یکشنبه ۲۹ بهمن ۱۳۹۶ / Sunday, 18 February, 2018

حکیم شعر پارسی


حکیم شعر پارسی
● به مناسبت سالروز بزرگداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی
یکی از پرآوازه ترین شاعران ایران زمین و یکی از بزرگترین حماسه سرایان جهان در قرن چهارم و پنجم هجری، حکیم ابوالقاسم فردوسی است. وی در سال ۳۲۹هجری، در روستای «با ژ» که یکی از قریه های طوس است، دیده به جهان گشود. دوران کودکی و جوانی اش را در خانواده ای که همه دهقان و ایرانی پاک نژاد و صاحب آب و زمین بودند در فضایی سرسبز و آرام به تحصیل علم و ادب پرداخت. وی در این روستا شوکتی تمام داشت و گهگاه طبع خود را در سرودن تاریخ ایران قدیم آزمایش می کرد. در آن زمان هیچ کس باور نمی کرد که این سروده های پراکنده ادامه یابد و به یک اثر عظیم حماسی به نام «شاهنامه» تبدیل شود.
▪ شاهنامه سرایی
در عهد سامانیان در قرن چهارهم هجری، جمع آوری و تالیف سرگذشت پادشاهان قدیم ایران رونق بسزایی یافت. این کتاب ها که به شاهنامه معروف بودند به نثر نوشته شده و پیش از آن که از میان بروند، منبع و ماخذ برخی از کتاب های منثور و منظوم تاریخی در زبان فارسی و عربی قرار گرفتند. جامع ترین آنها شاهنامه منثور ابومنصوری نام داشت که به فرمان «ابومنصور محمدبن عبدالرزاق» حاکم طوس، در حدود سال ۳۴۶ ق به دست جمعی از مورخان و نویسندگان جمع آوری و تدوین گردید. این کتاب، ماخد مهم فردوسی در نظم شاهنامه است.
دقیقی، اولین شاهنامه سرا بود. پیش از آن که فردوسی، به شاهنامه سرایی بپردازد، «دقیقی» که از شاعران بزرگ و همسال فردوسی است به نظم شاهنامه روی آورده بود. وی تنها هزار بیت از داستان گشتاسب و ارجاسب تورانی را سروده بود که در سن کمتر از چهل سالگی به دست غلامش کشته شد.
▪ منابع شاهنامه
پس از قتل دقیقی، دوستان فردوسی که قوت طبع شاعری او را پیش از این آزموده بودند نزد وی آمده و او را به ادامه کار تشویق کردند؛ اما وی منبع و ماخذی در اختیار نداشت که بتواند از روی آن به نظم شاهنامه بپردازد؛ از این رو این شاعر خستگی ناپذیر و سختکوش برای تهیه این منابع به شهرهای بخارا، مرو، بلخ و هرات سفر کرده و با یک تحقیق میدانی و گسترده، داستان های باستان را از سینه پیران جهان دیده بیرون کشید و آن ر ا به نسل های پس از خود تقدیم کرد و این در حالی بود که آتش جنگ همه جا شعله ور و راه ها پر خطر بود.
▪ نگرانی فردوسی
فردوسی همیشه این نگرانی و دغدعه خاطر را داشت که مبادا او هم همانند دقیقی که چهل سالگی از دنیا رفت با مرگی نا بهنگام روبه رو شود و نتواند کار بزرگی را که با عشق و علاقه آغاز کرده به فرجام رساند؛ از این رو از خداوند می خواست آن قدر زنده بماند تا بتواند شاهنامه را که خود آن را «نامه شهریاران پیش» نامیده بود به نظم درآورد... دعای او متسجاب شد و در سن ۷۱ سالگی، شاهنامه را به پایان رساند و در سن ۸۲ سالگی نیز جهان فانی را وداع گفت.
▪ رنج سی ساله
فردوسی این شاعر توانمند ایران، از کسانی بود که عشق و تلاش را به هم آمیخت و با فقر و تنگدستی در آویخت و سی سال رنج برد و دود چراغ خورد تا توانست اثری پایدار و ماندگار از خود به یادگار گذارد. فردوسی در سن کهولت نیز خود را بازنشسته نپنداشت و هستی خود را در این راه گذاشت و تا دستانش توان نوشتن داشت قلم را کنار ننهاد و حاصل رنج سی ساله خود را در سال ۴۰۰ هجری و در سن ۷۱ سالگی به جامعه ادبی وهنری ایران زمین تقدیم کرد تا در سن ۸۲ سالگی نیز به پیرایش و آرایش آن پرداخت.
▪ علت بی توجهی سلطان محمود به فردوسی
فردوسی پس از تکمیل شاهنامه و بازنگری در آن، تصمیم گرفت آن را به سلطان محمود غزنوی تقدیم کند، تا با پاداشی که از این راه می ستاند هم خود را از فقر و تهدیدستی برهاند و هم کتاب را از گزند حوادث مصون دارد. اما بر خلاف انتظار، مورد بی مهری سلطان قرار گرفت. درباره اینکه چرا سلطان محمود به فردوسی بی اعتنایی کرد گفته اند: فردوسی از پیروان اهل بیت(ع) بود و سلطان محمود را با شیعیان میانه ای نبود. یکی دیگر از دلایلی که فردوسی مورد بی مهری سلطان محمود قرار گرفت این بود که او شاعر درباری نبود.
▪ وفات فردوسی
سلطان محمود غرنوی، ابتدا فردوسی را مورد بی مهری قرار داد و دل او را ر نجاند، اما سال ها بعد درصدد برآمد ازاین شاعر دل شکسته دلجویی کند؛ از این رو هدایایی فراهم کرد و گفت با شتر سلطانی به طوس ببرند و از او عذر خواهی کنند اما اقبال با این شاعر همراه نبود. نظامی عروضی گوید: هدایای سلطان به سلامت به شهر «طبران» رسید، وقتی شتر از دروازه «رودبار» وارد می شد، جنازه فردوسی از دروازه «رزان» بیرون می رفت.
گویند از فردوسی دختری ماند سخت بزرگوار، خواستند هدایای سلطان را به او بسپارند، قبول نکرد و گفت بدان محتاج نیستم. فردوسی پس از ۸۲ سال زندگی شرافتمندانه و افتخار آمیز در سال ۴۱۱ ق غریبانه وفات یافت و دخترش عزت و بلند طبعی او را کامل کرد و این چنین مقتدرانه از هدایای مادی سلطانی چشم پوشید و افتخاری بر افتخارات پدر افزود.


