ویستا مرجع مهمترین عناوین خبری / پنج شنبه ۱۰ مهر ۱۳۹۳ / Thursday, 2 October, 2014
بررسی ارتباط میزان فلوراید پایه و pH بزاق با dmft کودکان پنج ساله شهر همدان

بررسی ارتباط میزان فلوراید پایه و pH بزاق با dmft کودکان پنج ساله شهر همدان● مقدمه
پوسیدگی، انحلال پیشروندهٔ اجزا معدنی مینا، عاج و سمان است و اساساً یك بیماری باكتریایی می‌باشد كه عوامل مختلفی در ایجاد آن نقش دارند.(۱)، اسیدهای حاصل از پلاك باكتریایی موجب تخریب سطح دندان می‌شوند كه این تخریب با نفوذ باكتری‌ها تشدید و ادامه می‌یابد. در صورتی كه pH دهان برای مدت طولانی و مكرراً زیر ۵/۵ باقی بماند دمینرالیزاسیون ممكن است تبدیل به پوسیدگی شود.(۲)
مطالعات بسیاری نشان داده‌اند كه فلوراید به میزان اندك باعث دمینرالیزاسیون مینا و عاج دمینرلیزه می‌شود. به علاوه ساختمان چنین دندانی محتوی غلظتهای افزایش یافته فلوروهیدروكسی اپاتیت است كه نسبت به هیدروكسی اپاتیت مقاومت بیشتری نسبت به حمله اسید دارد.(۳-۴)
از آنجایی كه فلوراید نمی‌تواند مستقیما وارد مایع پلاك یا مایع مینایی شود لذا ابتدا باید در بزاق و سایر مایعات دهان حل شود و سپس براساس شیب غلظتی منتشر شود.(۵)، سن پلاك و نوع هیدرات كربن مصرفی، pH، قابلیت بافرینگ بزاق و وجود یا عدم وجود فلوراید مدت زمان لازم رمینرالیزاسیون و جایگزینی هیدروكسی آپاتیت را مشخص می‌كند.
عوامل موثر در ایجاد پوسیدگی عوامل وابسته به میكروارگانیسم، رژیم غذایی و عوامل مربوط به میزبان می‌باشد.(۶)
فلوراید علاوه بر افزایش مقاومت دندانی به اسید، خود خاصیت ضدمیكروبی داشته و همچنین باعث دوباره معدنی شدن ضایعات پوسیده اولیه می‌شود.(۷)
حجم و قابلیت بافركنندگی بزاق در مجاورت سطوح دندانی نقش اساسی در حفاظت از پوسیدگی داشته و یكی از شاخصهای مهم تلقی می‌شود. بزاق ۸۰% كل دهان را می‌پوشاند و مهمترین منبع فلوراید در داخل دهان است.(۸)، مطالعات اخیر تأثیر ضدپوسیدگی فلوراید را حتی در غلظتهای خیلی پایین‌درمایع پلاك‌وبزاق نشان داده است.(۹)
بالا رفتن غلظت فلوراید در بزاق كه منجر به افزایش فلوراید در مایع پلاك دندانی می‌شود، موجب حفاظت دندان در مقابل پوسیدگی می‌گردد و این عمل در زمان تغییرات موقتی pH رخ می‌دهد.(۱۰)
شواهد ‌كافی وجود دارد كه مهمترین مكانیسم ضد پوسیدگی فلوراید وابسته به غلظت آن در مرحله مایع كریستال مینا و محیط اطراف یعنی پلاك و بزاق است. افزایش فلوراید در بزاق و پلاك دندانی موجب كاهش تولید اسید می‌گردد.(۱۱)
به نظر می‌رسد با توجه به نكات ذكر شده آگاهی كافی از تركیب بزاق اعم از میزان غلظت فلوراید و قابلیت بافركنندگی و آگاهی از pH بزاق می‌تواند در بررسی وضعیت موجود دهان و كنترل فعالیت باكتری‌های ساكن دهان، همچنین محتوای معدنی دندانها نقش مهمی را ایفا نماید. برنامه استفاده همگانی از دهان‌شویه سدیم فلوراید در ایران از برنامه‌های بسیار خوب وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكی و وزارت آموزش و پرورش در مدارس ابتدائی است كه از ابتدای سال ۱۳۷۸ به اجرا گذاشته شده است. این طرح كودكان بالای شش سال را پوشش می‌دهد و از آنجایی كه یكی از جوامع هدف در برنامه‌‌های دندانپزشكی پیشگیری، كودكان زیردبستان می‌باشند، لذا این مطالعه با هدف بررسی میزان فلوراید و pH پایه بزاق در كودكان پنج ساله مهدكودكهای شهر همدان در مرحله دندانهای شیری و بررسی ارتباط این دو عامل با dmft آگاهی از وضعیت موجود و بدست آوردن یك رابطه وضعیتی بین این عوامل و پوسیدگی دندانی انجام ‌گرفت.
● روش بررسی
مطالعه حاضر به روش توصیفی تحلیلی مقطعی انجام گرفت. جامعه آماری مورد مطالعه كودكان پنج ساله مهدكودكهای شهر همدان در سال ۱۳۸۲ بود. پس از كسب مجوز و انجام هماهنگیهای لازم با مسئولان بهزیستی استان و تهیهٔ لیست و آدرس مهدكودكها، كل شهر همدان به پنج منطقه (شمال، جنوب، مغرب، مشرق و مركز ) تقسیم گردید. برای هر کودک چک لیستی در مورد اطلات فردی و بهداشتی وی تهیه گردید. كودكان پنج ساله توسط آینه و سوند در نور طبیعی معاینه شدند و ایندكس dmft آنها تعیین گردید.
(۱۲-۱۳) با توجه به حجم نمونهٔ تعیین شده كه دویست نمونه بود صد نمونه به عنوان گروه مورد (dmft>۱) و صد نمونه دیگر به عنوان گروه شاهد (dmft≤۱) طوری انتخاب شدند كه از هر كدام از مناطق پنجگانه، بیست نمونه مورد و بیست نمونه شاهد، تحت مطالعه قرار گرفت. نمونه‎ها به نسبت مساوی از هر دو جنس (پنجاه دختر و پنجاه پسر برای هر گروه) و برای هر منطقه به تفكیك جنس ده نمونه مورد و ده نمونه شاهد انتخاب شدند.
