ویستا مرجع مهمترین عناوین خبری / سه شنبه ۱۱ شهریور ۱۳۹۳ / Tuesday, 2 September, 2014 /
بررسی ارتباط میزان فلوراید پایه و pH بزاق با dmft کودکان پنج ساله شهر همدان

بررسی ارتباط میزان فلوراید پایه و pH بزاق با dmft کودکان پنج ساله شهر همدان● مقدمه
پوسیدگی، انحلال پیشروندهٔ اجزا معدنی مینا، عاج و سمان است و اساساً یك بیماری باكتریایی می‌باشد كه عوامل مختلفی در ایجاد آن نقش دارند.(۱)، اسیدهای حاصل از پلاك باكتریایی موجب تخریب سطح دندان می‌شوند كه این تخریب با نفوذ باكتری‌ها تشدید و ادامه می‌یابد. در صورتی كه pH دهان برای مدت طولانی و مكرراً زیر ۵/۵ باقی بماند دمینرالیزاسیون ممكن است تبدیل به پوسیدگی شود.(۲)
مطالعات بسیاری نشان داده‌اند كه فلوراید به میزان اندك باعث دمینرالیزاسیون مینا و عاج دمینرلیزه می‌شود. به علاوه ساختمان چنین دندانی محتوی غلظتهای افزایش یافته فلوروهیدروكسی اپاتیت است كه نسبت به هیدروكسی اپاتیت مقاومت بیشتری نسبت به حمله اسید دارد.(۳-۴)
از آنجایی كه فلوراید نمی‌تواند مستقیما وارد مایع پلاك یا مایع مینایی شود لذا ابتدا باید در بزاق و سایر مایعات دهان حل شود و سپس براساس شیب غلظتی منتشر شود.(۵)، سن پلاك و نوع هیدرات كربن مصرفی، pH، قابلیت بافرینگ بزاق و وجود یا عدم وجود فلوراید مدت زمان لازم رمینرالیزاسیون و جایگزینی هیدروكسی آپاتیت را مشخص می‌كند.
عوامل موثر در ایجاد پوسیدگی عوامل وابسته به میكروارگانیسم، رژیم غذایی و عوامل مربوط به میزبان می‌باشد.(۶)
فلوراید علاوه بر افزایش مقاومت دندانی به اسید، خود خاصیت ضدمیكروبی داشته و همچنین باعث دوباره معدنی شدن ضایعات پوسیده اولیه می‌شود.(۷)
حجم و قابلیت بافركنندگی بزاق در مجاورت سطوح دندانی نقش اساسی در حفاظت از پوسیدگی داشته و یكی از شاخصهای مهم تلقی می‌شود. بزاق ۸۰% كل دهان را می‌پوشاند و مهمترین منبع فلوراید در داخل دهان است.(۸)، مطالعات اخیر تأثیر ضدپوسیدگی فلوراید را حتی در غلظتهای خیلی پایین‌درمایع پلاك‌وبزاق نشان داده است.(۹)
بالا رفتن غلظت فلوراید در بزاق كه منجر به افزایش فلوراید در مایع پلاك دندانی می‌شود، موجب حفاظت دندان در مقابل پوسیدگی می‌گردد و این عمل در زمان تغییرات موقتی pH رخ می‌دهد.(۱۰)
شواهد ‌كافی وجود دارد كه مهمترین مكانیسم ضد پوسیدگی فلوراید وابسته به غلظت آن در مرحله مایع كریستال مینا و محیط اطراف یعنی پلاك و بزاق است. افزایش فلوراید در بزاق و پلاك دندانی موجب كاهش تولید اسید می‌گردد.(۱۱)
به نظر می‌رسد با توجه به نكات ذكر شده آگاهی كافی از تركیب بزاق اعم از میزان غلظت فلوراید و قابلیت بافركنندگی و آگاهی از pH بزاق می‌تواند در بررسی وضعیت موجود دهان و كنترل فعالیت باكتری‌های ساكن دهان، همچنین محتوای معدنی دندانها نقش مهمی را ایفا نماید. برنامه استفاده همگانی از دهان‌شویه سدیم فلوراید در ایران از برنامه‌های بسیار خوب وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكی و وزارت آموزش و پرورش در مدارس ابتدائی است كه از ابتدای سال ۱۳۷۸ به اجرا گذاشته شده است. این طرح كودكان بالای شش سال را پوشش می‌دهد و از آنجایی كه یكی از جوامع هدف در برنامه‌‌های دندانپزشكی پیشگیری، كودكان زیردبستان می‌باشند، لذا این مطالعه با هدف بررسی میزان فلوراید و pH پایه بزاق در كودكان پنج ساله مهدكودكهای شهر همدان در مرحله دندانهای شیری و بررسی ارتباط این دو عامل با dmft آگاهی از وضعیت موجود و بدست آوردن یك رابطه وضعیتی بین این عوامل و پوسیدگی دندانی انجام ‌گرفت.
