ویستا مرجع مهمترین عناوین خبری / جمعه ۸ اسفند ۱۳۹۳ / Friday, 27 February, 2015
موسیقی محلی مازندران

موسیقی محلی مازندران۱) موسیقی اصیل تبری (مربوط به كوهستان‌ها و جلگه‌های مركزی مازندران)
۲) موسیقی علی آباد كتول (مربوط به بلوك آستارآباد قدیم به مركزیّت پیچك محله)
۳) موسیقی گداری (به مركزیّت قنبرآباد بهشهر)
۴) موسیقی خنیایی شرق استان (مربوط به جلگه‌های شرق مازندران از كردكوی تا میاندرود ساری)
۵) موسیقی غرب مازندران ( از دو سوی رودخانه چالوس تا دوسوی رودخانه نشتا)
۶) موسیقی مركزی مازندران
موسیقی مناطق مركزی مازندران كه تقریبا خاستگاه اصلی كلیهٔ نغمات، آواها و نواهای پنجگانهٔ تبری زبان به شمار می‌آید در همهٔ نواحی كوهستانی از هزار جریب تا كوهستان‌های كجور و محال ثلاث ودر نواحی جلگه‌ای از میاندرود تا شرق رودخانه چالوس عمومیت و كاربرد دارد. این موسیقی از یك سو بر پایهٔ دو مقام آوازی پراهمیت منطقه یعنی تبری و كتولی بنا شد و از سوی دیگر برمحور ده‌ها قطعه و تكّه سازی چوپانی منطقه شكل گرفته و گسترش یافت.
دو مقام كتولی و تبری رفته رفته به موسیقی سازی منطقه راه یافتند و بر غنا و تنوع آن افزودند. مقام تبری با استفاده از اشعار منسوب به امیر پازواری هم در بخش سازی و هم در بخش آوازی به امیری شهرت یافت.
كتولی نیز تحت تاثیر موسیقی سایر مناطق واقوام، حالات مختلفی یافت كه اصلی‌ترین و كهن‌ترین آنها كتولی رایج در مناطق مركزی است. علاوه بر این شبه مقاماتی آوازی همچون چاروداری حال و منظومه‌های متعددی همچون طالبا اركان و اساس موسیقی این منطقه را تشكیل می‌دهند.
با الهام از مقامات و منظومه‌های مورد بحث، آواهای دیگری با عنوان سوت‌ها بروز یافتند كه می‌توان آن‌ها را از نظر ساختاری در چارچوب ریزمقامات مورد بررسی قرار داد. این مجموعه در كنارهٔ گهره سریها یا لالاییها، نواجشها، موریو ریزمقامات یا كیجاجانها كلّیات موسیقی آوازی مناطق مركزی مازندران را تشكیل می‌دهند.
مایگی آواهای مازندرانی در شور و دشتی است و آن دسته از مقامات و ریزمقامات آوازی یا سازی كه یا مایه‌هایی جدا از مایگی فوق ملاحظه می‌شوند. از موسیقی سایر مناطق و یا اقوام الهام یافته و به موسیقی منطقه پیوسته‌اند.
موسقی سازی نیز در این منطقه بسیار متنوع است و پرتعداد است.اصلی‌ترین و قدیم‌ترین بخش از این موسیقی شامل تعدادی از قطعات سازی است كه به شیوه‌های زندگی دامی كهن اختصاص دارد. هر چند در حال حاضر جنبه‌های كاربردی این تكّه‌ها از میان رفته است ولی همچنان در نوای ساز (چوپانان) و یا نوازندگان جاری است. از اصلی‌ترین این تكّه‌ها باید از كمرسری، تریكه‌سری، كردحال یا چپون حال، میش حال، بورسری، دشتی حال، ولگ سری، سنگین سما نام برد كه توسط لله وا یا نی چوپانی مازندران نواخته می‌شوند.
بخش دیگری از موسیقی سازی این منطقه را باید به موسیقی مراسم و آیین‌ها جستجو كرد كه توسط سرنا نواخته میشود .
شاخص‌ترین این تكّه‌ها كه در عروسی، جشن‌ها و اعیاد مورد استفاده قرار می‌گرفته‌اند، جلوداری، ورساقی، آروس یار، گورگه، روونی، جلیت، تركمونی، حناسری، كلنج زر، درون، آروس كفا، پیشنوازی نام دارند.
برخی از این تكّه‌ها مانند آروس یار و جلوداری بعدها به قطعات لله‌وا پیوسته و توسط این ساز نواخته شدند. علاوه بر این آنچنان كه پیشتر اشاره شد بسیاری از مقامات و منظومه‌های آوازی همچون تبری(امیری)، ٍٍ كتولی، طالبا، نجما، حقانی به موسیقی سازی الحاق یافته و به جمع قطعات لله وا و كمانچه افزوده شدند.
نتیجه اینكه ریزمقامات یا ترانه‌های مازندرانی بر اساس مقامات آوازی و سازی این منطقه پدید آمدند كه در این بخش به بررسی آن‌ها خواهیم پرداخت.
● ریزمقامات در مناطق مركزی مازندران (كیجا جان)
ریزمقامات مناطق مركزی مازندران به سه گروه تقسیم می‌شوند و هر گروه با ویژگی‌هایی قابل شناسایی هستند .
۱) گروه اول
ریزمقاماتی كه بر اساس آواها و تكّه‌های كهن موسیقی تبری شكل یافته‌اند.
۲) گروه دوّم
ریزمقاماتی كه با پیدایش آوازهای مذهبی به ویژه موسیقی تعزیه بروز نموده و از موسیقی سنتی همراه آن الهام یافته‌اند.
گروه سوّم ریزمقاماتی كه برداشتی از موسیقی اقوام و طوایف مستقر در منطقه می‌باشند و یا تحت تاثیر مقامات آوازی و سازی سایر مناطق ایران پدیدار شده‌اند. كه ذیلا به خصوصیات هر یك از گروه‌های سه‌گانه فوق پرداخته خواهد شد.
▪ ریزمقامات اصیل تبری
مناطق گسترده‌ای از كوهستان‌های مازندران از هزارجریب تا بیرون بشم و جلگه‌های حدّ فاصل شهرستان ساری تا غرب نوشهر از مجموعه ریزمقاماتی استفاده می‌كنند كه بر پایهٔ اصیل‌ترین و كهن‌ترین آواها و تكّه‌های چوپانی مازندران شكل یافته‌اند. مایگی بیشتر آن‌ها در شور دشتی است و ساختمان آن‌ها بر اساس توالی و تكرار جملات موسیقی و شعر استوار است كه در هر دور به جملات كوتاه‌تری متّصل شده و بر اساس شیوهٔ بداهه خوانی و حسّ فردی خوانندگان حالات ویژه‌ای می‌پذیرد.
