ویستا مرجع مهمترین عناوین خبری / چهارشنبه ۱ مرداد ۱۳۹۳ / Wednesday, 23 July, 2014
بررسی ارتباط میزان فلوراید پایه و pH بزاق با dmft کودکان پنج ساله شهر همدان

بررسی ارتباط میزان فلوراید پایه و pH بزاق با dmft کودکان پنج ساله شهر همدان● مقدمه
پوسیدگی، انحلال پیشروندهٔ اجزا معدنی مینا، عاج و سمان است و اساساً یك بیماری باكتریایی می‌باشد كه عوامل مختلفی در ایجاد آن نقش دارند.(۱)، اسیدهای حاصل از پلاك باكتریایی موجب تخریب سطح دندان می‌شوند كه این تخریب با نفوذ باكتری‌ها تشدید و ادامه می‌یابد. در صورتی كه pH دهان برای مدت طولانی و مكرراً زیر ۵/۵ باقی بماند دمینرالیزاسیون ممكن است تبدیل به پوسیدگی شود.(۲)
مطالعات بسیاری نشان داده‌اند كه فلوراید به میزان اندك باعث دمینرالیزاسیون مینا و عاج دمینرلیزه می‌شود. به علاوه ساختمان چنین دندانی محتوی غلظتهای افزایش یافته فلوروهیدروكسی اپاتیت است كه نسبت به هیدروكسی اپاتیت مقاومت بیشتری نسبت به حمله اسید دارد.(۳-۴)
از آنجایی كه فلوراید نمی‌تواند مستقیما وارد مایع پلاك یا مایع مینایی شود لذا ابتدا باید در بزاق و سایر مایعات دهان حل شود و سپس براساس شیب غلظتی منتشر شود.(۵)، سن پلاك و نوع هیدرات كربن مصرفی، pH، قابلیت بافرینگ بزاق و وجود یا عدم وجود فلوراید مدت زمان لازم رمینرالیزاسیون و جایگزینی هیدروكسی آپاتیت را مشخص می‌كند.
عوامل موثر در ایجاد پوسیدگی عوامل وابسته به میكروارگانیسم، رژیم غذایی و عوامل مربوط به میزبان می‌باشد.(۶)
فلوراید علاوه بر افزایش مقاومت دندانی به اسید، خود خاصیت ضدمیكروبی داشته و همچنین باعث دوباره معدنی شدن ضایعات پوسیده اولیه می‌شود.(۷)
حجم و قابلیت بافركنندگی بزاق در مجاورت سطوح دندانی نقش اساسی در حفاظت از پوسیدگی داشته و یكی از شاخصهای مهم تلقی می‌شود. بزاق ۸۰% كل دهان را می‌پوشاند و مهمترین منبع فلوراید در داخل دهان است.(۸)، مطالعات اخیر تأثیر ضدپوسیدگی فلوراید را حتی در غلظتهای خیلی پایین‌درمایع پلاك‌وبزاق نشان داده است.(۹)
بالا رفتن غلظت فلوراید در بزاق كه منجر به افزایش فلوراید در مایع پلاك دندانی می‌شود، موجب حفاظت دندان در مقابل پوسیدگی می‌گردد و این عمل در زمان تغییرات موقتی pH رخ می‌دهد.(۱۰)
شواهد ‌كافی وجود دارد كه مهمترین مكانیسم ضد پوسیدگی فلوراید وابسته به غلظت آن در مرحله مایع كریستال مینا و محیط اطراف یعنی پلاك و بزاق است. افزایش فلوراید در بزاق و پلاك دندانی موجب كاهش تولید اسید می‌گردد.(۱۱)
به نظر می‌رسد با توجه به نكات ذكر شده آگاهی كافی از تركیب بزاق اعم از میزان غلظت فلوراید و قابلیت بافركنندگی و آگاهی از pH بزاق می‌تواند در بررسی وضعیت موجود دهان و كنترل فعالیت باكتری‌های ساكن دهان، همچنین محتوای معدنی دندانها نقش مهمی را ایفا نماید. برنامه استفاده همگانی از دهان‌شویه سدیم فلوراید در ایران از برنامه‌های بسیار خوب وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكی و وزارت آموزش و پرورش در مدارس ابتدائی است كه از ابتدای سال ۱۳۷۸ به اجرا گذاشته شده است. این طرح كودكان بالای شش سال را پوشش می‌دهد و از آنجایی كه یكی از جوامع هدف در برنامه‌‌های دندانپزشكی پیشگیری، كودكان زیردبستان می‌باشند، لذا این مطالعه با هدف بررسی میزان فلوراید و pH پایه بزاق در كودكان پنج ساله مهدكودكهای شهر همدان در مرحله دندانهای شیری و بررسی ارتباط این دو عامل با dmft آگاهی از وضعیت موجود و بدست آوردن یك رابطه وضعیتی بین این عوامل و پوسیدگی دندانی انجام ‌گرفت.