طی جلسه‌ای دیگر، با اطلاع قبلی به والدین كودكان از طریق مسئولان مهدكودك، به فاصلهٔ زمانی بعد از صبحانه تا قبل از ناهار، حدود ۱-۳ میلی‌لیتر بزاق تحریك نشده از هر كودك گرفته شد و در لوله‌های پلاستیكی درب‌دار و با برچسب مشخصات تهیه و بلافاصله جهت آزمایش به آزمایشگاه شیمی تجزیه دانشكده علوم دانشگاه بوعلی همدان ارسال گردید. ضمناً جهت جلوگیری از تأثیر خمیردندان و مواد غذائی حاوی فلوراید در میزان فلوراید پایه بزاق در اطلاع قبلی به والدین توصیه گردید كه یک هفته قبل نمونه‌گیری بزاق، از خمیردندانهاومواد غذائی حاوی فلوراید استفاده نكنند.
● اندازه‌گیری فلوراید بزاق
با توجه به روشهای پیشنهادی در منابع یكی از كارآمدترین و اختصاصیترین روشهای اندازه‌گیری فلوراید استفاده از الكترود انتخابگر فلوراید می‌باشد كه این الكترود می‌تواند غلظتهای در حد ppm را بدون مزاحمت قابل توجه در محدوده pHهای ۵-۸ اندازه‌گیری نماید.
روش اندازه‌گیری شامل استفاده از منحنی كالیبراسیون می‌باشد. در این روش سیستم الكترودی كه شامل الكترود انتخابگر فلوراید و یك الكترود مرجع می‌باشد، در محلولهای استاندارد فلوراید فرو برده می‌شود و بعد از قرائت توان، منحنی كالیبراسیون رسم می‌گردد. سپس بعد از قرائت پتانسیل مربوط به نمونه، غلظت فلوراید با استفاده از منحنی كالیبراسیون بدست می‌آید. در این روش لازم است كه به محلولهای استاندارد و نمونه، مقداری از محلول TISAB (بافر تنظیم كننده كل قدرت یونی) جهت تثبیت قدرت یونی و pH اضافه گردد. این امر برای یكسان كردن تركیب یونی استانداردها و نمونه‌ها ضروری می‌باشد.(۱۴)
محلول TISAB شامل NaCl خالص (Merck,Germany)، آب مقطر (داروپخش، ایران) و اسید استیك گلاسیال (Merck,Germany) می‌باشد. برای تهیهٔ محلول TISAB مقدار ۸/۱۱۶ گرم NaCl خالص و ۱۱۵ میلی‌لیتر اسید استیك گلاسیال در یك لیتر آب مقطر دی یونیزه حل گردید. برای اندازه‌گیری ابتدا نمونه‌های بزاق با نسبت ۱:۱ با محلول TISAB تهیه شده، رقیق گردید و سپس مورد اندازه‌گیری قرار گرفتند.
مراحل كار بدین ترتیب صورت گرفت كه در هر روز كاری، پتانسیل سیستم الكترودی كه شامل الكترود انتخابگر یونی فلوراید (Metrom,Swiss) و الكترود مرجع استاندارد كالومل (Metrom,Swiss) می‌باشد، برای محلولهای استاندارد فلوراید (Merck,Germany) با غلظت معین كه حاوی مقدار ثابتی از TISAB می‌باشد قرائت گردید. سپس منحنی كالیبراسیون با استفاده از روش حداقل مربعات رسم گردید. ضریب تطابق منحنیهای كالیبراسیون حاصله در محدوده ۹۹۸/۰-۹۹۵/۰ قرار داشته كه نشان از خطی بودن پاسخ سیستم الكترودی نسبت به غلظت یون فلوراید و كارآمدی سیستم جهت اندازه‌گیری غلظت فلوراید در حد ppm می‌باشد. پس از آن توان سیستم برای هر یك از نمونه‌ با دستگاه پتانسیومتر (Hioki,Japan) قرائت و غلظت فلوراید با درون‌یابی از منحنی كالیبراسیون بدست آمد.
● اندازه‌گیری pHبزاق
هر نمونه توسط یك دستگاه pHمتر (Metrom,Swiss) اندازه‌گیری شد. این دستگاه شامل الكترود متصل به دستگاه دیجیتالی pHسنج می‌باشد كه با فرو بردن الكترود در نمونه و نشان دادن pHنمونه مورد مطالعه بر روی مانیتور دستگاه بدست می‌آید.
سپس داده‌های حاصل توسط نرم‌افزار SPSS نسخه نهم آنالیز شد. برای تجزیه و تحلیل آماری از آزمون t استفاده شد كه در این مطالعه آزمون تفاوت میانگینها و آزمون میانگینهای مستقل به دلیل وجود گروه مورد و كنترل و مقایسه بین این دوانجام شد.
امروزه با پیشرفت علم دندانپزشكی، تشخیص و درمان پوسیدگیها به شكل مرسوم محدود شده است و این راه حل (تراش پوسیدگی و ترمیم آن فقط درمان علامتی بوده و در برخورد با عوامل ایجاد كننده نهفته در بطن بیماری ناموفق می‌ماند. بنابراین محدود كردن فعالیت پوسیدگیها قبل از ایجاد هرگونه تخریب واضح باید یكی از اهداف اولیه هر برنامه تشخیصی و درمانی باشد. یكی از روشهای پیشگیرانه ارزیابی وضعیت محیطی در كنار آزمونهای باكتریایی می‌باشد كه این ارزیابی محیطی شامل بررسی میزان فلوراید بزاق، pHبزاق و خواص بافرینگ بزاق یعنی قدرت بزاق در حفظ pHخنثی می‌باشد.(۱۵)
همان طور كه مشخص است فلوراید مهمترین مادهٔ معدنی در پیشگیری از پوسیدگیهای دندانی است و تأثیر فلوراید در جهت پیشگیری از پوسیدگی توسط بسیاری از محققان مورد بررسی قرار گرفته است.