اشعار در این ریزمقامات غالبا به گوشوارهایی منتهی می‌شوند كه به تركیب بند و ترجیع‌بند در اشعار كلاسیك ایران مانند است. با این همه در اجرای شیوه‌های كهن‌تر ریزمقامات كه توسط خنیاگران و شعرخوان‌های محلّی بیان می‌شود، حالات مشتركی از اشعار عروضی و هجایی به چشم می‌خورد، كه جای تامّل بیشتری دارد.
جداسازی این اشعار از جملات موسیقی، عدم تطابق آنها را با قالب‌های شعر كلاسیكه ایران نشان می‌دهد. خوانندگان مختلف تلاش می‌كنند تا این گونه اشعار را با سبك و سیاق خود با جملات موسیقی هماهنگ سازند از همین رو ممكن است د راجراهای مختلف از یك ریزمقام، با كشش‌ها، تحریرها و مترهای بدیعی مواجه شد.
میزان تغییر در اجرای ریزمقامی واحد، در روستاها و شهرهای مختلف در حدّ تغییر لهجهٔ زبان تبری است.
این گروه از ریزمقامات در مناطق كوهستانی نسبت به مناطق جلگه‌ای از اصالت بیشتری برخوردارند و ساختار سنتی آنها كمتر دستخوش دگرگونی شده است. طبیعی است در مناطق جلگه‌ای، تراكم جمعیت، ارتباط گسترده‌تر با برخی از فرهنگ‌های همجوار و درآمیزی با مهاجرین، موجب تغییراتی چند در برخی حالات و ریتم این گروه از ریزمقامات شده است.
با این همه این گروه در كلیت خود چه درمناطق كوهستانی و یا جلگه‌ای، هم‌سو و همانندند. شیوه‌های اجرایی این ریزمقامات بر اساس نظام و قواید خاصی است و با آنكه خاستگاه و منشاء ملودی آن‌ها به شدّت از مقامات یا منظومه‌های آوازی همچون امیری، كتولی و طالبا متاثر است امّا پس از آن‌ها به خصوص بعد از اجرای كتولی خوانده می‌شود.
باید گفت كه ریزمقامات از نظر حالات و مضمون اساسا به مراسم و آیین‌های سرورآمیز و یا موضوعات معیشتی ارتباط داشته‌اند اما شعر خوان‌ها (شرخون) و خنیاگران كه در مجالس و شب‌نشینی‌ها راوی مقامات ومنظومه‌ها، همراه با نقل داستان‌های عاشقانه و یا احادیث بوده‌اند، كمتر به اجرای ریزمقام می‌پرداختند.
▪ ریزمقامات متاثر از موسیقی مذهبی
پیدایش اولین گونه‌های موسیقی مذهبی در قالب شبیه‌خوانی‌ها، مراثی و نوحه‌ها كه بیشتر توسط تعزیه‌خوان‌ها و مدّاحان كومش و مناطق مركزی ایران به اجرا در می‌آمد به لحاظ بار اعتقادی و مذهبی مورد توجه مردم منطقه قرار گرفت. رفته‌رفته بسیاری از نوحه‌ها و مراثی براساس و مدل تصنیف‌سازی موسیقی سنتی شكل یافته و در منطقه متداول شدند.
این گروه از نوحه‌ها و مراثی بعكس تعزیه، از نظر اجرایی دارای محدودیت زمانی و مكانی نبوده و در بیشتر سوگواری‌ها معمول شدند. با گذشت زمان تكرار و عمومیت این موسیقی، تاثیر آشكاری بر موسیقی، به ویژه بر منظومه‌ها و ریزمقامات تبری بر جای گذاشت.
این احتمال قابل طرح است كه برخی منظومه‌های موسیقیایی مازندران همجون نجما، حیدربك و صنمبر تحت تاثیر موسیقی مذهبی شكل یافته و بسیای از ترانه‌ها در چهارگاه و سه‌گاه نیز از همین موسیقی متاثر شده و ضمن پذیرش و آمیختن د راین میان در تاثیر برخی از ریزمقامات و قطعات آوازی ویا سازی امروز مازندران، از موسیقی مذهبی نمی توان تردید داشت.
به طور نمونه مرثیهٔ خنجر می‌زند شمر با تغییر مایگی از بیات ترك به شوشتری، به لیلا باریكلا‌ تغییر نام یافته و عینا به مجموعهٔ ریزمقامات مازندران افزوده شد. همچنین آواز عباس‌خوانی (رجزخوانی) در تعزیه، عینا با عنوان عباس‌خونی به قطعات سازی مازندران انتقال یافت كه توسط لله‌وا نواخته می‌شود.
▪ ریزمقامات متاثر از موسیقی اقوام
در پی تمركز وایجاد امنیت نسبی كشور در دوران صفویه، مراودات و مبادلات اقتصادی و اجتماعی بین اقوام و طوایف ایرانی گسترش قابل توجه‌ای یافت.
در همین رابطه بسیاری از جارواداران مازندرانی و كومشی در جریان سفرها و مبادلات تجاری با مناطق مركزی ایران، ضمن آشنایی با موسیقی این نواحی برخی از ریزمقامات مناطق یاد شده را به حافظهٔ خود سپردند و بر اساس حس بومی و فردی تغییراتی در برخی از حالات آن‌ها ایجاد نمودند. این ریزمقامات نیز رفته رفته به وسیلهٔ همین افراد در منطقه عمومیت یافته و مورد استقبال قرار گرفت. وجود تعدادی ریزمقام در شوشتری، بیات ترك، ماهور و چهارگاه را باید محصول این جابه جایی‌ها دانست.
همچنین كوچ پیوسته اقوام به مناطق كوهستانی و كوهپایه‌ای مازندران كه از دورهٔ صفویه آغاز و به مرور ادامه یافت، در انتقال برخی از ریزمقامات دیگر طوایف ایرانی به این منطقه، بی تاثیر نبود. طوایفی چون درزی‌های اصفهان و كردان، اگرچه با گذشت زمان دركلیهٔ آداب، سنن قومی و فرهنگ منطقه استحاله شدند ولی بی شك تاثیراتی نیز در فرهنگ وهنر منطقه به جای گذاردند.
وجود قطعاتی همچون كیجا كرچالدر شوشتری و زاری در بیات ترك كه امروزه جزء قطعات سازی منطقه قلمداد شده وبا لله وا نواخته می‌شوند از همین طسریق به موسقی منطقه راه یافته‌اند.