● روش بررسی
مطالعه حاضر به روش توصیفی تحلیلی مقطعی انجام گرفت. جامعه آماری مورد مطالعه كودكان پنج ساله مهدكودكهای شهر همدان در سال ۱۳۸۲ بود. پس از كسب مجوز و انجام هماهنگیهای لازم با مسئولان بهزیستی استان و تهیهٔ لیست و آدرس مهدكودكها، كل شهر همدان به پنج منطقه (شمال، جنوب، مغرب، مشرق و مركز ) تقسیم گردید. برای هر کودک چک لیستی در مورد اطلات فردی و بهداشتی وی تهیه گردید. كودكان پنج ساله توسط آینه و سوند در نور طبیعی معاینه شدند و ایندكس dmft آنها تعیین گردید.
(۱۲-۱۳) با توجه به حجم نمونهٔ تعیین شده كه دویست نمونه بود صد نمونه به عنوان گروه مورد (dmft>۱) و صد نمونه دیگر به عنوان گروه شاهد (dmft≤۱) طوری انتخاب شدند كه از هر كدام از مناطق پنجگانه، بیست نمونه مورد و بیست نمونه شاهد، تحت مطالعه قرار گرفت. نمونه‎ها به نسبت مساوی از هر دو جنس (پنجاه دختر و پنجاه پسر برای هر گروه) و برای هر منطقه به تفكیك جنس ده نمونه مورد و ده نمونه شاهد انتخاب شدند.
طی جلسه‌ای دیگر، با اطلاع قبلی به والدین كودكان از طریق مسئولان مهدكودك، به فاصلهٔ زمانی بعد از صبحانه تا قبل از ناهار، حدود ۱-۳ میلی‌لیتر بزاق تحریك نشده از هر كودك گرفته شد و در لوله‌های پلاستیكی درب‌دار و با برچسب مشخصات تهیه و بلافاصله جهت آزمایش به آزمایشگاه شیمی تجزیه دانشكده علوم دانشگاه بوعلی همدان ارسال گردید. ضمناً جهت جلوگیری از تأثیر خمیردندان و مواد غذائی حاوی فلوراید در میزان فلوراید پایه بزاق در اطلاع قبلی به والدین توصیه گردید كه یک هفته قبل نمونه‌گیری بزاق، از خمیردندانهاومواد غذائی حاوی فلوراید استفاده نكنند.
● اندازه‌گیری فلوراید بزاق
با توجه به روشهای پیشنهادی در منابع یكی از كارآمدترین و اختصاصیترین روشهای اندازه‌گیری فلوراید استفاده از الكترود انتخابگر فلوراید می‌باشد كه این الكترود می‌تواند غلظتهای در حد ppm را بدون مزاحمت قابل توجه در محدوده pHهای ۵-۸ اندازه‌گیری نماید.
روش اندازه‌گیری شامل استفاده از منحنی كالیبراسیون می‌باشد. در این روش سیستم الكترودی كه شامل الكترود انتخابگر فلوراید و یك الكترود مرجع می‌باشد، در محلولهای استاندارد فلوراید فرو برده می‌شود و بعد از قرائت توان، منحنی كالیبراسیون رسم می‌گردد. سپس بعد از قرائت پتانسیل مربوط به نمونه، غلظت فلوراید با استفاده از منحنی كالیبراسیون بدست می‌آید. در این روش لازم است كه به محلولهای استاندارد و نمونه، مقداری از محلول TISAB (بافر تنظیم كننده كل قدرت یونی) جهت تثبیت قدرت یونی و pH اضافه گردد. این امر برای یكسان كردن تركیب یونی استانداردها و نمونه‌ها ضروری می‌باشد.(۱۴)
محلول TISAB شامل NaCl خالص (Merck,Germany)، آب مقطر (داروپخش، ایران) و اسید استیك گلاسیال (Merck,Germany) می‌باشد. برای تهیهٔ محلول TISAB مقدار ۸/۱۱۶ گرم NaCl خالص و ۱۱۵ میلی‌لیتر اسید استیك گلاسیال در یك لیتر آب مقطر دی یونیزه حل گردید. برای اندازه‌گیری ابتدا نمونه‌های بزاق با نسبت ۱:۱ با محلول TISAB تهیه شده، رقیق گردید و سپس مورد اندازه‌گیری قرار گرفتند.
مراحل كار بدین ترتیب صورت گرفت كه در هر روز كاری، پتانسیل سیستم الكترودی كه شامل الكترود انتخابگر یونی فلوراید (Metrom,Swiss) و الكترود مرجع استاندارد كالومل (Metrom,Swiss) می‌باشد، برای محلولهای استاندارد فلوراید (Merck,Germany) با غلظت معین كه حاوی مقدار ثابتی از TISAB می‌باشد قرائت گردید. سپس منحنی كالیبراسیون با استفاده از روش حداقل مربعات رسم گردید. ضریب تطابق منحنیهای كالیبراسیون حاصله در محدوده ۹۹۸/۰-۹۹۵/۰ قرار داشته كه نشان از خطی بودن پاسخ سیستم الكترودی نسبت به غلظت یون فلوراید و كارآمدی سیستم جهت اندازه‌گیری غلظت فلوراید در حد ppm می‌باشد. پس از آن توان سیستم برای هر یك از نمونه‌ با دستگاه پتانسیومتر (Hioki,Japan) قرائت و غلظت فلوراید با درون‌یابی از منحنی كالیبراسیون بدست آمد.
