ویستا مرجع مهمترین عناوین خبری / دوشنبه ۳۱ شهریور ۱۳۹۳ / Monday, 22 September, 2014
بررسی ارتباط میزان فلوراید پایه و pH بزاق با dmft کودکان پنج ساله شهر همدان

بررسی ارتباط میزان فلوراید پایه و pH بزاق با dmft کودکان پنج ساله شهر همدان● مقدمه
پوسیدگی، انحلال پیشروندهٔ اجزا معدنی مینا، عاج و سمان است و اساساً یك بیماری باكتریایی می‌باشد كه عوامل مختلفی در ایجاد آن نقش دارند.(۱)، اسیدهای حاصل از پلاك باكتریایی موجب تخریب سطح دندان می‌شوند كه این تخریب با نفوذ باكتری‌ها تشدید و ادامه می‌یابد. در صورتی كه pH دهان برای مدت طولانی و مكرراً زیر ۵/۵ باقی بماند دمینرالیزاسیون ممكن است تبدیل به پوسیدگی شود.(۲)
مطالعات بسیاری نشان داده‌اند كه فلوراید به میزان اندك باعث دمینرالیزاسیون مینا و عاج دمینرلیزه می‌شود. به علاوه ساختمان چنین دندانی محتوی غلظتهای افزایش یافته فلوروهیدروكسی اپاتیت است كه نسبت به هیدروكسی اپاتیت مقاومت بیشتری نسبت به حمله اسید دارد.(۳-۴)
از آنجایی كه فلوراید نمی‌تواند مستقیما وارد مایع پلاك یا مایع مینایی شود لذا ابتدا باید در بزاق و سایر مایعات دهان حل شود و سپس براساس شیب غلظتی منتشر شود.(۵)، سن پلاك و نوع هیدرات كربن مصرفی، pH، قابلیت بافرینگ بزاق و وجود یا عدم وجود فلوراید مدت زمان لازم رمینرالیزاسیون و جایگزینی هیدروكسی آپاتیت را مشخص می‌كند.
عوامل موثر در ایجاد پوسیدگی عوامل وابسته به میكروارگانیسم، رژیم غذایی و عوامل مربوط به میزبان می‌باشد.(۶)
فلوراید علاوه بر افزایش مقاومت دندانی به اسید، خود خاصیت ضدمیكروبی داشته و همچنین باعث دوباره معدنی شدن ضایعات پوسیده اولیه می‌شود.(۷)
حجم و قابلیت بافركنندگی بزاق در مجاورت سطوح دندانی نقش اساسی در حفاظت از پوسیدگی داشته و یكی از شاخصهای مهم تلقی می‌شود. بزاق ۸۰% كل دهان را می‌پوشاند و مهمترین منبع فلوراید در داخل دهان است.(۸)، مطالعات اخیر تأثیر ضدپوسیدگی فلوراید را حتی در غلظتهای خیلی پایین‌درمایع پلاك‌وبزاق نشان داده است.(۹)
بالا رفتن غلظت فلوراید در بزاق كه منجر به افزایش فلوراید در مایع پلاك دندانی می‌شود، موجب حفاظت دندان در مقابل پوسیدگی می‌گردد و این عمل در زمان تغییرات موقتی pH رخ می‌دهد.(۱۰)
شواهد ‌كافی وجود دارد كه مهمترین مكانیسم ضد پوسیدگی فلوراید وابسته به غلظت آن در مرحله مایع كریستال مینا و محیط اطراف یعنی پلاك و بزاق است. افزایش فلوراید در بزاق و پلاك دندانی موجب كاهش تولید اسید می‌گردد.(۱۱)
به نظر می‌رسد با توجه به نكات ذكر شده آگاهی كافی از تركیب بزاق اعم از میزان غلظت فلوراید و قابلیت بافركنندگی و آگاهی از pH بزاق می‌تواند در بررسی وضعیت موجود دهان و كنترل فعالیت باكتری‌های ساكن دهان، همچنین محتوای معدنی دندانها نقش مهمی را ایفا نماید. برنامه استفاده همگانی از دهان‌شویه سدیم فلوراید در ایران از برنامه‌های بسیار خوب وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكی و وزارت آموزش و پرورش در مدارس ابتدائی است كه از ابتدای سال ۱۳۷۸ به اجرا گذاشته شده است. این طرح كودكان بالای شش سال را پوشش می‌دهد و از آنجایی كه یكی از جوامع هدف در برنامه‌‌های دندانپزشكی پیشگیری، كودكان زیردبستان می‌باشند، لذا این مطالعه با هدف بررسی میزان فلوراید و pH پایه بزاق در كودكان پنج ساله مهدكودكهای شهر همدان در مرحله دندانهای شیری و بررسی ارتباط این دو عامل با dmft آگاهی از وضعیت موجود و بدست آوردن یك رابطه وضعیتی بین این عوامل و پوسیدگی دندانی انجام ‌گرفت.