● موسیقی علی آبادكتول یا موسیقی كتولی
علی آباد كتول از نظر جغرافیایی شرقی‌ترین مناطق تبری زبان واز اصلی‌ترین بلوكات استارآباد قدیم محسوب می‌شود. نزدیكی این منطقه با بسیاری از نواحی تركمن‌نشین واحاطه آن توسط روستاهایی همچون ?اوبه دوجی اوبه بهلكه، قره بولاق، شفتالو باغ، حسن طبیب، اوبهٔ كوچك، نظرخانی، اوبهٔ بدراق نوری، قراقچی و از سوی دیگر حضور اقوم سیستانی و همسایگی با خراسان، پیچیدگی شگفتی را در مجموعهٔ فرهنگ شفاهی علی‌آباد موجب شده است.
زبان تبری در علی‌آباد از نظر قواعد و واژگان همانند تبری نواحی مركزی مازندران می‌باشد ولی در عین حال در برخی از قواعد و ساختار دستوری از لهجهٔ فارسی خراسانی و گرگانی متاثر است. افزون بر این تعداد قابل توجهی از واژگان خراسانی، گرگانی، تركی و سیستانی نیز در آن به چشم می‌خورد.
این درهم‌آمیزی در موسیقی كتول محسوس‌تر است. به ویژه تاثیر دو جریان بزرگ موسیقیایی یعنی خراسانی و تركمنی به آسانی در آن مشهود است ضمن اینكه مراودت عاشق‌های ترك نژاد بجنورد و كردان قوچانی و انتقال برخی از مقامات و ریزمقامات اقوام فوق به موسیقی كتول، در افزایش كیفی و كمی آن تاثیر به سزایی داشته است.
به روایت دیگر شاخه تنومند موسیقی كتولی از سمت شرق به خاك‌های خراسان و مناطق ترك‌نشین و كردنشین آن و از سوی شمال به دشت‌های تركمن‌نشین ریشه دوانده است و اینها همه جدا ازخاستگاه اصلی آن یعنی موسیقی تبری است.
بنابرایناز یك سو می‌توانیم شاهد دریافت‌ها و روایت ویژه هرایی تركمنی باتلفیق خراسانی آن در موسیقی كتول باشیم و از سوی دیگر بیت‌خوانی‌های شرق و بسیاری از حالات موسیقی خراسانی را در آن مشاهده كنیم.
باید اضافه نمود بخش وسیعی از قطعات سازی كتول نیز متاثر از موسیقی سازی طوایف سیستانی است این تاثیرات دارای جنبه‌های متفاوتی است. به طوری كه برخی از قطعات ونغمات در سرنا عینا به موسیقی كتول انتقال یافته‌اند و تعدادی دیگر با پذیرش تغییراتی در حالات و یا ساختار نغمات به این موسیقی پیوستند. از رهگذر این آمیزش‌ها، تنوع چشمگیری را در ادوات موسیقی كتول ملاحظه می‌كنیم كه از فرهنگ‌های متفاوتی وام گرفته شد و سپس بخاطر استمرار در كاربرد، پس از گذشت سده‌ها به سازهایی بومی تبدیل شدند، كه در جای خود به آنها پرداخته خواهد شد.
▪ اساس موسیقی كتول
ساختار موسیقی كتول متكی بر دو مقام آوازی با عنوان هرایی كوتاه و هرایی بلند است. هر چند این و هرایی خود دارای انواع دیگری نیز هستند كه به حس مجریان و چگونگی بلندی یا كوتاهیجملات آن به هنگام اجرا بستگی دارد.
از قدیم‌الایام خنیاگران كتول این دو مقام را بر اساس سلیقه و ذوق فردی و با اتكا به سنت بداهه‌خوانی و بداهه‌نوازی در اشكال مختلفی اجرا نموده‌اند كه پس از شكل‌گیری و تثبیت، به نام آنها نامدار شد. برهمین مبنا پس از سالیان دراز ده‌ها مقام به مجموعهٔ مقامات موسیقی كتول افزوده شد كه هر یك از آنها به نام خنیاگران پدیدآورندهٔ خود خوانده می‌شود.
ازنمونهٔ این گونه مقامات می توان از مقام علی محمّد صنم، مقام یحیی گالش و مقام حسن خانی یاد كرد.
از انواع دیگر موسیقی آوازی علی‌آباد كتول باید از راسته مقامات نام برد. راسته مقام از نظر كلی تفاوت چندانی با مقام هرایی نداشته واز بسیاری جهات با آن همانند است. وجه تمایز راسته مقام با مقام هرایی بلند و كوتاه در اجرای پرشتاب‌تر و سریع‌تر آن است.به همین دلیل شاید بتوان گفت راسته مقامات در این مورد به ریزمقامات نزدیك می‌شوند. مجموعهٔ كله‌كشها بخش دیگری از موسیقی آوازی علی‌آباد كتول است.
كله‌كشها د رموسیقی این منطقه به آوازهای پنج‌گانه‌ای اطلاق می‌شود كه نسبت به هم دارای تفاوت‌هایی (هرچند اندك) هستند. طول جملات این آوازها از هرایی كوتاه‌تر است. كله‌كش‌ها نیز همچون هرایی، مقدمه و پیش‌درآمدی جهت اجرای موسیقی منظومه ای و ریز مقامات به شمار می آید.
بخش دیگری از موسیقی آوازی كتول شامل منظومه هاست كه عباس مسكین یا عباس گالش از معروفترین آن هاست. منظومه ها معمولا پس از مقامات و كله كش ها و قبل از ریزمقامات به اجرا در می آیند.
چنانچه بخواهیم به موسیقی سازی علی آباد كتول نیز اشاره نماییم ، ناچاریم تا آن را نیز به دسته های مختلفی تقسیم كنیم.
امّا در یك نگاه كلّی می توان سه دسته را نسبت به سایر بخش ها پراهمیّت تر دانست . دسته اوّل مجموعه قطعاتی كه در جشن ها و عروسی ها مورد استفاده قرار می گیرد و ما از آن پیوسته با عنوان موسیقی مراسمی یاد كرده ایم. این بخش از موسیقی كتول كه توسط سرنا و دهل اجرا می شود در واقع آمیزه ای از فرهنگ های متفاوت است. برخی از قطعات سیستانی، خراسانی و كردی همراه با تعدادی از تكّه های مازندرانی تشكیل دهندهٔ این بخش از موسیقی كتول است .
دستهٔ دوّم شامل مقامات و قطعاتی است كه در پاسخ به مقامات و ریز مقامات آوازی اجرا شده اند. این دسته كلیه هرایی ها، راسته مقامات و كله كش ها را در بر می گیرد و توسط سازهایی چون دو تار، نی و كمانچه نواخته می شود. دستهٔ سوّم مجموعهٔ قطعاتی است كه فاقد بیان آوازی است و تنها توسط سازها بیان شده و به اجرا در می آیند. از نمونهٔ این قطعات می توان به گالشی، یار خدیجه، ورساقی و زارنجی اشاره كرد كه توسط نی و دو تار نواخته می شوند.