● اندازه‌گیری pHبزاق
هر نمونه توسط یك دستگاه pHمتر (Metrom,Swiss) اندازه‌گیری شد. این دستگاه شامل الكترود متصل به دستگاه دیجیتالی pHسنج می‌باشد كه با فرو بردن الكترود در نمونه و نشان دادن pHنمونه مورد مطالعه بر روی مانیتور دستگاه بدست می‌آید.
سپس داده‌های حاصل توسط نرم‌افزار SPSS نسخه نهم آنالیز شد. برای تجزیه و تحلیل آماری از آزمون t استفاده شد كه در این مطالعه آزمون تفاوت میانگینها و آزمون میانگینهای مستقل به دلیل وجود گروه مورد و كنترل و مقایسه بین این دوانجام شد.
امروزه با پیشرفت علم دندانپزشكی، تشخیص و درمان پوسیدگیها به شكل مرسوم محدود شده است و این راه حل (تراش پوسیدگی و ترمیم آن فقط درمان علامتی بوده و در برخورد با عوامل ایجاد كننده نهفته در بطن بیماری ناموفق می‌ماند. بنابراین محدود كردن فعالیت پوسیدگیها قبل از ایجاد هرگونه تخریب واضح باید یكی از اهداف اولیه هر برنامه تشخیصی و درمانی باشد. یكی از روشهای پیشگیرانه ارزیابی وضعیت محیطی در كنار آزمونهای باكتریایی می‌باشد كه این ارزیابی محیطی شامل بررسی میزان فلوراید بزاق، pHبزاق و خواص بافرینگ بزاق یعنی قدرت بزاق در حفظ pHخنثی می‌باشد.(۱۵)
همان طور كه مشخص است فلوراید مهمترین مادهٔ معدنی در پیشگیری از پوسیدگیهای دندانی است و تأثیر فلوراید در جهت پیشگیری از پوسیدگی توسط بسیاری از محققان مورد بررسی قرار گرفته است.
چون سنین ۳-۶ سالگی قبل از رویش دندانهای دائمی می‌باشد و با توجه به اهمیت پیشگیری، قبل از ابتلا به پوسیدگی، وجود ارتباط مستقیمی بین میزان فلوراید پایه بزاق و میزان dmft می‌تواند قبل از رویش دندانهای دائمی، در این سنین شرایط مناسب محیطی را برای جلوگیری از ابتلا به پوسیدگی دندانها فراهم كند.
بنابراین در این مطالعه، كودكان پنج ساله به منظور بررسی این ارتباط انتخاب گردید تا در صورت وجود ارتباط مستقیم بتوان راهی برای كاهش dmft دندانهای دائمی این كودكان در آینده پیشنهاد شود.مهمترین فرضیهٔ این مطالعه تأثیر میزان فلوراید پایه و pH بزاق بر dmftكودكان پنج ساله در مهدكودكهای شهر همدان است براساس نتایج این بررسی، غلظت فلوراید و pH بزاق
كاملاً بر dmft كودكان تاثیر داشته است. اختلاف آشكار میزان dmft در دو گروه مورد و شاهد كه حدود پنج می‌باشد، نشان دهندهٔ انتخاب صحیح گروهها به عنوان مورد و یا شاهد جهت مقایسهٔ تأثیر میزان فلوراید پایه بزاق در dmft دو گروه می‌باشد. طبق نتایج بدست آمده تأثیر میزان فلوراید پایه و pHبزاق در كاهش dmft به طور معنی‌داری قابل مشاهده است و كودكانی كه میزان dmf ۱ دارند، میزان فلوراید پایه بزاق در آنها حدود سه برابر كودكانی است كه میزان dmft>۱ دارند.
با اطلاعات بدست آمده از پرسشنامه ها، علت بالا بودن فلوراید پایه در گروه شاهد را می‌توان به کاهش تعداد دفعات مسواک زدن و در مواردی عدم کیفیت روش مسواک زدن گروه مورد نسبت داد زیرا ۳۴% اصلا مسواک نمی‌زدند و ۲۳% گاهی (یک نوبت) مسواک می‌زدند و قائدتا این درصد از نمونه‌ها خمیر دندانهای حاوی فلوراید استفاده نمی‌کردند. از آنجایی که فلوراید آب آشامیدنی برای هر منطقه که گروههای شاهد و کنترل انتخاب شده‌اند به یک میزان بود، علت بالا بودن فلوراید پایه در گروه شاهد را نمی‌توان به این عامل نسبت داد. دلیل احتمالی بعدی مصرف تنقلات پوسیدگی‌زای بیشتر در گروه مورد بوده، هر چند تفاوت فاحشی دیده نشد.