● روش بررسی
مطالعه حاضر به روش توصیفی تحلیلی مقطعی انجام گرفت. جامعه آماری مورد مطالعه كودكان پنج ساله مهدكودكهای شهر همدان در سال ۱۳۸۲ بود. پس از كسب مجوز و انجام هماهنگیهای لازم با مسئولان بهزیستی استان و تهیهٔ لیست و آدرس مهدكودكها، كل شهر همدان به پنج منطقه (شمال، جنوب، مغرب، مشرق و مركز ) تقسیم گردید. برای هر کودک چک لیستی در مورد اطلات فردی و بهداشتی وی تهیه گردید. كودكان پنج ساله توسط آینه و سوند در نور طبیعی معاینه شدند و ایندكس dmft آنها تعیین گردید.
(۱۲-۱۳) با توجه به حجم نمونهٔ تعیین شده كه دویست نمونه بود صد نمونه به عنوان گروه مورد (dmft>۱) و صد نمونه دیگر به عنوان گروه شاهد (dmft≤۱) طوری انتخاب شدند كه از هر كدام از مناطق پنجگانه، بیست نمونه مورد و بیست نمونه شاهد، تحت مطالعه قرار گرفت. نمونه‎ها به نسبت مساوی از هر دو جنس (پنجاه دختر و پنجاه پسر برای هر گروه) و برای هر منطقه به تفكیك جنس ده نمونه مورد و ده نمونه شاهد انتخاب شدند.
طی جلسه‌ای دیگر، با اطلاع قبلی به والدین كودكان از طریق مسئولان مهدكودك، به فاصلهٔ زمانی بعد از صبحانه تا قبل از ناهار، حدود ۱-۳ میلی‌لیتر بزاق تحریك نشده از هر كودك گرفته شد و در لوله‌های پلاستیكی درب‌دار و با برچسب مشخصات تهیه و بلافاصله جهت آزمایش به آزمایشگاه شیمی تجزیه دانشكده علوم دانشگاه بوعلی همدان ارسال گردید. ضمناً جهت جلوگیری از تأثیر خمیردندان و مواد غذائی حاوی فلوراید در میزان فلوراید پایه بزاق در اطلاع قبلی به والدین توصیه گردید كه یک هفته قبل نمونه‌گیری بزاق، از خمیردندانهاومواد غذائی حاوی فلوراید استفاده نكنند.
● اندازه‌گیری فلوراید بزاق
با توجه به روشهای پیشنهادی در منابع یكی از كارآمدترین و اختصاصیترین روشهای اندازه‌گیری فلوراید استفاده از الكترود انتخابگر فلوراید می‌باشد كه این الكترود می‌تواند غلظتهای در حد ppm را بدون مزاحمت قابل توجه در محدوده pHهای ۵-۸ اندازه‌گیری نماید.
روش اندازه‌گیری شامل استفاده از منحنی كالیبراسیون می‌باشد. در این روش سیستم الكترودی كه شامل الكترود انتخابگر فلوراید و یك الكترود مرجع می‌باشد، در محلولهای استاندارد فلوراید فرو برده می‌شود و بعد از قرائت توان، منحنی كالیبراسیون رسم می‌گردد. سپس بعد از قرائت پتانسیل مربوط به نمونه، غلظت فلوراید با استفاده از منحنی كالیبراسیون بدست می‌آید. در این روش لازم است كه به محلولهای استاندارد و نمونه، مقداری از محلول TISAB (بافر تنظیم كننده كل قدرت یونی) جهت تثبیت قدرت یونی و pH اضافه گردد. این امر برای یكسان كردن تركیب یونی استانداردها و نمونه‌ها ضروری می‌باشد.(۱۴)
محلول TISAB شامل NaCl خالص (Merck,Germany)، آب مقطر (داروپخش، ایران) و اسید استیك گلاسیال (Merck,Germany) می‌باشد. برای تهیهٔ محلول TISAB مقدار ۸/۱۱۶ گرم NaCl خالص و ۱۱۵ میلی‌لیتر اسید استیك گلاسیال در یك لیتر آب مقطر دی یونیزه حل گردید. برای اندازه‌گیری ابتدا نمونه‌های بزاق با نسبت ۱:۱ با محلول TISAB تهیه شده، رقیق گردید و سپس مورد اندازه‌گیری قرار گرفتند.
مراحل كار بدین ترتیب صورت گرفت كه در هر روز كاری، پتانسیل سیستم الكترودی كه شامل الكترود انتخابگر یونی فلوراید (Metrom,Swiss) و الكترود مرجع استاندارد كالومل (Metrom,Swiss) می‌باشد، برای محلولهای استاندارد فلوراید (Merck,Germany) با غلظت معین كه حاوی مقدار ثابتی از TISAB می‌باشد قرائت گردید. سپس منحنی كالیبراسیون با استفاده از روش حداقل مربعات رسم گردید. ضریب تطابق منحنیهای كالیبراسیون حاصله در محدوده ۹۹۸/۰-۹۹۵/۰ قرار داشته كه نشان از خطی بودن پاسخ سیستم الكترودی نسبت به غلظت یون فلوراید و كارآمدی سیستم جهت اندازه‌گیری غلظت فلوراید در حد ppm می‌باشد. پس از آن توان سیستم برای هر یك از نمونه‌ با دستگاه پتانسیومتر (Hioki,Japan) قرائت و غلظت فلوراید با درون‌یابی از منحنی كالیبراسیون بدست آمد.