چون سنین ۳-۶ سالگی قبل از رویش دندانهای دائمی می‌باشد و با توجه به اهمیت پیشگیری، قبل از ابتلا به پوسیدگی، وجود ارتباط مستقیمی بین میزان فلوراید پایه بزاق و میزان dmft می‌تواند قبل از رویش دندانهای دائمی، در این سنین شرایط مناسب محیطی را برای جلوگیری از ابتلا به پوسیدگی دندانها فراهم كند.
بنابراین در این مطالعه، كودكان پنج ساله به منظور بررسی این ارتباط انتخاب گردید تا در صورت وجود ارتباط مستقیم بتوان راهی برای كاهش dmft دندانهای دائمی این كودكان در آینده پیشنهاد شود.مهمترین فرضیهٔ این مطالعه تأثیر میزان فلوراید پایه و pH بزاق بر dmftكودكان پنج ساله در مهدكودكهای شهر همدان است براساس نتایج این بررسی، غلظت فلوراید و pH بزاق
كاملاً بر dmft كودكان تاثیر داشته است. اختلاف آشكار میزان dmft در دو گروه مورد و شاهد كه حدود پنج می‌باشد، نشان دهندهٔ انتخاب صحیح گروهها به عنوان مورد و یا شاهد جهت مقایسهٔ تأثیر میزان فلوراید پایه بزاق در dmft دو گروه می‌باشد. طبق نتایج بدست آمده تأثیر میزان فلوراید پایه و pHبزاق در كاهش dmft به طور معنی‌داری قابل مشاهده است و كودكانی كه میزان dmf ۱ دارند، میزان فلوراید پایه بزاق در آنها حدود سه برابر كودكانی است كه میزان dmft>۱ دارند.
با اطلاعات بدست آمده از پرسشنامه ها، علت بالا بودن فلوراید پایه در گروه شاهد را می‌توان به کاهش تعداد دفعات مسواک زدن و در مواردی عدم کیفیت روش مسواک زدن گروه مورد نسبت داد زیرا ۳۴% اصلا مسواک نمی‌زدند و ۲۳% گاهی (یک نوبت) مسواک می‌زدند و قائدتا این درصد از نمونه‌ها خمیر دندانهای حاوی فلوراید استفاده نمی‌کردند. از آنجایی که فلوراید آب آشامیدنی برای هر منطقه که گروههای شاهد و کنترل انتخاب شده‌اند به یک میزان بود، علت بالا بودن فلوراید پایه در گروه شاهد را نمی‌توان به این عامل نسبت داد. دلیل احتمالی بعدی مصرف تنقلات پوسیدگی‌زای بیشتر در گروه مورد بوده، هر چند تفاوت فاحشی دیده نشد.
به لحاظ محدودیت تعداد كودكان عاری از پوسیدگی در جامعه مورد مطالعه و همكاری آنان جهت گرفتن بزاق، نمونه‌های با dmft صفر انتخاب نشد.
تحقیقات در این زمینه اغلب بر روی تأثیر فلوراید آب آشامیدنی و یا میزان آزادسازی فلوراید از دهان‌شویه‌ها، خمیردندانها و وارنیش‌ها بوده است. محققان قبلی تحقیقات زیادی در زمینهٔ ارتباط فلوراید موجود در آب و كاهش میزان پوسیدگی انجام داده‌اند. از جملهٔ آنها Deam بود، مطالعات او نشان داد كه حداكثر میزان كاهش پوسیدگی در غلظت ppm ۱ فلوراید در آب آشامیدنی است.(۳)Rugg Gunn كاهش میزان پوسیدگی را در آبهای فلورایددار گزارش كردند.(۴)
Oliveby میزان فلوراید در بزاق تحریك نشدهٔ بچه‌های ۱۲ ساله با آب ppm ۱/۰ را ۰۱۳۸/۰±۲۳/۰ میكرومول در لیتر و در آب ppm۲/۱ را ۰۴۷/۰±۸۷/۰ میكرومول در لیتر گزارش كرد.(۱۶)
تحقیقات دیگر میزان فلوراید بزاق را پس از مصرف مواد حاوی فلوراید مثل خمیردندان و دهان‌شویه بررسی كرده‌اند.(۱۷)،Hicks وFlaitz اثر دو خمیر دندان حاوی فلوراید را مقایسه نموده خاطر نشان كردند كه نوع دارای كلسیم فسفات باعث كاهش بیشتر پوسیدگی می‌شود.(۱۵)، همچنین نشان دادند كه استفاده از وارنیش فلوراید ۴۰% پوسیدگی را كاهش می‌دهد هر چند استفاده از وارنیش‌های فلوراید ایجاد تغییر رنگ موقت می‌نماید.(۱۸)
Duckworth در سال ۱۹۹۱ نشان داد در طی استفادهٔ منظم و مكرر از خمیر دندانهای حاوی ppm۱۰۰۰ فلوراید، فلوراید بزاق به ۰۶/۰±۷۵/۰ میكرومول در لیتر رسید، در حالی كه در دو گروه كنترل ۰۵/۰±۴۸/۰ میكرومول در لیتر بود. پس از قطع مصرف خمیر دندان فلورایددار میزان فلوراید پایه بزاق در حد گروه كنترل رسید.(۹)
مطالعه‌ای توسط Muhler, Katz انجام گرفت كه اثر فلوراید بر دندانهای شیری عمدتاً بعد از تولد است. برای تعیین اثر فلوراید موجود در آب بر پوسیدگی در دندانهای شیری در یك شهر هند كه منبع آب ناحیه‌ای تنها ppm ۵/۰ فلوراید و در سه شهر كه غلظتی معادلppm ۱ فلوراید داشت، هشتصد و نود كودك از ۴-۷ سال معاینه شدند كودكانی كه در شهرهای واجد آب فلوریده زندگی می‌كردند از آنهایی كه در شهر با فلوراید اندک زندگی می‌كردند، بین ۳۵%-۶۵% دندانهای شیری‌شان پوسیدگی كمتری نشان داد. مقایسهٔ وقوع پوسیدگی دندانی در دندانهای شیری كودكانی كه در همان شهر زندگی می‌كردند چه قبل از تولد و چه بعد از تولد یا منحصراً بعد از تولد در معرض فلوراید قرار داده شـدند
اختلافی مابین گروهها نشان نداد.(۴)
مطالعه Margolis نیز نشان داد كه میزان فلوراید در حد پایینی، معادل ۳/۱ میكرومول در لیتر نیز می‌تواند تا حدودی از دمینرالیزاسیون مینا در محلول با ۳/۴=pH جلوگیری كند.(۱) جنبهٔ تازهٔ این تحقیق به دلیل بررسی غلظت پایه فلوراید بزاق است كه تحت تأثیر مصرف مواد حاوی فلوراید مثل آب آشامیدنی و چای و استفاده موضعی از فلوراید است. بنابراین از طریق كنترل غلظت فلوراید بزاق، با مصرف مواد حاوی فلوراید می‌توان باعث كاهش میزان dmft شد. از آنجائی كه dmft تحت تأثیر عوامل مختلفی از جمله رژیم غذائی، بهداشت دهان، میزان فلوراید آب آشامیدنی و ... می‌باشد، به دلیل عدم وجود امكانات كافی همهٔ این عوامل در این مطالعه كنترل نشده و صرفاً فلوراید بزاق بررسی شد . البته این امر وجود ارتباط مستقیم را نقض نمی‎كند اما اعداد بدست آمده را می‎تواند متاثر نماید. این بررسی نشان داد كه غلظت مناسب فلوراید بزاق می‎تواند میزان dmft كودكان را كاهش دهد.