به لحاظ محدودیت تعداد كودكان عاری از پوسیدگی در جامعه مورد مطالعه و همكاری آنان جهت گرفتن بزاق، نمونه‌های با dmft صفر انتخاب نشد.
تحقیقات در این زمینه اغلب بر روی تأثیر فلوراید آب آشامیدنی و یا میزان آزادسازی فلوراید از دهان‌شویه‌ها، خمیردندانها و وارنیش‌ها بوده است. محققان قبلی تحقیقات زیادی در زمینهٔ ارتباط فلوراید موجود در آب و كاهش میزان پوسیدگی انجام داده‌اند. از جملهٔ آنها Deam بود، مطالعات او نشان داد كه حداكثر میزان كاهش پوسیدگی در غلظت ppm ۱ فلوراید در آب آشامیدنی است.(۳)Rugg Gunn كاهش میزان پوسیدگی را در آبهای فلورایددار گزارش كردند.(۴)
Oliveby میزان فلوراید در بزاق تحریك نشدهٔ بچه‌های ۱۲ ساله با آب ppm ۱/۰ را ۰۱۳۸/۰±۲۳/۰ میكرومول در لیتر و در آب ppm۲/۱ را ۰۴۷/۰±۸۷/۰ میكرومول در لیتر گزارش كرد.(۱۶)
تحقیقات دیگر میزان فلوراید بزاق را پس از مصرف مواد حاوی فلوراید مثل خمیردندان و دهان‌شویه بررسی كرده‌اند.(۱۷)،Hicks وFlaitz اثر دو خمیر دندان حاوی فلوراید را مقایسه نموده خاطر نشان كردند كه نوع دارای كلسیم فسفات باعث كاهش بیشتر پوسیدگی می‌شود.(۱۵)، همچنین نشان دادند كه استفاده از وارنیش فلوراید ۴۰% پوسیدگی را كاهش می‌دهد هر چند استفاده از وارنیش‌های فلوراید ایجاد تغییر رنگ موقت می‌نماید.(۱۸)
Duckworth در سال ۱۹۹۱ نشان داد در طی استفادهٔ منظم و مكرر از خمیر دندانهای حاوی ppm۱۰۰۰ فلوراید، فلوراید بزاق به ۰۶/۰±۷۵/۰ میكرومول در لیتر رسید، در حالی كه در دو گروه كنترل ۰۵/۰±۴۸/۰ میكرومول در لیتر بود. پس از قطع مصرف خمیر دندان فلورایددار میزان فلوراید پایه بزاق در حد گروه كنترل رسید.(۹)
مطالعه‌ای توسط Muhler, Katz انجام گرفت كه اثر فلوراید بر دندانهای شیری عمدتاً بعد از تولد است. برای تعیین اثر فلوراید موجود در آب بر پوسیدگی در دندانهای شیری در یك شهر هند كه منبع آب ناحیه‌ای تنها ppm ۵/۰ فلوراید و در سه شهر كه غلظتی معادلppm ۱ فلوراید داشت، هشتصد و نود كودك از ۴-۷ سال معاینه شدند كودكانی كه در شهرهای واجد آب فلوریده زندگی می‌كردند از آنهایی كه در شهر با فلوراید اندک زندگی می‌كردند، بین ۳۵%-۶۵% دندانهای شیری‌شان پوسیدگی كمتری نشان داد. مقایسهٔ وقوع پوسیدگی دندانی در دندانهای شیری كودكانی كه در همان شهر زندگی می‌كردند چه قبل از تولد و چه بعد از تولد یا منحصراً بعد از تولد در معرض فلوراید قرار داده شـدند
اختلافی مابین گروهها نشان نداد.(۴)
مطالعه Margolis نیز نشان داد كه میزان فلوراید در حد پایینی، معادل ۳/۱ میكرومول در لیتر نیز می‌تواند تا حدودی از دمینرالیزاسیون مینا در محلول با ۳/۴=pH جلوگیری كند.(۱) جنبهٔ تازهٔ این تحقیق به دلیل بررسی غلظت پایه فلوراید بزاق است كه تحت تأثیر مصرف مواد حاوی فلوراید مثل آب آشامیدنی و چای و استفاده موضعی از فلوراید است. بنابراین از طریق كنترل غلظت فلوراید بزاق، با مصرف مواد حاوی فلوراید می‌توان باعث كاهش میزان dmft شد. از آنجائی كه dmft تحت تأثیر عوامل مختلفی از جمله رژیم غذائی، بهداشت دهان، میزان فلوراید آب آشامیدنی و ... می‌باشد، به دلیل عدم وجود امكانات كافی همهٔ این عوامل در این مطالعه كنترل نشده و صرفاً فلوراید بزاق بررسی شد . البته این امر وجود ارتباط مستقیم را نقض نمی‎كند اما اعداد بدست آمده را می‎تواند متاثر نماید. این بررسی نشان داد كه غلظت مناسب فلوراید بزاق می‎تواند میزان dmft كودكان را كاهش دهد.