● اندازه‌گیری pHبزاق
هر نمونه توسط یك دستگاه pHمتر (Metrom,Swiss) اندازه‌گیری شد. این دستگاه شامل الكترود متصل به دستگاه دیجیتالی pHسنج می‌باشد كه با فرو بردن الكترود در نمونه و نشان دادن pHنمونه مورد مطالعه بر روی مانیتور دستگاه بدست می‌آید.
سپس داده‌های حاصل توسط نرم‌افزار SPSS نسخه نهم آنالیز شد. برای تجزیه و تحلیل آماری از آزمون t استفاده شد كه در این مطالعه آزمون تفاوت میانگینها و آزمون میانگینهای مستقل به دلیل وجود گروه مورد و كنترل و مقایسه بین این دوانجام شد.
امروزه با پیشرفت علم دندانپزشكی، تشخیص و درمان پوسیدگیها به شكل مرسوم محدود شده است و این راه حل (تراش پوسیدگی و ترمیم آن فقط درمان علامتی بوده و در برخورد با عوامل ایجاد كننده نهفته در بطن بیماری ناموفق می‌ماند. بنابراین محدود كردن فعالیت پوسیدگیها قبل از ایجاد هرگونه تخریب واضح باید یكی از اهداف اولیه هر برنامه تشخیصی و درمانی باشد. یكی از روشهای پیشگیرانه ارزیابی وضعیت محیطی در كنار آزمونهای باكتریایی می‌باشد كه این ارزیابی محیطی شامل بررسی میزان فلوراید بزاق، pHبزاق و خواص بافرینگ بزاق یعنی قدرت بزاق در حفظ pHخنثی می‌باشد.(۱۵)
همان طور كه مشخص است فلوراید مهمترین مادهٔ معدنی در پیشگیری از پوسیدگیهای دندانی است و تأثیر فلوراید در جهت پیشگیری از پوسیدگی توسط بسیاری از محققان مورد بررسی قرار گرفته است.
چون سنین ۳-۶ سالگی قبل از رویش دندانهای دائمی می‌باشد و با توجه به اهمیت پیشگیری، قبل از ابتلا به پوسیدگی، وجود ارتباط مستقیمی بین میزان فلوراید پایه بزاق و میزان dmft می‌تواند قبل از رویش دندانهای دائمی، در این سنین شرایط مناسب محیطی را برای جلوگیری از ابتلا به پوسیدگی دندانها فراهم كند.
بنابراین در این مطالعه، كودكان پنج ساله به منظور بررسی این ارتباط انتخاب گردید تا در صورت وجود ارتباط مستقیم بتوان راهی برای كاهش dmft دندانهای دائمی این كودكان در آینده پیشنهاد شود.مهمترین فرضیهٔ این مطالعه تأثیر میزان فلوراید پایه و pH بزاق بر dmftكودكان پنج ساله در مهدكودكهای شهر همدان است براساس نتایج این بررسی، غلظت فلوراید و pH بزاق
كاملاً بر dmft كودكان تاثیر داشته است. اختلاف آشكار میزان dmft در دو گروه مورد و شاهد كه حدود پنج می‌باشد، نشان دهندهٔ انتخاب صحیح گروهها به عنوان مورد و یا شاهد جهت مقایسهٔ تأثیر میزان فلوراید پایه بزاق در dmft دو گروه می‌باشد. طبق نتایج بدست آمده تأثیر میزان فلوراید پایه و pHبزاق در كاهش dmft به طور معنی‌داری قابل مشاهده است و كودكانی كه میزان dmf ۱ دارند، میزان فلوراید پایه بزاق در آنها حدود سه برابر كودكانی است كه میزان dmft>۱ دارند.
با اطلاعات بدست آمده از پرسشنامه ها، علت بالا بودن فلوراید پایه در گروه شاهد را می‌توان به کاهش تعداد دفعات مسواک زدن و در مواردی عدم کیفیت روش مسواک زدن گروه مورد نسبت داد زیرا ۳۴% اصلا مسواک نمی‌زدند و ۲۳% گاهی (یک نوبت) مسواک می‌زدند و قائدتا این درصد از نمونه‌ها خمیر دندانهای حاوی فلوراید استفاده نمی‌کردند. از آنجایی که فلوراید آب آشامیدنی برای هر منطقه که گروههای شاهد و کنترل انتخاب شده‌اند به یک میزان بود، علت بالا بودن فلوراید پایه در گروه شاهد را نمی‌توان به این عامل نسبت داد. دلیل احتمالی بعدی مصرف تنقلات پوسیدگی‌زای بیشتر در گروه مورد بوده، هر چند تفاوت فاحشی دیده نشد.
به لحاظ محدودیت تعداد كودكان عاری از پوسیدگی در جامعه مورد مطالعه و همكاری آنان جهت گرفتن بزاق، نمونه‌های با dmft صفر انتخاب نشد.