مطالعات نشان داده‎اند افزایش استفاده از میزان فلوراید باعث ایجاد فلوروزیس می‎گردد(۲۰،۱۹) و این به نظر می‎رسد كه وجود برنامه مشخص جهت استفاده از فلوراید لازم و ضروری است. همچنین شناسایی افرادی كه به میزان كافی فلوراید دارند نشانگر این موضوع است كه شاید عملاً نیازی به اقدامات پیشگیرانه استفاده از فلوراید نداشته باشند.
● نتیجه‌گیری
۱) كودكان با dmft>۱ از میزان فلوراید پایه بزاق كمتری برخوردار بودند و برعكس كودكان با dmft≤۱ میزان فلوراید پایه بزاق بیشتری دارند. افزایش میزان فلوراید بزاق در كاهش dmft مؤثر است و با dmft رابطهٔ معكوس دارد.
۲) كودكان با dmft≤۱ از pHبزاق بالاتری برخوردار بودند و برعكس كودكان با dmft>۱ میزان pH پایه بزاق پایینتری داشتند. كاهش pH بزاق در افزایش dmft مؤثر است و با dmft رابطهٔ مستقیم دارد.
دكتر زهرا خاموردی - دكتر محسن دالبند - دكتر مهدی شیرین‌زاد
- استادیار گروه آموزشی ترمیمی دانشكده دندانپزشكی دانشگاه علوم پزشكی همدان.
REFERENCES
۱. Raberson TM, Hemann AH, Swift EJ. The art and science of operative dentistry, ۴th ed. St. Louis: Mosby; ۲۰۰۲, ۱۱۰-۱۱۸.
۲. Zero DT. Featherstone JDB. Fluoride concentrations in plaque, whole saliva, and ductal saliva after application of home – use topical fluorides. J Dent Res. ۱۹۹۲ Nov;۷۱(۱۱):۱۷۷۵–۱۷۸۸.
۳. Lageralof F, Oliveby A. Caries protective factors in saliva. Adv Dent Res. ۱۹۹۴;۸(۲): ۲۲۹–۲۳۸.
۴. Mcdonald RE, Avery DR. Dentistry for the child and Adolescent, ۷th Ed. St Louis: Mosby; ۲۰۰۰,۱۳۷-۱۵۶.
۵. Dawes C, Weatheroll J. A kinetics of fluoride in the oral fluid. J Dent Res. ۱۹۹۰ Jan;۶۹(۱):۶۳۸- ۶۴۴.
۶. Kotsanos N, Dorling AI. Influence of posteruptive age of enamel on its susceptibility to artificial caries. Caries Res. ۱۹۹۱;۲(۴):۲۴۱-۲۵۰.
۷. Zero DT, Featherston JOB. Studies of Fluoride Retention by oral soft tissues after the application of home – use topical fluoride. J Dent Res. ۱۹۹۲;۷۱(۹):۱۷۳-۱۷۱۰.
۸. Lagerlof F, Oliveby A. Physiological factors influencing salivary clearance of sugar and fluoride. J Dent Res. ۱۹۸۷;۶۶(۲):۴۳۰–۴۳۵.
۹. Duckworth RM. Oral fluoride Retention after use of fluoride Dentifrices. Caries Res. ۱۹۹۱;۲۵(۲):۱۲۳–۱۲۹.
۱۰. شوارتز، ریچارد. اصول دندانپزشكی ترمیمی. ترجمه: كامران ارسطوپور. تهران: انتشارات شایان نمودار؛ ۱۳۸۲، ۱۳۵-۱۶۷.
۱۱. Duckworth RM. The science behind caries prevention. Inter Dent J. ۱۹۹۳;۴۳(۵):۵۲۹-۵۳۹.
۱۲. شیرین‌زاد، م، خسروی، ك. بررسی DMFT دانش‎آموزان ۱۲ ساله شهر اصفهان. توصیفی تحلیلی. [پایان‌نامه]. اصفهان: دانشكده دندانپزشكی دانشگاه علوم پزشكی اصفهان، ۱۳۷۶.
۱۳. Arabzadeh F, Bouzari M. Study of DMFT index in twelve-year old school girls and boys in Shahreza, Iran. J Dent Educ. ۲۰۰۴;۸۷(۷Suppl):۶۳-۷۰.