مطالعات نشان داده‎اند افزایش استفاده از میزان فلوراید باعث ایجاد فلوروزیس می‎گردد(۲۰،۱۹) و این به نظر می‎رسد كه وجود برنامه مشخص جهت استفاده از فلوراید لازم و ضروری است. همچنین شناسایی افرادی كه به میزان كافی فلوراید دارند نشانگر این موضوع است كه شاید عملاً نیازی به اقدامات پیشگیرانه استفاده از فلوراید نداشته باشند.
● نتیجه‌گیری
۱) كودكان با dmft>۱ از میزان فلوراید پایه بزاق كمتری برخوردار بودند و برعكس كودكان با dmft≤۱ میزان فلوراید پایه بزاق بیشتری دارند. افزایش میزان فلوراید بزاق در كاهش dmft مؤثر است و با dmft رابطهٔ معكوس دارد.
۲) كودكان با dmft≤۱ از pHبزاق بالاتری برخوردار بودند و برعكس كودكان با dmft>۱ میزان pH پایه بزاق پایینتری داشتند. كاهش pH بزاق در افزایش dmft مؤثر است و با dmft رابطهٔ مستقیم دارد.
دكتر زهرا خاموردی - دكتر محسن دالبند - دكتر مهدی شیرین‌زاد
- استادیار گروه آموزشی ترمیمی دانشكده دندانپزشكی دانشگاه علوم پزشكی همدان.
REFERENCES
۱. Raberson TM, Hemann AH, Swift EJ. The art and science of operative dentistry, ۴th ed. St. Louis: Mosby; ۲۰۰۲, ۱۱۰-۱۱۸.
۲. Zero DT. Featherstone JDB. Fluoride concentrations in plaque, whole saliva, and ductal saliva after application of home – use topical fluorides. J Dent Res. ۱۹۹۲ Nov;۷۱(۱۱):۱۷۷۵–۱۷۸۸.
۳. Lageralof F, Oliveby A. Caries protective factors in saliva. Adv Dent Res. ۱۹۹۴;۸(۲): ۲۲۹–۲۳۸.
۴. Mcdonald RE, Avery DR. Dentistry for the child and Adolescent, ۷th Ed. St Louis: Mosby; ۲۰۰۰,۱۳۷-۱۵۶.
۵. Dawes C, Weatheroll J. A kinetics of fluoride in the oral fluid. J Dent Res. ۱۹۹۰ Jan;۶۹(۱):۶۳۸- ۶۴۴.
۶. Kotsanos N, Dorling AI. Influence of posteruptive age of enamel on its susceptibility to artificial caries. Caries Res. ۱۹۹۱;۲(۴):۲۴۱-۲۵۰.
۷. Zero DT, Featherston JOB. Studies of Fluoride Retention by oral soft tissues after the application of home – use topical fluoride. J Dent Res. ۱۹۹۲;۷۱(۹):۱۷۳-۱۷۱۰.
۸. Lagerlof F, Oliveby A. Physiological factors influencing salivary clearance of sugar and fluoride. J Dent Res. ۱۹۸۷;۶۶(۲):۴۳۰–۴۳۵.
۹. Duckworth RM. Oral fluoride Retention after use of fluoride Dentifrices. Caries Res. ۱۹۹۱;۲۵(۲):۱۲۳–۱۲۹.
۱۰. شوارتز، ریچارد. اصول دندانپزشكی ترمیمی. ترجمه: كامران ارسطوپور. تهران: انتشارات شایان نمودار؛ ۱۳۸۲، ۱۳۵-۱۶۷.
۱۱. Duckworth RM. The science behind caries prevention. Inter Dent J. ۱۹۹۳;۴۳(۵):۵۲۹-۵۳۹.
۱۲. شیرین‌زاد، م، خسروی، ك. بررسی DMFT دانش‎آموزان ۱۲ ساله شهر اصفهان. توصیفی تحلیلی. [پایان‌نامه]. اصفهان: دانشكده دندانپزشكی دانشگاه علوم پزشكی اصفهان، ۱۳۷۶.
۱۳. Arabzadeh F, Bouzari M. Study of DMFT index in twelve-year old school girls and boys in Shahreza, Iran. J Dent Educ. ۲۰۰۴;۸۷(۷Suppl):۶۳-۷۰.
۱۴. Glaser AN. High biostatistics, ۳th ed. Lippincott: Williams & Wilkins; ۲۰۰۱, ۲۵۳-۲۶۴.
۱۵. Hicks J, Falitz CM. Enamel caries formation and lesion progression with a fluoride dentifrice and a calcium-phosphate containing fluoride dentifrice. J Dent Child. ۲۰۰۰;۱۰(۱):۲۱-۲۷.
۱۶. Oliveby A, Ekstrand J, Lagerlof F. Effect of salivary flow rate on salivary fluoride clearance after use of a fluoride – containing chewirum. Caries Res. ۱۹۸۹;۲۱(۴):۳۹۳–۴۰۱.
۱۷. Alpoz AR, Oren MC. Fluoride uptake by enamel in vitro following application of various topical fluoride preparation. J Clin Dent. ۱۹۹۳;۱۱(۴):۲۰۷-۲۳۰.