● روش بررسی
مطالعه حاضر به روش توصیفی تحلیلی مقطعی انجام گرفت. جامعه آماری مورد مطالعه كودكان پنج ساله مهدكودكهای شهر همدان در سال ۱۳۸۲ بود. پس از كسب مجوز و انجام هماهنگیهای لازم با مسئولان بهزیستی استان و تهیهٔ لیست و آدرس مهدكودكها، كل شهر همدان به پنج منطقه (شمال، جنوب، مغرب، مشرق و مركز ) تقسیم گردید. برای هر کودک چک لیستی در مورد اطلات فردی و بهداشتی وی تهیه گردید. كودكان پنج ساله توسط آینه و سوند در نور طبیعی معاینه شدند و ایندكس dmft آنها تعیین گردید.
(۱۲-۱۳) با توجه به حجم نمونهٔ تعیین شده كه دویست نمونه بود صد نمونه به عنوان گروه مورد (dmft>۱) و صد نمونه دیگر به عنوان گروه شاهد (dmft≤۱) طوری انتخاب شدند كه از هر كدام از مناطق پنجگانه، بیست نمونه مورد و بیست نمونه شاهد، تحت مطالعه قرار گرفت. نمونه‎ها به نسبت مساوی از هر دو جنس (پنجاه دختر و پنجاه پسر برای هر گروه) و برای هر منطقه به تفكیك جنس ده نمونه مورد و ده نمونه شاهد انتخاب شدند.
طی جلسه‌ای دیگر، با اطلاع قبلی به والدین كودكان از طریق مسئولان مهدكودك، به فاصلهٔ زمانی بعد از صبحانه تا قبل از ناهار، حدود ۱-۳ میلی‌لیتر بزاق تحریك نشده از هر كودك گرفته شد و در لوله‌های پلاستیكی درب‌دار و با برچسب مشخصات تهیه و بلافاصله جهت آزمایش به آزمایشگاه شیمی تجزیه دانشكده علوم دانشگاه بوعلی همدان ارسال گردید. ضمناً جهت جلوگیری از تأثیر خمیردندان و مواد غذائی حاوی فلوراید در میزان فلوراید پایه بزاق در اطلاع قبلی به والدین توصیه گردید كه یک هفته قبل نمونه‌گیری بزاق، از خمیردندانهاومواد غذائی حاوی فلوراید استفاده نكنند.
● اندازه‌گیری فلوراید بزاق
با توجه به روشهای پیشنهادی در منابع یكی از كارآمدترین و اختصاصیترین روشهای اندازه‌گیری فلوراید استفاده از الكترود انتخابگر فلوراید می‌باشد كه این الكترود می‌تواند غلظتهای در حد ppm را بدون مزاحمت قابل توجه در محدوده pHهای ۵-۸ اندازه‌گیری نماید.
روش اندازه‌گیری شامل استفاده از منحنی كالیبراسیون می‌باشد. در این روش سیستم الكترودی كه شامل الكترود انتخابگر فلوراید و یك الكترود مرجع می‌باشد، در محلولهای استاندارد فلوراید فرو برده می‌شود و بعد از قرائت توان، منحنی كالیبراسیون رسم می‌گردد. سپس بعد از قرائت پتانسیل مربوط به نمونه، غلظت فلوراید با استفاده از منحنی كالیبراسیون بدست می‌آید. در این روش لازم است كه به محلولهای استاندارد و نمونه، مقداری از محلول TISAB (بافر تنظیم كننده كل قدرت یونی) جهت تثبیت قدرت یونی و pH اضافه گردد. این امر برای یكسان كردن تركیب یونی استانداردها و نمونه‌ها ضروری می‌باشد.(۱۴)
محلول TISAB شامل NaCl خالص (Merck,Germany)، آب مقطر (داروپخش، ایران) و اسید استیك گلاسیال (Merck,Germany) می‌باشد. برای تهیهٔ محلول TISAB مقدار ۸/۱۱۶ گرم NaCl خالص و ۱۱۵ میلی‌لیتر اسید استیك گلاسیال در یك لیتر آب مقطر دی یونیزه حل گردید. برای اندازه‌گیری ابتدا نمونه‌های بزاق با نسبت ۱:۱ با محلول TISAB تهیه شده، رقیق گردید و سپس مورد اندازه‌گیری قرار گرفتند.
مراحل كار بدین ترتیب صورت گرفت كه در هر روز كاری، پتانسیل سیستم الكترودی كه شامل الكترود انتخابگر یونی فلوراید (Metrom,Swiss) و الكترود مرجع استاندارد كالومل (Metrom,Swiss) می‌باشد، برای محلولهای استاندارد فلوراید (Merck,Germany) با غلظت معین كه حاوی مقدار ثابتی از TISAB می‌باشد قرائت گردید. سپس منحنی كالیبراسیون با استفاده از روش حداقل مربعات رسم گردید. ضریب تطابق منحنیهای كالیبراسیون حاصله در محدوده ۹۹۸/۰-۹۹۵/۰ قرار داشته كه نشان از خطی بودن پاسخ سیستم الكترودی نسبت به غلظت یون فلوراید و كارآمدی سیستم جهت اندازه‌گیری غلظت فلوراید در حد ppm می‌باشد. پس از آن توان سیستم برای هر یك از نمونه‌ با دستگاه پتانسیومتر (Hioki,Japan) قرائت و غلظت فلوراید با درون‌یابی از منحنی كالیبراسیون بدست آمد.