تحقیقات در این زمینه اغلب بر روی تأثیر فلوراید آب آشامیدنی و یا میزان آزادسازی فلوراید از دهان‌شویه‌ها، خمیردندانها و وارنیش‌ها بوده است. محققان قبلی تحقیقات زیادی در زمینهٔ ارتباط فلوراید موجود در آب و كاهش میزان پوسیدگی انجام داده‌اند. از جملهٔ آنها Deam بود، مطالعات او نشان داد كه حداكثر میزان كاهش پوسیدگی در غلظت ppm ۱ فلوراید در آب آشامیدنی است.(۳)Rugg Gunn كاهش میزان پوسیدگی را در آبهای فلورایددار گزارش كردند.(۴)
Oliveby میزان فلوراید در بزاق تحریك نشدهٔ بچه‌های ۱۲ ساله با آب ppm ۱/۰ را ۰۱۳۸/۰±۲۳/۰ میكرومول در لیتر و در آب ppm۲/۱ را ۰۴۷/۰±۸۷/۰ میكرومول در لیتر گزارش كرد.(۱۶)
تحقیقات دیگر میزان فلوراید بزاق را پس از مصرف مواد حاوی فلوراید مثل خمیردندان و دهان‌شویه بررسی كرده‌اند.(۱۷)،Hicks وFlaitz اثر دو خمیر دندان حاوی فلوراید را مقایسه نموده خاطر نشان كردند كه نوع دارای كلسیم فسفات باعث كاهش بیشتر پوسیدگی می‌شود.(۱۵)، همچنین نشان دادند كه استفاده از وارنیش فلوراید ۴۰% پوسیدگی را كاهش می‌دهد هر چند استفاده از وارنیش‌های فلوراید ایجاد تغییر رنگ موقت می‌نماید.(۱۸)
Duckworth در سال ۱۹۹۱ نشان داد در طی استفادهٔ منظم و مكرر از خمیر دندانهای حاوی ppm۱۰۰۰ فلوراید، فلوراید بزاق به ۰۶/۰±۷۵/۰ میكرومول در لیتر رسید، در حالی كه در دو گروه كنترل ۰۵/۰±۴۸/۰ میكرومول در لیتر بود. پس از قطع مصرف خمیر دندان فلورایددار میزان فلوراید پایه بزاق در حد گروه كنترل رسید.(۹)
مطالعه‌ای توسط Muhler, Katz انجام گرفت كه اثر فلوراید بر دندانهای شیری عمدتاً بعد از تولد است. برای تعیین اثر فلوراید موجود در آب بر پوسیدگی در دندانهای شیری در یك شهر هند كه منبع آب ناحیه‌ای تنها ppm ۵/۰ فلوراید و در سه شهر كه غلظتی معادلppm ۱ فلوراید داشت، هشتصد و نود كودك از ۴-۷ سال معاینه شدند كودكانی كه در شهرهای واجد آب فلوریده زندگی می‌كردند از آنهایی كه در شهر با فلوراید اندک زندگی می‌كردند، بین ۳۵%-۶۵% دندانهای شیری‌شان پوسیدگی كمتری نشان داد. مقایسهٔ وقوع پوسیدگی دندانی در دندانهای شیری كودكانی كه در همان شهر زندگی می‌كردند چه قبل از تولد و چه بعد از تولد یا منحصراً بعد از تولد در معرض فلوراید قرار داده شـدند
اختلافی مابین گروهها نشان نداد.(۴)
مطالعه Margolis نیز نشان داد كه میزان فلوراید در حد پایینی، معادل ۳/۱ میكرومول در لیتر نیز می‌تواند تا حدودی از دمینرالیزاسیون مینا در محلول با ۳/۴=pH جلوگیری كند.(۱) جنبهٔ تازهٔ این تحقیق به دلیل بررسی غلظت پایه فلوراید بزاق است كه تحت تأثیر مصرف مواد حاوی فلوراید مثل آب آشامیدنی و چای و استفاده موضعی از فلوراید است. بنابراین از طریق كنترل غلظت فلوراید بزاق، با مصرف مواد حاوی فلوراید می‌توان باعث كاهش میزان dmft شد. از آنجائی كه dmft تحت تأثیر عوامل مختلفی از جمله رژیم غذائی، بهداشت دهان، میزان فلوراید آب آشامیدنی و ... می‌باشد، به دلیل عدم وجود امكانات كافی همهٔ این عوامل در این مطالعه كنترل نشده و صرفاً فلوراید بزاق بررسی شد . البته این امر وجود ارتباط مستقیم را نقض نمی‎كند اما اعداد بدست آمده را می‎تواند متاثر نماید. این بررسی نشان داد كه غلظت مناسب فلوراید بزاق می‎تواند میزان dmft كودكان را كاهش دهد.
مطالعات نشان داده‎اند افزایش استفاده از میزان فلوراید باعث ایجاد فلوروزیس می‎گردد(۲۰،۱۹) و این به نظر می‎رسد كه وجود برنامه مشخص جهت استفاده از فلوراید لازم و ضروری است. همچنین شناسایی افرادی كه به میزان كافی فلوراید دارند نشانگر این موضوع است كه شاید عملاً نیازی به اقدامات پیشگیرانه استفاده از فلوراید نداشته باشند.
● نتیجه‌گیری
۱) كودكان با dmft>۱ از میزان فلوراید پایه بزاق كمتری برخوردار بودند و برعكس كودكان با dmft≤۱ میزان فلوراید پایه بزاق بیشتری دارند. افزایش میزان فلوراید بزاق در كاهش dmft مؤثر است و با dmft رابطهٔ معكوس دارد.