۱۸. Hicks J, Falitz CM, Seybold S. Fluoride varnishes and caries development in primary tooth enamel. J Dent Child. ۲۰۰۱;۱۶(۵):۳۰۴-۳۰۹.
۱۹. Pereia AC, Cunha FED, Meneghin MDC. Dental caries and fluorosis prevalence study in a nonfluoridated brazilian community. J Dent Child. ۲۰۰۰;۱۲(۱):۱۳۲-۱۳۴.
۲۰. Westerman G, Hicks J, Flaitz C. Argon laser curing of fluoride - releasing pit and fissure sealant. J Dent Child. ۲۰۰۰;۱۴(۵):۳۸۵-۳۸۸.
منبع : جامعه اسلامی دندانپزشکان ایران

همچنین مشاهده کنید


همچنین سایر کاربران این صفحات را هم دیده‌اند
شعر و ادب    انوری    دیوان اشعار    غزلیات   
بازیها و سرگرمیها    بازی کودکان    روانشناسی بازی    رشد    رشد شخصیت کودک    نقش همبازی در رشد شخصیت کودک    عدم تمایل کودک در دادن اسباب بازی های خود به کودک میهمان   
شعر و ادب    فروغی بسطامی    دیوان اشعار    غزلیات   
موسیقی    دستگاه های موسیقی ایران    سه گاه   
تاریخ ادبیات ایران    وضع سياسى اجتماعى علمى ادبى ايران از آغاز سده دهم تا ميانه سده دوازده هجرى    وضع علوم از سدهٔ دهم تا ميانهٔ سدهٔ دوازدهم هجرى    دانش های عقلی   
ارتباطات    جامعه شناسی    انسان شناسی و مردم شناسی    اصول و روش ها در مردم شناسی    انسان شناسی و علوم دیگر   
شعر و ادب    سنائی    دیوان اشعار    غزلیات   
بازار و بازاریابی    اصول بازاریابی    ترکیب عناصر بازاریابی    ابزارهای پیشبرد فروش    روابط عمومی    ابزارهای روابط عمومی   
بازار و بازاریابی    مناطق آزاد و ویژه اقتصادی    مناطق آزاد و ویژه اقتصادی ایران    مناطق ویژه اقتصادی ایران    منطقه ویژه اقتصادی سلفچگان   
بازار و بازاریابی    بازرگانی خارجی    صادرات    تشریفات غیر گمرکی قبل از ورود کالا به گمرک    روش های پرداخت در صادرات    اعتبارات اسنادی   


کلمات در حال جستجو
نقوی حسینی    توافق هسته ای    مذاکرات وین    کدخدایی    فتنه    صلاحیت    شورای نگهبان    سعیدی کیا    بنیاد مستضعفان    محمد فروزنده    مصر    اسرائیل    فلسطین    حماس    اعراب    سیسی    آمریکا    ظریف    تواق    هسته ای    مذاکرات    مجلس    علی کریمی    تیم ملی    کی روش    دستیار   



خلاصه رسانه‌ها
بعضی فکر می کردند با قراردادن ایران در  معذوریت زمانی مسئله حل شود/ مذاکره درباه تعداد سانتریفیوژ بی منطق است  - وزیر امور خارجه کشورمان گفت:  برخی از کشورهای غربی تلاش می کردند  که با طولانی کردن کار را به روز آخر بکشانند . ما از روز اول حرف منطقی می زنیم و کوتاه نمی آییم .
تراکتور با برتری برابر پیکان، حریف استقلال شد/ گلزنی بی‌نتیجه رحمتی - تیم فوتبال تراکتورسازی تبریز با برتری در ضربات پنالتی برابر پیکان به دیدار فینال رقابتهای جام شهدا راه یافت. شاگردان رسول خطیبی در دیدار پایانی این مسابقات پنجشنبه شب به ...
کیف آمازون چیست؟ - اینترنت - پس از اپلیکیشن و سرویس های "پس بوک" اپل و کیف گوگل، اینک سایت آمازون اپلیکیشن و سرویس مخصوص خود را موسوم به Amazon Wallet راه اندازی کرده است.
انتصاب محمد سعیدی کیا به ریاست بنیاد مستضعفان - حضرت آیت الله خامنه ای رهبر معظم انقلاب اسلامی در حکمی مهندس محمد سعیدی کیا را برای یک دوره پنج ساله به ریاست بنیاد مستضعفان منصوب کردند.
دونگا پس از قبول سرمربیگری تیم ملی برزیل: باید دوباره بهترین تیم فوتبال جهان شویم - فوتبال جهان - دونگا می‌خواهد برزیل را دوباره بهترین تیم فوتبال جهان کند.
نمایش استخوان‌های دیو یک‌چشم - طبیعت - در بسیاری از داستان‌ها و افسانه‌های قدیمی به هیولاها و غول‌هایی اشاره شده که یک چشم بزرگ در پیشانی خود دارند، اما ریشه آن‌ها چیزی جز جمجمه ماموت و فیل نیست!