● اندازه‌گیری pHبزاق
هر نمونه توسط یك دستگاه pHمتر (Metrom,Swiss) اندازه‌گیری شد. این دستگاه شامل الكترود متصل به دستگاه دیجیتالی pHسنج می‌باشد كه با فرو بردن الكترود در نمونه و نشان دادن pHنمونه مورد مطالعه بر روی مانیتور دستگاه بدست می‌آید.
سپس داده‌های حاصل توسط نرم‌افزار SPSS نسخه نهم آنالیز شد. برای تجزیه و تحلیل آماری از آزمون t استفاده شد كه در این مطالعه آزمون تفاوت میانگینها و آزمون میانگینهای مستقل به دلیل وجود گروه مورد و كنترل و مقایسه بین این دوانجام شد.
امروزه با پیشرفت علم دندانپزشكی، تشخیص و درمان پوسیدگیها به شكل مرسوم محدود شده است و این راه حل (تراش پوسیدگی و ترمیم آن فقط درمان علامتی بوده و در برخورد با عوامل ایجاد كننده نهفته در بطن بیماری ناموفق می‌ماند. بنابراین محدود كردن فعالیت پوسیدگیها قبل از ایجاد هرگونه تخریب واضح باید یكی از اهداف اولیه هر برنامه تشخیصی و درمانی باشد. یكی از روشهای پیشگیرانه ارزیابی وضعیت محیطی در كنار آزمونهای باكتریایی می‌باشد كه این ارزیابی محیطی شامل بررسی میزان فلوراید بزاق، pHبزاق و خواص بافرینگ بزاق یعنی قدرت بزاق در حفظ pHخنثی می‌باشد.(۱۵)
همان طور كه مشخص است فلوراید مهمترین مادهٔ معدنی در پیشگیری از پوسیدگیهای دندانی است و تأثیر فلوراید در جهت پیشگیری از پوسیدگی توسط بسیاری از محققان مورد بررسی قرار گرفته است.
چون سنین ۳-۶ سالگی قبل از رویش دندانهای دائمی می‌باشد و با توجه به اهمیت پیشگیری، قبل از ابتلا به پوسیدگی، وجود ارتباط مستقیمی بین میزان فلوراید پایه بزاق و میزان dmft می‌تواند قبل از رویش دندانهای دائمی، در این سنین شرایط مناسب محیطی را برای جلوگیری از ابتلا به پوسیدگی دندانها فراهم كند.
بنابراین در این مطالعه، كودكان پنج ساله به منظور بررسی این ارتباط انتخاب گردید تا در صورت وجود ارتباط مستقیم بتوان راهی برای كاهش dmft دندانهای دائمی این كودكان در آینده پیشنهاد شود.مهمترین فرضیهٔ این مطالعه تأثیر میزان فلوراید پایه و pH بزاق بر dmftكودكان پنج ساله در مهدكودكهای شهر همدان است براساس نتایج این بررسی، غلظت فلوراید و pH بزاق
كاملاً بر dmft كودكان تاثیر داشته است. اختلاف آشكار میزان dmft در دو گروه مورد و شاهد كه حدود پنج می‌باشد، نشان دهندهٔ انتخاب صحیح گروهها به عنوان مورد و یا شاهد جهت مقایسهٔ تأثیر میزان فلوراید پایه بزاق در dmft دو گروه می‌باشد. طبق نتایج بدست آمده تأثیر میزان فلوراید پایه و pHبزاق در كاهش dmft به طور معنی‌داری قابل مشاهده است و كودكانی كه میزان dmf ۱ دارند، میزان فلوراید پایه بزاق در آنها حدود سه برابر كودكانی است كه میزان dmft>۱ دارند.
با اطلاعات بدست آمده از پرسشنامه ها، علت بالا بودن فلوراید پایه در گروه شاهد را می‌توان به کاهش تعداد دفعات مسواک زدن و در مواردی عدم کیفیت روش مسواک زدن گروه مورد نسبت داد زیرا ۳۴% اصلا مسواک نمی‌زدند و ۲۳% گاهی (یک نوبت) مسواک می‌زدند و قائدتا این درصد از نمونه‌ها خمیر دندانهای حاوی فلوراید استفاده نمی‌کردند. از آنجایی که فلوراید آب آشامیدنی برای هر منطقه که گروههای شاهد و کنترل انتخاب شده‌اند به یک میزان بود، علت بالا بودن فلوراید پایه در گروه شاهد را نمی‌توان به این عامل نسبت داد. دلیل احتمالی بعدی مصرف تنقلات پوسیدگی‌زای بیشتر در گروه مورد بوده، هر چند تفاوت فاحشی دیده نشد.
به لحاظ محدودیت تعداد كودكان عاری از پوسیدگی در جامعه مورد مطالعه و همكاری آنان جهت گرفتن بزاق، نمونه‌های با dmft صفر انتخاب نشد.