۲) كودكان با dmft≤۱ از pHبزاق بالاتری برخوردار بودند و برعكس كودكان با dmft>۱ میزان pH پایه بزاق پایینتری داشتند. كاهش pH بزاق در افزایش dmft مؤثر است و با dmft رابطهٔ مستقیم دارد.
دكتر زهرا خاموردی - دكتر محسن دالبند - دكتر مهدی شیرین‌زاد
- استادیار گروه آموزشی ترمیمی دانشكده دندانپزشكی دانشگاه علوم پزشكی همدان.
REFERENCES
۱. Raberson TM, Hemann AH, Swift EJ. The art and science of operative dentistry, ۴th ed. St. Louis: Mosby; ۲۰۰۲, ۱۱۰-۱۱۸.
۲. Zero DT. Featherstone JDB. Fluoride concentrations in plaque, whole saliva, and ductal saliva after application of home – use topical fluorides. J Dent Res. ۱۹۹۲ Nov;۷۱(۱۱):۱۷۷۵–۱۷۸۸.
۳. Lageralof F, Oliveby A. Caries protective factors in saliva. Adv Dent Res. ۱۹۹۴;۸(۲): ۲۲۹–۲۳۸.
۴. Mcdonald RE, Avery DR. Dentistry for the child and Adolescent, ۷th Ed. St Louis: Mosby; ۲۰۰۰,۱۳۷-۱۵۶.
۵. Dawes C, Weatheroll J. A kinetics of fluoride in the oral fluid. J Dent Res. ۱۹۹۰ Jan;۶۹(۱):۶۳۸- ۶۴۴.
۶. Kotsanos N, Dorling AI. Influence of posteruptive age of enamel on its susceptibility to artificial caries. Caries Res. ۱۹۹۱;۲(۴):۲۴۱-۲۵۰.
۷. Zero DT, Featherston JOB. Studies of Fluoride Retention by oral soft tissues after the application of home – use topical fluoride. J Dent Res. ۱۹۹۲;۷۱(۹):۱۷۳-۱۷۱۰.
۸. Lagerlof F, Oliveby A. Physiological factors influencing salivary clearance of sugar and fluoride. J Dent Res. ۱۹۸۷;۶۶(۲):۴۳۰–۴۳۵.
۹. Duckworth RM. Oral fluoride Retention after use of fluoride Dentifrices. Caries Res. ۱۹۹۱;۲۵(۲):۱۲۳–۱۲۹.
۱۰. شوارتز، ریچارد. اصول دندانپزشكی ترمیمی. ترجمه: كامران ارسطوپور. تهران: انتشارات شایان نمودار؛ ۱۳۸۲، ۱۳۵-۱۶۷.
۱۱. Duckworth RM. The science behind caries prevention. Inter Dent J. ۱۹۹۳;۴۳(۵):۵۲۹-۵۳۹.
۱۲. شیرین‌زاد، م، خسروی، ك. بررسی DMFT دانش‎آموزان ۱۲ ساله شهر اصفهان. توصیفی تحلیلی. [پایان‌نامه]. اصفهان: دانشكده دندانپزشكی دانشگاه علوم پزشكی اصفهان، ۱۳۷۶.
۱۳. Arabzadeh F, Bouzari M. Study of DMFT index in twelve-year old school girls and boys in Shahreza, Iran. J Dent Educ. ۲۰۰۴;۸۷(۷Suppl):۶۳-۷۰.
۱۴. Glaser AN. High biostatistics, ۳th ed. Lippincott: Williams & Wilkins; ۲۰۰۱, ۲۵۳-۲۶۴.
۱۵. Hicks J, Falitz CM. Enamel caries formation and lesion progression with a fluoride dentifrice and a calcium-phosphate containing fluoride dentifrice. J Dent Child. ۲۰۰۰;۱۰(۱):۲۱-۲۷.
۱۶. Oliveby A, Ekstrand J, Lagerlof F. Effect of salivary flow rate on salivary fluoride clearance after use of a fluoride – containing chewirum. Caries Res. ۱۹۸۹;۲۱(۴):۳۹۳–۴۰۱.
۱۷. Alpoz AR, Oren MC. Fluoride uptake by enamel in vitro following application of various topical fluoride preparation. J Clin Dent. ۱۹۹۳;۱۱(۴):۲۰۷-۲۳۰.
۱۸. Hicks J, Falitz CM, Seybold S. Fluoride varnishes and caries development in primary tooth enamel. J Dent Child. ۲۰۰۱;۱۶(۵):۳۰۴-۳۰۹.
۱۹. Pereia AC, Cunha FED, Meneghin MDC. Dental caries and fluorosis prevalence study in a nonfluoridated brazilian community. J Dent Child. ۲۰۰۰;۱۲(۱):۱۳۲-۱۳۴.
۲۰. Westerman G, Hicks J, Flaitz C. Argon laser curing of fluoride - releasing pit and fissure sealant. J Dent Child. ۲۰۰۰;۱۴(۵):۳۸۵-۳۸۸.