گرانترین بازیکن فصل نقل و انتقالات لیگ چهاردهم معرفی شد - رئیس سازمان لیگ حرفه ای از بازیکن تیم تراکتورسازی تبریز به عنوان گرانترین بازیکن فصل نقل و انتقالات لیگ چهاردهم نام برد.
ظریف: طرف غربی خواستار تمدید توافقنامه ژنو به مدت چند سال بود/ موارد اختلافی ایران و غرب/ اعتراض دو نماینده به ظریف - عضو فراکسیون رهروان ولایت مجلس شورای اسلامی درباره جلسه غیرعلنی که با حضور وزیر امور خارجه برگزار شد گفت: در این جلسه ظریف در مورد مواضع ایران پیرامون نیروگاه اتمی ...
زمین لرزه منوجان خسارت جانی نداشت/ ترک خوردگی ساختمانهای فرسوده در روستاها - منوجان - خبرگزاری مهر: فرماندار منوجان گفت: تاکنون هیچ گونه گزارشی از خسارت جانی زمین لرزه پنج ریشتری منوجان دریافت نشده است.
اخلاق و پاکی باید در صحنه‌های ورزشی حکم فرما باشد/ آماده کمک درمانی به غزه هستیم - رئیس جمهور با بیان اینکه غم و اندوه بخاطر کشتار بی رحمانه مردم فلسطین در دل ما ایرانیها جایگزین شده گفت: ما آماده ایم که دارو و تیم پزشکی به غزه بفرستیم و حتی مجروحین ...
روز قدس در کشورهای اسلامی عزای عمومی اعلام شد/ تشکیل هیات بین‌المللی پیگیری کمک به غزه - بر اساس بیانیه پایانی اجلاس تروئیکای بین‌المجالس اسلامی روز جمعه این هفته مصادف با روز قدس، در کشورهای اسلامی برای حمایت از مردم غزه عزای عمومی اعلام شد.
فیلم: در آخرین روزهای ماه رمضان، شکرگذارش باشیم - اسماءالله‌الحسنی، نوای ربنا، نوای روح‌بخش اذان، دعای روزهای ماه مبارک رمضان، صدای آهنگین موسیقی محلی آذربایجان و سخنان حجت‌الاسلام زائری برای روزهای مبارک را مشاهده می‌کنید و می‌شنوید
100 کلیدواژه‌ برجسته در کلام رهبر انقلاب درباره «فرهنگ» - در طی چهار ماه گذشته، در بخش‌هایی از بیانات رهبر انقلاب که بر فرهنگ متمرکز بوده، واژه‌های دیگری پررنگ تر به نظر می‌آید که اشاره به آنها، در طراحی راهبردهای موثر فرهنگی توسط مسئولان ارشد و پیاده سازی توسط مسئولان میانی موثر خواهد بود.
اعلام « عزای عمومی» در روز قدس امسال از سوی اجلاس تروئیکا در تهران - رییس مجلس شورای اسلامی به دلیل کشتار مردم غزه توسط رژیم صهیونیستی را عزای عمومی اعلام کرد و گفت: مجلس فلسطین باید اقدامات لازم را برای ارسال کمک‌های انسان‌دوستانه از ...
وضعیت بهتر استقلال نسبت به پرسپولیس و نگرانی‌هایی درباره فولاد - مهلت نقل و انتقالات لیگ چهاردهم شامگاه دیروز به پایان رسید و تیم‌های لیگ برتری بازیکنان جدید خود را شناختند. اهتمام سازمان لیگ نسبت به جوان‌تر کردن لیگ برتر و الزام به استفاده از بازیکنان جوان موجب شد تا امسال در ترکیب تیم‌های لیگ برتر نام‌های نا‌آشنای زیادی ببینیم و امیدوار باشیم با درخشش در لیگ برتر در پایان مسیر ستاره‌های جدید به فوتبال ما اضافه شود.
یادداشت کتبی مصر به اجلاس تهران درباره ارسال کمک به غزه - رئیس مجلس فلسطین در اجلاس تروئیکا مجالس اسلامی از یادداشت کتبی دولت مصر برای همکاری و کمکهای دارویی و غذایی به مردم غزه خبر داد.
سیاست‌های كلی جمعیت به دستگاه‌های اجرایی ابلاغ شد - معاون اول رئیس جمهور در نامه هایی جداگانه، سیاست های كلی جمعیت ابلاغی مقام معظم رهبری را به 7 دستگاه اجرایی مرتبط ابلاغ كرد.
ظریف: حقوق فلسطینیان جز با مقاومت دست یافتنی نیست - وزیر امور خارجه کشورمان تاکید کرد که ملت فلسطین به خوبی دریافته است که دستیابی به حقوق حقه خویش از جمله آزادی سرزمین‌های اشغالی جز از طریق اتکای به خود و پایداری و ...