تحقیقات در این زمینه اغلب بر روی تأثیر فلوراید آب آشامیدنی و یا میزان آزادسازی فلوراید از دهان‌شویه‌ها، خمیردندانها و وارنیش‌ها بوده است. محققان قبلی تحقیقات زیادی در زمینهٔ ارتباط فلوراید موجود در آب و كاهش میزان پوسیدگی انجام داده‌اند. از جملهٔ آنها Deam بود، مطالعات او نشان داد كه حداكثر میزان كاهش پوسیدگی در غلظت ppm ۱ فلوراید در آب آشامیدنی است.(۳)Rugg Gunn كاهش میزان پوسیدگی را در آبهای فلورایددار گزارش كردند.(۴)
Oliveby میزان فلوراید در بزاق تحریك نشدهٔ بچه‌های ۱۲ ساله با آب ppm ۱/۰ را ۰۱۳۸/۰±۲۳/۰ میكرومول در لیتر و در آب ppm۲/۱ را ۰۴۷/۰±۸۷/۰ میكرومول در لیتر گزارش كرد.(۱۶)
تحقیقات دیگر میزان فلوراید بزاق را پس از مصرف مواد حاوی فلوراید مثل خمیردندان و دهان‌شویه بررسی كرده‌اند.(۱۷)،Hicks وFlaitz اثر دو خمیر دندان حاوی فلوراید را مقایسه نموده خاطر نشان كردند كه نوع دارای كلسیم فسفات باعث كاهش بیشتر پوسیدگی می‌شود.(۱۵)، همچنین نشان دادند كه استفاده از وارنیش فلوراید ۴۰% پوسیدگی را كاهش می‌دهد هر چند استفاده از وارنیش‌های فلوراید ایجاد تغییر رنگ موقت می‌نماید.(۱۸)
Duckworth در سال ۱۹۹۱ نشان داد در طی استفادهٔ منظم و مكرر از خمیر دندانهای حاوی ppm۱۰۰۰ فلوراید، فلوراید بزاق به ۰۶/۰±۷۵/۰ میكرومول در لیتر رسید، در حالی كه در دو گروه كنترل ۰۵/۰±۴۸/۰ میكرومول در لیتر بود. پس از قطع مصرف خمیر دندان فلورایددار میزان فلوراید پایه بزاق در حد گروه كنترل رسید.(۹)
مطالعه‌ای توسط Muhler, Katz انجام گرفت كه اثر فلوراید بر دندانهای شیری عمدتاً بعد از تولد است. برای تعیین اثر فلوراید موجود در آب بر پوسیدگی در دندانهای شیری در یك شهر هند كه منبع آب ناحیه‌ای تنها ppm ۵/۰ فلوراید و در سه شهر كه غلظتی معادلppm ۱ فلوراید داشت، هشتصد و نود كودك از ۴-۷ سال معاینه شدند كودكانی كه در شهرهای واجد آب فلوریده زندگی می‌كردند از آنهایی كه در شهر با فلوراید اندک زندگی می‌كردند، بین ۳۵%-۶۵% دندانهای شیری‌شان پوسیدگی كمتری نشان داد. مقایسهٔ وقوع پوسیدگی دندانی در دندانهای شیری كودكانی كه در همان شهر زندگی می‌كردند چه قبل از تولد و چه بعد از تولد یا منحصراً بعد از تولد در معرض فلوراید قرار داده شـدند
اختلافی مابین گروهها نشان نداد.(۴)
مطالعه Margolis نیز نشان داد كه میزان فلوراید در حد پایینی، معادل ۳/۱ میكرومول در لیتر نیز می‌تواند تا حدودی از دمینرالیزاسیون مینا در محلول با ۳/۴=pH جلوگیری كند.(۱) جنبهٔ تازهٔ این تحقیق به دلیل بررسی غلظت پایه فلوراید بزاق است كه تحت تأثیر مصرف مواد حاوی فلوراید مثل آب آشامیدنی و چای و استفاده موضعی از فلوراید است. بنابراین از طریق كنترل غلظت فلوراید بزاق، با مصرف مواد حاوی فلوراید می‌توان باعث كاهش میزان dmft شد. از آنجائی كه dmft تحت تأثیر عوامل مختلفی از جمله رژیم غذائی، بهداشت دهان، میزان فلوراید آب آشامیدنی و ... می‌باشد، به دلیل عدم وجود امكانات كافی همهٔ این عوامل در این مطالعه كنترل نشده و صرفاً فلوراید بزاق بررسی شد . البته این امر وجود ارتباط مستقیم را نقض نمی‎كند اما اعداد بدست آمده را می‎تواند متاثر نماید. این بررسی نشان داد كه غلظت مناسب فلوراید بزاق می‎تواند میزان dmft كودكان را كاهش دهد.
مطالعات نشان داده‎اند افزایش استفاده از میزان فلوراید باعث ایجاد فلوروزیس می‎گردد(۲۰،۱۹) و این به نظر می‎رسد كه وجود برنامه مشخص جهت استفاده از فلوراید لازم و ضروری است. همچنین شناسایی افرادی كه به میزان كافی فلوراید دارند نشانگر این موضوع است كه شاید عملاً نیازی به اقدامات پیشگیرانه استفاده از فلوراید نداشته باشند.
● نتیجه‌گیری
۱) كودكان با dmft>۱ از میزان فلوراید پایه بزاق كمتری برخوردار بودند و برعكس كودكان با dmft≤۱ میزان فلوراید پایه بزاق بیشتری دارند. افزایش میزان فلوراید بزاق در كاهش dmft مؤثر است و با dmft رابطهٔ معكوس دارد.