متاسفانه در این بخش نام بسیاری از نغمات به فراموشی سپرده شد تا جایی كه حتّی هنرمندان كهنسال بومی نیز اسامی قطعات اجرایی خود به خاطر نمی آورند. به طور مثال از میان ده ها قطعهٔ مراسمی تنها نام سه تكّه یعنی آروس یاری ، كشتی گیری و اسب دوانی به یاد مانده است.
● ریز مقامات
درحال حاض از ریزمقامات بومی كتول تنها تعداد معدودی در یادهامانده است كه اگر شماری از منظومه‌ها را نیز بر آن بیفزاییم از چند ده ریزمقام متجاوز نیست.
به عكس ریزمقامات سایر مناطق مازندران، متاسفانه نام‌های قدیمی این بخش از موسیقی كتول به فراموشی سپرده شده است و همهٔ آنها نزد هنرمندان این منطقه با عنوان كلی ریزمقام شناخته می‌شوند.
همین مساله موجب شده است تا بررسی مورد به مورد ریزمقامات كتول برای ما میسر نباشد. از همین رو ناچاریم تا این بخش از موسیقی منطقه مورد بحث را به دو دسته كلی تقسیم كنیم. دستهٔ اول ریزمقاماتی كه در ادامه راسته مقامات و كله‌‌كشها خوانده میشوند. این ریزمقامات از نظر كلی حالت خلاصه‌ شده‌ای از مقامات منطقه هستند كه با شتاب و ریتم تندتری به اجرا در می‌آیند.
حالات ادای كلمات در آنها زیرحلقی و به بیان شیوه اجرایی آوازهای بخشی‌های تركمن نزدیك می‌شود لذا تاثیر موسیقی تركمنی در این دسته بسیار واضحتر از دسته دوم است.
ریز مقامات گروه دوم شامل ترانه‌هایی است كه اختصاصا توسط زنان خوانده میشود. این دسته از ریزمقامات كه از نظر مضمومی به جشن‌ها و عروسی‌ها و یا فعالیتهای كشاورزی مربوط میشوند به طرز شگفت‌انگیزی به ریزمقامات در موسیقی مركزی مازندران نزدیك میشوند.در واقع این بخش از موسیقی كتول هویت و ریشه‌های اصلی موسیقی منطقه فوق و ارتباط آن را با موسیقی مازندران آشكار می‌سازد.
این موضوع خو د بررسی‌های جدی‌تری را طلب می‌نماید.
واضح است كه بسته بودن جامعه زنان و ارتباط كمتر و محدودتر با جوامع تركمنی و سیستانی مانع تاثیرپذیری آنان از فرهنگ سایر اقوام و طوایف مستقر در منطقه شده است. بررسی دو ترانهٔ، لاره و دارچینی گواه بر موضوع فوق است. این ترانه‌ها چه از نظر فواصل و چه از نظر ساختمان، حالات بیان، غلت‌ها و تزیین‌ به ریز مقامات مركزی مانندند. اگرچه حتی در این ریزمقامات برخی از حالات موسیقی خراسانی (به ویژه در ایست‌ها) به چشم می‌خورد.
● سازهای موسیقی كتول
اگرچه امروزه كلیه سازهای رایج در منطقه كتول هویّت بومی یافته‌اند امّا بی‌تردید سازها نیز همچون بخش‌های وسیعی از موسیقی كتولی به فرهنگ‌ها واقوام دیگری تعلق داشته‌اند. در اجرای موسیقی كتول نی و دوتار نقشی كلیدی دارند. هرچند كمانچه نیز پس از آن‌ها در اجرای بخش‌هایی از این موسیقی سهیم است.
نی كتول از بلندترین انواع آن در مناطق مختلف ایران است، این نی همچون نی چوپانی مازندران دارای چهار سوراخ در بالاو یك سوراخ در زیر است هرچند از نظر طول و قطر با نی چوپانی مازندران تفاوت فاحش دارد طول و قطر این ساز حالی از تشابه آن با نی هفت بند تركمنی (یدبقوم ‌Yedde- boqom) است و مانند آن، هنگام نواختن در زیر دندان قرار می‌گیرد.
دوتار كتول در دو نوع كاسهٔ كوچك و كاسهٔ بزرگ متداول است. نوع اول این دو تار عینا از دو تار تركمنی اخذ شده است و نوع كاسهٔ زرگ آن به دو تارهای شمال خراسان و كردان قوچانی مانند است. كلیهٔ دوتارهای كتول دارای یازده پرده می‌باشند. تكنیك‌های اجرایی این ساز به روش‌های دوتار نوازی بخشی‌های تركمن شبیه است
كمانچه‌های كتول نیز در دو نوع كاسهٔ كوچك و كاسهٔ بزرگ مشاهده شده است. كمانچه‌های كاسه كوچك به احتمال برداشتی از كمانچه تركمنی است. اما هویت كمانچه‌های كاسه بزرگ آشكار نیست. كمانچه كتول سه سیم است و شیوه‌های اجرایی آن آمیزه‌ای از تكنیك‌های نوازندگان مازندرانی و تركمنی است.
از دیگر سازهای كتول باید از شمشاد یاد كرد.
این ساز كه شباهت تمامی با سیكاتك مازندرانی دارد سازی زبانه‌دار است كه دارای شش سوراخ در بالا و یك سوراخ در زیر است. این ساز مانند سیكاتك مازندرانی، همراه با مهاجرت كولیان كه از سازندگان حرفه‌ای آن بوده‌اند متروك شد. جنس این ساز از جوب شمشاد و یا نی خیزران است. سرنای كتول نیز از سرناهای شمال خراسان اخذ شده است اما نوازندگان كتول مانند سرنانوازان مازندرانی تنها از صدای بم آن استفاده می‌كنند. سرنای كتول دارای شش سوراخ در بالا ویك سوراخ در زیر است.
از سازهای كوبه‌ای كتول باید از دیل یا دهل نام برد. دهل كتول مانند دهل‌‌های جداره كوتاه خراسانی است و به نظر می‌رسد عینا از آن برداشت شده باشد. این دهل در واقع جهت اجرای ریتم‌های موسیقی مراسمی كتول جایگزین نقارهٔ مضاعف مازندرانی شده است.
از ادوات كوبه‌ای موسیقی كتول باید از دس دایره نام برد كه همانند دس دایره مازندرانی است. این ساز در جشن‌های عروسی توسط زنان نواخته می‌شود.
● موسیقی‌گداری
گدارها كه در منابع تاریخی و محاورات مردم مازندران با نام‌های متفاوتی همچون گدار Godar ، گدار Godar، گودار Gudar، گجر Gojar، گسار Gosar، خی كش ‌Xikes و برخی عناوین دیگر خوانده شده‌اند در محاورات درون قومی خود را چوله Cule می‌نامند.
