...
خاطرات تلخ دو دختر اسیر ایزیدی از داعش - گروه بین‌الملل: دو نوجوان ایزدی که از چنگال داعش گریخته‌اند، تجربیات وحشتناکی که در دوران اسارت از سر گذارنده‌اند را افشا کرده‌اند....
حذف سه دونده در دوی 800 متر به دلیل تخلف - سه دونده حاضر در رقابت های دوی 800 متر بازی های آسیایی اینچئون به دلیل تخلف و خطا از بازی ها کنار گذاشته شدند.
افتتاح نخستین دفتر دیپلماتیک داعش در بهترین منطقه استانبول - مسئول کنونی روابط خارجه گروه تروریستی داعش با دوست خواندن دولت ترکیه از افتتاح دفتر دیپلماتیک خود در استانبول و تقویت روابط تکفیری‌ها با آنکارا خبر داد.
پشت پرده سفر عمر البشیر به عربستان - خبرگزاری مهر-گروه بین الملل:سفر رئیس جمهوری سودان به عربستان سعودی و دیدار با ولیعهد این کشور با حضور وزیر اطلاعات حاوی پیامهای مختلفی از دید ناظران است.
واکنش امام جمعه اصفهان به نمایش خانواده یک روحانی با پوشیه در تلویزیون: حجاب غیرعادی تبعات منفی دارد - احزاب و شخصیت‌ها - حجت الاسلام و المسلمین رهبر امام جمعه موقت اصفهان معتقد است که نباید حجاب را به گونه ای نشان داد که موجب تحقیر…
احمدی‌مقدم:مخالف شبکه‌های اجتماعی نیستم/بی توجهی به ملاحظات امنیتی زمینه ارتکاب جرایم راافزایش میدهد - احمدی‌مقدم:مخالف شبکه‌های اجتماعی نیستم/بی توجهی به ملاحظات امنیتی زمینه ارتکاب جرایم راافزایش میدهد …
دفاع میرکریمی از کمپین سینماگران برای توافق هسته‌ای / با نیت خیر این بیانیه را امضاء کردم - دفاع میرکریمی از کمپین سینماگران برای توافق هسته‌ای / با نیت خیر این بیانیه را امضاء کردم …
نیکخواه بهرامی: خیلی بد بودیم/ نباید در فینال اشتباهات‌مان را تکرار کنیم - کاپیتان تیم ملی بسکتبال ایران با اشاره به اینکه این تیم برابر قزاقستان عملکرد بسیار بدی داشت، گفت: اگر بخواهیم در فینال هم با همین سبک بازی کنیم، دوباره با مشکل روبرو ...
اولین نشست خبری دبیر کل جدید ناتو - دبیر کل جدید ناتو روز چهارشنبه برای اولین بار پس از شروع به کار رسمی خود، در نشست خبری حاضر شد.
بالکان، هدف داعش برای حمله به اروپا - منطقه‌ای که چهارمین منبع تامین نیروی گروه‌های جهادی استبالکان، هدف داعش برای حمله به اروپابنا به تازه‌ترین آمار سازمان امنیت امریکا، سی‌آی‌ای، که در رسانه‌های محلی حوزه بالکان منتشر شده است، صدها نفر از شهروندان حوزه…


Copyright © 2008 - 2014 vista.ir. All Rights Reserved