۱۴. Glaser AN. High biostatistics, ۳th ed. Lippincott: Williams & Wilkins; ۲۰۰۱, ۲۵۳-۲۶۴.
۱۵. Hicks J, Falitz CM. Enamel caries formation and lesion progression with a fluoride dentifrice and a calcium-phosphate containing fluoride dentifrice. J Dent Child. ۲۰۰۰;۱۰(۱):۲۱-۲۷.
۱۶. Oliveby A, Ekstrand J, Lagerlof F. Effect of salivary flow rate on salivary fluoride clearance after use of a fluoride – containing chewirum. Caries Res. ۱۹۸۹;۲۱(۴):۳۹۳–۴۰۱.
۱۷. Alpoz AR, Oren MC. Fluoride uptake by enamel in vitro following application of various topical fluoride preparation. J Clin Dent. ۱۹۹۳;۱۱(۴):۲۰۷-۲۳۰.
۱۸. Hicks J, Falitz CM, Seybold S. Fluoride varnishes and caries development in primary tooth enamel. J Dent Child. ۲۰۰۱;۱۶(۵):۳۰۴-۳۰۹.
۱۹. Pereia AC, Cunha FED, Meneghin MDC. Dental caries and fluorosis prevalence study in a nonfluoridated brazilian community. J Dent Child. ۲۰۰۰;۱۲(۱):۱۳۲-۱۳۴.
۲۰. Westerman G, Hicks J, Flaitz C. Argon laser curing of fluoride - releasing pit and fissure sealant. J Dent Child. ۲۰۰۰;۱۴(۵):۳۸۵-۳۸۸.
منبع : جامعه اسلامی دندانپزشکان ایران

همچنین مشاهده کنید


همچنین سایر کاربران این صفحات را هم دیده‌اند
صنعت توریسم    فهرست موضوعی و تشریحی جاذبه های ایران    جاذبه های فرهنگی و هنری    رقص   
دارو و درمان    درمان    بیماریهای شایع (اپیدمیولوژی)    اپیدمیولوژی و کنترل بیماری های شایع ایران    اپیدمیولوژی و کنترل بیماری های غیرقابل انتقال    سایر بیماری های شایع    حوادث و سوانح    انواع شایع سوانح   
دارو و درمان    علائم بیماری ها   
صنعت توریسم    فهرست موضوعی و تشریحی جاذبه های ایران    شهرهای ایران   
بازار و بازاریابی    بازرگانی خارجی    گمرک    تعرفه گمرکی    تعرفه به معنی حقوق و عوارض گمرکی    تقسیم بندی تعرفه براساس تسهیلات یا تبعیضات   
کشاورزی جنگلداری و شیلات    كشاورزی    اقتصاد تولید در کشاورزی    مفهوم تولید    روش پروسه تولید   
بهداشت و سلامت    بهداشت    طبقه بندی بهداشت    بهداشت مواد غذائی    بهداشت اماکن غذاخوری   
بانک و بیمه    بیمه    حقوق بیمه    قرارداد بیمه و اصول فرمانروا بر عقدها و قراردادها    دسته بندی قراردادها و هم خوانی عقد بیمهٔ آنها   
شعر و ادب    ناصرخسرو    دیوان اشعار    قصاید   
شعر و ادب    منوچهری    دیوان اشعار    مسمطات   

کلمات در حال جستجو
زن    سیاهپوست    برزیل    ریاست جمهوری    داعش    دختران ایزدی    عراق    کره    آسیا    اینچئون    ایران    کشتی    بوکس    مواد غذایی    فساد    کشورهای عربی    واردات    مایکروسافت    ویندوز ده    رونمایی    یارانه مطبوعات    لیست    کوبانی    سقوط    سوریه    وزارت دفاع    محصولات    خودرو    مدال طلا    مسابقات آسیایی   

برخی منابع مهم خبری
برهان - بی باک - ایبنا - بورس نیوز - ای استخدام - جنوب - فارس - سفیر - لیزنا - خبرنامه دانشجویان - شفقنا - آرمان - سیاست روز - ملت - جام جم - قدس آنلاین - شانا - معماری - فرهنگ امروز - سیتنا - مثلث - پول - ایربا - افکار - عصرایران - رجانیوز - سراج 24 - روزنامه نود - ایلنا - کتابخانه مجلس - آی تی آنالیز - آریا - اصفهان امروز - سنا - اقتصاد پنهان - روزنو - پی سی ورلد - فرهنگ‌نیوز - گفتار - تریبون - ایران ورزشی - نماینده - ایفنام - پانا - رسالت - نورپرتال - گسترش صنعت - ایران و جهان - آفتاب نیوز - تدبیر 24 - جماران - دیپلماسی ایرانی - سلامانه - خبر آنلاین - خرداد - مشرق - ارانیکو - اقتصاد ایرانی - بهارنیوز - تبیان - پرسپولیس - ورزش سه - سیمرغ - فرارو - مجله ماشین - تسنیم - تهران پرس - گویا آی تی - سلامت نیوز - ایتنا - شفاف - ایمنا - سی نت - جهان نیوز - پارسینه - فارنت - ایران استخدام - تفاهم - زیباکلام - تیک - شفا - دنیای اقتصاد - تابناک - سینما پرس - جوان - پارس فوتبال - فان پاتوق - الف - عماریون - دانشجو - پارس - موسیقی ایرانیان - خبرورزشی - اقتصاد آنلاین - . - شهرخبر - پرداد - شبکه - ایران اکونومیست - ایران گراند - نیک صالحی - رویش - همشهری - برترینها - ایرنا - پیام نو - انتخاب - پویش - نامه - العالم - عصر خودرو - جمهوریت - مهر - بنکر - دیدبان - واحد مرکزی خبر - باشگاه خبرنگاران - موج - صراط - شرق - طلا - آی سی تی - خودرو - افق - پیام نفت - تراز - حوادث - اقتصادایران آنلاین - بانک ورزش - حوزه هنری - انصاف - ایران - پرشین خودرو - ایسنا - موبنا - عیارآنلاین - سخن‌آنلاین - فردا - پرشین وی - سینما نگار - اعتدال - بانی فیلم - ایستنا - بولتن - برنا - آفتاب - اکو - زومیت - شهرسخت‎‌افزار - اروم‌نیوز - شفقنا ورزشی - خانه ملت - موسیقی ما - استخدام - خانه‌ ورزش - کافه سینما - میراث فرهنگی - رهیاب - روزگارنو - سینما خبر -

آیین تجلیل از بانوی طلایی ایران - نجمه خدمتی بانوی طلایی بازی‌های اینچئون مورد استقبال جامعه ورزش و ورزش دوستان قرار گرفت و با حضور در گلزار شهدا و مزار مدیر کل سابق ورزش و جوانان خراسان جنوبی مدال خود را تقدیم به شهدا کرد.وی نیز به دیدار امام جمعه بیرجند…
زن معترض مدالش را از داور نگرفت! + تصاویر - بوکسور زن هندی به نشانه اعتراض مدال برنز خود را به گردن پارک جی-نا بوکسور کره جنوبی که در این وزن به مدال نقره دست یافته بود، آویخت.