۲) كودكان با dmft≤۱ از pHبزاق بالاتری برخوردار بودند و برعكس كودكان با dmft>۱ میزان pH پایه بزاق پایینتری داشتند. كاهش pH بزاق در افزایش dmft مؤثر است و با dmft رابطهٔ مستقیم دارد.
دكتر زهرا خاموردی - دكتر محسن دالبند - دكتر مهدی شیرین‌زاد
- استادیار گروه آموزشی ترمیمی دانشكده دندانپزشكی دانشگاه علوم پزشكی همدان.
REFERENCES
۱. Raberson TM, Hemann AH, Swift EJ. The art and science of operative dentistry, ۴th ed. St. Louis: Mosby; ۲۰۰۲, ۱۱۰-۱۱۸.
۲. Zero DT. Featherstone JDB. Fluoride concentrations in plaque, whole saliva, and ductal saliva after application of home – use topical fluorides. J Dent Res. ۱۹۹۲ Nov;۷۱(۱۱):۱۷۷۵–۱۷۸۸.
۳. Lageralof F, Oliveby A. Caries protective factors in saliva. Adv Dent Res. ۱۹۹۴;۸(۲): ۲۲۹–۲۳۸.
۴. Mcdonald RE, Avery DR. Dentistry for the child and Adolescent, ۷th Ed. St Louis: Mosby; ۲۰۰۰,۱۳۷-۱۵۶.
۵. Dawes C, Weatheroll J. A kinetics of fluoride in the oral fluid. J Dent Res. ۱۹۹۰ Jan;۶۹(۱):۶۳۸- ۶۴۴.
۶. Kotsanos N, Dorling AI. Influence of posteruptive age of enamel on its susceptibility to artificial caries. Caries Res. ۱۹۹۱;۲(۴):۲۴۱-۲۵۰.
۷. Zero DT, Featherston JOB. Studies of Fluoride Retention by oral soft tissues after the application of home – use topical fluoride. J Dent Res. ۱۹۹۲;۷۱(۹):۱۷۳-۱۷۱۰.
۸. Lagerlof F, Oliveby A. Physiological factors influencing salivary clearance of sugar and fluoride. J Dent Res. ۱۹۸۷;۶۶(۲):۴۳۰–۴۳۵.
۹. Duckworth RM. Oral fluoride Retention after use of fluoride Dentifrices. Caries Res. ۱۹۹۱;۲۵(۲):۱۲۳–۱۲۹.
۱۰. شوارتز، ریچارد. اصول دندانپزشكی ترمیمی. ترجمه: كامران ارسطوپور. تهران: انتشارات شایان نمودار؛ ۱۳۸۲، ۱۳۵-۱۶۷.
۱۱. Duckworth RM. The science behind caries prevention. Inter Dent J. ۱۹۹۳;۴۳(۵):۵۲۹-۵۳۹.
۱۲. شیرین‌زاد، م، خسروی، ك. بررسی DMFT دانش‎آموزان ۱۲ ساله شهر اصفهان. توصیفی تحلیلی. [پایان‌نامه]. اصفهان: دانشكده دندانپزشكی دانشگاه علوم پزشكی اصفهان، ۱۳۷۶.
۱۳. Arabzadeh F, Bouzari M. Study of DMFT index in twelve-year old school girls and boys in Shahreza, Iran. J Dent Educ. ۲۰۰۴;۸۷(۷Suppl):۶۳-۷۰.
۱۴. Glaser AN. High biostatistics, ۳th ed. Lippincott: Williams & Wilkins; ۲۰۰۱, ۲۵۳-۲۶۴.
۱۵. Hicks J, Falitz CM. Enamel caries formation and lesion progression with a fluoride dentifrice and a calcium-phosphate containing fluoride dentifrice. J Dent Child. ۲۰۰۰;۱۰(۱):۲۱-۲۷.
۱۶. Oliveby A, Ekstrand J, Lagerlof F. Effect of salivary flow rate on salivary fluoride clearance after use of a fluoride – containing chewirum. Caries Res. ۱۹۸۹;۲۱(۴):۳۹۳–۴۰۱.
۱۷. Alpoz AR, Oren MC. Fluoride uptake by enamel in vitro following application of various topical fluoride preparation. J Clin Dent. ۱۹۹۳;۱۱(۴):۲۰۷-۲۳۰.
۱۸. Hicks J, Falitz CM, Seybold S. Fluoride varnishes and caries development in primary tooth enamel. J Dent Child. ۲۰۰۱;۱۶(۵):۳۰۴-۳۰۹.
۱۹. Pereia AC, Cunha FED, Meneghin MDC. Dental caries and fluorosis prevalence study in a nonfluoridated brazilian community. J Dent Child. ۲۰۰۰;۱۲(۱):۱۳۲-۱۳۴.
۲۰. Westerman G, Hicks J, Flaitz C. Argon laser curing of fluoride - releasing pit and fissure sealant. J Dent Child. ۲۰۰۰;۱۴(۵):۳۸۵-۳۸۸.