این قوم تیره ای از خنیاگرانند كه در مقاطع مختلفی از تاریخ همراه با آهنگران، بازیگران و نجاران از شبه قاره هند به سرزمین ما كوچانده شده‌اند. تاریخ دقیق و چگونگی كوچ این قوم به ایران همچون زندگی آنان در پرده‌ای از بهام باقی مانده است و منابع تاریخی، دلایل، انگیزه‌ها و زمان‌های مختلفی را از مهاجرت آن‌ها در پیش روی ما می نهند.
با این حال شواهد و منابع موجود بر سه اصل یعنی نژاد هندی، كوچ اجباری و خنیاگری آنان وحدت نظر دارند. گدارها امروزه به عنوان اقلیتی غیررسمی در فرهنگ، آداب و رسوم و زبان مازندرانی مستحیل شده‌اند. جمعیت آنان بالغ بر سی هزار نفر است كه عمدتا در روستاها و محلات حد فاصل شهرستان بهشهر تا گرگان متمركز می‌باشند. رنگ پوست، رسوم و شیوه‌های بدوی زندگی و همچنین موسیقی آنها مبین هویت قومی آنان است.
گدارها به دلیل پیشنه‌ای دیرپا و مهارت در خنیاگری تاثیر قاطع و قابل ملاحظه‌ای در فرهنگ موسیقی منطقه به جای گذارده‌اند.
نقش گدارها در فرهنگ موسیقی منطقه دارای جنبه‌های متفاوتی است كه چهار جنبه آن از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است كه در زیر به آنها پرداخته خواهد شد.
پیشتر اشاره شد كه قوم گدار اساسا قومی خنیاگر بوده و بنابر شواهد تاریخی علل حضور آنان در ایران نیز از همین مساله ناشی شده است. آنان توانسته‌اند به تدریج و با گذشت زمان بخشی از نغمات، الحان و دانسته‌های موسیقی قوم خود را به استادی با موسیقی مازندران تلفیق نمایند، از همین رو امروزه بسیاری از مقامات و ریزمقامات مازندرانی در بخش سازی و هم در قسمت آوازی، در مناطق شرقی استان، دارای نوعی حالات و لهجهٔ انحصاری است كه ما می‌توانیم از آنها به عنوان موسیقی گداری یاد كنیم.
توجه به ویژگی‌ها و حالات یاد شده مشخص می‌نماید كه این قطعات با فرهنگ موسیقی سایر اقوام در مازندران مرتبط نیست.
بدون شك لهجه و حالات فوق كه دارای زیبایی خاص و مورد پذیرش در مناطق شرقی استان می‌باشد در واقع روایت گداری از موسیقی مازندران محسوب می‌شود. اگر بخواهیم از نمونهٔ بارز این حالات یاد كنیم باید به تحریرهایی اشاره نماییم كه توسط دو لب ایجاد شده و در بسیاری از مقامات و ریزمقامات مناطق شرقی خاصه در كتولی و كل حال شنیده می‌شود. همچنین آنها به دلیل استعداد ویژهٔ قومی و سابقه در زمینهٔ موسیقی موفق شده‌اند با فراگیری استادانهٔ برخی از سازهای تركمنی و خراسانی برای مردم این منطقه بیان تازه‌ای بیابند.
صدادهی این سازها دریچه و چشم‌اندازهای نوینی را در مقابل هنرمندان و علاقه‌مندان به موسیقی باز نمود. توانایی این سازها در اجرای موسیقی مازندرانی خاصه در بیان ریزمقامات موجب شد تا امروزه سازهای یاد شده آنچنان رواج بیابند كه در ردیف سازهای بومی مازندران به شمار آیند. علاوه بر رنگ و صدادهی ویژهٔ این سازها كه جزو صفات آنها است و موجب تنوع در حالات و بیان موسیقی منطقه شده است، نوازندگان گدار تكنیك‌های جدیدی را نیز ابداع نوده و بر آنها افزودند.
رفته رفته نوازندگان ماهری از میان گدارها برخاستند و جایگزین نوازندگان بومی شدند. هم اینان موجب حفظ و انتقال بسیاری از نغمات و ریتم‌های وابسته به این سازها به نسل‌های آیندهٔ خود شدند. گدارها به دلیل وضعیت معیشتی و مشاغلی كه به عهده آنها نهاده می‌شد، با بیشتر اقوام و گروه‌های ساكن در مازندرن و یا مردم مناطق همجوار در ارتباط بوده‌اند. از همین راه آنهابا موسیقی اقوامی چون كردها، ترك‌ها و سیستانی‌ها آشنا شده و حتی بسیاری از مقامات تركمنی و خراسانی را نیز آموختند.
تجارب و استعداد آنان در زمینهٔ مذكور بسیاری از ویژگی‌ها، تكنیك‌ها و همچنین مسایل موضوعی موسیقی این اقوام ر با موسیقی مازندران پیوند داد. مقام هرایی تركمنی با مجموعه‌ای از ریزمقامات مربوط به آن كه ضمن آمیختگی با حالاتی از موسیقی خراسانی، به موسیقی شرقی مازندران راه یافت نمونهٔ بارزی از این انتقال است.
افزون بر این شمار قابل ملاحظه‌ای از ریزمقامات كه حاكی از آمیزشی واضح و انكار ناپذیر از موسیقی تركمنی، خراسانی و الحان سایر مناطق است وارد موسیقی مازندران شد. همچنین از طریق هنرمندان گدار شاهد نوع ویژه‌ای از موسیقی در مناطق شرق استان هستیم كه از موسیقی روایی و خنیایی پرقدمت مازندران الهام گرفته است، كه این موسیقی با عنوان موسیقی شرقی در فصل آینده بررسی خواهد شد.
هرچند هنرمندان مازندرانی پیوسته موسیقی گداری و هنرمندان آن را به دیدهٔ تحقیر نگریسته‌اند اما واقعیت این است كه بسیاری از آنان به ویژه در مناطق شرقی استان و جلگه‌های این مناطق به گونه‌ای جدی از موسیقی گداری تاثیر پذیرفته‌اند.
اگر بخواهیم تعریف جامعی از موسیقی گداری به دست دهیم، باید بگوییم این موسیقی بیان ویژه‌ای از موسیقی مازندرانی است كه با احساس، دانش و فرهنگ موسیقیایی قوم گدار در هم می‌آمیزد تا بر اساس رنج‌ها و مشقات تاریخی این قوم، از آن روایتی حزن‌انگیزتر و دردمندانه‌تر ارائه دهد.
شكل‌گیری این روایت ویژه از موسیقی منطقه محصول قرن‌ها تلاش و ممارست گدارهاست.