منبع : روزنامه رسالت

مطالب مرتبط

در لابه‌لای ورق‌های زندگی نازک


در لابه‌لای ورق‌های زندگی نازک
بسیاری معتقدند كه نازك الملائكه نخستین سراینده شعر نو در جهان عرب است و یكی از آثار او با عنوان «كولیرا» (وبا) را كه در سال ۱۹۴۷ سروده از نخستین شعرهای آزاد در ادبیات عرب به شمار می‌آورند.
كولیرا در حالی شكل گرفت كه ملائكه خبر مرگ هزاران نفر بر اثر شیوع وبا در مصر را شنیده بود.
این اثر بر خلاف شعر كلاسیك عرب مصرع‌های كوتاه و بلند داشت كه در آن سال‌ها چنین آثاری با مخالفت شاعران كلاسیك مواجه شد. یكی از كسانی كه در اولین روزهای انتشار شعرها با ملائكه مخالفت كرد پدرش بود اما ملائكه این شیوه سرودن را ادامه داد تا زمانی كه به‌عنوان یك شاعر نو گرا در جهان عرب شناخته شد. برخی علاوه بر او «بدر شاكر سیاب» را كه او هم اهل عراق بود بنیانگذار شعر نوی عرب می‌دانند.
مجموعه اشعار هر دو شاعر كه نخستین سروده‌های آنان در قالب نو را در خود داشت در سال ۱۹۴۷ چاپ شد.
«نازك الملائكه» در جایی نوشته كه پیش از او هم شاعران دیگری شعر نو سروده‌اند، هرچند تاكید داشت كه شعر نو عرب از كشور او یعنی عراق آغاز شده است.
● تا ثیر الملائكه بر شعر عرب و فارس
پیدایش شعر نو در جهان عرب پس از ظهور این قالب نو شعری در ایران و در زبان فارسی رخ داده و دلال عباس، استاد زبان فارسی دانشگاه لبنان اعتقاد دارد كه پیشگامان شعر نو عرب از شاعران معاصر ایرانی به‌ویژه نیما یوشیج تاثیر پذیرفته‌اند و پدر نازك الملائكه هم با زبان فارسی و آثار شاعران معاصر فارسی‌زبان آشنا بوده است.
بسیاری از صاحبنظران ادب فارسی اعتقادی به اینكه شعر نو فارسی تاثیری بر ادبیات معاصر گذاشته باشد ندارند و اظهارات خانم ملائكه درباره مخالفت پدرش با سروده او در قالب غیركلاسیك اثر‌پذیری او از شعر نیمایی را نفی می‌كند. در عراق و دیگر كشورهای عربی هم مثل ایران، جدل میان طرفداران و مخالفان شعر نو تا سال‌ها در مطبوعات و محافل ادبی ادامه داشت اما نازك الملائكه در كتابی با عنوان قضایای شعر معاصر به دفاع از شعر نو پرداخته است.
● ملا ئكه در یك نگاه
نازك الملائكه، شاعره زن عراقی در سن هشتادوپنج سالگی در یكی از بیمارستان‌های قاهره، پایتخت مصر درگذشت و در گورستان «ششم تشرین» در اطراف همین شهر به خاك سپرده شد. نازك الملائكه متولد محله عاقولیه بغداد پایتخت عراق بود، پدرش صادق، مادرش سلمی و دو دایی‌اش جمال و عبدالصاحب نیز شاعر بودند. نام «نازك» را پدربزرگش به دلیل علاقه‌ای كه به نازك عابد، شخصیت زن انقلابی سوری داشت برای وی انتخاب كرد. نازك الملائكه بعد از تحصیل در دانشسرای عالی تربیت معلم عراق وارد دانشكده هنرهای زیبای دانشگاه بغداد شد و در رشته موسیقی تحصیل كرد، بعدا به آمریكا رفت و از دانشگاه ویسكانسین فوق لیسانس ادبیات معاصر گرفت و در بازگشت به عراق به تدریس در دانشكده علوم تربیتی دانشگاه بغداد پرداخت. با وقوع تحولات سیاسی و روی كار آمدن حكومت عبدالكریم قاسم در عراق، او برای مدتی ناچار به ترك این كشور و اقامت در بیروت، پایتخت لبنان شد. پس از بازگشت به عراق به تدریس زبان و ادبیات عرب در دانشگاه بصره پرداخت و با عبدالهادی محبوبه، رئیس این دانشگاه ازدواج كرد. این زوج در سال ۱۹۷۰ به كویت مهاجرت كردند و در دانشگاه كویت به تدریس مشغول شدند. با حمله عراق به كویت در سال ۱۹۹۰ خانم ملائكه و همسرش بار دیگر ناگزیر به مهاجرت شدند و این بار در مصر مقیم شدند كه تنها فرزندشان در آن می‌زیست. او تا پایان عمر در قاهره زندگی كرد و همسرش در سال ۲۰۰۲ در همین شهر درگذشت.
ملائكه سال‌های پایانی عمر خود را با بیماری پاركینسون گذراند كه موجبات گوشه‌گیری او را فراهم كرد.
چند هفته پیش از مرگ خانم ملائكه، گروهی از فعالان فرهنگی عراقی در نامه‌ای كه به دولت عراق نوشتند، او را بزرگ‌ترین نماد زنده ادبیات خواندند و نسبت به آنچه نادیده گرفتن خانم ملائكه می‌دانستند اعتراض كردند. از نازك الملائكه چندین مجموعه شعر و چند كتاب در زمینه ادبیات به چاپ رسیده است.