منبع : جامعه اسلامی دندانپزشکان ایران

همچنین مشاهده کنید


همچنین سایر کاربران این صفحات را هم دیده‌اند
تاریخ ادبیات ایران    وضع سياسى اجتماعى علمى ادبى ايران از آغاز سده دهم تا ميانه سده دوازده هجرى    زبان و ادب فارسى از نخستين سال هاى سدهٔ دهم تا ميانهٔ سدهٔ دوازدهم هجرى    شعر فارسى از نخستين سال هاى سدهٔ دهم تا ميانهٔ سدهٔ دوازدهم هجرى    شيوهٔ سخنورى، ويژگى ها و مرحله هاى تحول آن در عهد صفوى   
روابط عمومی و تبلیغات    تبلیغات   
موسیقی    دستگاه های موسیقی ایران    همایون   
آموزش    رشته های تحصیلی    علوم تجربی   
صنعت توریسم    جامعه شناسی و روانشناسی جهانگردی    همزمانی پیدایش جهانگردی در جوامع صنعتی    ایام فراغت    اوقات فراغت نظریه اجتماعی    چشم اندازهای کنونی در مورد اوقات فراغت و جامعه    مطالعات فمینیستی   
رشته های ورزشی    تنیس روی میز    آموزش    تکنیک ها و تاکتیک های پیشرفته و آموزش آنها    برنامه های تمرینی برای بازیکنان پیشرفته    تمرینات برای بازیکنان حمله ای   
صنعت توریسم    فهرست موضوعی و تشریحی جاذبه های ایران    جاذبه های تاریخی    كاروان سراها   
موسیقی    دستگاه های موسیقی ایران    همایون   
تاریخ ادبیات ایران    وضع سياسى اجتماعى علمى ادبى ايران از آغاز سده دهم تا ميانه سده دوازده هجرى    زبان و ادب فارسى از نخستين سال هاى سدهٔ دهم تا ميانهٔ سدهٔ دوازدهم هجرى    نثر فارسى از نخستين سال هاى سدهٔ دهم تا ميانهٔ سدهٔ دوازدهم هجرى    پارسى نويسان از آغاز سدهٔ دهم تا ميانهٔ سدهٔ دوازدهم هجرى   
ارتباطات    رسانه    رسانه های گروهی    رسانه های چاپی ـ کتاب    کتابداری و اطلاع رسانی    برنامه ریزی حوادث    آمادگی در برابر حوادث   


کلمات در حال جستجو
کفاشیان    کی روش    وزارت ورزش    قرارداد    دوبی    پرتغال    علی بابا    پولدار    جک ما    پوتین    تهدید    روسیه    اوکراین    آمرلی    عراق    داعش    سودان    ایران    عربستان    اسراییل    مراکز فرهنگی    اعدام    شلاق    عنکبوت سیاه    حوادث    دکترین نظامی    ناتو    حاشیه    انتخابات    شورای شهر    رویترز    شکست    حصر   



حرکت انسان‌دوستانه علی کریمی و لیلا بلوکات +عکس - شوخی علی دایی با پسربچه/ عکس - مراسم معارفه انصاری فرد در اسپانیا+عکس - جالب ترین عکس پرسنلی - عکس یادگاری بازیگر زن با کارگران سایپا - عکس/ آزاده نامداری در کنار خانه خدا - تصاویر/ انتقال مجسمه خیام به نیویورک - عکس/ شناسنامه امام موسی صدر - عکس/ حضور متهم کهریزک در دادسرای ویژه - حرکت جالب تماشاگران لهستانی والیبال+عکس - اولبن حضور حقیقی در لیگ پرتغال/ عکس - تصاویر/ محمدرضاشاه میهمان جان‌اف‌کِندی - عکسی دیده نشده از قهرمانان فیلم «چ» - استقبال اشتون از ظریف در بروکسل/عکس - جدیدترین تصاویر از بچه موش‌های "مدرسه موش‌ها 2" - فیلم؛ کشف ماهی عجیبی که بیرون آب حرکت می کند

آمریکا فکر می‌کرد بدون مشکل ایران را شکست خواهد داد - سرمربی تیم ملی والیبال ایران با بیان اینکه تیم کشورمان در روز خوبش با هر حریفی توان مقابله دارد، گفت: آمریکا فکر می‌کرد بدون مشکلی ایران را شکست می دهد.
هزاران نفر در صنعاء و صعده تظاهرات کردند/ تاکید بر لزوم تحقق واقعی مطالبات مردمی - هزاران نفر از مردم یمن برای اعلام مخالفت با پیشنهادهای اخیر رئیس جمهور این کشور به خیابانهای صنعاء و صعده سرازیر شدند.
کفاشیان استقلال‌ فدراسیون را وجه‌المصالحه نگهداشتن صندلی‌اش کرد - علی کفاشیان، مدیری که در همه این سال‌ها نشان داده نگهداشتن صندلی ریاست‌اش برایش از همه چیز مهم‌تر است چگونه استقلال فدراسیونش را وجه‌المصالحه قرارداده تا صندلی ریاست‌اش را حفظ کند.