عکس/ سبک جدید دست بوسی - حسینعلی امیری، قائم مقام وزیر کشور
تصاویر/ قربانی اسیدپاشی دهدشت (۱۸+) - بر اساس شواهد و گفته‌های شهروندان دهدشتی دختر جوان قربانی اختلافات خانوادگی و سوء ظن شده و بر همین اساس برای گرفتن انتقام شخصی دست به اسیدپاشی زده است.
بهداد سلیمی پس از قهرمانی آسیا، در کنار مدال طلا و همسرش - عکسی از بهداد سلیمی قهرمان سنگین وزن وزنه برداری جهان به همراه همسر و مدال طلای بازیهای آسیایی.
سلفی همسران والیبالیست در اینچئون / عکس - اعضای خانواده ملی پوشان والیبال کشورمان وارد اینچئون کره جنوبی شدند.
ماجرای عکس واقعی اخم احمدی نژاد به نماینده انگلیس - همزمان با برخی انتقادات از بی احترامی کامرون، نخست وزیر انگلیس به رئیس جمهور کشورمان، محمود احمدی نژاد در اینستاگرام عکسی از اخم خود را منتشر کرد، یک عکس کات شده که واقعیت را وارونه جلوه می دهد.
فرود بزرگترین هواپیمای مسافربری جهان در فرودگاه امام + تصاویر - یک فروند هواپیمای پهن پیکر ایرباس A380 متعلق به شرکت هواپیمایی امارات متحده عربی، عصر سه شنبه برای نخستین بار در فرودگاه امام خمینی(ره) بر زمین نشست.
جرج‌ کلونی و همسرش پس از ازدواج + تصاویر - جورج کلونی هنرپیشه معروف آمریکایی در سن ۵۳ سالگی با نامزدش امل علم‌الدین وکیل و فعال حقوق بشر ۳۶ ساله در ونیز ایتالیا ازدواج کرد. این دو برای برگزاری جشن عروسی خود، به ونیز رفته‌ بودند و دیروز استن روسنفیلد، وکیل…
چرا آزاده نامداری و فرزاد حسنی جدا شدند؟ - هنوز آزاده نامداری و فرزاد حسنی شمع یک سالگی ازدواج‌شان را فوت نکرده بودند که خبر طلاق‌شان در محافل پیچید.
تولد‌ نوزادی‌ با‌‌ بیماری‌ وحشتناک‌ در‌ایران /تصاویر+18 - خانم باردار 26 ساله ای در شامگاه 5 شنبه با مراجعه به بخش اورژانس بیمارستان امام حسن(ع) شهرستان داراب از توابع استان فارس تحت عمل سزارین قرار گرفت و نوزاد پسری با بیماری نادر ایکتیوز پیشرفته(هارلیکون)…
نیکی کریمی در خودروی قلعه‌نویی! +تصاویر - عکاس این مجموعه تصاویری پرشمار از مصاحبه های نیکی کریمی با ستاره های فوتبال و عکس های پشت صحنه مستندها را روی صفحه شخصی خود منتشر کرده که تعدادی از آنها را با هم تماشا می‌ کنیم.
ترویج پوشش نامرسوم دو زن در تلویزیون +عکس - پخش زنده مصاحبه با دو زن یک خانواده که به خاطر پوشش نامرسوم آنها که حتی چشم هایشان به خاطر حجاب سخت آنها دیده نمی شد، به سرعت در شبکه های اجتماعی جلب توجه کرد.
عکسی‌سیاسی از مسابقات جهانی‌والیبال! - رامین مهمان‌پرست، سفیر کنونی جمهوری اسلامی ایران در لهستان و سخنگوی سابق وزارت خارجه در دولت احمدی‌نژاد، در کنار آملیا اسدی، از طرفداران تیم ملی والیبال ایران در اروپا. اسدی به واسطه‌ی پخش چندثانیه‌ای تصویرش از تلویزیون…
بیشترین بازدیدها - سرویس خبر
تصمیم برای کناره‌گیری‌ام باید در آرامش باشد/ شرایط‌مان بحرانی نیست - سرمربی تیم فوتبال گسترش فولاد تبریز با بیان اینکه با شکست برابر تیم پدیده اوضاع تیمش سخت‌تر از قبل شد، گفت: پدیده بازی بسته‌ای را انجام داد و این موجب شد تا نتوانیم ...
گسترش فولاد به توپ‌های مستقیم روی آورد/ پدیده با کیفیت بازی می‌کند - سرمربی تیم پدیده مشهد گفت: خوشحالم که پس از سه شکست متوالی امروز در تبریز توانستیم یک پیروزی ارزشمند کسب کنیم.
تعرفه اشتراک فاضلاب یک شبه 50 درصد گران شد! +سند - در اردیبهشت ماه که «فیش پیش پرداخت حق انشعاب فاضلاب» مجتمع‌مان را از اداره آب و فاضلاب دریافت کردیم، بدهی مان 103 میلیون تومان درج شده بود اما اکنون که موفق به گردآوری قسط اول شده و برای پرداخت مراجعه کردیم،…
اعتراض عابدزاده به داور و ورود به زمین/ عقاب دوربین گزارشگر تلویزیونی را شکست - مربی دروازه‌بانان تیم فوتبال استقلال خوزستان که نسبت به عملکرد داور اعتراض داشت به نشانه اعتراض وارد زمین شد.