منبع : جامعه اسلامی دندانپزشکان ایران

همچنین مشاهده کنید


همچنین سایر کاربران این صفحات را هم دیده‌اند

کلمات در حال جستجو
ابوطالبی    ایران    غرب    تعامل    روحانی    نیویورک    داعش    پاپ فرانسیس    ترور    واتیکان    هسته ای    آمریکا    آب    وزیر نیرو    طلا    سکه    بازار    سازمان ملل    فاطمه هاشمی    تبرئه    دادگاه    ظریف    دیدار    جان کری    خودرو    لوکس   

برخی منابع مهم خبری
الف - اروم‌نیوز - افکار - تدبیر 24 - رسالت - بانی فیلم - خانه ملت - اقتصاد ایرانی - انصاف - ایران ورزشی - پارس - جام جم - آفتاب نیوز - فرهنگ - بورس نیوز - موسیقی ایرانیان - العالم - ارانیکو - خرداد - رجانیوز - آرمان - مهرخانه - موبنا - دانشجو - خبرنامه دانشجویان - انتخاب - پرسپولیس - پیام نو - پیام نفت - میراث فرهنگی - اصفهان امروز - باشگاه خبرنگاران - خبرورزشی - سی نت - فرارو - ایسنا - افق - واحد مرکزی خبر - کتابخانه مجلس - زومیت - تیک - بولتن - آریا - عیارآنلاین - جمهوریت - زیباکلام - کافه سینما - سینما پرس - شانا - ایفنام - بانک ورزش - سیاست روز - موج - تریبون - شرق - ایلنا - گویا آی تی - فارنت - فرهنگ امروز - مشرق - پانا - تهران پرس - پویش - نیک صالحی - عصرایران - آفتاب - سفیر - برهان - حوزه هنری - مهر - ایربا - سنا - دنیای اقتصاد - فان پاتوق - روزنو - تسنیم - اعتدال - دیدبان - دیپلماسی ایرانی - جوان - سلامانه - پول - اقتصاد آنلاین - تفاهم - پارسینه - بی باک - عصر خودرو - گفتار - نورپرتال - ایرنا - قدس آنلاین - ایران استخدام - حوادث - نامه - پرداد - روزگارنو - سلامت نیوز - پرشین وی - ایران و جهان - ایبنا - ایران اکونومیست - خانه‌ ورزش - شفقنا ورزشی - برنا - جماران - فردا - تبیان - جنوب - رهیاب - بنکر - عماریون - بهارنیوز - سخن‌آنلاین - اقتصادایران آنلاین - سینما خبر - شفقنا - تراز - تابناک - خبر آنلاین - سینما نگار - مثلث - نماینده - جهان نیوز - خودرو - طلا - شفاف - ورزش سه - معماری - همشهری - آی تی آنالیز - رویش - فارس - ایستنا - پارس فوتبال - . - روزنامه نود - لیزنا - شفا - مجله ماشین - موسیقی ما - ایتنا - ایران گراند - صراط - شهرسخت‎‌افزار - پی سی ورلد - اقتصاد پنهان - سیمرغ - آی سی تی - برترینها - شهرخبر - ایران - پرشین خودرو - ای استخدام - سراج 24 - اکو - سیتنا - ملت - استخدام - ایمنا - شبکه - گسترش صنعت -



عکس/ صحبت های درگوشی قالیباف با چمران در متروتصاویر / مسیر مخصوص موبایل به دست ها در خیابانرویانیان در حال اسباب‌‎کشی به خانه اجاره‌ای+عکسلیدی گاگا با حجاب، در خیابان‌های ترکیه/عکسسقوط جرثقیل تاور کرین در مشهد/گزارش تصویریعکس/ آزاده نامداری در "آرایش غلیظ"برترین عکس‌های حیات‌وحش 2014اختتامیه پانزدهمین جشنواره تئاتر عروسکی-مبارکعکس/ آغوش ۲۸۰ میلیون یوروییستاره‌هایی که هنوز خوش می‌درخشندفیلم هالیوودی جدید داعش در اینترنتعکس/پیرمردی که مرگ فراموشش کردهپرش 2.5 متری رونالدو برای به ثمر رساندن گل+عکسعکسی دردناک از آوارگان کرد سوری«جومونگ» و سه قلوهای بامزه اش +تصاویرشادی بعداز گل قوچان‌ نژاد /عکس

سرمقاله مهم روزنامه دولتی ایران ؛ بوی دیدار در نیویورک می آید - مثلث آنلاین:احتمال دیدار روحانی و اوباما افزایش یافته است.
بیشترین بازدیدها - سرویس خبر
اژه‌ای: وزیر ارتباطات به قولش درباره پالایش شبکه‌های اجتماعی عمل نکرد/ بابک زنجانی در زندان آدم داشت - اژه‌ای: وزیر ارتباطات به قولش درباره پالایش شبکه‌های اجتماعی عمل نکرد/ بابک زنجانی در زندان آدم داشت …
تقابل خط قرمزهای ترکیه - عربستان - آنکارا مسیری مستقل از ائتلاف ضد تروریسم را طی می کندتقابل خط قرمزهای ترکیه - عربستان جعفر حق پناه کارشناس مسایل ترکیه در گفت وگو با دیپلماسی ایرانی، موضع گیری ترکیه در قبال ائتلاف ضد تروریسم یا بر آمده از رقابت های منطقه…
قالیباف در انتخاب بنده به عنوان رئیس شورا نقشی نداشته است/شورای شهر نباید به باشگاه سیاسی تبدیل شود - نشست خبری رئیس شورای عالی استان‌ها و رئیس شورای شهر تهران در حالی برگزار شد که در این نشست چمران در خصوص بوستان مادر، انتخابات هئیت رئیسه شورا و همچنین…
آقای شرافت بر سر دوراهی دلواپسی - مگر در هشت‌سال دفاع مقدس چه کسانی کمک حال تأمین امنیت شهرهای ما بودند و از وقوع بسیاری از حوادث ناگوار جلوگیری می‌کردند؟ حالا هم اگر از خطراتی که جوانان ما را از دختر و پسر تهدید می‌کند آگاهی داشته باشند، این جوانانی که…
نابودی منابع آب به زیرِ زمین هم رسید/ 78 درصد دشت‌ها در آستانه مرگ - معاون وزیر نیرو در امور آب و آبفا با اعلام اینکه یکی از مصوبات جدید شورای عالی آب کاهش 25 درصدی مصرف آب در بخش کشاورزی است گفت: 78 درصد دشت های کشور رو به نابودی است.