حمایت بازیکن تازه وارد استقلال از جمشیدیان/ احمد عزیز؛ با تو نامهربانی شد - لیگ برتر - بازیکن تازه وارد استقلال از احمد جمشیدیان، بازیکن کنار گذاشته شده این تیم حمایت کرد.
بیانیه مشترک سه وزیر خارجه علیه شعارهای ضداسرائیلی/ اروپا جای این اقدامات نیست - وزیران خارجه آلمان، فرانسه و ایتالیا در واکنش به تظاهرات ضداسرائیلی در کشورهای خود مدعی شدند این اقدامات نژادپرستانه بوده و جایی در اروپا ندارد.
رقم قرارداد بازیکنان و کادرفنی باشگاه گسترش فولاد منتشر شد - لیگ برتر - باشگاه گسترش فولاد مبلغ قرارداد بازیکنان و کادر فنی برای فصل 94-93 لیگ برتر را منتشر کرد.
آخرین خبرها از جایزه ۵۰۰،۰۰۰ دلاری مصطفی (ع) - فناوری - ۲۱ شهریورماه مقارن با ۱۲ سپتامبر به عنوان مهلت ارسال آثار و طرح‌های دانشمندان و پژوهشگران به نهادهای نامزد کننده جایزه ۵۰۰هزار دلاری علم و فناوری مصطفی (ص) مشخص شد.
ما همدیگر را مسخره می‌کنیم تا شما بخندید/ شوخی با طعم توهین - این شب‌ها که برنامه جشن رمضان با اجرای مشترک کاظم احمدزاده و هومن حاجی‌عبدالهی از شبکه تهران روی آنتن می‌رود، مخاطبان روزهای دورتر تلویزیون شیوه محمد حسینی در ذهنشان ...
جدول قیمت سکه و ارز روز سه‌شنبه منتشر شد - جدول قیمت انواع سکه و ارز در بازار روز سه‌شنبه منتشر شد.
وعده مسئولان به هنرمندان معترض/ بدهی‌ها تا پایان شهریور تسویه می‌شود - در تجمع اعتراض آمیزی که هنرمندان تئاتر نسبت به پرداخت نشدن معوقاتشان برگزار کردند، علی مرادخانی معاون هنری وزارت ارشاد به معترضان قول داد که تا پایان شهریور ماه ...
تمجید مهناز افشار از جادوگر / آقای کریمی؛ همیشه در قلب ما هستی - لیگ برتر - مهناز افشار در صفحه اینستاگرام خود از علی کریمی تمجید کرد.
سلام دماوند به یونسکو/ زخم های تن "دیو سپید پای در بند" را تیمار باید کرد - آمل - خبرگزاری مهر: درحالی پرونده قله دماوند برای ثبت در فهرست میراث جهانی در دستور کار قرار می گیرد و بام ایران به یونسکو سلام می گوید که زخمهای برجای مانده بر تن آن ...
انتقاد شدید از روابط پشت پرده آنکارا و تل‌آویو/ جزئیات سفر البغدادی به ترکیه در سال 2008 - رئیس حزب جمهوریخواه خلق ترکیه در اظهاراتی از ساختگی بودن مواضع نخست وزیر ترکیه علیه رژیم صهیونیستی درباره جنگ غزه خبر داد و تاکید کرد: روابط آنکارا و تل آویو در دوران ...
قطب سوم خودرو سازی، خودرو ساز باشد نه وارد کننده - بنابراین، انتظار ما از دولت این است که در این رابطه بحث عمیق کار‌شناسی شود. افزایش قیمت، معلول است و باید علت بررسی شود. از سوی دیگر، کاهش کیفیت بر‌ روی کمیت هم اثر دارد. به هنگام کمبود ‌خودرو‌، مردم هر خودرو معیوبی را نیز تحویل می‌گیرند، ولی با افزایش تولید، کیفیت نیز با آن افزایش می‌یابد و مردم حق انتخاب بیشتری ‌دارند.
35 هکتار از جنگل های کرخه و دز خاکستر شد - اهواز - خبرگزاری مهر: شوشی ها بیشه زارهای کرخه و دز را ریه های شهر می دانند. جنگل هایی وسیع که شمال و جنوب را پوشانده اند و رودهای کرخه و دز از لا به لای آن آرام و روان ...
دعوت رئیس‌جمهور از مردم برای حضور باشکوه در راهپیمایی روز قدس - دولت - رئیس‌جمهور بر حضور هرچه با شکوه‌تر مردم در راهپیمایی روز جهانی قدس تأکید کرد و گفت: هر چه راهپیمایی روز قدس امسال باشکوه‌تر باشد، این موضوع به معنای حمایت بیشتر از مردم مظلوم فلسطین است.
نشست تروئیکای اتحادیه مجالس کشورهای اسلامی آغاز شد - نشست تروئیکای اتحادیه مجالس کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی و دیگر اعضا در مورد وضعیت فلسطین و تهاجم علیه غزه دقایقی پیش با حضور مقامات 10 کشور اسلامی در تهران آغاز شد.


بیشترین بازدیدها - سرویس خبر
Copyright © 2008 - 2014 vista.ir. All Rights Reserved