صنعتی با برتری برابر راه‌آهن صعود کرد/ تداوم ناکامی مردان استیلی - تیم فوتبال صنعتی خوزستان در ادامه دیدارهای هفته یازدهم لیگ برتر در یک بازی پربرخورد برابر راه‌آهن تهران به پیروزی رسید تا از مثلث قعرنشینان فاصله گرفته و میهمان تهرانی ...
برتری استقلال مقابل ملوان در پایان نیمه اول/ نشست کی‌روش با مجیدی - نیمه نخست دیدار تیم‌های فوتبال استقلال تهران و ملوان بندرانزلی در هفته یازدهم لیگ برتر با برتری شاگردان امیر قلعه‌نویی به پایان رسید.
پیروزی استقلال مقابل ملوان در نیمه اول - تیم فوتبال استقلال در نیمه اول مقابل ملوان به پیروزی رسید.
تشویق والیبالیست‌ها و حضور همزمان مجیدی و کریمی/ تماشاگران دو دسته شدند - هواداران تیم استقلال قبل از شروع دیدار این تیم مقابل بندرانزلی به شدت اعضای تیم والیبال ایران را تشویق کرده و مطمئن بودند که این تیم قهرمان آسیا می‌شوند. همچنین فرهاد ...
تثبیت قیمت خوراک پتروشیمی‌ها؛ البته با جیب برخی‌ها سازگاری دارد! - دخالت محمدرضا نعمت‌زاده در تعیین قیمت خوراک پتروشیمی‌ها در جریان بررسی لایحه بودجه سال جاری و لابی وی با نمایندگان مجلس نشان داد که معاون وزارت نفت در امور پتروشیمی در دولت اول و دوم خاتمی…
پیروزی استقلال خوزستان مقابل راه‌آهن/ ۵ اخراجی در یک بازی پربرخورد - تیم فوتبال استقلال خوزستان در یکی از دیدارهای هفته یازدهم موفق شد مقابل راه آهن پیروزی برسد.
تساوی نفت برابر ذوب‌آهن در تهران/ یحیی تیم سابقش را متوقف کرد - دیدار تیم‌های فوتبال نفت تهران و ذوب‌آهن اصفهان در هفته یازدهم لیگ برتر درحالی با تساوی به پایان رسید که در این بازی یحیی گل‌محمدی توانست تیم سابق خود را در ورزشگاه‌ ...
گری سیمور از آینده مذاکرات هسته ای ایران می گوید - تعلل تهران - واشنگتن در کاهش سطح مطالبات گری سیمور از آینده مذاکرات هسته ای ایران می گویددر حالی که به پایان مهلت نزدیک می شویم، طرفین با ارائه پیشنهادهایی و تهدید مذاکرات در صورتی که طرف مقابل به آنها پاسخ…
مجیدی به ورزشگاه آمد؛ عده‌ای او را تشویق کردند و عده‌ای هم قلعه‌نویی را/ کی‌روش و کریمی در آزادی - در میان هواداران استقلال دودستگی وجود دارد، تعدادی از آنها قلعه‌نویی را تشویق می کنند و عده‌ای هم کاپیتان سابق خود حمایت می‌کنند.
طلای هجدهم ایران بنام عباسعلی ضرب خورد/ دومین طلای بانوان ایران در اینچئون - حمیده عباسعلی روز طلایی کاروان ایران را کامل کرد و مدال طلای وزن 68+ کیلوگرم رقابت های کاراته و هجدهمین مدال طلای کاروان ایران را به ارمغان آورد.
برتری صنعتی مقابل راه‌آهن در پایان نیمه اول - نیمه اول دیدار تیم‌های فوتبال صنعتی خوزستان و راه‌آهن تهران در هفته یازدهم لیگ برتر با برتری میزبان اهوازی به پایان رسید.
ترکیب استقلال برابر ملوان اعلام شد/ غیبت برهانی و تیموریان - تیم فوتبال استقلال تهران درحالی برابر ملوان در هفته یازدهم لیگ برتر به میدان می‌رود که آندو تیموریان و آرش برهانی در این بازی حضور ندارند.
توقف نفت تهران برابر ذوب‌آهن درایان نیمه نخست - نیمه نخست دیدار تیم‌های فوتبال نفت تهران و ذوب‌آهن اصفهان در هفته یازدهم لیگ برتر با تساوی به پایان رسید.
برتری کره‌جنوبی در فینال فوتبال برابر کره‌شمالی/ عراق سوم شد - تیم فوتبال امید کره‌جنوبی با غلبه بر رقیب سنتی خود، تیم امید کره‌شمالی، مدال طلای بازی‌های آسیایی را به خود اختصاص داد.
پدیده در زمین گسترش فولاد پیروز شد/ پایان باخت‌های متوالی مشهدی‌ها - هفته یازدهم از رقابتهای فوتبال لیگ برتر باشگاه‌های کشور با پیروزی پدیده مشهد برابر گسترش فولاد در تبریز آغاز شد.
اقدامات ایران و آمریکا برای پیشبرد توافق هسته ای در فاصله میان مذاکرات - انرژی‌هسته‌ای - هفتمین دور مذاکرات هسته ای هفته پیش در نیویورک بدون نتیجه پایان یافت.
دلار از مبادلات تجاری روسیه با شرکای جدید حذف می‌شود - رئیس جمهور روسیه با بیان اینکه تحریم‌ها مانع از رسیدن روسیه به جایگاه نخست اقتصادی دنیا نمی‌شود، گفت: «این کشور در قراردادهای جدید با شرکای جدید تجارت با دلار را حذف می‌کند.»