به همین جهت می‌توان بسیاری از مقامات و منظومه‌های موسیقی مناطق مركزی مازندران همچون كتولی، كل حال و طالبا را با اندك تغییر در موسیقی گداری مشاهده كرد. همچنین تعداد بی‌شماری از ریزمقامات مناطق مركزی با تغییراتی در لهجه و حالات در موسیقی گداری ملاحظه می‌شوند.
از ویژگی‌های دیگر موسیقی گداری، جایگزین نمودن كمانچه به جای نی چوپانی مازندرانی (لله وا) و استفاده از سازهای كوبه‌ای غیرمازندرانی مانند دایره‌های بزرگ و تمبك در اجرا و بیان ریزمقامات است.
جهانگیر نصری اشرفی
منبع : پایگاه اطلاع رسانی طبرستان

همچنین مشاهده کنید


کلمات در حال جستجو
واحدهای صنفی , متقلب , آزمایش کردن , ساییدگی , بوندسلیگا , وضعیت جاده , پر عنوان , گاوخونی , ناپدیدی , علی شریعتی , سنایی سفیر , تزئینات , پور مختار , EDROID , حزب رفاه ملی , آفلاین , گربه مهربان , رئیس قوه قضائیه , دست فروشی در مترو , سرسفره , حماسه نه دی , شناگران , تعبیر وارونه یک رویا , شوالیه فرانسه , فاطمه رهبر , بهترین بازیگر نقش اول زن , صدای ملت , کاردرمانی , رنگرزی سنتی , خلبابان , فوجیتسو , پگید , مزایای زایمان طبیعی , باند عقرب , انتحابی , رابطه جنسی , برنامه کنسرت ها , کیلکا , شلنگ مخصوص گاز , بايرن مونيخ , رون دنیس , سس , احساس خستگی , محبوبه , دیسک منیجر , مسابفات , طلبه سیرجانی , شیخ‌سفلی , iran us , جین ساکی ,

برخی از مطالبی که کاربران هم اکنون در حال خواندن آن هستند
گل و محبوب (۲) , بدو گفت کاری ز رای بلند (۳) , ز سوز شوق دل من همی‌زند عللا , سحری چو شاه خوبان به وثاق ما درآمد , آلومینیم ام.جی.اس - ALUMINIUM MgS , مست تمام آمده است بر در من نیم شب , آرامگاه میرنظام‌الدین و آرامگاه دكتر حشمت، رشت , فاکس قرن بیستم , راه‌آهن , تام چت ویندرا , کاشکی از غیر تو آگه نبودی جان من , فهرست بازبینی و رهنمودهائی برای بهبود کارآئی جلسات , عفونت‌های قارچی , افزایش فشار اینتراکرانیال , روابط اقتصادی , ماده پنجم , درستی خبر , آموزش جنسى , منابع و مخازن، نحوهٔ انتقال بیماری و دورهٔ قابلیت سرایت , اندیکاسیون‌های لاپاروتومی , بیماری‌های احشائی , اوضاع مالی و شاخصهای اقتصادی (۴) , آب و هوا , جدول مشخصات گوسفند شال , خوانسار , سندرم تحریک زودرس , پردهٔ اول: صحنهٔ آشنائی رودولفو و می‌می (۲) , قلم گرفتم و می‌خواستم که بر طومار , اختلالات دستگاه گوارش - شکاف کام و شکاف لب (Cleft lip and cleft palate) , نشانه‌ها و علائم , ۱۹۵۱ م. دایرةالمعارف کالی‌یر - آمریکا , اسکات جاپلین , الاهی از میان ناپسندان بر کران دارش , تظاهرات بالینی , اقدامات لازم , ویژگی تغییرات تکنولوژیکی در کشاورزی , فرمت تبدیل , مهرین‌نگار و سلطان مار , لغات مغولی هجوم می‌آورند! , در شکایت فلک و مدح صدر سعدالدین , الکل و اثرات آن , ناهنجاری‌های تحتانی , تکلّم , تحدید و تدقیق موضوع خبر , زبان , به دست غم گرفتارم، بیا ای یار، دستم گیر , جدول مصارف انرژی در فنلاند , هجیٌ کردن , برسر کوی عشق بازاریست , زهی عشق زهی عشق که ما راست خدایا ,

اکران خصوصی فیلم سینمایی «ارسال آگهی تسلیت» / تصاویر - این فیلم داستان زن و مردی است که به واسطه یک آگهی در یک روزنامه در خانه پیرمردی مشغول به کار می‌شوند که در این خانه قدیمی حوادثی رخ می‌دهد و داستان بر پایه این حوادث و البته رابطه میان زن و مرد جوان فیلم شکل می‌گیرد.
افشاگری بی‌سابقه عليه «رضازاده» - متاسفانه عده‌ای برای رسيدن به منافع شخصی خود از داخل به بيگانه‌ها گرا میدهند و اين اوج كم‌لطفی است. من نمیدانم يک صندلی چقدر برای يک آدم ميتواند ارزش داشته باشد كه برای حفظش اطلاعات و مسائل ملی كشورش را اين‌گونه به تاراج ميگذارد.
فیلم/ مناظره جبرائیلی و زیباکلام - مناظره بررسی «گفتمان سیاست خارجی جمهوری اسلامی» با حضور سید یاسر جبرائیلی معاون پژوهش و آموزش خبرگزاری فارس و صادق زیباکلام استاد دانشگاه و فعال سیاسی اصلاح طلب روز گذشته در دانشگاه آزاد مشهد برگزار شد.
ویدئویی از جراحی سنگین زیبایی بینی - در این ویدئو با هم مراحل جراحی زیبایی را از نزدیک می بینیم. این ویدئو حاصل سه ساعت و نیم عمل جراحی است و ما سعی کردیم به صورت خلاصه تمامی مراحل را به شما نشان دهیم.
سلفی لیلا بلوکات با علی لهراسبی و برادر زنده یاد مرتضی پاشایی / تصاویر اینستاگرامی - طناز طباطبایی و نقاشی یکی از هواداران برای او. سلفی نرگس محمدی و همکاران در اولین روز کاری سریال جدید. آخرین عکس زمستانی لیندا کیانی. بهنوش بختیاری در یکی از فیلم های جدید.
تصاویر پیچیده‌ترین عمل جداسازی دوقلوها - پزشکان تگزاس در عملی که پیچیده‌ترین جراحی جداسازی دوقلوها عنوان شده است، توانستند آرزوی "آلیس ماتا" را برآورده کنند و پس از ۲۶ ساعت دوقلوهای ۱۰ماهه‌اش را از هم جداکنند.