جواد محجوب: جودوکار قزاقستانی غافلگیرم کرد - نماینده وزن 100- کیلوگرم ایران که با شکست برابر نماینده میزبان از دستیابی به مدال باز مانده بود، گفت: جودوکار قزاقستانی غافلگیرم کرد.
داعش، زنان و جهاد النکاح/ انحطاط اخلاقی به نام اسلام /علل گرایش زنان تبعه اروپا به داعش/ ۶ بار ازدواج و طلاق تنها در ۱۲ ساعت+ اسناد و تصاویر - روزنامه اسپانیایی"لافانگواردیا" نوشت:هم اکنون مراکز امنیتی در اروپا نگران موج بازگشت دختران و زنان حامله اروپایی…
ابعاد جدید پرونده "ب ز" - سخنگوی قوه قضائیه از شناسایی و بازداشت افرادی که به عنوان واسطه از طرف میلیاردر نفتی (ب ز) با بیرون از زندان ارتباط برقرار می‌کردند خبر داد.
همه چيز درباره پارچين / چرا ايران اجازه بازرسي نمي‌دهد؟ + تصاوير - مثلث آنلاین: اين گزارش ناگفته‌هايي درمورد منطقه پارچين و تلاش براي بازرسي از آن را مطرح مي‌كند
اخطار محیط زیست به شهرداری و وزارت جهاد برای کنترل مگس سفید/ احتمال طغیان مجدد آفت با افزیش یکباره دما - رییس اداره محیط زیست طبیعی استان تهران با بیان اینکه در صورت افزایش یکباره دما در پایتخت احتمال طغیان مجدد مگس سفید وجود دارد گفت: محیط زیست به شهرداری…
استفاده میلیارد نفتی از چند شناسنامه / پیگیری محتوای مجرمانه شبکه‌های اجتماعی توسط وزارت اطلاعات - سخنگوی دستگاه قضا با تشریح آخرین وضعیت پرونده ب. ز گفت: 10 نفر در این پرونده بازداشت شده اند و باب جدیدی در این خصوص باز شده است.
وزنه‌بردار دسته 69 کیلوگرم کره‌شمالی رکوردشکنی کرد/ پنجمی بهروزی - "کیم میونگ‌هیوک" در حرکت یکضرب دسته 69 کیلوگرم بازی‌های آسیایی اینچئون، رکورد این بازی‌ها را بهبود بخشید.
شهربانو منصوریان از رسیدن به نیمه‌نهایی بازماند - سانداکار تیم ملی بانوان ایران از رسیدن به مرحله نیمه‌نهایی بازی‌‌های آسیایی اینچئون بازماند.
تصاویری از شوخی بازیکن من سیتی با چلسی که به درگیری انجامید - "یحیی توره" در تونل ورزشگاه اتحاد به قصد شوخی به بازیکن چلسی ضربه‎ای وارد کرد که این کار به درگیری دو بازیکن انجامید.
آزادکاران اعزامی به روسیه از فردا به اردو می‌روند - اردوی تیم منتخب کشتی آزاد برای حضور در جام دیمیتری کرکین روسيه از فردا (سه‌شنبه) برگزار می‌شود.
پنج فیلم کوتاه دیگر در گروه «هنر و تجربه» اکران می‌شود - با انتخاب شورای سیاستگذاری گروه هنر و تجربه پنج فیلم کوتاه دیگر از آثار کوتاه محمد شیروانی، شاهد احمدلو و بیژن میرباقری در گروه هنر و تجربه اکران می‌شوند.
خالق داستان «جادوگر اوز» در سینما جان می‌گیرد - کمپانی نیولاین برمبنای فیلمنامه‌ای از جاش گولدن زندگی فرانك باوم نويسنده «جادوگر شهر اوز» را می‌سازد.
اطلاعیه جدید سازمان مالیاتی برای ارتقاء سلامت اداری - سازمان امور مالياتي کشور با صدور اطلاعيه‌اي از هموطنان خواست در صورت مشاهده هرگونه نقض قوانين، بروز فساد، ارتشاء، اختلاس، جعل و يا ديگر تخلفات اداري مراتب را از طريق ...
شوراي آب، انرژي و حمل و نقل در ایمیدرو تشکیل شد - معاون برنامه ريزي و توسعه ايميدرو از تشكيل شوراي آب، انرژي و حمل و نقل در سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی خبر داد.