آیین تجلیل از بانوی طلایی ایران - نجمه خدمتی بانوی طلایی بازی‌های اینچئون مورد استقبال جامعه ورزش و ورزش دوستان قرار گرفت و با حضور در گلزار شهدا و مزار مدیر کل سابق ورزش و جوانان خراسان جنوبی مدال خود را تقدیم به شهدا کرد.وی نیز به دیدار امام جمعه بیرجند…
اسپیلبرگ و میرباقری در تلویزیون/ گزارش فیلم‌های آخر هفته - اسپیلبرگ و میرباقری در تلویزیون/ گزارش فیلم‌های آخر هفته شبکه‌های مختلف تلویزیون در روزهای آخر هفته فیلم‌های زیادی را برای پخش آماده کرده‌اند.
اخطار استاندار به 100 واحد صنعتی تهران / آخرین اقدامات استانداری برای تامین آب شهروندان - استاندار تهران گفت: به 100 واحد صنعتی نزدیک رودخانه جاجرود اخطار کتبی داده ایم و در صورت بی اعتنایی بر اساس قانون با آنها برخورد می شود.
مربی اردن: نتیجه برابر مظاهری مورد انتظار ما نبود - سرمربی تیم ملی بوکس اردن با بیان اینکه ملی‌پوش این تیم برابر مظاهری خوب کار کرد، گفت: نتیجه آن چیزی نبود که ما انتظارش را داشتیم.
هدف‌مان پیروزی برابر پیکان است/ نمی‌گذاریم رفت و آمدها به تیم ضربه بزند - قم - خبرگزاری مهر: سرمربی تیم فوتبال صبای قم با بیان اینکه بیشتر بازیکنان صبا در قم سکونت دارند، گفت: به دنبال کسب 3 امتیاز دیدار با پیکان هستیم.
گریم عجیب فاطمه گودرزی در نقش یک پیرمرد/ تصاویر - فاطمه گودرزی از سال 1367 با مجموعه تلویزیونی گالش‌های مادر بزرگ کار هنری‌اش را آغاز کرد.
درخشان به نشست خبری پیش از دیدار با سپاهان نرسید - اصفهان – خبرگزاری مهر: سرمربی تیم فوتبال پرسپولیس تهران در نشست خبری پیش از دیدار تیمش مقابل سپاهان اصفهان حضور پیدا نکرد.
نیازی به سیمی کردن کتب درسی نیست - مدیر کل نظارت بر نشر و توزیع مواد آموزشی وزارت آموزش و پرورش گفت: نیازی به سیمی کردن کتب درسی نیست.
نتایج ایران در روز سیزدهم/ روز طلایی برای رزمی‌ها در کمتر از 15 دقیقه - در سیزدهمین روز از بازی‌های آسیایی ورزشکاران ایرانی در رشته‌های مختلف به رقابت پرداختند که حاصل کار 2 برنز،
نیک‌فر از کسب مدال محروم شد/ سومین طلای پرتابگر عربستانی - پرتابگر وزنه ایران از کسب مدال در رقابتهای پرتاب وزنه بازی‌های آسیایی اینچئون کره‌جنوبی محروم شد و در رتبه چهارم قرار گرفت.
علی مظاهری: این مدال را به همه ملت ایران تقدیم می‌کنم - ملی پوش وزن 91 کیلوگرم بوکس ایران که به فینال بازی‌های آسیایی راه یافته است مدال خود را به ملت ایران تقدیم کرد.
خوب یا بد بودن مربی در بازی فردا مشخص نمی‌شود/ شریفی به خوبی تغذیه نمی‌شود - اصفهان- خبرگزاری مهر: سرمربی تیم فوتبال سپاهان اصفهان اعلام کرد عملکرد این تیم در بازی فردا مشخص کننده خوب یا بد بودن سرمربیان دو تیم نیست.
احداث یک بیمارستان مخصوص هنرمندان/ وزیر بهداشت به خانه سینما رفت - احداث یک بیمارستان مخصوص هنرمندان/ وزیر بهداشت به خانه سینما رفت سیدحسن قاضی‌زاده هاشمی وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی عصر چهارشنبه…
دلار از مبادلات تجاری روسیه با شرکای جدید حذف می‌شود - رئیس جمهور روسیه با بیان اینکه تحریم‌ها مانع از رسیدن روسیه به جایگاه نخست اقتصادی دنیا نمی‌شود، گفت: این کشور در قراردادهای جدید با شرکای جدید تجارت با دلار را حذف می‌کند.
نوجوان سیاهپوست آمریکایی ۳ سال به اتهامی واهی در نیویورک زندانی شد - یک نوجوان سیاهپوست آمریکایی بعد از آنکه به طرز غیرمنصفانه‌ای به ربودن یک کوله‌پشتی متهم شد، بدون آنکه برایش دادگاهی تشکیل شود، مجبور شد به مدت سه سال در زندانی در «نیویورک» حبس شود و در…
بی‌باک: طلای اسبقی ماحصل کوچینگ مقانلو بود/ فردا هم طلا می‌گیریم - مربی تیم ملی تکواندو ایران پس از کسب مدال طلای بهنام اسبقی گفت: این مدال طلا مرهون زحمات مقانلو بود.
نیک‌فر به جمع 8 نفر برتر صعود کرد - پرتابگر وزنه ایران به مرحله دوم رقابتهای پرتاب وزنه بازی‌های آسیایی اینچئون کره‌جنوبی صعود کرد.
علی مظاهری فینالیست شد/ یک طلای دیگر در انتظار بوکس ایران - بوکسور وزن 91 کیلوگرم ایران با غلبه بر حریف اردنی خود به فینال این دسته در بازی‌های آسیایی راه یافت.
سیاسی می‌گوید اسپانسر پولی نداده، اما آنها مدعی‌اند پول اومانیا را پرداخت کرده‌اند+ نامه - در حالی که رئیس هیأت‌مدیره باشگاه پرسپولیس اعلام کرده شرکت بهره‌بردار این باشگاه برای جذب بازیکن خارجی پول به پرسپولیس نداده اما حامی مالی مدعی است برای جذب اومانیا…


Copyright © 2008 - 2014 vista.ir. All Rights Reserved