نقد تند و تیز «مسعود فراستی» بر 19 فیلم جشنواره امسال / تصاویر - عصر یخبندان فیلمی است دروغین، پرمدعا، بی خطر و بی اثر و فریبکار، عوام‌زده و عوام‌فریب. شیفت شب هم فیلم اولی است!. گناه دارد. دوربین روی دستش دیگر معرکه است. چقدر استیصال؟ مجبورید مگر فیلم بسازید. این همه کار در عالم هست. مثلا بازیگری...
پشت صحنه هایی جذاب از دیدار هنرمندان با جانبازان / فیلم - هنرمندان زیادی برای دیدار با جانبازان خودشان را به آسایشگاه جانبازان نیایش تهران رساندند تا با دیدارشان به آنها ادای دین کنند و بهشان بگویند همیشه کنارشان هستند.
مراسم اسکار 2015 / تصاویر - جایزه بهترین کارگردانی به آلخاندرو اینیاریتو برای فیلم «مرد پرنده‌ای» رسید. جایزه بهترین بازیگر نقش اول مرد به ادی ردمین برای فیلم «تئوری همه چیز» رسید. جایزه بهترین بازیگر نقش اول زن به جولین مور برای بازی‌اش در فیلم «هنوز آلیس» رسید.
رضا عطاران برای ایران به میدان رفت / تصاویر - رضا عطاران بازیگر سینما و تلوزیون امروز در مصاف با تیم فوتسال هنرمندان ژاپن در ترکیب تیم هنرمندان ایران قرار گرفت؛ تیم فوتسال هنرمندان ایران این دیدار را با نتیجه دو بر صفر به سود خود به پایان برد.
فیلم/ واکنش مردم به وام 6500 میلیاردی آقای خاص - رئیس دستگاه قضا سه‌شنبه 28 بهمن‌ماه در جلسه شورای اداری استان لرستان گفت: چند پرونده فساد مالی در دست بررسی است که در یکی از آن‌ها فردی ۶ هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان بدون حساب و کتاب از بانک‌ها وام گرفته است.
فیلم/ دخترهایی که طعمه پسران می‌شوند - مستند جهت به تاثیر شبکه‌های اجتماعی بر رفتار برخی جوانان اشاره می‌کند.
بهنوش بختیاری وارد پوسترهای تبلیغاتی شد / اینستاگرام چهره‌ها - علی دایی در هلند پا به توپ شد. پوریا پورسرخ هم به رستوران محمدرضا هدایتی رفته بود. سلفی‌های ناتمام فرهاد مجیدی یا در حال بدنسازی و یا در حال خوشگذرانی و به رخ کشیدن پولهای فوتبالی.
فیلم / کپی‌برداری سریال گلزار و افشار از سریال آمریکایی - این روزها گویا حس تولید سریال‌های بکر و تازه در فیلمسازان ایرانی کم‌رنگ شده است؛ سریال «عشق تعطیل نیست» ساخته بیژن بیرنگ از جمله این سریال‌هاست که کپی آن با اصل آمریکایی برابری می‌کند!
۲۰ ثانیه اول زایمان تا بریدن بند ناف / تصاوير - نخستین باری که «کریستین برتلوت» تولد کودکی را تجربه کرد لحظات سزارین همسرش بود. همسرش در بخش اورژانس بیمارستان بستری شده و پزشکان برای نجات هر دوی آنها (زن و فرزندش) تلاش می‌کردند.
آرامش در اینستاگرام چهره‌ها پس از جشنواره فیلم فجر / تصاویر - مهسا کامیابی و صدف طاهریان در افتتاحیه یک مزون. آخرین عکس لو رفته از صورت بدون گریم احسان علیخانی ! حدیث فولادوند و گریم فیلم جدیدش که احتمالاً نقش یکی از زنان دربار پهلوی را بازی خواهد کرد.
سه ایرانی در میان 100 کاندیدای نهایی سفر بی‌بازگشت به مریخ - پروژه «مارس وان» با هدف ارسال نخستین انسان به سیاره مریخ طراحی شده است؛ اما این سفر تفاوت بزرگی با دیگر سفرها دارد و آن بی‌بازگشت بودن آن است! با این حال این پروژه در ابتدا حدود ۲۰۲‌هزار داوطلب داشته است که ۷۳ نفر آن‌ها ایرانی بوده‌اند. اکنون در آخرین مراحل ارزیابی این داوطلبان اسامی سه ایرانی به چشم می‌خورد.
گفت وگوی آزاده نامداری با گلاره عباسی / عکس - اينقدر همدیگر را می‌شناسيم كه سوالات را بی‌هوا می‌پرسم و او چقدر صادقانه و موقر پاسخ ميدهد. ويژگی اصلی اوهمين يكرنگی است. نمی‌تواند رنگ رنگ باشد و به نظرم اين رنگ صورتی است. اگر من بخواهم چه از منظر گفت‌وگو كننده و چه در موقعيت دوست صميمی رنگ ‌مهمانم را بنويسم، مي‌گويم گلاره عباسی صورتی است.
انتقادات شدید و پیاپی فرزاد حسنی از مهران مدیری / صوت - وقتیکه فرزاد حسنی در حال گزارش مستقیم مراسم اختتامیه جشنواره فجر در رادیو بود انتقادات پیاپی به اجرای مهران مدیری داشت.
خوابیدن احمدی‌نژاد در قبر مادرش و...! - وی قبل از تدفین مادرش، برای دقایقی در قبر، دراز كشید همچنین به نقل از برخی رسانه های نزدیک به رئیس جمهور سابق ایران؛ به همراه پیکر مرحومه سیده فاطمه قادری یک جلد کلام الله مجید که وی تعلق خاطر خاصی به آن داشت و در صفحه اول آن سید حسن نصرالله جمله‌ای را نوشته بود نیز دفن شد.
اختتامیه و مرور تصویری سی و سومین جشنواره فیلم فجر - مراسم اختتامیه سی و سومین جشنواره فیلم فجر عصر امروز چهارشنبه با حضور هنرمندان سینما در سالن همایشهای برج میلاد تهران در حال برگزاری است.
اینستاگرام چهره‌ها / تصاویر - عکس یادگاری مریم امیرجلالی در کنار علی دایی و همسرش. ویشکا آسایش و سارا بهرامی پس از کنفرانس خبری «من دیگو مارادونا هستم» تا ادامه رفتارهای نامتعارف رامبد جوان پس از حامد بهداد و انواع سلفی‌های هنرمندان با یکدیگر.
یک روز با لیلا بلوکات میان برف و خوشی / تصاویر - هیجان اسكی در هر كدام از پیست‌های كشور، تجربه جذابی است. ما این روز خاطره‌انگیز زمستانی را با لیلا بلوكات پشت سر گذاشتیم. بازیگری كه از كودكی اسكی می‌كند و در این ورزش حرفه‌ای محسوب می‌شود.