قطعیت نمایش چهره حضرت عباس در اکران عمومی رستاخیز - درباره نمایش چهره حضرت عباس (ع) تا آنجا که امکان داشته، سکانس‌هایی که حذف‌شان به کلیت این اثر ارزشمند آسیب وارد نمی‌کرده، حذف شده اما در عین حال 50 درصد سکانس‌هایی که حضرت ابوالفضل (ع) حضور دارد همچنان حفظ شده و چهره قمر بنی هاشم نیز در برخی سکانس‌ها به طور واضح به نمایش در می‌آید و نورانی کردن چهره‌ها متنفی شده است.
فعال شدن 30 طرح معدنی پس از چندین سال تاخیر - از سال گذشته تاکنون سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران سرمایه‌گذاری 700 میلیارد تومانی را به منظور فعال کردن طرح های معطل و نیمه فعال این بخش در نیمه دوم سال گذشته انجام داد که به منظور این امر 30 پروژه معدنی که با تاخیر چهار تا 12 سال روبرو بودند، فعال شدند.
دولت و مجلس درحال تهیه طرح ممانعت از دیرکرد پرداخت حقوق بازنشستگان - انصاری درباره حقوق عقب‌افتاده بازنشستگان ذوب‌آهن نیز گفت: دولت با همکاری مجلس در تلاش است تا طرح جامعی را به تصویب برساند تا از این پس بازنشستگان بخش دولتی با مشکل دیرکرد پرداخت حقوق ماهیانه مواجه نشوند.
واگذاری مدل‌سازی و توسعه چند مخزن مهم کشور به پژوهشگاه نفت - چند مخزن مهم کشور به منظور ارایه راه حل‌های عملیاتی ، مدل سازی و توسعه در آینده نزدیک به پژوهشگاه صنعت نفت واگذار خواهد شد.
دستور وزیرکار برای صدور گواهی مهارت به کودکان کار - وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی از تخصیص 30 میلیارد ریال بودجه در راستای افزایش پوشش تحصیلی کودکان در معرض آسیب خبر داد و گفت: برخی از افراد جامعه هستند که به علت فقر از ثبت‌نام فرزندشان در مدارس باز می‌مانند. برای حل این موضوع مبلغ 30 میلیارد ریال از محل بودجه خود تخصیص دادیم تا این کودکان بتوانند در مدرسه ثبت‌نام کنند.
لاریجانی: بسیج صرفا یک صدای بلند برای اعلام ناهنجاری‌ها نیست - رییس مجلس شورای اسلامی، بسیج را یک رکن مهم در استقامت ملی کشور توصیف کرد.
پیشروی نیروهای عراق در شمال کشور/تمرکز داعش بر جنوب بغداد - به دنبال کنترل نیروهای عراقی بر دو منطقه آمرلی و سلیمان بک در استان صلاح‌ الدین نیروهای عراقی با حمایت نیروهای پیشمرگ اقلیم کردستان به سمت شمال کشور پیشروی کرده‌اند.
حسین علیزاده: "ارشاد" چیزی جز "ممیزی" نیست - هنرمند پیشکسوت موسیقی معتقد است، شرایط کنونی این هنر در کشور با موسیقی خارجی ترکیب شده است.
پیش‌بینی شما از جایگاه ایران در بازیهای آسیایی اینچئون - 17 روز دیگر هفدهمین دوره بازی‌های آسیایی در شهر اینچئون کره جنوبی آغاز می‌شود، به نظر شما ایران چه جایگاهی در این بازی‌ها به دست می‌آورد؟
متکدیان شهر یزد راضیند! - کارشناس دفتر امور آسیب‌دیدگان اجتماعی بهزیستی استان یزد گفت: بافت فرهنگی یزد و باور به اینکه کمک به دیگران در دین ما پسندیده است، باعث شده که متکدیان شهر از سوی مردم پذیرفته شوند و متکدیان نیز لااقل از درآمدی که از این راه به دست می‌آورند، رضایت داشته باشند.
امکان پیشگیری از مرگ صدها غریق خزر با پیش‌بینی جریان‌های شکافنده - طی سال‌های 1383 تا 1392، هزار و 872 نفر در سواحل شمال کشور در اثر غرق شدگی جان خود را از دست داده اند و 69 هزار و 16 نفر از غرق شدن نجات یافته‌اند.
آخرین اصلاحات آیین‌نامه بورس - مدیرکل بورس وزارت علوم با تاکید بر اینکه آیین نامه بورس خارج همان آیین نامه‌ای است که سال 69 تصویب شد،‌ گفت: به این آیین نامه دستور العملی اضافه شده است که طبق آن شروع فرآیند پذیرش از طریق آزمون غیر متمرکز است. همچنین سابقه تحصیلی و شرط سن فرد در این دستور العمل لحاظ شده است.
بین وزیر ورزش و قهرمان المپیک چه گذشت؟ - در جریان حضور روز گذشته وزیر ورزش در اردوی تیم‌های ملی کشتی بین امید نوروزی، قهرمان المپیک و محمود گودرزی حرف‌هایی رد و بدل شد.
خبری از هواپیماهای جایگزین نیست! - تاخیر در پرواز ایرلاین‌های ایرانی آن قدر اتفاق افتاده که اگر هواپیمایی در زمان مقرر پرواز کند عجیب به نظر می‌رسد، اما لغو پرواز پس از تاخیر‌های چند ساعته محصول جدید شرکت‌های هواپیمایی است.