توليد ون وخودروهاي هيبريدي در دستوركار خودروسازان - مديركل صنايع خودرو و نيرو محركه با اشاره به اهميت موضوع توليد و عرضه خودروهاي هيبريدي و الكتريكي گفت: توليد و عرضه خودروهاي هيبريدي و الكتريكي پس از طرح شوراي سياستگذاري ...
در دولت قبل به مدت دوسال مذاکرات مخفیانه با آمریکا انجام می شد/روحانی مذاکرات مخفی را شفاف کرد - مثلث آنلاین: سطح مذاکرات مخفی معاونین وزیر به مذاکرات شفاف وزرای خارجه ارتقاءیافت.
بشار اسد چگونه به جشنواره فیلم مقاومت پیام فرستاد - شب گذشته در حالی پیام رییس جمهوری سوریه به جشنواره فیلم مقاومت خوانده شد که حتما این سوال ایجاد شده او چگونه به این جشنواره پیام فرستاده است؟
آمانو از پیشرفت‎های مهم در اجرای پادمان‎ها در ایران خبر داد - مدیر کل آژانس بین المللی انرژی اتمی امروز دوشنبه با انتشار بیانیه ای از حصول پیشرفت های مهم در اجرای پادمان ها در ایران خبر داد.
احتمال حضور بازیکن افغانی در ملوان/ یک غنایی به انزلی رفت - احتمال حضور یک بازیکن با ملیت افغانستانی در تیم ملوان انزلی وجود دارد.
الهه منصوریان به نیمه نهایی رسید/ تکرار فینال جهانی با حریف کره‌ای - نماینده ایران در وزن 52 کیلوگرم ووشو بانوان با غلبه بر حریف نپالی خود به مرحله نیمه نهایی بازی‌های آسیایی اینچئون راه یافت.
کمیته ملی المپیک پاداش قهرمانان را نقدا پرداخت کرد - دبیر کل کمیته ملی المپیک کشورمان به محض ورود قهرمانان رشته تیراندازی به دهکده ورزشکاران جوایز آنان را نقدا و طی مراسمی در دفتر سرپرستی کاوران ایران پرداخت کرد.
تولید آلبوم منتقد برای دوری از فضای گل و بلبل/ «بی‌سیم‌چی» پُل نسل جنگ و امروز است - همزمان با آغاز هفته دفاع مقدس مراسم رونمایی از آلبوم «بی‌سیم چی» با حضور تعدادی از مخاطبان و مسئولان فرهنگی در سازمان هنری رسانه ای اوج برگزار شد.
آخرین مجلد مجموعه میزگردهای «نامه فرهنگ» منتشر شد - جلد سوم و آخرین جلد از مجموعه میزگردهای مجله نامه فرهنگ با عنوان «سیاست و فرهنگ» زیر نظر دکتر رضا داوری اردکانی به چاپ رسید.
بورس در آخرین روز تابستان سبزپوش شد - شاخص کل بورس در آخرین روز تابستان 140 واحد رشد کرد و به رقم 71 هزار و 685 واحد رسید.
مخالفت با ادغام بخش درمان تامین اجتماعی در نظام بیمه سلامت - «با طرح ادغام بخش درمان سازمان تامین اجتماعی در نظام بیمه سلامت مخالفیم و معتقدیم اجرای این طرح نیازمند طی مراحل طولانی خواهد بود.»
بازداشت واسطه‌های بابک زنجانی برای ارتباط با بیرون از زندان - سخنگوی قوه قضائیه از شناسایی و بازداشت افرادی که به عنوان واسطه از طرف بابک زنجانی با بیرون از زندان ارتباط برقرار می‌کردند خبر داد.
استفاده از ۳ شناسنامه در یک زمان توسط «ب.ز» متهم پرونده بزرگ نفتی - سخنگوی قوه قضاییه گفت: متهم پرونده بزرگ نفتی در یک زمان از ۳ شناسنامه جعلی استفاده می‌کرده است.
تدبیر بانک مرکزی برای کارمزد خریدهای خرد در پایانه‌ فروشگاهی/ ایجاد کیف پول خرد الکترونیکی - معاون شرکت پرداخت الکترونیک سامان با بیان اینکه کیف پول الکترونیک ابزار جدیدی است که بانک مرکزی به دنبال توسعه آن برای پوشش خریدهای خرد است، گفت: با توسعه این ابزار…
طرح جدید هسته‌ای آمریکا، ابزاری برای جنجال رسانه‌ای - طرح پیشنهاد هسته‌ای آمریکا درباره حذف برخی اتصالات میان سانتریفیوژها در رسانه‌های غربی با هدف تاثیرگذاری بر فرایند گفت‌وگوها صورت گرفته است.
صحنه های باور نکردنی از صف خرید آیفون 6 در نیویورک + فیلم - چندی پیش تصاویری در سطح اینترنت منتشر شد که صف خرید آیفون 6 اپل را در فروشگاه های مختلف این شرکت در ایالات متحده نشان میداد. اما در حالی که بسیاری تصور میکنند که این افرادی که در صف خرید ایستاده…


Copyright © 2008 - 2014 vista.ir. All Rights Reserved