سکوت فرزاد حسنی شکست، کی گفته من پیر شدم؟ / فیلم - شاید 93، سخت ترین سال زندگیش بود؛ بعد از اجرای برنامه جنجالی نوروز 93 شبکه دو، اتفاقات عجیبی در زندگی کاری و شخصی‌اش افتاد؛ از جدایی خبرسازشان با آزاده نامداری تا نبودن‌های طولانی‌اش روی آنتن تلویزیون.
مصاحبه با بازیگر زنی که زندگی‌اش تحت تاثیر یک «تیتر» قرار گرفته - ازدواج با شریفی‌نیا / فیلم - دو سال و اندی پیش بود که گروهی از بازیگران به مکه سفر کردند؛ اما این سفر حواشی زیادی به دنبال داشت؛ بزرگترین قربانی این سفر کسی نبود جز رز رضوی بازیگر زن سینما و تلویزیون که انتشار خبری با تیتر «ماه عسل رز رضوی و شریفی نیا».
فیلم اعتراض شدید سحر قریشی به ممنوع التصویر بودنش - در حاشیه اکران فیلم «تگرگ و آفتاب» در سی و سومین جشنواره فیلم فجر، سحر قریشی بازیگر زن سینما و تلویزیون ایران درباره ممنوع التصویر بودنش در تلویزیون صحبت کرد.
حاشیه‌های جشنواره فجر / تصاویر - بهرام رادان هر جایی باشد برای ابراز و اثبات متفاوت و خاص بودنش راهکاری پیدا می‌کند. در اینجا هم طی اقدامی متفاوت با عکاسان سلفی گرفته است! مهناز افشار چند روز پیش با یک خبر خوش هواداران اش را سورپرایز کرد و آن این بود که ایشان یک دختر خانم کوچولو در راه دارند و به زودی به دنیا خواهد آمد.
تصاویر/ دست‌بوسی احمدی‌نژاد در مرقد امام (ره) - محمود احمدی‌نژاد که به همراه تعدادی از وزرا و مشاوران خود در دولت‌های نهم و دهم برای تجدید میثاق در مرقد امام خمینی (ره) حاضر شده بود، در مورد این‌که آیا پاسخی خطاب به افرادی که دولت قبل را متهم به اتهامات اقتصادی می‌کنند دارید، گفت: پاسخ هست اما وقتش نیست.
چهره‌ها در کاخ جشنواره / تصاویر - حرکات عجیب حامد بهداد. زوج هنرمند سینمای ایران در محوطه بیرونی سالن میلاد. علی مصفا بازیگر فیلم «مرگ ماهی» به کارگردانی روح الله حجازی در نشست خبری فیلم «مرگ ماهی» حاضر شد. نکته جالب حضور لیلا حاتمی همسر علی مصفا در کنار خبرنگاران بود. و سایر تصاویر اینستاگرامی هفته.
فیلم/ حال حامد بهداد هنوز خوب نیست / پرحاشیه‌ترین نشست فجر 33 - نشست پرسش و پاسخ فیلم سینمایی «خانه دختر» به یکی از پرحاشیه‌ترین نشست‌های سی و سومین جشنواره فیلم فجر تبدیل شد. در این نشست حامد بهداد که با ادا و اطوار همیشگی‌اش پا به سالن گذاشته بود، گفت: حال ما و سینما خوب نیست!
بیشترین بازدیدها - سرویس خبر
سه بحران اصلی کنونی در جهان سیاست/ از مذاکره هسته‌ای تا بحران اوکراین - جهان اکنون با تحولات گوناگونی مواجه است و درک این که موضوع که " چگونه این بحران‌ها به طور جدایی ناپذیری به یکدیگر مرتبط هستند" ، اولین گام به سوی ارزیابی "زمان و مکان" بعدی شعله‌ور شدن…
لیورپول در استانبول قربانی شد/ صعود بشیکتاش با ضربات پنالتی - لیورپول انگلیس در ضربات پنالتی مقابل بشیکتاش ترکیه مغلوب شد تا وداعی تلخ از لیگ اروپا داشته باشد.
تیم ملی ایران ۲۱ مهر ۹۴ در تاشکند به مصاف ازبکستان می‌رود - تیم‌های ملی ایران و ازبکستان در صورتی که در مسابقات مقدماتی جام جهانی و جام ملت‌ها با یکدیگر همگروه نشوند، سال آینده دیداری تدارکاتی را برگزار می‌کنند.
پیشنهاد کوئینزپارک رنجرز به کی‌روش/ سرمربی پرتغالی به لیگ برتر انگلیس باز می‌گردد؟ - باشگاه لیگ برتری کوئینزپارک رنجرز انگلیس به کارلوس کی‌روش برای هدایت این تیم پیشنهاد داده است.
آژاکس، اینترمیلان، سویا و ویارئال صعود کردند/ حذف تاتنهام و مونشن‌گلادباخ - تیم‌های فوتبال آژاکس هلند، اینترمیلان ایتالیا، موفق شد با غلبه بر سلتیک اسکاتلند به مرحله یک‌هشتم نهایی لیگ اروپا راه یابد.
پیشنهاد کوئینزپارک رنجرز به کی‌روش/ سرمربی پرتغالی به لیگ برتر انگلیس باز می‌گردد؟ - باشگاه لیگ برتری کوئینزپارک رنجرز انگلیس به کارلوس کی‌روش برای هدایت این تیم پیشنهاد داده است.
مقدم‌دوست: فیلمهای دینی باید صاحب‌نظر باشند - هادی مقدم‌دوست معتقد است فیلم‌های بالغ و کمال یافته دینی باید صاحب‌نظر باشند و فقط صورت مسئله را طرح نکنند.
«قند پهلو» نوروزی با حضور شاعران افغانستانی و تاجیکستانی - «قندپهلو» نوروزی با اجرای رضا رفیع، شهرام شکیبا و ناصر فیض و با حضور طنزپردازان تاجیکستان و افغانستان برای پخش از شبکه آموزش سیما تولید می‌شود.
چهره‌ها شان خود را برای تبلیغ برندها حفظ می‌کنند؟ - آنچه از همه این قواعد و قوانین پراهمیت‌تر است، توجه خود چهره‌ها است و ابتدا باید آنها شان خودشان را برای تبلیغ برندها حفظ کنند؛ رویکردی که اگر مورد توجه قرار گیرد، این فرصت درآمدزایی ارزشمند برای این گروه…
هفته خبرساز "روحانی" - خبرساز این هفته خود رییس جمهور بود که با چند اظهار نظر همه توجهات را به سوی دولت جلب کرد. وزیر کشور نیز با یک هشدار بی سابقه...


Copyright © 2008 - 2015 vista.ir. All Rights Reserved