اتهام جدید کی‌یف علیه روسیه و پیشروی مخالفان در شرق/ رایزنی لاوروف-موگرینی در مورد اوکراین - رئیس‌جمهوری اوکراین در حالی مسکو را به "تهاجم پنهان" علیه کی‌یف متهم کرده که مخالفان حامی روس در شرق اوکراین به موفقیت‌هایی دست یافتند.
تاکید اسماعیلی بر امور فرهنگی برای حفظ شأن قاضی - رییس دادگستری استان تهران گفت: برای حفظ شأن و منزلت قاضی و منصب قضاوت، باید امور فرهنگی در دادگستری مورد اهتمام جدی قرار گیرد.
آخرین وضعیت اکران «رستاخیز» درویش - پخش فیلم «رستاخیز» احمدرضا درویش در حالی به حوزه هنری سپرده شده که هنوز هیچ تصمیمی برای اکران این فیلم گرفته نشده است.
در جشن‌های دهه کرامت به ویژگی‌های اهل بیت(ع) توجه شود - رئیس دانشگاه قرآن و حدیث گفت: در جشن‌های دهه کرامت باید به ویژگی‌هایی از اهل بیت(ع) توجه کرد که برای جامعه و نسل جوان امروز از اهمیت بیشتری برخوردار است و می‌تواند به صورت کاربردی مورد استفاده قرار گیرد.
مردم هنوز نمی‌دانند بحران کم‌آبی جدی است - مدیرکل دفتر امور آب و خاک کشاورزی وزارت جهاد کشاورزی گفت: مردم هنوز نمی‌دانند بحران کم‌آبی در کشور جدی است و رسانه‌ها باید اطلاع‌رسانی لازم در این زمینه را داشته باشند.
چرا در صحن مجلس می‌گویند «ساپورت»؟ - محمد بقایی ماکان معتقد است مشکلی که زبان فارسی با آن مواجه است این است که جامعه در زمینه‌های عینی، فاقد ابتکار، خلاقیت و نوآفرینی است و وقتی جامعه‌ای چیزی خلق نمی‌کند، واژه تازه‌ای هم به وجود نمی‌آید.
پاسخ کارگردان «انقلاب زیبا» به انتقاد فرمانده نیروی انتظامی - کارگردان «انقلاب زیبا» که سریالش به تازگی با انتقاد فرمانده نیروی انتظامی مواجه شده بود، تاکید کرد: قضاوت کردن درباره این سریال کمی عجیب و زود است.
رئیس جمهور شنبه به خراسان رضوی سفر می کند - مشهد – خبرگزاری مهر: استاندار خراسان رضوی با بیان اینکه سفر کاروان تدبیر و امید به صورت رسمی از روز جمعه به خراسان رضوی آغاز می شود، گفت: رئیس‌جمهور عصر روز شنبه با ...
پیروزی ایران برابر ابرقدرت والیبال جهان - در پنج ست نفس‌گیر ایران توانست برابر امریکا، قهرمان لیگ جهانی 2014 به پیروزی دست یابد. این دومین پیروزی ایران در جام‌جهانی لهستان است. ایران در بازی بعدی خود پنج‌شنبه به مصاف فرانسه می‌رود.
چرا بودجه فرهنگی دستگاه‌ها به 2.3 میلیون کارمند نمی‌رسد؟ - بنابر اعلام جانشین معاون توسعه مدیریت و سرمایه انسانی رئیس جمهور در خرداد ماه سال جاری، در حال حاضر دو میلیون و ۳۰۰ هزار نفر کارمند رسمی در کشور وجود دارد که در 17 وزارتخانه و دستگاه‌های دولتی متمرکز شده‌اند و طبیعتا این حجم نیاز به برنامه فرهنگی دارند و دستگاه‌های اجرایی نیز مشخصاً از بودجه فرهنگی قابل توجهی در ردیف بودجه سالیانه‌شان برخوردارند که باید به این کارمندان تعلق گیرد اما چه میزان از این بودجه به ایشان تعلق می گیرد؟
قیمت‌های افزایش یافته باید همین حالا کاهش یابد/مرحله سوم اعتراضات شدید آغاز می شود - سخنگوی جنبش انصارالله (شاخه سیاسی حوثی‌ها) در اظهاراتی با طرح پیشنهادی توسط ریاست جمهوری یمن برای پایان دادن به اعتراضات مخالفت کرد.
درباره دستیابی به توافق جامع هسته ای خوش بین هستیم/ احتمال تمدید مذاکرات وجود ندارد - معاون وزیر خارجه جمهوری اسلامی ایران با اشاره به تلاش طرف های حاضر در مذاکرات هسته ای ایران و 1+5 تاکید کرد برنامه هسته ای ایران صلح آمیز بوده و صلح آمیز خواهد ماند.
ارسال نخستین محموله امدادی به غزه/ بارگیری 95 تن اقلام امدادی و دارو - عصر امروز محموله کمک های مردمی ارسالی از جمعیت هلال احمر ایران به وزن ۹۵ تن برای اعزام به غزه از سازمان امداد و نجات بارگیری شد.


بیشترین بازدیدها - سرویس خبر


Copyright © 2008 - 2014 vista.ir. All Rights Reserved