20 روش پخت لازانیا که باید امتحان کنید (3)
اگر اجاق گازتان فر ندارد یا اینکه استفاده از فر برایتان مشکل است، نگران نباشید. باز هم می توانید لازانیا درست کنید. با این دستور شما می توانید لازانیا را داخل تابه روی اجاق گاز درست کنید که هم راحت است و هم سریع درست می شود.
وبگردی
فیلم | سریع‌القلم: تقابل ما با جهان چقدر هزینه دارد؟
فیلم | سریع‌القلم: تقابل ما با جهان چقدر هزینه دارد؟ - اقتصاد سیاسی - محمودسریع القلم با بیان اینکه تقابل ما با جهان هزینه دارد،گفت:»هیچ انسانی پیدا نمی شود که بگوید با ظلم موافقم هستم،اما حکمرانی در کشور باید سود و زیان کند که با چه هزینه ای می خواهد این موضوع را پیش ببرد.»
سیف بعد از کاهش 30 درصدی ثروت مردم بجای استعفا وعده داد / عقب نشینی از کاهش دستوری نرخ سود
سیف بعد از کاهش 30 درصدی ثروت مردم بجای استعفا وعده داد / عقب نشینی از کاهش دستوری نرخ سود - تدابیر بانک مرکزی برای مدیریت بازار ارز؛ شامل انتشار اوراق گواهی سپرده ریالی، انتشار گواهی سپرده ریالی مبتنی بر ارز و طرح پیش فروش سکه بهارآزادی در نشست...
دولت ثبات و امید 4 سال پیش در مورد ارز چه گفت؟
دولت ثبات و امید 4 سال پیش در مورد ارز چه گفت؟ - یادآوری سخنی از رئیس جمهور،در برنامه تلویزیونی "دیدگاه"، پیش از انتخابات سال 1392 و نگاهی به نرخ ارز امروز ، 25 بهمن 1396
اظهارات جنجالی احمدی نژاد در مقابل دادگاه
اظهارات جنجالی احمدی نژاد در مقابل دادگاه - سخنرانی پرحاشیه احمدی نژاد در مقابل دادگاه بقایی
چه کسی به وقت شام را کمدی خطاب کرد؟!!
چه کسی به وقت شام را کمدی خطاب کرد؟!! - امیرقادری منتقد سینما: حاتمی کیا یک فیلم بد و کاریکاتوری ساخته است
تصاویر/ حاشیه و متن اختتامیه جشنواره فیلم فجر
تصاویر/ حاشیه و متن اختتامیه جشنواره فیلم فجر - آیین اختتامیه سی و ششمین جشنواره فیلم فجر در مرکز همایش‌های برج میلاد با حضور اسحاق جهانگیری معاون اول رییس جمهور و سید عباس صالحی وزیر ارشاد برپا شد.